27 - 5 - 2017 | 9:15
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home Vụ kiện Philippin-Trung Quốc Vấn đề Biển Đông: “Khoảnh khắc sự thật” đang tới gần

Vấn đề Biển Đông: “Khoảnh khắc sự thật” đang tới gần

Email In PDF.

Rất có thể ông Duterte, người đã hứa sẽ thực thi một chính sách đối ngoại độc lập, sẽ quyết định bước đi tiếp theo dựa trên bản chất của phán quyết và cái mà ông coi là lựa chọn thực tiễn nhất để bảo vệ lợi ích quốc gia Philippines và tránh xung đột với Trung Quốc.

 

Chiến lược pháp lý của Philippines trong các tranh chấp trên Biển Đông đang tới gần “khoảnh khắc sự thật”. Trong các tuần tới, Tòa Trọng tài Thường trực (PCA), được thành lập dưới sự bảo hộ của Công ước Liên hợp quốc về Luật biển (UNCLOS), sẽ đưa ra phán quyết cuối cùng về tranh chấp biển giữa Trung Quốc và Philippines.

Lần đầu tiên, một nhóm chuyên gia pháp lý có tầm cỡ và chính trực sẽ chính thức xem xét tính pháp lý của các tuyên bố chủ quyền bành trướng và sự hiện diện ngày một tăng lên của Trung Quốc ở vùng biển quan trọng nhất thế giới này. Vấn đề sống còn ở đây là ngăn chặn Trung Quốc thực hiện Thuyết biển đóng (Mare clausum) thay cho Thuyết biển tự do (Mare Liberum) ở khu trung tâm phía Tây Thái Bình Dương. 

Tuy nhiên, cuối cùng, chính Tổng thống sắp tới của Philippines, ông Rodrigo Duterte, mới là người quyết định sẽ làm gì với phán quyết có lợi của tòa. Điều này vạch ra một số yếu tố bất ổn. Không giống như người tiền nhiệm Benigno Aquino, ông Duterte có vẻ như không muốn đối đầu với Trung Quốc, và đã bày tỏ sự nghi ngờ cam kết của Washington với đồng minh Đông Nam Á này. 

Ông Duterte cũng bày tỏ nghi ngờ về tính thực tiễn của vụ kiện mà Philippines đệ trình chống lại Trung Quốc- quốc gia tuyên bố tẩy chay vụ kiện và đặt câu hỏi về quyền hạn pháp lý của tòa trọng tài trong các tranh chấp Biển Đông. Sau cùng, phán quyết của tòa sẽ được đưa ra không lâu sau khi ông Duterte chính thức nhậm chức, bởi vậy trên thực tế, vụ việc này vẫn có thể bị ngưng lại. Như lời giải thích của Giáo sư Matthew C. Waxman của Đại học Columbia, toàn bộ hệ thống luật quốc tế cũng sẽ đứng trước rủi ro, điều có thể lý giải tại sao khoảng thời gian chờ đợi phán quyết của tòa lại khiến gây “sốt ruột” đến như vậy. 

Phiên tòa Thế kỷ 

Giáo sư Waxman nói: “Đối với hệ thống UNCLOS- gồm các quy định và cơ chế giải quyết tranh chấp mang tính ràng buộc- tầm quan trọng và sự tin cậy của nó đang đứng trước nhiều nguy cơ”. Tòa trọng tài đang đối mặt với nguy cơ “bị phớt lờ, chế nhạo và gạt ra ngoài lề bởi nhân tố lớn nhất trong khu vực”. 

Tháng 10/2015, tòa trọng tài (được thành lập theo Điều 287, Phụ chương VII của UNCLOS) đã quyết định rằng tòa sẽ có thẩm quyền xét xử hơn một nửa trong số các vấn đề tranh chấp mà Philippines đệ trình và tòa đang quyết định liệu có thẩm quyền hay không đối với các vấn đề tranh chấp còn lại. Tòa trọng tài, vốn không có quyền đưa ra phán quyết về tranh chấp chủ quyền, đã quyết định rằng tòa có thể đưa ra phán quyết về bản chất của các thực thể đang tranh chấp, đặc biệt là Đá Vành Khăn, Đá Gaven, Đá Ken Nan, Đá Tư nghĩa, Đá Gạc Ma, Đá Châu Viên và Đá Chữ Thập, cũng như bãi cạn Scarborough. Tòa cũng có thể ra phán quyết về các hành động hung hăng của Trung Quốc chống lại các tàu hải giám của Philippines hoạt động gần bãi cạn Scarborough, cũng như tác động đến hệ sinh thái của các hoạt động cải tạo đất đá của Trung Quốc gần bãi cạn Scarborough và bãi Cỏ Mây. Tuy nhiên, các nội dung chính như tính pháp lý của tuyên bố "đường 9 đoạn" bành trướng và học thuyết mập mờ dựa trên “các quyền lịch sử” của Trung Quốc vẫn còn bỏ ngỏ. Trong khi đó, Trung Quốc tiếp tục phớt lờ việc chính thức tham gia vào vụ kiện, theo Điều 5, Phụ chương VII của UNCLOS. 

Như vậy, tòa trọng tài đã bác bỏ các tuyên bố từ lâu của Trung Quốc rằng (1) UNCLOS và các tòa trọng tài dưới sự bảo hộ của UNCLOS không có quyền phán xét về các tranh chấp liên quan đến Biển Đông; (2) Philippines vẫn chưa dốc sức đàm phán song phương trước khi viện đến tòa trọng tài mang tính ép buộc; và (3) Trung Quốc, theo Điều 298, tự miễn trừ họ tham gia vào quy trình tố tụng. 

Các lựa chọn khó khăn 

Điều rõ ràng ở đây đó là chính quyền ông Duterte sẽ không từ bỏ vụ kiện, vốn đang bước vào giai đoạn cuối. Khả năng này cũng là điều bất khả thi, trong bối cảnh tỷ lệ ủng hộ trong nước và quốc tế cho vụ kiện của Philippines đã tăng lên. 

Trên thực tế, Ngoại trưởng Philippines sắp được bổ nhiệm chính thức Perfecto Yasay đã nói rõ rằng Chính quyền Duterte sẽ “không theo đuổi bất kỳ đàm phán song phương nào [với Trung Quốc] vào thời điểm này cho đến khi chúng tôi được nghe thấy, hoặc chờ đợi, phán quyết của tòa”. Tất nhiên, hiện cũng có khả năng, dù rất nhỏ, rằng Philippines sẽ thua kiện trong tất cả các nội dung. Đây chắc chắn sẽ là một “thảm họa” đối với Philippines và các quốc gia khác có quan điểm tương tự, vốn mong muốn sử dụng luật quốc tế chống lại Trung Quốc, nhưng ông Duterte vẫn có thể lựa chọn tránh xa khỏi thất bại này với việc gọi đó là hành động “điên rồ vô ích” của người tiền nhiệm. 

Trong khi đó, một phán quyết có lợi sẽ mang lại lợi thế cho Chính quyền Duterte trong bất kỳ cuộc đàm phán song phương nào với Trung Quốc. Lấy ví dụ, chính quyền mới ở Philippines có thể hứa hẹn không áp đặt đầy đủ phán quyết của tòa - có thể coi đó là lời cố vấn thay vì một phán quyết mang tính ràng buộc - để đổi lấy nhượng bộ của Trung Quốc trên Biển Đông, từ các vùng biển tranh chấp đến việc rút quân khỏi bãi cạn Scarborough, bên cạnh các đầu tư quy mô lớn. 

Chắc chắn rằng Trung Quốc sẽ đón nhận bất kỳ cơ hội nào nhằm tránh một cuộc “đảo chính quyền lực mềm” nếu Manila lựa chọn tập hợp sự ủng hộ quốc tế và miêu tả Trung Quốc, một cường quốc khu vực tham vọng, là nhân tố sống ngoài vòng pháp luật. Đến nay, nhóm các nước công nghiệp G7, Úc và tất cả các bên liên quan ở châu Á đã gián tiếp hoặc công khai bày tỏ ủng hộ vụ kiện này, buộc Trung Quốc phải khăng khăng đặt câu hỏi về tính hợp pháp của tòa trọng tài, lập ra các tòa quốc tế của riêng họ và tập hợp ủng hộ của 40 quốc gia như một liên minh phản kháng. 

Hiện cũng có một lựa chọn khác, đó là chính quyền hai nước sẽ đồng thời thể hiện sự tôn trọng luật quốc tế và đáp ứng nguyện vọng nhằm giải quyết song phương các tranh chấp với việc lựa chọn một cơ chế hai bên đều chấp nhận theo UNCLOS. Lấy ví dụ, hai nước có thể nhất trí thành lập một “ủy ban hòa giải”, cho phép hai bên giải quyết các tuyên bố chồng lấn dưới sự hướng dẫn của hội đồng các chuyên gia pháp lý mà hai nước đồng ý, những người sẽ đưa ra lời khuyên pháp lý nhưng không phải là các phán quyết mang tính ràng buộc. 

