Đối thoại Shangri-La 2026: Mỹ kêu gọi các nước Ấn Độ Dương–Thái Bình Dương tăng chi tiêu quốc phòng và tăng cường răn đe; Trung Quốc tiếp tục không cử Bộ trưởng Quốc phòng tham dự 01/06/2026 12:15:29
Từ ngày 30/5–1/6, Đối thoại Shangri-La lần thứ 23 do Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS) tổ chức diễn ra tại Singapore với sự tham dự của lãnh đạo quốc phòng, quân đội và học giả từ nhiều nước. Đáng chú ý:
Hội nghị Ngoại trưởng Quad lần thứ 11: Nhóm Quad công bố sáng kiến Hợp tác Giám sát hàng hải Ấn-Thái (IPMSC), Khuôn khổ Khoáng sản thiết yếu Quad, Sáng kiến An ninh năng lượng Ấn-Thái; Quad sẽ phối hợp xây cơ sở hạ tầng cảng tại Fiji 01/06/2026 11:32:45
Ngày 26/5, tại New Dehli (Ấn Độ), Ngoại trưởng các nước Mỹ, Ấn Độ, Nhật Bản, Úc họp Hội nghị lần thứ 11, tổ chức họp báo và ra Tuyên bố chung về kết quả hội nghị. Cụ thể:
Ngoại trưởng Mỹ Rubio công bố sáng kiến Hợp tác Giám sát hàng hải Ấn-Thái (IPMSC) nhằm chia sẻ thông tin giám sát thời gian thực và xây dựng Bức tranh tác chiến chung (Common Operational Picture – COP) toàn diện giữa các nước Quad, bổ sung cho khuôn khổ hợp tác MDA của nhóm (IPMDA).
Quad công bố sẽ phối hợp với Chính quyền Fiji để xây dựng cảng tiên tiến tại nước này – đây là dự án cơ sở hạ tầng chung đầu tiên của Quad; Quad khẳng định cam kết với mục tiêu hỗ trợ kết nối hạ tầng cáp quang biển giữa các nước Nam Đảo trong năm 2026.
Tuyên bố chung không nêu đích danh Trung Quốc song thể hiện phản đối “bất kỳ động thái đơn phương nào nhằm thay đổi nguyên trạng thông qua vũ lực hoặc cưỡng ép” và “bày tỏ quan ngại sâu sắc về tình hình Biển Đông và Biển Hoa Đông.” Đáp lại, NPN BNG Trung Quốc Mao Ninh ngày 26 và 27/5 bày tỏ phản đối thành lập “các nhóm độc quyền hoặc tham gia đối đầu phe khối” và cảnh cáo “một số nước” ngừng can thiệp vấn đề hàng hải của Trung Quốc.
Taipei Times: Một nhóm các nhà lập pháp Đài Loan dự kiến thăm Quần đảo Pratas (Đông Sa) từ ngày 9/7 01/06/2026 11:19:25
Ngày 26/5, tờ Taipei Times đưa tin các nhà lập pháp Đài Loan có kế hoạch thăm Quần đảo Pratas từ ngày 9/6, theo chương trình nghị sự được đề xuất bởi Ủy ban Nội chính Viện Lập pháp Đài Loan. Cụ thể:
Trong chuyến thăm, các thành viên thuộc Ủy ban Nội chính Viện Lập pháp Đài Loan dự kiến sẽ thăm lực lượng đồn trú trên đảo, Công viên Quốc gia Đông Sa và các cơ sở vật chất khác trên đảo; hiện chưa rõ số lượng nhà lập pháp tham gia chuyến đi này.
Chuyến thăm sẽ đánh dấu lần đầu các nhà lập pháp Đài Loan đến thăm Quần đảo Pratas trong vòng 8 năm. Chuyến thăm gần nhất diễn ra ngày 24/5/2018.
USNI News: Trung Quốc sử dụng nhiễu điện từ xua đuổi khinh hạm Hà Lan De Ruyter hoạt động gần Quần đảo Hoàng Sa 01/06/2026 11:09:15
Ngày 27/5, Người phát ngôn Chiến khu miền Nam PLA Trạch Thế Trần cho biết Trung Quốc đã phát đi cảnh cáo, sử dụng nhiễu điện từ và triển khai lực lượng hải quân, không quân nhằm xua đuổi khinh hạm Hà Lan De Ruyer đang hoạt động gần Quần đảo Hoàng Sa. Cụ thể:
Theo Chiến khu miền Nam Quân đội TQ (PLA), tàu HNLMS De Ruyter (F804) và máy bay trực thăng trên tàu này đã nhiều lần xâm phạm hải phận và không phận của “Quần đảo Tây Sa”; phía Trung Quốc đã sử dụng “các biện pháp cần thiết” bao gồm cảnh cáo và nhiễu điện từ để xua đuổi tàu Hà Lan.
Chiến khu miền Nam PLA nêu động thái từ phía Hà Lan “vi phạm nghiêm trọng chủ quyền lãnh thổ Trung Quốc,” “đi ngược với LPQT và các chuẩn mực cơ bản của QHQT,” cảnh cáo Hà Lan ngay lập tức dừng lại các hành vi “xâm phạm và khiêu khích”.
BQP Hà Lan cho biết hoạt động của tàu De Ruyter “phù hợp với LPQT, trong đó có UNCLOS; cho biết tàu Hà Lan đang tiến hành hải trình qua Biển Đông, cập cảng một số nước Đông Nam Á nhằm “tăng cường quan hệ ngoại giao, an ninh, kinh tế” với các nước đối tác
Theo USNI, tàu De Ruyter được Hà Lan triển khai tới khu vực Ấn–Thái trong khuôn khổ nhiệm vụ Pacific Archer kéo dài 5 tháng, dự kiến sẽ tham gia Tập trận Vành đai Thái Bình Dương do Mỹ tổ chức từ 24/6–31/7.
Tuyến phà mới Đài Loan - Nhật Bản đi vào hoạt động trong bối cảnh căng thẳng an ninh khu vực gia tăng 29/05/2026 15:46:47
Ngày 28/5/2026, tuyến phà mới nối thành phố Cơ Long (Keelung, Đài Loan) với đảo Ishigaki thuộc tỉnh Okinawa, Nhật Bản chính thức đi vào hoạt động. Đáng chú ý, tàu Yaima Maru vận hành tuyến này nằm trong danh sách tàu có thể được chính phủ Nhật Bản huy động để sơ tán dân thường tại các đảo phía Nam trong trường hợp xảy ra xung đột khu vực. Sự kiện diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc gia tăng sức ép quân sự đối với Đài Loan và Nhật Bản tăng cường phòng thủ tại chuỗi đảo Tây Nam.
SCMP: Hải Nam có ý nghĩa sống còn đối với lực lượng tàu sân bay Trung Quốc trong trường hợp xung đột với Mỹ và đồng minh 25/05/2026 18:41:50
Ngày 24/5, tờ SCMP đăng bình luận cho rằng căn cứ tàu sân bay của Hải quân PLA tại đảo Hải Nam, đặc biệt là tổ hợp hải quân Tam Á - Du Lâm, có ý nghĩa sống còn đối với khả năng tác chiến và sinh tồn của lực lượng tàu sân bay Trung Quốc trong trường hợp xung đột với Mỹ và đồng minh.
Reuters: Một tàu Cảnh sát biển Trung Quốc đã rời khỏi vùng biển gần Đảo Pratas (Đông Sa) do Đài Loan kiểm soát sau cuộc đối đầu căng thẳng kéo dài hai ngày với tàu Cảnh sát biển Đài Loan 24/05/2026 23:08:01
Ngày 22/5/2026, tàu Đài Loan phát hiện tàu Trung Quốc tiến gần khu vực phía Bắc Biển Đông, gần Đảo Pratas (vị trí chiến lược nằm giữa Đài Loan và Hồng Kông), sau đó đã ra hiệu cảnh cáo và dẫn đến tranh luận gay gắt giữa hai bên qua radio về vấn đề chủ quyền:
Tàu Trung Quốc khẳng định “Trung Quốc có chủ quyền và quyền tài phán đối với Pratas”. Tàu Đài Loan đáp lại kêu gọi Trung Quốc “không phá hoại hòa bình” và quay về con đường dân chủ.
Tàu Trung Quốc cuối cùng rút đi vào chiều Chủ nhật ngày 24/5.
DW: Báo cáo Quyền Cơ bản 2026 của 10 tổ chức nhân quyền lớn tại Đức chỉ trích mạnh mẽ xu hướng quân sự hóa nhanh chóng của Đức là mối đe doạ đối với nhân quyền 24/05/2026 22:38:53
Các tổ chức nhân quyền cho rằng an ninh và lợi ích quốc phòng đang được đặt ưu tiên cao hơn so với các quyền cơ bản. Đây là mức độ quân sự hóa chưa từng có kể từ sau Chiến tranh Thế giới II. Những đông thái như tăng ngân sách quốc phòng mạnh mẽ, cải cách mua sắm vũ khí, mở rộng quy mô quân đội (Bundeswehr), công bố các chính sách liên quan đến an ninh nội bộ và dân sự ngày càng nghiêng về hướng “an ninh quốc gia”.
Các tổ chức lo ngại rằng việc ưu tiên quân sự đang dẫn đến cắt giảm hoặc bỏ qua các quyền khác như: quyền nhà ở giá rẻ, bảo vệ khí hậu, quyền riêng tư trên mạng xã hội, v.v. Báo cáo gọi đây là “quân sự hóa chưa từng có” (unprecedented militarization) trong lịch sử hậu chiến của Đức. Họ cảnh báo rằng trong bối cảnh chủ nghĩa dân túy và chính quyền chuyên quyền đang trỗi dậy trên thế giới, một quốc gia pháp quyền như Đức lại đang để an ninh lấn át quyền con người.
The Economist: Quan hệ song phương giữa Trung Quốc và Nhật Bản đang ở mức tồi tệ nhất trong nhiều năm và hai nước rất khó để chấm dứt hoặc giảm đáng kể sự thù địch hiện tại 24/05/2026 22:27:47
Một bài bình luận trên The Economist cho rằng Trung Quốc và Nhật Bản đang ở trong tình trạng quan hệ tồi tệ nhất trong rất nhiều năm và cả hai có thể gặp khó khăn trong việc chấm dứt sự thù địch này:
Việc Tổng thống Trump hướng tới cải thiện quan hệ với Trung Quốc (kiểu transactional/G2) khiến Nhật Bản lo ngại bị “bán đứng” hoặc bị gạt ra ngoài lề. Tác giả so sánh tình hình hiện tại với “Nixon Shock” năm 1972, khi Mỹ bất ngờ xích lại gần Trung Quốc mà không báo trước cho Nhật Bản.
Vấn đề Đài Loan là rào cản lớn nhất. Nhật Bản ngày càng coi Đài Loan là “lằn ranh đỏ” an ninh, trong khi Trung Quốc đang tức giận trước việc Nhật Bản tăng cường quốc phòng mạnh mẽ, nới lỏng xuất khẩu vũ khí, và xây dựng quan hệ quốc phòng chặt chẽ với Philippines, Australia, Mỹ.
Kinh tế không còn đủ mạnh để buộc hai bên phải nhượng bộ như trước đây. Trung Quốc đang giảm dần sự phụ thuộc vào vốn, công nghệ và hàng hóa Nhật Bản.
Lãnh đạo hai nước đều bị ràng buộc bởi chủ nghĩa dân tộc nội bộ: Thủ tướng Sanae Takaichi theo đường lối cứng rắn, còn Tập Cận Bình không thể nhân nhượng vấn đề Đài Loan.
The Japan Times: Tổng thống Philippines Marcos Jr. sẽ có chuyến thăm cấp nhà nước tới Nhật Bản để nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện 24/05/2026 22:00:10
Thứ ba ngày 26/4/2026, Tổng thống Marcos Jr. và phu nhân sẽ chính thức thăm cấp nhà nước đến Nhật và có cuộc hội đàm chính thức với Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi diễn ra vào thứ Năm (28/05/2026). Hai nước dự kiến sẽ chính thức nâng cấp quan hệ song phương lên mức Đối tác Chiến lược Toàn diện:
Hai bên thống nhất đàm phán chính thức về Thỏa thuận An ninh chung về Thông tin Quân sự (GSOMIA) nhằm trao đổi dữ liệu, chia sẻ thông tin an ninh mật. Thỏa thuận này cho phép hai nước trao đổi nhanh dữ liệu từ hệ thống radar giám sát mà Nhật Bản đã xuất khẩu sang Philippines.
Vấn đề Đài Loan có thể là nội dung thảo luận quan trọng.
Do tác động tiêu cực từ cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran, Philippines và Nhật Bản sẽ ký thỏa thuận hợp tác về vấn đề an ninh năng lượng thông qua khuôn khổ POWERR Asia do Nhật Bản dẫn đầu (vừa được công bố vào tháng 4/2026).
