Tuyên bố chung Trung - Mỹ - Nga: Ba nước cam kết thúc đẩy cải tổ Liên hợp quốc, duy trì dòng chảy năng lượng ổn định trên toàn cầu, tôn trọng chủ quyền và quyền miễn trừ quốc gia, giảm thiểu rủi ro hạt nhân 20/11/2026 15:44:32
Ngày 19/11, trong khuôn khổ APEC 2026, nguyên thủ ba nước Trung Quốc, Mỹ, Nga đã tham gia cuộc họp 3 bên và đưa ra tuyên bố chung. Nội dung cụ thể:
Cải tổ Liên hợp quốc: Ba nước cam kết thúc đẩy cải tổ Liên hợp quốc nhằm nâng cao hiệu quả ứng phó với các thách thức toàn cầu, duy trì hòa bình và an ninh quốc tế.
Bảo đảm an ninh năng lượng: Tăng cường sản xuất, cung ứng các sản phẩm dầu mỏ tinh chế và duy trì dòng chảy năng lượng ổn định trên toàn cầu.
Tôn trọng chủ quyền và quyền miễn trừ quốc gia: Nhấn mạnh nguyên tắc đồng thuận của quốc gia, quyền miễn trừ của quan chức nhà nước; phản đối việc Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) và các cơ quan tương tự lạm dụng thẩm quyền tài phán.
Giảm thiểu rủi ro hạt nhân: Tái khẳng định chiến tranh hạt nhân không thể có bên chiến thắng và không bao giờ được phép xảy ra; nhất trí đối thoại nhằm giảm thiểu nguy cơ hạt nhân và ngăn chặn phổ biến vũ khí hạt nhân.
Báo cáo thường niên USCC 2026 trình Quốc hội Mỹ: Trung Quốc tiếp tục gây sức ép vùng xám ở Biển Đông và khảo sát trong vùng EEZ của Việt Nam, đề xuất cơ chế phòng thủ tập thể ở Tây Thái Bình Dương và tăng năng lực bảo vệ, sửa chữa cáp ngầm 20/11/2026 11:30:05
Ngày 18/11, Ủy ban Đánh giá Kinh tế và An ninh Mỹ–Trung (USCC) trình Quốc hội Mỹ báo cáo thường niên năm 2026, nhận định hàng xuất khẩu Trung Quốc đang gia tăng sức ép lên sản xuất tại Đông Nam Á, đồng thời lưu ý hoạt động khảo sát của tàu Trung Quốc trong vùng EEZ của Việt Nam, Malaysia và Philippines, cụ thể:
- Xuất khẩu của Trung Quốc làm gia tăng sức ép đối với các ngành sản xuất thâm dụng lao động ở Đông Nam Á. Theo USCC, trong quá trình chuyển sang sản xuất hàng hóa có giá trị gia tăng cao hơn, Trung Quốc vẫn duy trì sản xuất và xuất khẩu quy mô lớn đối với hàng phổ thông và hàng trung gian.
- Tại Việt Nam và Indonesia, tăng trưởng việc làm trong ngành chế biến, chế tạo chậm lại hoặc đình trệ sau đại dịch, cùng thời kỳ nhập khẩu từ Trung Quốc tăng.
- Việt Nam, Đài Loan và Mexico đều tăng xuất khẩu sang Mỹ đồng thời tăng nhập khẩu các mặt hàng tương tự từ Trung Quốc.
Foreign Affairs: Mỹ nên lập liên minh an ninh kinh tế theo mô hình Điều 5 NATO để đối phó với sức ép từ Trung Quốc, cho phép các đồng minh hỗ trợ lẫn nhau bằng viện trợ kinh tế, ưu đãi tiếp cận thị trường hoặc chia sẻ kho dự trữ hàng hóa thiết yếu. 19/11/2026 09:20:43
Ngày 02/11/2026, trên Foreign Affairs, Theodore Bunzel, Edward Fishman và Addar Levi cho rằng Trung Quốc đang tận dụng bất đồng giữa Mỹ và các đồng minh để gây sức ép lên từng bên. Nhóm tác giả đề xuất Mỹ, EU và Nhật Bản làm nòng cốt của một liên minh an ninh kinh tế, có thể mở rộng sang Úc, Canada và Anh. Các luận điểm chính gồm:
- Trung Quốc tận dụng sự thiếu phối hợp giữa các đồng minh. Theo các tác giả, Bắc Kinh dùng lợi thế về quy mô thị trường và nguồn cung đất hiếm để gây sức ép với Mỹ, Nhật Bản và EU. Mỹ chỉ hỗ trợ hạn chế khi Nhật Bản chịu sức ép sau phát biểu của Thủ tướng Sanae Takaichi về Đài Loan, còn EU phải tự đàm phán với Trung Quốc về mất cân đối thương mại.
- Liên minh sẽ cam kết phản ứng tập thể khi một thành viên bị cưỡng ép kinh tế. Theo mô hình Điều 5 NATO, các thành viên có thể hỗ trợ nước bị nhắm tới bằng viện trợ kinh tế, ưu đãi tiếp cận thị trường hoặc chia sẻ kho dự trữ hàng hóa thiết yếu. Họ cũng có thể phối hợp áp thuế, trừng phạt hoặc kiểm soát xuất khẩu để đáp trả.
- Mỹ cần khôi phục lòng tin bằng cách tự giới hạn quyền áp thuế với đồng minh. Nhóm tác giả đề xuất Mỹ gỡ các mức thuế mà chính quyền Trump áp lên đồng minh và luật hóa cam kết hỗ trợ. Theo đề xuất, thuế mới đối với thành viên liên minh sẽ tự hết hiệu lực sau 60 ngày nếu Quốc hội Mỹ không phê chuẩn việc duy trì.
Mỹ công bố hơn 17 tỷ USD thỏa thuận và cơ hội đầu tư tại Đông Nam Á, xúc tiến gói vay quân sự hơn 2 tỷ USD cho Philippines và dành 400 triệu USD tăng năng lực răn đe của Philippines ở Biển Đông 19/11/2026 09:00:17
Ngày 18/11/2026, trang website chính thức của Nhà Trắng cho biết Tổng thống Donald Trump kết thúc chuyến thăm cấp nhà nước tới Philippines và dự Hội nghị Cấp cao ASEAN, công bố các thỏa thuận thương mại và cơ hội đầu tư trị giá hơn 17 tỷ USD cho doanh nghiệp Mỹ. Các nội dung chính gồm:
- Philippines: Boeing và GE Aerospace chốt thương vụ 12 tỷ USD bán tối đa 20 máy bay Boeing 787 cho Philippine Airlines. Hai nước cam kết thu hẹp tiến tới xóa bỏ thâm hụt thương mại của Mỹ với Philippines thông qua tăng nhập khẩu năng lượng và nông sản Mỹ. Hai nước sẽ xúc tiến gói vay hơn 2 tỷ USD theo chương trình Tài trợ quân sự nước ngoài (FMF) để Philippines mua năng lực quốc phòng và an ninh từ các nhà cung cấp Mỹ. Mỹ cũng công bố sẽ sử dụng 400 triệu USD từ FMF để tăng tầm hoạt động và năng lực răn đe của quân đội Philippines ở Biển Đông, tập trung vào hỏa lực tầm xa, hạ tầng trọng yếu và phương tiện không người lái đa miền. Philippines sẽ nâng cấp sân bay Basco ở cực Bắc, trong khi doanh nghiệp Subic Grain sẽ xây kho nhiên liệu 40 triệu USD tại Vịnh Subic.
- Thái Lan + Indonesia + Malaysia: Hai bên cơ bản hoàn tất đàm phán thỏa thuận thương mại. Sau khi ký, thỏa thuận sẽ xóa thuế đối với 99% hàng hóa và gỡ một số rào cản phi thuế quan đối với hàng Mỹ. Thái Lan cũng dự kiến chi tối đa 123 triệu USD để mua hệ thống pháo phản lực HIMARS + Indonesia, đàm phán dự án 2 tỷ USD về sử dụng than + Malaysia ký hợp đồng mua than Mỹ trị giá 100 triệu USD và công bố kế hoạch phát triển hạ tầng đám mây.
ISEAS: Chính sách Malaysia tại Biển Đông im lặng nhưng không thụ động, sẵn sàng hành động nếu Trung Quốc vượt qua 3 làn ranh đỏ (red lines) 18/11/2026 20:18:35
Ngày 17/11, ISEAS đăng bài phân tích tiêu đề “Quiet but Not Passive: Domestic Politics and Malaysia’s South China Sea Approach” của tác giả Nur Shahadah Jamil. Trong đó bài viết phân tích cách tiếp cận của Malaysia trong tranh chấp Biển Đông với Trung Quốc, nhấn mạnh sự kết hợp giữa ngoại giao thận trọng, bảo vệ chủ quyền và đa dạng hóa quan hệ đối tác nhằm duy trì lợi ích quốc gia mà không làm gia tăng căng thẳng song phương. Đồng thời, bài viết cũng phân tích chỉ ra 3 làn ranh đỏ của Malaysia mà nếu bị vượt qua thì có thể sẽ có những biện pháp đáp trả từ quốc gia này.
Reuters: Nga triển khai 2 máy bay ném bom chiến lược Tu-95 bay qua Nhật Bản, Đài Loan và hạ cánh tại Việt Nam, gửi thông điệp về khả năng duy trì hiện diện quân sự tại châu Á 18/11/2026 19:40:35
Ngày 18/11, Reuters đưa tin Nga triển khai 2 máy bay ném bom chiến lược Tu-95 tới Việt Nam, dẫn nhận định chuyên gia cho rằng động thái nhằm phô diễn tầm hoạt động quân sự tại châu Á trước thềm thượng đỉnh Mỹ-Trung-Nga. Cụ thể:
The Straits Times: Trung Quốc xây dựng đường băng mới dài 3km tại đá Hải Sâm, Hoàng Sa 18/11/2026 11:48:26
Ngày 18/11, The Straits Times đăng tải bình luận của học giả về việc Trung Quốc xây dựng đường băng mới dài 3km tại đá Hải Sâm, Hoàng Sa. Cụ thể:
Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr.: ASEAN và Trung Quốc tiếp tục cam kết tuân thủ Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) cho đến khi hoàn tất Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) 18/11/2026 11:11:25
Ngày 17/11, Reuters đăng tải phát biểu của Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. sau khi Hội nghị Cấp cao ASEAN tại Manila kết thúc. Cụ thể:
Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr.:
Các bên đã đạt được một thỏa thuận ngầm về việc tiếp tục tuân thủ DOC. Cho đến khi COC được hoàn thiện, được tất cả các bên, bao gồm ASEAN và Trung Quốc, nhất trí và ký kết, các bên đã cam kết tiếp tục tuân thủ những nguyên tắc định hướng của DOC.
ASEAN và Trung Quốc đã tái khẳng định cam kết hoàn tất đàm phán nhằm xây dựng một Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông thực chất, hiệu quả và phù hợp với Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS).
Tập Cận Bình: Kêu gọi bảo vệ hệ thống thương mại đa phương dựa trên luật lệ, với WTO là trung tâm; ủng hộ thương mại và đầu tư tự do, cởi mở; duy trì sự ổn định và vận hành thông suốt của các chuỗi công nghiệp và chuỗi cung ứng toàn cầu. 18/11/2026 10:54:17
Ngày 18/11, Liên hợp Tảo báo đăng tải phát biểu của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Lễ khai mạc Hội nghị Thượng đỉnh Doanh nghiệp Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) năm 2026, diễn ra tại thành phố Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông. Cụ thể:
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình:
Nhận định tình hình quốc tế hiện nay đang chứng kiến nhiều biến động đan xen, tăng trưởng kinh tế toàn cầu thiếu động lực, trong khi chủ nghĩa đơn phương và chủ nghĩa bảo hộ ngày càng gia tăng. Tuy nhiên, thương mại toàn cầu vẫn duy trì tăng trưởng bất chấp những trở ngại, đồng thời những đột phá ngày càng nhanh của các công nghệ mới nổi đang làm thay đổi sâu sắc cục diện phát triển toàn cầu.
Kêu gọi bảo vệ hệ thống thương mại đa phương dựa trên luật lệ, với Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) là trung tâm; ủng hộ thương mại và đầu tư tự do, cởi mở; duy trì sự ổn định và vận hành thông suốt của các chuỗi công nghiệp và chuỗi cung ứng toàn cầu.
Đề xuất tích cực xây dựng các quan hệ đối tác về đổi mới sáng tạo công nghệ, tăng cường hợp tác trong lĩnh vực kinh tế số và trí tuệ nhân tạo, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi xanh, phát triển ít phát thải carbon nhằm chuyển hóa các lợi thế đổi mới sáng tạo thành động lực tăng trưởng.
Khẳng định cam kết của Trung Quốc về hợp tác cùng có lợi với các quốc gia trên thế giới sẽ không thay đổi, bất chấp các biện pháp thương mại đơn phương. Trung Quốc sẽ tiếp tục cắt giảm thuế qua
Quad công bố sáng kiến Hợp tác giám sát biển Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (Indo-Pacific Maritime Surveillance Collaboration), khởi động cuộc tập trận đầu tiên có sự tham gia của máy bay tuần tra P-8 và P-3C dự kiến diễn ra vào năm 2027. 18/11/2026 10:35:38
Ngày 17/11, Mỹ, Australia, Ấn Độ và Nhật Bản họp hội nghị thượng đỉnh Quad tại Manila, Philippines. Một số điểm mới đáng chú ý:
(1) công bố sáng kiến Indo-Pacific Maritime Surveillance Collaboration nhằm tăng cường chia sẻ thông tin và nhận thức tình hình trên biển (MDA). Máy bay tuần thám P-8 và P-3C dự kiến tham gia diễn tập trên biển trong khuôn khổ Quad vào năm 2027.
(2) Australia mở rộng đóng góp trong Quad Partnership for Cable Connectivity and Resilience sang cáp điện, bổ sung mục tiêu an ninh năng lượng bên cạnh kết nối viễn thông. Quad cũng hoan nghênh các dự án cáp ngầm sắp tới ở Ấn Độ Dương.
(3) Quad bày tỏ quan ngại sâu sắc về cưỡng ép kinh tế, kể cả hạn chế xuất khẩu tùy tiện. Nhóm dự kiến tổ chức Diễn đàn Lãnh đạo Doanh nghiệp Quad (Quad Business Leaders’ Forum) lần đầu vào đầu năm 2027,