Chắc chắn rằng, Chính quyền Duterte sẽ đứng trước sức ép lớn từ mọi phía buộc ông phải giành lấy lợi ích chiến lược lớn nhất từ vụ kiện của người tiền nhiệm. Rất có thể ông Duterte, người đã hứa sẽ thực thi một chính sách đối ngoại độc lập, sẽ quyết định bước đi tiếp theo dựa trên bản chất của phán quyết và cái mà ông coi là lựa chọn thực tiễn nhất để bảo vệ lợi ích quốc gia Philippines và tránh xung đột không cần thiết với Trung Quốc.

Richard Javad Heydarian hiện đang giảng dạy về khoa học chính trị tại Đại học De La Salle. Ông từng làm cố vấn chính sách tại Hạ nghị Viện Philippines (2009-2015). Ông được The Manila Bulletin, tờ nhật báo hàng đầu Philippines, mô tả là “nhà phân tích về kinh tế và chính sách đối ngoại xuất sắc nhất”. Bài viết được đăng trên The National Interest.

Văn Cường (gt)

 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Bình luận


Mã bảo mật
Tạo mã mới

Đài Loan và Phán quyết của Tòa Trọng tài: Các phản ứng và thách thức trong tương lai

Đài Loan và Phán quyết của Tòa Trọng tài: Các phản ứng và thách thức trong tương lai

Tòa Trọng tài Biển Đông đã tuyên rằng Ba Bình là “đá” và không phải là một “đảo” như quy định tại Điều 121 của UNCLOS. Đài Loan đã phản ứng với phán quyết khi lặp lại quan điểm phản ứng của Trung Quốc. Bài viết này đưa ra hai quan điểm: thứ nhất, phản ứng tức thì từ Đài Loan là nhắm tới ba đối tượng, và thứ hai, phán quyết tạo ra các thách thức với chính sách của bà Thái đối với vấn đề Biển Đông.

Đọc tiếp...

Phán quyết Biển Đông của Tòa và tác động đối với Ấn Độ

Phán quyết Biển Đông của Tòa và tác động đối với Ấn Độ

Ấn Độ không nên quá kỳ vọng rằng phán quyết Biển Đông của Tòa Trọng tài sẽ thay đổi "hành vi ngang ngược" của Trung Quốc và tạo điều kiện thuận lợi cho New Delhi giải quyết tranh chấp lãnh thổ với Bắc Kinh trong tương lai.

Đọc tiếp...

"Vũ khí bí mật" của Trung Quốc sau phán quyết của Tòa Trọng tài

Cùng với khát vọng quyền lực lớn của Trung Quốc, các "chiến binh" mạng của nước này đã thể hiện sự tức giận sau khi thua trong vụ kiện với Philippines. Chỉ vài giờ sau phán quyết của Tòa đưa ra, ít nhất 68 trang mạng của chính phủ và địa phương của Philippines đã đồng loạt bị tấn công.

Đọc tiếp...

Phán quyết của Tòa Trọng tài trong tranh chấp Biển Đông - Sự thay đổi luật chơi trong tranh chấp biển

Phán quyết của Tòa Trọng tài trong tranh chấp Biển Đông - Sự thay đổi luật chơi trong tranh chấp biển

Ngày 12 tháng 7 năm 2016, Toà Trọng tài Thường trực ở La Hay đã ra phán quyết về tranh chấp biển giữa Philippines và Trung Quốc. Phán quyết đã làm thay đổi cuộc chơi trong tranh chấp biển.

Đọc tiếp...

Kết luận của Tòa Trọng tài Biển Đông

Kết luận của Tòa Trọng tài Biển Đông

Để giúp bạn đọc tìm hiểu chi tiết về phán quyết mà Tòa Trọng tài đã đưa ra trong vụ kiện Philippines - Trung Quốc ở Biển Đông, Nghiên cứu Biển Đông xin giới thiệu chi tiết Mục X trong phán quyết của Tòa.

Đọc tiếp...

Sau phán quyết của PCA: Điều gì ở phía trước?

Sau phán quyết của PCA: Điều gì ở phía trước?

