21 - 11 - 2019 | 10:51
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home TIN THAM KHẢO NCBĐ Vượt ra ngoài Bản nguyên tắc 6 điểm: ASEAN cần làm gì tiếp?

Vượt ra ngoài Bản nguyên tắc 6 điểm: ASEAN cần làm gì tiếp?

Email In PDF.

Sau sự cố Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN vừa qua tại Campuchia, Ngoại trưởng Inđônêxia đã tiến hành cuộc giải cứu uy tín ASEAN với kết quả đạt được là nguyên tắc 6 điểm. Giá trị của bản nguyên tắc không có gì mới, nhưng ẩn sau đó là một nhu cầu cấp bách về sự đoàn kết trong khối cũng như những bất cập về thể chế bộ máy này.

 

Cuối cùng thì vào ngày 20/7 ASEAN cũng thay thế được sự im lặng và lúng túng của mình bằng một sự đồng thuận 6 điểm. Ngoại trưởng Campuchia Hor Namhong đã thông báo Nguyên tắc 6 điểm tại Phnôm Pênh sau khi Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN trước đó vài ngày không ra được thông cáo chung, điều chưa từng xảy ra trong lịch sử 45 năm tồn tại của ASEAN.

Không có thông cáo chung do sự bất đồng trong ASEAN về việc liệu có nên, nếu có thì cách thức đề cập như thế nào, về những tranh chấp gần đây giữa Trung Quốc và Philíppin ở bãi cạn Scarborough trên Biển Đông. Ngoại trưởng Philíppin Albert del Rosario đổ lỗi cho Ngoại trưởng Hor Namhong về việc không ra được thông cáo chung, còn ông Namhong thì cho rằng lỗi là do ông del Rosario cứ cố chấp trong ngôn từ. Dù vì lý do gì thì sự cố ASEAN không có thông cáo chung sau hội nghị đã phát đi thông điệp: ASEAN thậm chí không thể thống nhất về nguyên nhân bất đồng. 

Sau đó, Ngoại trưởng Inđônêxia Marty Natalegawa đã tiến hành cuộc giải cứu uy tín ASEAN. Trong hai ngày ngoại giao con thoi, ông Natalegawa đã xúc tiến được Nguyên tắc 6 điểm mà Ngoại trưởng Campuchia Hor Namhong đọc hôm 20/7. Nguyên tắc 6 điểm tái khẳng định cam kết của các ngoại trưởng về tôn trọng Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC); tuân thủ các quy định thực thi DOC; sớm đạt được Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC); tôn trọng các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước LHQ về Luật Biển (UNCLOS); tất cả các bên tiếp tục kiềm chế và không sử dụng vũ lực; giải quyết hòa bình các tranh chấp trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS. 

Tuy nhiên, thỏa thuận 6 điểm này bản thân nó không thể giải quyết được sự chia rẽ trong ASEAN trong vấn đề Biển Đông. Cùng với Trung Quốc và Đài Loan, bốn nước Đông Nam Á, gồm Brunây, Malaixia, Philíppin và Việt Nam, đều tuyên bố chủ quyền trên phần lớn hoặc một phần Biển Đông. Trung Quốc thường xuyên gây sức ép để ASEAN không nói gì về vấn đề này. Vì lý do đó, khi Ngoại trưởng Hor Namhong đổ lỗi cho “hai nước” về việc không ra được tuyên bố chung sau hội nghị, tức là ông Hor Namhong đang thay mặt Trung Quốc chia rẽ ASEAN. Không khó để nhận thấy hai nước đó là Philíppin và Việt Nam, cũng không khó để nhận thấy phần lớn các nước ASEAN đều công khai phản đối hành vi tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc ở Biển Đông. Ông Hor Namhong cũng phàn nàn về Nguyên tắc 6 điểm, cho rằng ông đã nêu tất cả các điểm đó tại hội nghị, nhưng hai nước vẫn phản đối “có thể là do họ có âm mưu chống Campuchia”. Đây là cách hóa giải bất đồng quá tồi tệ. 

Vấn đề nữa là Nguyên tắc 6 điểm không đề cập tới sự đối đầu tại bãi cạn Scarborough. Mặc dù đó là thỏa hiệp cần thiết để ASEAN tìm lại được sự đồng thuận, song việc bỏ sót vấn đề bãi cạn Scarborough có thể tạo tiền lệ nguy hiểm trong suy nghĩ về khả năng tự chủ, rằng ASEAN thậm chí không thể nói bóng gió tới trường hợp sai phạm của Trung Quốc. Quan sát, nghe và nói những lời tốt đẹp có thể câu giờ nhằm đạt được một giải pháp, nhưng cũng có thể trì hoãn vô thời hạn kết quả đó. 

Trong khi đó, không có một phương hướng giải quyết chính thức, những nước ASEAN liên đới trong vấn đề Biển Đông có thể tự hành động. Vào cái ngày ông Hor Namhong đọc những nguyên tắc hòa bình của ASEAN, Trung Quốc thông báo sẽ thành lập khu vực cảnh bị ở Tam Sa để tiến hành các hoạt động quân sự tại quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa và Trung Sa. 

Có điều gì đó không ổn trong nguyên tắc: tôn trọng các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS. Luật Biển đề ra các quy định phân biệt giữa vùng lãnh hải và vùng đặc quyền kinh tế, đồng thời xác định quyền tài phán của các nước liên quan. Tuy nhiên, UNCLOS không trả lời câu hỏi chủ quyền - chúng là đường ranh giới và quyền của ai - vì vậy Trung Quốc đã dứt khoát bác bỏ những điều khoản giải quyết tranh chấp được ghi trong Luật Biển. Trong loại tranh chấp lãnh thổ này, sự nhập nhằng là kẻ thù của sự tiến triển, vì vậy việc tham khảo UNCLOS đang được khuyến khích nhằm nhắc nhở các nước liên quan rằng họ cần phải định rõ, về vĩ độ và kinh độ, đường biên giới trên biển của họ nằm ở đâu. Tầm quan trọng của trích dẫn UNCLOS là nó có thể giúp những nước liên quan tới tranh chấp tránh xa chính sách mị dân để hướng tới nghiên cứu bản đồ, tức là hướng tới một sự thấu hiểu nguyên nhân tranh cãi, vấn đề tranh cãi và phương hướng giải quyết, trong đó có việc cùng thăm dò trong những vùng tranh chấp. 

Sứ mệnh của ông Natalegawa để cứu vãn bộ mặt của ASEAN cho thấy khối này cần có chung tiếng nói, một cách xây dựng ngay từ thời điểm này và ổn định theo thời gian. ASEAN chưa khuyến khích được thiện chí đồng thuận, lại có xu hướng tạo đặc quyền cho Chủ tịch luân phiên. Một giải pháp về thể chế là cần thiết, kéo theo việc nâng cấp cơ quan thư ký ASEAN, mở rộng ngân sách và phương thức điều hành. Tuy nhiên, cải cách thể chế không thể thực hiện trong thời điểm này, vì vậy một giải pháp chính trị là biện pháp duy nhất. ASEAN đang rất cần được dẫn dắt một cách thầm lặng và “từ đằng sau” bởi một nước thành viên có trách nhiệm, đáng tin cậy và có khả năng thuyết phục trong các cuộc tranh chấp.

Inđônêxia đã chứng tỏ cho các đồng nghiệp Đông Nam Á và ngoài khu vực thấy rằng ASEAN không thể đồng thuận nếu không được chỉ đạo. Sắp tới sẽ là thời gian khó khăn của ASEAN.

Donald K Emmerson là người điều hành Diễn đàn Đông Á, Đại học Stanford.

Theo East Asia Forum

Trần Quang (gt)


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Ba vấn đề Mỹ đối mặt khi tập hợp liên minh chống Trung Quốc

Ba vấn đề Mỹ đối mặt khi tập hợp liên minh chống Trung Quốc

Hiện là thời điểm khó khăn đối với các quốc gia châu Á-Thái Bình Dương khi họ bị cuốn vào cuộc cạnh tranh ngày càng gia tăng giữa Mỹ và Trung Quốc. Một đồng minh lâu năm của Mỹ là Philippines đang thay đổi cách tiếp cận với Washington và Bắc Kinh.

Đọc tiếp...

Cơ chế tham vấn Trung Quốc-Malaysia và tác động đối với Biển Đông

Cơ chế tham vấn Trung Quốc-Malaysia và tác động đối với Biển Đông

Tuyên bố gần đây về cơ chế tham vấn song phương giữa Trung Quốc và Malaysia về vẫn đề biển đã làm dấy lên những nghi ngại liên quan vấn đề Biển Đông mà hai bên có yêu sách lấn.

Đọc tiếp...

Khai thác chung với Trung Quốc ở Biển Đông - Hiểm họa và lợi ích

Khai thác chung với Trung Quốc ở Biển Đông - Hiểm họa và lợi ích

Tiến triển nào trong hoạt động hợp tác ở vùng biển tranh chấp chỉ diễn ra nếu Trung Quốc chấp nhận thỏa hiệp với các quốc gia yêu sách khác bằng cách công nhận phán quyết ngày 12/7/2016 dựa trên công ước UNCLOS khi Philippines là bên thắng kiện.

Đọc tiếp...

Viễn cảnh "ác mộng" trên Biển Đông từ quan điểm của Nhật Bản

Viễn cảnh

Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe lo ngại rằng Biển Đông có thể trở thành một "ao nhà của Bắc Kinh",... một vùng biển đủ sâu để Hải quân của Quân giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) có thể triển khai các tàu ngầm tấn công hạt nhân, có khả năng phóng các tên lửa mang đầu đạn hạt nhân.

Đọc tiếp...

Trung Quốc sẽ làm gì với các đảo đá trên Biển Đông?

Trung Quốc sẽ làm gì với các đảo đá trên Biển Đông?

Trung Quốc sẽ tiếp tục thâu tóm các thực thể ở Biển Đông và sẽ sử dụng các căn cứ này để phô trương sức mạnh và thực hiện hành vi đe dọa. Liệu Trung Quốc có thực sự bảo vệ các thực thể cũng như có kế hoạch gì sắp tới?

Đọc tiếp...

Châu Âu “quyết tâm can dự” vào châu Á-Thái Bình Dương và Biển Đông?

Châu Âu “quyết tâm can dự” vào châu Á-Thái Bình Dương và Biển Đông?

Theo giới phân tích, các nước lớn ở châu Âu đang tìm cách tăng cường sự hiện diện của họ ở châu Á-Thái Bình Dương bằng các chiến dịch tự do hàng hải trong bối cảnh lo ngại căng thẳng gia tăng ở Biển Đông.

Đọc tiếp...

Trung Quốc và Philippines nhận được gì khi cùng khai thác tài nguyên?

Trung Quốc và Philippines nhận được gì khi cùng khai thác tài nguyên?

Với thoả thuận khai thác dầu và khí chung, Trung Quốc được chia lợi nhuận và có chỗ đứng ở Bãi Cỏ Rong trong khi công nhận chủ quyền của Philippines.

Đọc tiếp...

Những "giới hạn đỏ" ở Biển Đông

 Những

Trong bối cảnh cuộc chiến thương mại vẫn rất căng thẳng, quân đội Mỹ và Trung Quốc gần đây liên tục có các hành động "ăn miếng trả miếng" tại Biển Đông.

Đọc tiếp...

Cuộc gặp Tập Cận Bình-Duterte: Màn phô diễn về Biển Đông?

Cuộc gặp Tập Cận Bình-Duterte: Màn phô diễn về Biển Đông?

Chuyến công du Bắc Kinh lần thứ 5 của ông Duterte ít nhất lẽ ra phải là thời điểm thể hiện sự dũng cảm của Philippines - và tạo ra một sự thay đổi đối với trục chính sách đối ngoại hướng tới Trung Quốc của ông, khi tất cả những năm tháng cúi đầu phục tùng trước đây lẽ ra phải giúp Philippines có được một vị thế tốt hơn trên bàn đàm phán.

Đọc tiếp...

Trung Quốc tìm cách mở rộng EEZ trên Biển Hoa Đông

Trung Quốc tìm cách mở rộng EEZ trên Biển Hoa Đông

Trong khi Trung Quốc và Nhật Bản tranh cãi về phân định biển, các tàu nghiên cứu Trung Quốc hoạt động trên thực địa để củng cố yêu sách của Bắc Kinh ở Biển Hoa Đông.

Đọc tiếp...

Cuộc tập trận Mỹ-ASEAN dưới góc nhìn của giới phân tích

Cuộc tập trận Mỹ-ASEAN dưới góc nhìn của giới phân tích

Việc Mỹ và các quốc gia thành viên ASEAN lần đầu tiên tập trận hàng hải chung có hàm ý và tác động như thế nào trong bối cảnh căng thẳng trên biển ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương gia tăng hiện nay?

Đọc tiếp...

Doanh nghiệp Trung Quốc củng cố vai trò trên Biển Đông?

Doanh nghiệp Trung Quốc củng cố vai trò trên Biển Đông?

Theo một nghiên cứu mới đăng trên ISEAS, các doanh nghiệp (SOE) của Bắc Kinh đang đóng vai trò ngày một lớn trong hoạt động xây dựng trên Biển Đông và tìm cách củng cố vị thế vững chắc trong những năm sắp tới. Nghiên cứu trên đã cho thấy Bắc Kinh đang khuyến khích các doanh nghiệp này hoạt động tại đây.

Đọc tiếp...

Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tại Đối thoại Shangri La 2018

Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tại Đối thoại Shangri La 2018

Đối thoại Shangri La thường niên lần thứ 17 ở Singapore năm nay đã không gây thất vọng với số lượng Bộ trưởng Quốc phòng và các quan chức cấp cao tham dự đạt mức kỷ lục. Trong đó, nội dung địa chiến lược của khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương nổi lên là chủ đề trọng tâm của hội nghị này.

Đọc tiếp...

Philippines có thể cùng khai thác với Trung Quốc ở Biển Đông?

Philippines có thể cùng khai thác với Trung Quốc ở Biển Đông?

Chuyên gia Batongbacal cho rằng bài báo năm 1999 mà Ngoại trưởng Cayetano đề cập không hề phản ánh tình hình ở Philippines và Trung Quốc sau khi Tòa Trọng tài phán quyết, bởi bài báo này đã được viết cách đây 19 năm.

Đọc tiếp...

Biển Đông vẫn "làm nóng" Đối thoại Shangri-La 2018

Biển Đông vẫn

Hội nghị thượng đỉnh rất được mong chờ giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un đã không làm lu mờ Đối thoại Shangri-La. Tranh chấp Biển Đông đã trở thành vấn đề nóng và được đề cập đến trong nhiều phát biểu của các Bộ trưởng và tại các phiên thảo luận.

Đọc tiếp...

Tác động của không gian Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương đối với ASEAN

Tác động của không gian Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương đối với ASEAN

Mặc dù Tổng thống Mỹ đã nhiều lần ám chỉ đến khái niệm không gian Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương trong các bài phát biểu cuối năm 2017, và khái niệm này có liên quan đến Chiến lược An ninh Quốc gia và Chiến lược Quốc phòng, nhưng “Khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và cởi mở” cũng chỉ được các nước trong khu vực đón nhận với sự dè dặt.

Đọc tiếp...

Triển vọng cho hòa bình ở Biển Đông

Triển vọng cho hòa bình ở Biển Đông

Mặc dù Bộ Quy tắc Ứng xử ở Biển Đông sẽ mất nhiều thời gian để hiện thực hóa, song các bên cũng cần phải suy nghĩ nghiêm túc về triển vọng của Bộ Quy tắc về việc Chạm trán Bất ngờ trên biển dành cho các lực lượng hàng không và dưới mặt biển.

Đọc tiếp...

Giới phân tích: Mỹ cần ngăn chặn Trung Quốc ở Biển Đông

Giới phân tích: Mỹ cần ngăn chặn Trung Quốc ở Biển Đông

Do vấn đề Triều Tiên đang phủ sóng các báo xuất bản ngoài châu Á, những diễn biến quan trọng liên quan đến tình hình Biển Đông - nguyên nhân chính gây căng thẳng ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương trước khi Triều Tiên bắt đầu thử tên lửa tầm xa và vũ khí hạt nhân - đã không được chú ý một cách đầy đủ.

Đọc tiếp...

Kế hoạch thăm dò hợp tác dầu khí giữa Trung Quốc và Philippines đối mặt nhiều thách thức

Kế hoạch thăm dò hợp tác dầu khí giữa Trung Quốc và Philippines đối mặt nhiều thách thức

Trong bối cảnh mối quan hệ giữa hai nước đang phát triển, Trung Quốc và Philippines mới đây đã củng cố thêm bằng một thỏa thuận chia sẻ tài nguyên tại Biển Đông. Chủ đề này được ông Tập và Tổng thống Duterte thảo luận tại cuộc gặp song phương, bên lề Diễn đàn Bác Ngao.

Đọc tiếp...

Malaysia có nên đổi tên một phần Biển Đông?

Malaysia có nên đổi tên một phần Biển Đông?

Quan điểm trước đây của Malaysia về vấn đề Biển Đông dưới thời chính quyền của Thủ tướng Najib Razak có thể được tóm gọn tốt nhất bằng cụm từ là cách tiếp cận “chắc ăn” nhằm bảo vệ những lợi ích của Malaysia vừa duy trì mối quan hệ với Bắc Kinh.

Đọc tiếp...

Thách thức vẫn chờ COC

Thách thức vẫn chờ COC

ASEAN cần phải giải quyết các vấn đề cấp bách và phức tạp như định nghĩa về quân sự hóa, liệu COC có cần tính ràng buộc và phạm vi địa lý áp dụng trước khi tiến tới đồng thuận về những nguyên tắc làm giảm tranh chấp biển ở Biển Đông.

Đọc tiếp...

Phức tạp trong cách hành xử của Philippines đối với Trung Quốc

Phức tạp trong cách hành xử của Philippines đối với Trung Quốc

Sự chuyển hướng mạnh mẽ khỏi quan điểm truyền thống vốn thường dựa vào đồng minh hiệp ước là Mỹ của Manila đã khiến dư luận trong nước và khu vực không khỏi choáng váng, nhất là trong bối cảnh tham vọng về chủ nghĩa mở rộng lãnh thổ của Trung Quốc ngày càng lộ rõ.

Đọc tiếp...

Trung Quốc muốn đối đầu với Mỹ tại Biển Đông?

Trung Quốc muốn đối đầu với Mỹ tại Biển Đông?

Ngày 17/1, tàu khu trục USS Hopper đã tiến vào vùng biển trong phạm vi 12 hải lý của Bãi cạn Scarborough. Giới chức Trung Quốc hoàn toàn có thể phớt lờ hoạt động của tàu USS Hopper, song phản ứng gay gắt của họ có thể là dấu hiệu cho thấy cường quốc này đã sẵn sàng đối đầu trực diện với Mỹ.

Đọc tiếp...

Trump "bận bịu" với Triều Tiên, Trung Quốc tiến vào Tây Thái Bình Dương

Trump

Gần đây, Trung Quốc đã tăng tốc các hoạt động không quân và hải quân ở những khu vực nhạy cảm gần Nhật Bản và Đài Loan. Đây là một phần trong công cuộc viễn chinh của nước này nhằm mở rộng sự hiện diện quân sự ra Thái Bình Dương.

Đọc tiếp...

Úc muốn “hồi sinh” phán quyết Tòa Trọng tài ở Biển Đông

Úc muốn “hồi sinh” phán quyết Tòa Trọng tài ở Biển Đông

Ngày 10/1, Úc tuyên bố nước này sẽ không ủng hộ các hành động của bất kỳ quốc gia nào đi ngược lại phán quyết của Tòa trọng tài thường trực (PCA) về vấn đề Biển Đông, trong đó có hoạt động quân sự hóa, đồng thời khuyến khích cả Trung Quốc lẫn Philippines thực thi quyết định này.

Đọc tiếp...

Lý do Úc lo ngại trước các hoạt động của Trung Quốc tại Biển Đông

Lý do Úc lo ngại trước các hoạt động của Trung Quốc tại Biển Đông

Biển Đông cách Canberra hơn 6.000 km song những hoạt động của Trung Quốc tại vùng biển tranh chấp này đang khiến giới chức ngoại giao và quốc phòng Úc không khỏi lo ngại ở hai khía cạnh “tự do hàng hải” và “trật tự quốc tế dựa trên luật pháp”.

Đọc tiếp...

Tình hình Biển Đông: Khoảng lặng trước cơn bão

Tình hình Biển Đông: Khoảng lặng trước cơn bão

Nhiều bức ảnh chụp từ vệ tinh gần đây cho thấy Trung Quốc đang âm thầm tiếp tục các hoạt động xây dựng và cải tạo trên Biển Đông, và nhiều khả năng sẽ sớm có những biện pháp khẳng định chủ quyền mạnh mẽ hơn.

Đọc tiếp...

Tại sao Trung Quốc duy trì biên giới “mập mờ” trên Biển Đông?

Tại sao Trung Quốc duy trì biên giới “mập mờ” trên Biển Đông?

Theo một bản đồ Trung Quốc gửi lên Ủy ban Ranh giới thềm lục địa năm 2009, “đường 9 đoạn” có “độ dày” tới 20km. Trung Quốc đã biểu thị một đường ranh giới đủ rõ ràng để các nước khác phải chú ý nhưng cũng đủ mập mờ để đàm phán về quyền kiểm soát thực sự.

 

Đọc tiếp...

Chính quyền Trump "tăng tốc" chiến dịch tự do hàng hải ở Biển Đông

Chính quyền Trump

Đầu tuần này, Mỹ đã tiến hành chiến dịch FONOP thứ 4 trên Biển Đông trong năm nay, sau khi tái khởi động chiến dịch này vào tháng 5/2017 sau 7 tháng tạm ngừng. Theo hãng tin Reuters, tàu USS Chafee - tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường lớp Arleigh Burke - đã thách thức yêu sách biển quá mức của Trung Quốc ở quần đảo Hoàng Sa trên Biển Đông.

Đọc tiếp...

Trung Quốc kéo Indonesia vào vũng lầy Biển Đông

Trung Quốc kéo Indonesia vào vũng lầy Biển Đông

Tình hình Biển Đông dường như lại nóng lên sau khi Trung Quốc chỉ trích Indonesia về quyết định đổi tên khu vực đảo Natuna giàu khí đốt tự nhiên của nước này. Điều gì ẩn sau một cái tên như vậy? Có vẻ như nó mang khá nhiều ý nghĩa, đặc biệt đối với những tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc ở Biển Đông, khu vực Bắc Kinh ngày càng có xu hướng coi là sân sau.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 3887 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin