27 - 9 - 2017 | 1:17
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home Vụ kiện Philippin-Trung Quốc Vì sao Philippines có thể khởi kiện Trung Quốc về vấn đề Biển Đông?

Vì sao Philippines có thể khởi kiện Trung Quốc về vấn đề Biển Đông?

Email In PDF.

Tháng 2/2013 Philippines đâm đơn kiện Trung Quốc về vấn đề Biển Đông, vụ việc rất được báo chí quan tâm và theo dõi sát sao và dự kiến Tòa sẽ ra phán quyết trong quý II/2016. Bài viết sau đây sẽ giải thích về cơ chế mà Philippines sử dụng để khởi kiện Trung Quốc, những nội dung đang được tòa xét xử, ý nghĩa cũng như những hạn chế của vụ kiện do Philippines khởi xướng đối với tranh chấp Biển Đông.

“Tòa Trọng tài tổ chức theo Phụ lục VII của Công ước Luật Biển 1982”

Cơ quan tài phán Philippines sử dụng trong vụ kiện này có tên là “Tòa Trọng tài tổ chức theo Phụ lục VII của Công ước Luật Biển 1982 (UNCLOS)”.

UNCLOS là văn kiện pháp lý quốc tế quan trọng nhất về Luật Biển với 166 nước thành viên, bao gồm tất cả các bên trong tranh chấp Biển Đông. UNCLOS quy định quyền và nghĩa vụ của các quốc gia trong việc sử dụng đại dương, thiết lập cơ sở cho các hoạt động quản lý tài nguyên, giao thương trên biển và bảo vệ môi trường. Phần XV của UNCLOS quy định về cơ chế giải quyết cho các tranh chấp liên quan đến “áp dụng và giải thích các điều khoản của Công ước”, trong đó bao gồm các biện pháp giải quyết tranh chấp qua toà án và trọng tài. Có 4 cơ quan tài phán mà các bên có thể lựa chọn sử dụng là Tòa án Công lý Quốc tế (Tòa ICJ), Tòa án Quốc tế về Luật Biển (Tòa ITLOS), Tòa Trọng tài tổ chức theo Phụ lục VII và Tòa Trọng tài theo Phụ lục VIII. Phán quyết của các Tòa này là chung thẩm và có giá trị bắt buộc với các bên trong tranh chấp.

Cơ chế Tòa trọng tài theo Phụ lục VII là cơ chế duy nhất cho phép một bên trong tranh chấp được đơn phương khởi kiện bên còn lại ra Tòa. Việc một bên vắng mặt không làm cản trở hoạt động của Tòa và phán quyết vẫn có giá trị ràng buộc với các bên. Hai cơ chế khác là Tòa ICJ và Tòa ITLOS chỉ có quyền xét xử tranh chấp khi các bên trong tranh chấp cùng đồng ý ra tòa (ví dụ, năm 2011 Bangladesh và Myanmar cùng ký thỏa thuận đưa việc phân định biên giới biển giữa hai nước này ra Tòa ITLOS).

Do cả Trung Quốc và Philippines đều là thành viên UNCLOS, Trung Quốc lại không đồng ý cùng Philippines ra Tòa nên sau khi xét thấy đã đáp ứng được các điều kiện tiền đề về thủ tục và nội dung, Philippines đã khởi kiện Trung Quốc ra Tòa Trọng tài tổ chức theo Phụ lục VII, UNCLOS.

Nội dung khởi kiện của Philippines

Là cơ chế của UNCLOS nên Tòa Trọng tài Phụ lục VII chỉ xử lý những vấn đề liên quan đến các điều khoản của UNCLOS. Do UNCLOS không có điều khoản giúp xác định, giải quyết vấn đề chủ quyền đối với các đảo nên Tòa Trọng tài mà Philippines sử dụng không thể giải quyết vấn đề chủ quyền với các đảo.[1] Bên cạnh đó, UNCLOS cho phép một số loại tranh chấp có thể bị loại trừ khỏi cơ chế giải quyết tranh chấp bằng toà án và trọng tài. Thứ nhất là các loại tranh chấp đương nhiên Tòa không có thẩm quyền xét xử (Điều 297), bao gồm các tranh chấp liên quan đến việc thực thi quyền chủ quyền và quyền tài phán trong vùng đặc quyền kinh tế (vùng EEZ) và tranh chấp liên quan đến các hoạt động đánh bắt cá trong vùng EEZ. Thứ hai là các loại tranh chấp mà các quốc gia được quyền lựa chọn tuyên bố loại trừ ra khỏi thẩm quyền tài phán của tòa án và trọng tài (Điều 298).