Sau phán quyết mang tính lịch sử ngày 12/7 về vấn đề Biển Đông của Tòa Trọng tài, có 2 câu hỏi được mọi người đặt ra. Thứ nhất, phán quyết đó sẽ được thực thi như thế nào? Thứ hai, chúng ta trông đợi phản ứng như thế nào từ các bên có tuyên bố chủ quyền và các bên liên quan? 

Đọc tiếp...

Vụ kiện của Philippines: Không chỉ là tranh chấp bãi đá và rạn san hô

Vụ kiện của Philippines: Không chỉ là tranh chấp bãi đá và rạn san hô

Ngày 12/7, Tòa Trọng tài Thường trực (PCA) ở The Hague, Hà Lan đã ra phán quyết về vụ kiện mà Philippines đệ trình phản đối các tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc ở Biển Đông. Vụ kiện này, dù bề ngoài dường như chỉ là tranh chấp các bãi đá và rạn san hô, nhưng lại mang nhiều hàm ý sâu xa hơn. 

Đọc tiếp...

Điều gì tiếp theo sau phán quyết của PCA ở Biển Đông?

Điều gì tiếp theo sau phán quyết của PCA ở Biển Đông?

Trung Quốc đã phải hứng chịu một thất bại pháp lý "sửng sốt" và Philippines đã giành được một chiến thắng pháp lý không kém phần "chấn động" trong vụ kiện về đòi hỏi chủ quyền lãnh hải. Tuy nhiên, sẽ không có gì thay đổi ở Biển Đông.

Đọc tiếp...

Thông cáo báo chí và tóm tắt phán quyết của PCA về vụ kiện Biển Đông

Thông cáo báo chí và tóm tắt phán quyết của PCA về vụ kiện Biển Đông

Ngày 12/7, Tòa Trọng tài Biển Đông đã ra phán quyết về vụ kiện giữa Philippines và Trung Quốc. Nghiên cứu Biển Đông xin giới thiệu bản dịch Thông cáo Báo chí và Tóm tắt phán quyết về thẩm quyền và nội dung các đệ trình của Philippines.

Đọc tiếp...

Mặt trận thông tin trên Biển Đông của Trung Quốc trước thềm phán quyết của Tòa Trọng tài

Mặt trận thông tin trên Biển Đông của Trung Quốc trước thềm phán quyết của Tòa Trọng tài

Trước quán quyết của với Tòa án Trọng tài thường trực ở Hague (Hà Lan) về vụ kiện biển Đông do Philippines khởi xướng, một mặt trận thông tin-tuyên truyền được Trung Quốc triển khai ồ ạt. Vào ngày 25/5/2016, một báo cáo của Tân Hoa Xã (Xinhua) khẳng định chiến dịch truyền thông về vấn đề biển Đông đã được phát động toàn cầu.

Đọc tiếp...

Dư luận quốc tế về vụ kiện Philippines-Trung Quốc ở Biển Đông: Liệu có như những gì Trung Quốc nói?

Dư luận quốc tế về vụ kiện Philippines-Trung Quốc ở Biển Đông: Liệu có như những gì Trung Quốc nói?

Càng gần đến ngày Toà trọng tài ra phán quyết về vụ kiện Philippines-Trung Quốc, diễn biến chính trị liên quan đến vụ kiện đang ngày càng nóng lên. Bộ Ngoại giao Trung Quốc vào cuối tháng 5/2016 đã tuyên bố số nước ủng hộ quan điểm của Trung Quốc đối với vụ kiện là hơn 40 nước. Sự thực như thế nào?

Đọc tiếp...

Vì sao Philippines có thể khởi kiện Trung Quốc về vấn đề Biển Đông?

Vì sao Philippines có thể khởi kiện Trung Quốc về vấn đề Biển Đông?

Tháng 2/2013 Philippines đâm đơn kiện Trung Quốc về vấn đề Biển Đông, vụ việc rất được báo chí quan tâm và theo dõi sát sao và dự kiến Tòa sẽ ra phán quyết trong quý II/2016. Bài viết sau đây sẽ giải thích về cơ chế mà Philippines sử dụng để khởi kiện Trung Quốc, những nội dung đang được tòa xét xử, ý nghĩa cũng như những hạn chế của vụ kiện do Philippines khởi xướng đối với tranh chấp Biển Đông.

Đọc tiếp...

Những nội dung Tòa xem xét trong vụ kiện Philippines - Trung Quốc

Những nội dung Tòa xem xét trong vụ kiện Philippines - Trung Quốc

Bảy điểm mà toà chấp nhận có thẩm quyền là các điểm liên quan đến quy chế của đảo, cụ thể là các thực thể được yêu cầu xem xét là đảo đá nên không có vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa 200 hải lý; vấn đề nghĩa vụ phải bảo vệ môi trường; vấn đề đánh bắt cá của ngư dân Philippines tại bãi Hoàng Nham do bị Trung Quốc cản trở; nghĩa vụ phải đảm bảo an toàn khi đi lại trên biển.

Đọc tiếp...

Nội dung Philippines khởi kiện Trung Quốc

Nội dung Philippines khởi kiện Trung Quốc

Về nội dung, để khởi kiện được ra Toà Trọng tài , các tranh chấp mà Philippines khởi kiện phải là tranh chấp về giải thích và thực hiện UNCLOS và không thuộc các ngoại lệ mà Toà Trọng tài không có thẩm quyền.

Đọc tiếp...

Yêu sách của Trung Quốc ở Biển Đông và các tác động từ phán quyết của PCA

Yêu sách của Trung Quốc ở Biển Đông và các tác động từ phán quyết của PCA

Trên cơ sở phân những quan điểm pháp lý của Trung Quốc về vụ kiện lên Tòa Trọng tài, nhiều khả năng một phán quyết có lợi cho Philippines sẽ được đưa ra. Như vậy, sau phán quyết, Trung Quốc sẽ phản ứng ra sao và Mỹ cần có những bước đi cần thiết nào để bảo vệ luật pháp quốc tế, bảo vệ đồng minh và duy trì ảnh hưởng tại khu vực?

Đọc tiếp...

Vấn đề Biển Đông: “Khoảnh khắc sự thật” đang tới gần

Vấn đề Biển Đông: “Khoảnh khắc sự thật” đang tới gần

Rất có thể ông Duterte, người đã hứa sẽ thực thi một chính sách đối ngoại độc lập, sẽ quyết định bước đi tiếp theo dựa trên bản chất của phán quyết và cái mà ông coi là lựa chọn thực tiễn nhất để bảo vệ lợi ích quốc gia Philippines và tránh xung đột với Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Phán quyết Biển Đông của Tòa Trọng tài: Khả năng, Ý nghĩa và Tác động

Phán quyết Biển Đông của Tòa Trọng tài: Khả năng, Ý nghĩa và Tác động

Tiến sĩ Trần Trường Thủy, Giám đốc Quỹ Hỗ trợ Nghiên cứu Biển Đông, trả lời phỏng vấn báo Lao Động về các khả năng của phán quyết của Toà Trọng tài vụ kiện Philippines-Trung Quốc, ý nghĩa của các phán quyết và đánh giá về tác động đối với tình hình Biển Đông.

Đọc tiếp...

Dự báo những tác động từ vụ kiện của Philippines đối với Trung Quốc

Dự báo những tác động từ vụ kiện của Philippines đối với Trung Quốc

Trung Quốc là nước duy nhất phụ thuộc vào các yêu sách quá mức đối với các đảo để khẳng định quyền tài phán đối với các khu vực trên Biển Đông. Nước này đang đối mặt với viễn cảnh một loạt vụ kiện trên Biển Đông và Biển Hoa Đông.

Đọc tiếp...

Giới hạn của luật pháp trong vụ kiện Philippines-Trung Quốc ở Biển Đông

Giới hạn của luật pháp trong vụ kiện Philippines-Trung Quốc ở Biển Đông

Nghiên cứu của GS. Paul Gewirtz đăng trên trang Brookings chỉ ra các giới hạn trong phán quyết sắp tới của Tòa trọng tài vụ kiện Philippines - Trung Quốc và chỉ ra các hướng đi cần thiết cho Mỹ và các bên liên quan để tiếp tục tháo gỡ các vấn đề nguy hiểm trên Biển Đông .

Đọc tiếp...

Dự đoán tình hình Biển Đông sau phán quyết của Tòa Trọng tài

Dự đoán tình hình Biển Đông sau phán quyết của Tòa Trọng tài

Một phán quyết “ủng hộ” Philippines dù không ngăn được ngăn được Trung Quốc theo đuổi mục đích, nhưng nó sẽ có tác dụng khích lệ và mang lại cho những quốc gia tuyên bố chủ quyền khác nhiều cơ hội hơn để đối phó với các hành vi quyết đoán của Trung Quốc trên biển. 

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 9573 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin