Sự trỗi dậy và lối hành xử quá quyết đoán trong vấn đề lãnh thổ của Trung Quốc đang khiến cho các quốc gia xung quanh không ngừng nâng cao cảnh giác, đặc biệt là sự trở lại châu Á của Mỹ đang là nhân tố gắn kết các quốc gia này đối phó với Trung Quốc. Điều này liệu đang khiến cho không gian chiến lược của Trung Quốc bị co hẹp?

Từ căng thẳng giữa TQ và PLP về chủ quyền tại đảo Scarborough, tranh chấp tại Biển Đông giữa TQ và VN, đến việc CTN/TQ Hồ Cẩm Đào từ chối tiến hành hội đàm song phương với TTg NB Yoshihiko Noda tại Hội nghị Thượng đỉnh Trung - Nhật - Hàn vừa qua vì vấn đề đảo Điếu Ngư/Senkaku, có phân tích cho rằng, không gian sinh tồn của về chiến lược xung quanh của TQ đang bị đe dọa, ngoại giao xung quanh của TQ hiện đang đối mặt với những thách thức to lớn, trong khi việc chuyển dịch chiến lược sang phía Đông của Mỹ.

Chuyên gia Viện Nghiên cứu CÁ - TBD Viện KHXH TQ Đỗ Kế Phong cho rằng, cách giải thích tầu ngầm hạt nhân của Mỹ neo đậu tại PLP vào thời điểm này không liên quan đến sự kiện đảo Scarborough là “không ổn”. Trước đây, hạm đội tầu chiến của Mỹ thường neo đậu tại những khu vực không phải là điểm nóng như Singapore, Hồng Công… nhằm tránh những nghi ngờ không cần thiết. Hơn nữa, sau năm 1992, tầu ngầm của Mỹ cũng chưa bao giờ đỗ tại vịnh Subic, việc Mỹ lựa chọn thời điểm nhạy cảm này là có ý đồ đặc biệt. Trong sự kiện Scarborough, rõ ràng Mỹ đứng về phía PLP.

Đỗ Kế Phong nói, trước đây Mỹ thường thông qua các cuộc gặp hoặc phát biểu của NT, BT Quốc phòng để bày tỏ sự ủng hộ PLP về chính trị. Nhưng lần này Mỹ lựa chọn cách đưa tầu ngầm hạt nhân đến neo đậu tại cảng của PLP, đồng thời cho biết cuối tháng này sẽ bàn giao chiếc tầu tuần tra thứ 2 cho phía PLP chính là thể hiện sự ủng hộ PLP về mặt quân sự, chuyển từ việc ủng hộ bằng chính trị lời nói sang ủng hộ bằng hành động quân sự, sự ủng hộ này đã được nâng cấp thêm một bước.

Đỗ Kế Phòng cho rằng, rõ ràng không gian sinh tồn về chiến lược xung quanh của TQ đang bị Mỹ và các nước đồng minh lấn ép, bao gồm vấn đề hạt nhân BTT bị trì hoãn không được giải quyết, tranh chấp không ngừng giữa TQ và NB về vấn đề đảo Điếu Ngư/Senkaku, xung đột về vấn đề ngư dân với Hàn Quốc liên tục xảy ra. Mặt khác, một số quốc gia vốn được xem là hữu hảo nay cũng bắt đầu điều chỉnh quan hệ đối ngoại, từng bước tiếp xúc với Mỹ và các nước phương Tây, thể hiện rõ ràng nhất là Myanmar. Những động thái này đã đạt ra những thách thức cao hơn đối với trí tuệ ngoại giao của TQ.

Giáo sư Thời Tuấn Hồng của Học viện QHQT Đại học Nhân dân TQ bày tỏ, gần đây một số nước xung quanh liên tiếp thách thức TQ về vấn đề lãnh thổ, việc chuyển chiến lược sang phía Đông của Mỹ có thể nói là một trong những nguyên nhân chính.

Về việc TQ phải đối phó như thế nào, Đỗ Kế Phong cho rằng, TQ trước tiên cần xuất phát từ chiến lược ngoại giao tổng thể, có những tính toán chiến lược, đồng thời căn cứ vào tình hình thực tế của các nước, giải quyết trước tiên các vấn đề nóng bỏng nhất, sau đó từng bước giải quyết các vấn đề còn lại.

Theo Văn Hối

Trần Quang (gt)