Dựa vào điều 298, năm 2006 Trung Quốc đã tuyên bố loại trừ thẩm quyền của Tòa đối với các tranh chấp liên quan đến vịnh lịch sử và các danh nghĩa lịch sử; tranh chấp liên quan đến phân định biển, và tranh chấp liên quan đến các hoạt động quân sự và các hoạt động của lực lượng chấp pháp trong lĩnh vực đánh cá và nghiên cứu khoa học biển. Vì bị giới hạn trong nội dung khởi kiện, Philippines đã phải tìm cách tránh những vấn đề trên. Cụ thể, Philippines kiện Trung Quốc 15 điểm, chia thành 3 nhóm vấn đề.

·           Thứ nhất, Philippines yêu cầu Toà phủ nhận giá trị pháp lý của đường lưỡi bò của Trung Quốc.

·           Thứ hai, Philippines yêu cầu Tòa làm rõ quy chế pháp lý của 9 thực thể, mà Trung Quốc thường xuyên có hành động sách nhiễu xung quanh, là các “bãi cạn lúc nổi lúc chìm” (không có khả năng tạo ra vùng biển), hoặc “đảo đá” (chỉ có 12 hải lý lãnh hải, khác với “đảo” có thêm vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý) .

·           Thứ ba, Philippines yêu cầu Tòa quyết định một số hoạt động gần đây của Trung Quốc trên Biển Đông là vi phạm UNCLOS cũng như luật quốc tế nói chung về an toàn hàng hải, vi phạm nghĩa vụ bảo vệ môi trường biển và xâm phạm quyền lợi chính đáng của Philippines trên Biển Cả và vùng đặc quyền kinh tế Philippines.

Tháng 10/2015, Tòa Trọng tài đã ra phán quyết đầu tiên về vấn đề thẩm quyền, kết luận Philippines không khởi kiện về vấn đề chủ quyền, cả 15 đề trình đều là các “tranh chấp liên quan đến giải thích và áp dụng các điều khoản của UNCLOS”. Tòa đã phán quyết có thẩm quyền với 7/15 vấn đề (chủ yếu thuộc nhóm thứ 2), thẩm quyền đối với 8 vấn đề còn lại (bao gồm “đường lưỡi bò”) sẽ được quyết định trong phán quyết cuối cùng cùng với các kết luận về mặt nội dung.

Hiểu về vụ kiện giữa Philippines và Trung Quốc

Mục đích chính của Philippines trong vụ kiện này, như nhiều nhà phân tích và chính ê-kip luật sư của nước này là thu hẹp vùng tranh chấp ở Biển Đông. Theo luật quốc tế, một quốc gia có chủ quyền đối với một đảo, đảo đá thì sẽ có quyền đối với vùng biển tính từ các đảo, đảo đá đấy (nguyên tắc đất thống trị biển). Do nhiều quốc gia cùng yêu sách chủ quyền với các thực thể ở Biển Đông nên cũng tự cho mình có quyền với các vùng nước xung quanh. Điều này tạo nên những vùng biển có yêu sách chồng lấn, đặc biệt là khi các quốc gia cho rằng các thực thể mình yêu sách là “đảo”, có quyền có vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý.

Nếu 9 thực thể kể trên là các “đảo đá” hoặc “bãi cạn lúc nổi lúc chìm”, thì bất kể chủ quyền có thuộc về nước nào, cho dù là Trung Quốc thì phạm vi thẩm quyền của quốc gia đấy cũng chỉ là 12 hải lý hoặc thậm chí không có quyền gì (nếu là bãi cạn lúc nổi lúc chìm). Phần biển bên ngoài ranh giới 12 hải lý đấy hoặc là vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của các quốc gia ven biển, hoặc là là Biển Cả - tài sản chung của nhân loại, nơi tất cả các quốc gia đều có quyền đánh cá và tự do hàng hải (xem bản đồ).

 

Tuy nhiên, vụ kiện do Philippines khởi xướng không thể giải quyết rốt ráo vấn đề Biển Đông là tranh chấp lãnh thổ, tranh chấp chủ quyền của các đảo. Ngay cả khi Phillippines thành công, vụ kiện cũng sẽ không thể bắt Trung Quốc, hay các nước khác dừng các hoạt động bên trong phạm vi 12 hải lý của 9 thực thể đấy (vì không giải quyết được vấn đề chủ quyền nên trong phạm vi 12 hải lý của các thực thể này vẫn là vùng biển tranh chấp). Vụ kiện cũng không thể thu hẹp được toàn bộ tranh chấp Biển Đông mà chỉ áp dụng được cho các vùng nước quanh 9 thực thể. Theo Tòa, có khoảng 50 thực thể đáng được chú ý ở Biển Đông, trong số đó có thực thể có thể có 200 hải lý vùng đặc quyền kinh tế, khi đó vẫn sẽ tạo nên vùng chồng lấn rộng lớn, đan xen các loại yêu sách khác nhau của các quốc gia khác trong tranh chấp Biển Đông.

Phần đệ trình về đường lưỡi bò cũng sẽ có rủi ro nhất định cho Philippines. Nếu yêu sách đường lưỡi bò là loại yêu sách “danh nghĩa lịch sử” thì Tòa sẽ không có thẩm quyền xét xử. Hoặc Tòa có thể sẽ kết luận vấn đề “danh nghĩa lịch sử”, “quyền lịch sử”, “vịnh lịch sử” v.v chưa có quy định pháp lý rõ ràng trong luật quốc tế nên Tòa không thể xem xét theo yêu cầu của Philippines.

Kết luận

Tóm lại, vụ kiện của Philippines nếu thành công sẽ đem lại một số lợi ích nhất định cho nước này và các bên tranh chấp Biển Đông. Thứ nhất, nếu Tòa phán quyết đường lưỡi bò là vô giá trị thì đây là chiến thắng chung của cho tất cả các bên bị tổn hại bởi Trung Quốc trong tranh chấp Biển Đông. Thứ hai, vụ kiện cũng có thể sẽ giúp làm rõ hơn phạm vi những khu vực “được phép” tranh chấp, giải phóng những vùng biển bên ngoài ranh giới này là vùng biển của các quốc gia ven biển, không có tranh chấp, hoặc vùng biển chung của nhân loại. Thứ ba, vụ kiện sẽ là đòn giáng vào các hoạt động gây mất an toàn hàng hải và làm tổn hại đến môi trường của Trung Quốc ở Biển Đông (đây là những nghĩa vụ chung, áp dụng trên mọi vùng biển, bất kể thuộc quốc gia nào). Tuy nhiên, như đã nói ở trên, Philippines vẫn chưa thể nắm chắc hoàn toàn phần thắng trong vụ kiện này và bản thân vụ kiện có rất nhiều điểm hạn chế, không thể giúp giải quyết tận gốc vấn đề tranh chấp Biển Đông. Bên cạnh đó, gần như chắc chắn Trung Quốc sẽ không tự giác thi hành phán quyết của Tòa trong khi hiện vẫn chưa có một cơ chế thực thi phán quyết của các Tòa án, trọng tài quốc tế mà chủ yếu dựa vào thiện chí của các bên và dư luận tiến bộ trên thế giới.

Võ Ngọc Diệp, Viện Biển Đông, Học viện Ngoại Giao

Bài viết thuộc bản quyền Nghiên cứu Biển Đông. Đề nghị chỉ được dẫn đường link bài viết, không đăng lại khi chưa có sự đồng ý của Ban Biên tập.



[1] Vấn đề chủ quyền thuộc về ngành luật thụ đắc lãnh thổ trong tập quán quốc tế, chỉ trong trường hợp hai quốc gia cùng thỏa thuận đưa vụ việc ra trước Tòa ICJ hoặc một tòa trọng tài mới có thể xét xử.). 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Bình luận


Mã bảo mật
Tạo mã mới

Đài Loan và Phán quyết của Tòa Trọng tài: Các phản ứng và thách thức trong tương lai

Đài Loan và Phán quyết của Tòa Trọng tài: Các phản ứng và thách thức trong tương lai

Tòa Trọng tài Biển Đông đã tuyên rằng Ba Bình là “đá” và không phải là một “đảo” như quy định tại Điều 121 của UNCLOS. Đài Loan đã phản ứng với phán quyết khi lặp lại quan điểm phản ứng của Trung Quốc. Bài viết này đưa ra hai quan điểm: thứ nhất, phản ứng tức thì từ Đài Loan là nhắm tới ba đối tượng, và thứ hai, phán quyết tạo ra các thách thức với chính sách của bà Thái đối với vấn đề Biển Đông.

Đọc tiếp...

Phán quyết Biển Đông của Tòa và tác động đối với Ấn Độ

Phán quyết Biển Đông của Tòa và tác động đối với Ấn Độ

Ấn Độ không nên quá kỳ vọng rằng phán quyết Biển Đông của Tòa Trọng tài sẽ thay đổi "hành vi ngang ngược" của Trung Quốc và tạo điều kiện thuận lợi cho New Delhi giải quyết tranh chấp lãnh thổ với Bắc Kinh trong tương lai.

Đọc tiếp...

"Vũ khí bí mật" của Trung Quốc sau phán quyết của Tòa Trọng tài

Cùng với khát vọng quyền lực lớn của Trung Quốc, các "chiến binh" mạng của nước này đã thể hiện sự tức giận sau khi thua trong vụ kiện với Philippines. Chỉ vài giờ sau phán quyết của Tòa đưa ra, ít nhất 68 trang mạng của chính phủ và địa phương của Philippines đã đồng loạt bị tấn công.

Đọc tiếp...

Phán quyết của Tòa Trọng tài trong tranh chấp Biển Đông - Sự thay đổi luật chơi trong tranh chấp biển

Phán quyết của Tòa Trọng tài trong tranh chấp Biển Đông - Sự thay đổi luật chơi trong tranh chấp biển

Ngày 12 tháng 7 năm 2016, Toà Trọng tài Thường trực ở La Hay đã ra phán quyết về tranh chấp biển giữa Philippines và Trung Quốc. Phán quyết đã làm thay đổi cuộc chơi trong tranh chấp biển.

Đọc tiếp...

Kết luận của Tòa Trọng tài Biển Đông

Kết luận của Tòa Trọng tài Biển Đông

Để giúp bạn đọc tìm hiểu chi tiết về phán quyết mà Tòa Trọng tài đã đưa ra trong vụ kiện Philippines - Trung Quốc ở Biển Đông, Nghiên cứu Biển Đông xin giới thiệu chi tiết Mục X trong phán quyết của Tòa.

Đọc tiếp...

Sau phán quyết của PCA: Điều gì ở phía trước?

Sau phán quyết của PCA: Điều gì ở phía trước?

Sau phán quyết mang tính lịch sử ngày 12/7 về vấn đề Biển Đông của Tòa Trọng tài, có 2 câu hỏi được mọi người đặt ra. Thứ nhất, phán quyết đó sẽ được thực thi như thế nào? Thứ hai, chúng ta trông đợi phản ứng như thế nào từ các bên có tuyên bố chủ quyền và các bên liên quan? 

Đọc tiếp...

Vụ kiện của Philippines: Không chỉ là tranh chấp bãi đá và rạn san hô

Vụ kiện của Philippines: Không chỉ là tranh chấp bãi đá và rạn san hô

Ngày 12/7, Tòa Trọng tài Thường trực (PCA) ở The Hague, Hà Lan đã ra phán quyết về vụ kiện mà Philippines đệ trình phản đối các tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc ở Biển Đông. Vụ kiện này, dù bề ngoài dường như chỉ là tranh chấp các bãi đá và rạn san hô, nhưng lại mang nhiều hàm ý sâu xa hơn. 

Đọc tiếp...

Điều gì tiếp theo sau phán quyết của PCA ở Biển Đông?

Điều gì tiếp theo sau phán quyết của PCA ở Biển Đông?

Trung Quốc đã phải hứng chịu một thất bại pháp lý "sửng sốt" và Philippines đã giành được một chiến thắng pháp lý không kém phần "chấn động" trong vụ kiện về đòi hỏi chủ quyền lãnh hải. Tuy nhiên, sẽ không có gì thay đổi ở Biển Đông.

Đọc tiếp...

Thông cáo báo chí và tóm tắt phán quyết của PCA về vụ kiện Biển Đông

Thông cáo báo chí và tóm tắt phán quyết của PCA về vụ kiện Biển Đông

Ngày 12/7, Tòa Trọng tài Biển Đông đã ra phán quyết về vụ kiện giữa Philippines và Trung Quốc. Nghiên cứu Biển Đông xin giới thiệu bản dịch Thông cáo Báo chí và Tóm tắt phán quyết về thẩm quyền và nội dung các đệ trình của Philippines.

Đọc tiếp...

Mặt trận thông tin trên Biển Đông của Trung Quốc trước thềm phán quyết của Tòa Trọng tài

Mặt trận thông tin trên Biển Đông của Trung Quốc trước thềm phán quyết của Tòa Trọng tài

Trước quán quyết của với Tòa án Trọng tài thường trực ở Hague (Hà Lan) về vụ kiện biển Đông do Philippines khởi xướng, một mặt trận thông tin-tuyên truyền được Trung Quốc triển khai ồ ạt. Vào ngày 25/5/2016, một báo cáo của Tân Hoa Xã (Xinhua) khẳng định chiến dịch truyền thông về vấn đề biển Đông đã được phát động toàn cầu.

Đọc tiếp...

Dư luận quốc tế về vụ kiện Philippines-Trung Quốc ở Biển Đông: Liệu có như những gì Trung Quốc nói?

Dư luận quốc tế về vụ kiện Philippines-Trung Quốc ở Biển Đông: Liệu có như những gì Trung Quốc nói?

Càng gần đến ngày Toà trọng tài ra phán quyết về vụ kiện Philippines-Trung Quốc, diễn biến chính trị liên quan đến vụ kiện đang ngày càng nóng lên. Bộ Ngoại giao Trung Quốc vào cuối tháng 5/2016 đã tuyên bố số nước ủng hộ quan điểm của Trung Quốc đối với vụ kiện là hơn 40 nước. Sự thực như thế nào?

Đọc tiếp...

Vì sao Philippines có thể khởi kiện Trung Quốc về vấn đề Biển Đông?

Vì sao Philippines có thể khởi kiện Trung Quốc về vấn đề Biển Đông?

Tháng 2/2013 Philippines đâm đơn kiện Trung Quốc về vấn đề Biển Đông, vụ việc rất được báo chí quan tâm và theo dõi sát sao và dự kiến Tòa sẽ ra phán quyết trong quý II/2016. Bài viết sau đây sẽ giải thích về cơ chế mà Philippines sử dụng để khởi kiện Trung Quốc, những nội dung đang được tòa xét xử, ý nghĩa cũng như những hạn chế của vụ kiện do Philippines khởi xướng đối với tranh chấp Biển Đông.

Đọc tiếp...

Những nội dung Tòa xem xét trong vụ kiện Philippines - Trung Quốc

Những nội dung Tòa xem xét trong vụ kiện Philippines - Trung Quốc

Bảy điểm mà toà chấp nhận có thẩm quyền là các điểm liên quan đến quy chế của đảo, cụ thể là các thực thể được yêu cầu xem xét là đảo đá nên không có vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa 200 hải lý; vấn đề nghĩa vụ phải bảo vệ môi trường; vấn đề đánh bắt cá của ngư dân Philippines tại bãi Hoàng Nham do bị Trung Quốc cản trở; nghĩa vụ phải đảm bảo an toàn khi đi lại trên biển.

Đọc tiếp...

Nội dung Philippines khởi kiện Trung Quốc

Nội dung Philippines khởi kiện Trung Quốc

Về nội dung, để khởi kiện được ra Toà Trọng tài , các tranh chấp mà Philippines khởi kiện phải là tranh chấp về giải thích và thực hiện UNCLOS và không thuộc các ngoại lệ mà Toà Trọng tài không có thẩm quyền.

Đọc tiếp...

Yêu sách của Trung Quốc ở Biển Đông và các tác động từ phán quyết của PCA

Yêu sách của Trung Quốc ở Biển Đông và các tác động từ phán quyết của PCA

Trên cơ sở phân những quan điểm pháp lý của Trung Quốc về vụ kiện lên Tòa Trọng tài, nhiều khả năng một phán quyết có lợi cho Philippines sẽ được đưa ra. Như vậy, sau phán quyết, Trung Quốc sẽ phản ứng ra sao và Mỹ cần có những bước đi cần thiết nào để bảo vệ luật pháp quốc tế, bảo vệ đồng minh và duy trì ảnh hưởng tại khu vực?

Đọc tiếp...

Vấn đề Biển Đông: “Khoảnh khắc sự thật” đang tới gần

Vấn đề Biển Đông: “Khoảnh khắc sự thật” đang tới gần

Rất có thể ông Duterte, người đã hứa sẽ thực thi một chính sách đối ngoại độc lập, sẽ quyết định bước đi tiếp theo dựa trên bản chất của phán quyết và cái mà ông coi là lựa chọn thực tiễn nhất để bảo vệ lợi ích quốc gia Philippines và tránh xung đột với Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Phán quyết Biển Đông của Tòa Trọng tài: Khả năng, Ý nghĩa và Tác động

Phán quyết Biển Đông của Tòa Trọng tài: Khả năng, Ý nghĩa và Tác động

Tiến sĩ Trần Trường Thủy, Giám đốc Quỹ Hỗ trợ Nghiên cứu Biển Đông, trả lời phỏng vấn báo Lao Động về các khả năng của phán quyết của Toà Trọng tài vụ kiện Philippines-Trung Quốc, ý nghĩa của các phán quyết và đánh giá về tác động đối với tình hình Biển Đông.

Đọc tiếp...

Dự báo những tác động từ vụ kiện của Philippines đối với Trung Quốc

Dự báo những tác động từ vụ kiện của Philippines đối với Trung Quốc

Trung Quốc là nước duy nhất phụ thuộc vào các yêu sách quá mức đối với các đảo để khẳng định quyền tài phán đối với các khu vực trên Biển Đông. Nước này đang đối mặt với viễn cảnh một loạt vụ kiện trên Biển Đông và Biển Hoa Đông.

Đọc tiếp...

Giới hạn của luật pháp trong vụ kiện Philippines-Trung Quốc ở Biển Đông

Giới hạn của luật pháp trong vụ kiện Philippines-Trung Quốc ở Biển Đông

Nghiên cứu của GS. Paul Gewirtz đăng trên trang Brookings chỉ ra các giới hạn trong phán quyết sắp tới của Tòa trọng tài vụ kiện Philippines - Trung Quốc và chỉ ra các hướng đi cần thiết cho Mỹ và các bên liên quan để tiếp tục tháo gỡ các vấn đề nguy hiểm trên Biển Đông .

Đọc tiếp...

Dự đoán tình hình Biển Đông sau phán quyết của Tòa Trọng tài

Dự đoán tình hình Biển Đông sau phán quyết của Tòa Trọng tài

Một phán quyết “ủng hộ” Philippines dù không ngăn được ngăn được Trung Quốc theo đuổi mục đích, nhưng nó sẽ có tác dụng khích lệ và mang lại cho những quốc gia tuyên bố chủ quyền khác nhiều cơ hội hơn để đối phó với các hành vi quyết đoán của Trung Quốc trên biển. 

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 12243 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin