8 - 4 - 2020 | 19:14
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home QUAN HỆ QUỐC TẾ Bài học đáp trả Trung Quốc của Malaysia

Bài học đáp trả Trung Quốc của Malaysia

Email In PDF.

Malaysia đã có sự thay đổi ngoạn mục về chính sách đối với Trung Quốc sau khi Mahathir lên nắm quyền. Cách hành xử khôn khéo của chính quyền Mahathir đã chứng minh tầm quan trọng của chủ nghĩa tượng trưng, chính sách ngoại giao, và một chút không khoan nhượng, là điều không thể xem nhẹ. Đây cũng là bài học tham khảo quan trọng cho các nước khác trong quan hệ với Trung Quốc.

 

Trung Quốc và Malaysia có chung lịch sử thương mại, văn hóa và nhập cư đến hơn 1.000 năm, trực tiếp kết nối với nhau bằng các tuyến đường biển Con đường Tơ lụa cũ trên Biển Đông.

Ngày nay, mối quan hệ giữa hai nước dựa trên các nền tảng thương mại, đầu tư và du lịch. Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của Malaysia trong hơn một thập kỷ qua, còn Malaysia là đối tác thương mại lớn thứ ba của Trung Quốc tại châu Á, chỉ sau Nhật Bản và Hàn Quốc. Trung Quốc đã đầu tư 4,75 tỷ USD trong năm ngoái và 43,8 tỷ USD trong 10 năm qua. Lượng khách du lịch của Trung Quốc đến Malaysia năm ngoái đã đạt đến gần 3 triệu người.

Bảy năm qua, dưới thời Tổng bí thư Tập Cận Bình, một người theo chủ nghĩa Mao Trạch Đông kiểu mới với tầm nhìn về một sự khôi phục đất nước Trung Hoa vĩ đại, Trung Quốc đang khẳng định lại vị thế của mình trên thế giới. Tập Cận Bình đã chú trọng vào các hoạt động của chính phủ nhằm mở rộng thương mại, đầu tư, công nghệ và văn hóa bằng một sự hiện diện quân sự thích đáng trên khắp thế giới nhằm theo đuổi cái mà ông quảng bá là Giấc mộng Trung Hoa.

Chính phủ đáng hổ thẹn và hiện đã bị lật đổ của Liên minh Mặt trận Quốc gia do Thủ tướng Malaysia Najib Razak lãnh đạo đã nhiệt tình theo đuổi các sáng kiến của Trung Quốc, ký kết một số lượng lớn chưa từng có các dự án, bao gồm Đường sắt cao tốc Kuala Lumpur-Singapore, phát triển Cảng Melaka Gateway, mở rộng Cảng Kuala Linggi, một Công viên Công nghệ Xanh tại Pekan, quê hương của Najib, một nhà máy mê-ta-non tại Sarawak và Đường ống dẫn Khí đốt liên Sabah. Trung Quốc đã bị bất ngờ khi Liên minh Pakatan Rakyat của Thủ tướng Mahathir Mohamad đánh bại Najib trong cuộc tổng tuyển cử, và đã để mất một liên minh thân cận vào tay Mahathir, người luôn vận động mạnh mẽ chống lại các khoản đầu tư nước ngoài từ Trung Quốc.

Ngay sau cuộc bầu cử, Mahathir đã đột ngột hủy hoặc tạm hoãn một loạt dự án của Trung Quốc và cản trở dự án Forest City (thành phố sinh thái thông minh) khi tuyên bố sẽ không cung cấp thị thực cho các chủ sở hữu người nước ngoài trong dự án này.

Đối với Trung Quốc, Mahathir ban đầu có vẻ là một vấn đề nan giải. Vị thủ tướng bộc trực trong một chuyến công du Philippines đã cảnh báo Tổng thống Rodrigo Duterte về việc rơi vào bẫy nợ. Mới đây, Malaysia còn tịch thu 240 triệu USD từ tài khoản ngân hàng của một nhà thầu cung cấp đường ống dẫn, người Trung Quốc, có quan hệ với nhà nước do “không hoàn thành công việc”.

Nhiều nhà bình luận đã gọi động thái này của ông Mahathir là một đòn đáp trả Trung Quốc. Tuy nhiên, một phép ẩn dụ tốt hơn có thể là Trung Quốc và Malaysia đang chơi trò bóng bàn dân chủ. Mối quan hệ giữa hai nước đang mạnh mẽ và Trung Quốc nhận thức rõ rằng những giọng điệu của ông Mahathir là nhắm đến các thính giả trong nước trước tiên. Mặc dù vậy, cũng có những thông điệp ẩn ý gửi đến Trung Quốc. Mahathir chưa bao giờ trực tiếp chỉ trích Trung Quốc mà thường đổ lỗi cho Najib vì đã tham gia các dự án này một cách thiếu cẩn trọng. Sự tốn kém, khả năng chi trả và thiếu lợi ích cho Malaysia là những lý do chính thức mà Mahathir đưa ra để hủy bỏ các dự án.

Những cuộc đối thoại với Trung Quốc đằng sau hậu trường chỉ mang tính biểu tượng và không chính thức. Jack Ma, người sáng lập tập đoàn bán hàng online Alibaba của Trung Quốc, và cũng là một thành viên của Đảng Cộng sản Trung Quốc, đã nhanh chóng đến thăm Mahathir tại Putra Jaya ngay sau cuộc bầu cử. Chỉ sau đó hai tuần, thân tín của ông Mahathir, Daim Zainuddin cũng đã có một chuyến thăm không chính thức đến Trung Quốc để gặp Thủ tướng Lý Khắc Cường.

Cũng không thể không nhắc đến chuyến thăm của Mahathir đến Nhật Bản trước khi đến Trung Quốc. Trong chuyến thăm đầu tiên đến Trung Quốc của ông Mahathir sau khi trở thành thủ tướng, Trung Quốc đã chấp nhận hủy bỏ các dự án này. Ngay cả khi các dự án đã bị hủy, chuyến thăm vẫn mang tính biểu tượng sâu sắc khi Mahathir nhận được sự tôn trọng rất lớn.

Khi mối quan hệ được điều chỉnh, Mahathir đã quay trở lại Trung Quốc hồi tháng 4 vừa qua. Một số dự án đã được tái đàm phán. Mahathir công khai bày tỏ sự ủng hộ tối đa cho chiến lược phát triển Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI). Chuyến thăm của ông đến các trụ sở của Huawei, tuyên bố Malaysia sẽ tiếp tục hợp tác với công ty này trong viêc phát triển hệ thống 5G là một lời phản đối quan trọng nhắm vào những chỉ trích của Mỹ về công ty này. Malaysia còn ký một thỏa thuận xuất khẩu dầu cọ lớn sẽ bù đắp sự thiếu hụt dầu cọ xuất khẩu sang EU. Những sự kiện này thể hiện mối quan hệ hai chiều mạnh mẽ.

Tuy nhiên, chuyến thăm của Mahathir tới Nhật Bản cũng thể hiện sự bất mãn của ông đối với sự ủng hộ rõ ràng của Trung Quốc dành cho Najib, đồng thời gửi đi thông điệp cho Trung Quốc rằng Malaysia cũng có những người bạn hùng mạnh khác trong khu vực.

Sự điều chỉnh quan hệ Malaysia-Trung Quốc tạo ra hàng loạt nhận thức. Mối quan hệ giữa hai nhà nước có tầm quan trọng rất lớn bởi đa phần các đối tác thương mại người Malaysia của Trung Quốc đều có liên quan đến một hoặc cả hai nhà nước.

Mối quan hệ Trung Quốc-Malaysia còn phụ thuộc vào nhiều vấn đề tế nhị. Chủ nghĩa thực dụng của Mahathir về Biển Đông đã tồn tại từ lâu. Ông phản đối các quan điểm phương Tây của các bên nằm ngoài khu vực, vốn giúp ông tiết kiệm được những khoản tiền lớn đổ vào những thứ mà ông tin là “chi tiêu quốc phòng không cần thiết”.

BRI là tài sản lớn nhất của Trung Quốc nhằm thách thức sức ảnh hưởng khu vực của Mỹ, đặc biệt trong bối cảnh chính sách châu Á của Mỹ đang tỏ ra lộn xộn, nhất là khi Mỹ rút khỏi hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TTP).

Sự điều chỉnh quan hệ Trung Quốc-Malaysia diễn ra vào thời điểm có nhiều tranh cãi về sự gia tăng ảnh hưởng của Trung Quốc trên thế giới, theo một hình mẫu không giống với cách mà Mỹ gia tăng ảnh hưởng trên thế giới sau Chiến tranh Thế giới thứ hai thông qua trợ cấp, trao đổi văn hóa, tuyên truyền, thương mại, đầu tư, hiện diện quân sự, do thám, và các chiến dịch quân sự kín đáo. Những vấn đề này hiện càng phức tạp hơn khi nhiều người nhập cư Trung Quốc đang hòa nhập vào các xã hội trên khắp thế giới. Hầu hết những người này vẫn mang trong mình tình cảm mạnh mẽ với Trung Quốc. Sự trung thành của họ với những mối liên hết văn hóa kép còn phức tạp hơn so với sự toàn vẹn của an ninh quốc gia. Các vấn đề này cần được sớm cân nhắc trước khi quá muộn. Những mối đe dọa tiềm tàng đối với an ninh quốc gia có thể xuất phát từ bất kỳ làn sóng di cư nào.

Chính các nước đã gọi mời người nhập cư, chính họ đã gọi mời Trung Quốc đầu tư. Mahathir đã chỉ ra rằng trách nhiệm của các nước này là phải cẩn trọng trong các quyết định đưa ra liên quan đến đầu tư nước ngoài. Nếu chính phủ của một nước nhận hối lộ hoặc thỏa hiệp với các nhà hoạch định chính sách thì đất nước đó sẽ rơi vào bất ổn. Có vô số minh chứng để củng cố luận điểm này.

Mahathir đã dạy cho Trung Quốc một bài học về việc nhúng tay vào chính trị nội bộ nước khác, đặc biệt trong giai đoạn bầu cử liên bang. Trường hợp quan hệ Trung Quốc-Malaysia cũng cho thấy hành xử với Trung Quốc không nên mang tính giao dịch đơn thuần. Tầm quan trọng của chủ nghĩa tượng trưng, chính sách ngoại giao, và một chút không khoan nhượng, là điều không thể xem nhẹ. Và Mỹ có thể không chỉ là một đối thủ lớn của Trung Quốc trong khu vực mà còn là một bóng ma của Trung Quốc./

Murray Hunter hoạt động ở châu Á-Thái Bình Dương trong hơn 30 năm ở nhiều cương vị khác nhau như nhà doanh nghiệp, nhà tư vấn, nhà học thuật và nhà nghiên cứu. Bài viết được đăng trên Eurasia Riview.

 

Nguyễn Phương Hoài (gt)


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Dịch COVID-19 tác động đến chính sách đối ngoại của Trung Quốc

Dịch COVID-19 tác động đến chính sách đối ngoại của Trung Quốc

Trung Quốc đã cố gắng giải quyết một cách thận trọng mối quan hệ với Mỹ, đồng thời triển khai sức mạnh kinh tế và quân sự ngày càng gia tăng trên toàn thế giới. Dịch COVID-19 đã làm trầm trọng thêm căng thẳng trong quan hệ giữa Trung Quốc và Mỹ và đặt ra những câu hỏi về vai trò lãnh đạo toàn cầu của Bắc Kinh.

Đọc tiếp...

Trung Quốc-Hy vọng và lo sợ của Đông Nam Á

Trung Quốc-Hy vọng và lo sợ của Đông Nam Á

Trung Quốc được nhìn nhận là nước có ảnh hưởng lớn nhất về kinh tế tại khu vực Đông Nam Á. Tuy nhiên, niềm tin của khu vực vào Trung Quốc đã suy giảm trong một vài năm qua dựa trên thái độ của quốc gia này đối với các vấn đề lợi ích chung.

Đọc tiếp...

Tiềm năng quan hệ Mỹ-ASEAN

Tiềm năng quan hệ Mỹ-ASEAN

Cuộc thăm dò dư luận gần đây nhất của ISEAS cho thấy Trung Quốc đang nhanh chóng giành được ưu thế kinh tế và chiến lược ở Đông Nam Á so với Mỹ. Do đó, để lấy lại lợi thế của mình tại khu vực này, Mỹ phải xác định lại các điều khoản cạnh tranh.

Đọc tiếp...

Hậu quả của việc Mỹ mất VFA với Philippines

Hậu quả của việc Mỹ mất VFA với Philippines

Việc chấm dứt Thỏa thuận các lực lượng thăm viếng (VFA) với Philippines sẽ khiến Mỹ dễ bị tổn thương hơn nữa trước các chính sách chính trị và đối ngoại trong nước của các đồng minh hiệp ước khác.  

Đọc tiếp...

Thế giới không chỉ xoay quanh Mỹ và Trung Quốc

Thế giới không chỉ xoay quanh Mỹ và Trung Quốc

Từ lâu, “phạm vi ảnh hưởng” đã trở thành một khái niệm được coi trọng trong việc quản lý sự phức tạp của quan hệ nước lớn. Việc thiết lập phạm vi ảnh hưởng cần đến sự hiểu biết chung không chỉ giữa các nước lớn, mà cả giữa những nước đã nằm trong phạm vi ảnh hưởng của họ.

Đọc tiếp...

Cách Duterte biến Philippines thành quân cờ của Trung Quốc

Cách Duterte biến Philippines thành quân cờ của Trung Quốc

Để giành được những đồng đôla phát triển đất nước, Rodrigo Duterte đã gây tổn hại đến an ninh quốc gia của Philippines. Quyết định chính sách đối ngoại lớn đầu tiên của Duterte là bác bỏ chiến thắng mang tính lịch sử của Philippines trước Trung Quốc trong vụ kiện liên quan đến tranh chấp chủ quyền trên biển.

Đọc tiếp...

Hợp tác Nga - Trung trong cuộc chiến chống COVID-19

Hợp tác Nga - Trung trong cuộc chiến chống COVID-19

Sự ủng hộ, tình cảm tốt đẹp và quyết tâm mạnh mẽ của Nga chống dịch Covid-19 đã phản ánh sự hợp tác nhân đạo ngày càng sâu rộng giữa Nga và Trung Quốc, thể hiện tình hữu nghị và quan hệ đối tác hợp tác chiến lược để cùng nhau vượt qua những khó khăn trước mắt.

Đọc tiếp...

Liệu liên minh Mỹ-Philippines có tan vỡ?

Liệu liên minh Mỹ-Philippines có tan vỡ?

Việc chấm dứt Thỏa thuận Các lực lượng Thăm viếng Mỹ-Philippines (VFA) có thể khiến cả Đông Nam Á dậy sóng, không chỉ gây tổn hại cho quốc phòng Philippines mà còn tới chiến lược biển của Mỹ đối với Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Thành công của quan hệ đối tác Mỹ-Ấn

Thành công của quan hệ đối tác Mỹ-Ấn

Sau 3 năm Trump giữ chức tổng thống, quan hệ đối tác chiến lược với Ấn Độ, mà các chính quyền Mỹ liên tiếp nhau đã nuôi dưỡng như một bức tường thành âm thầm chống lại Trung Quốc, không chỉ tiếp tục tồn tại mà còn phát triển nở rộ.

Đọc tiếp...

Tác động của COVID-19 đối với kinh tế Thái Lan, Indonesia và Ấn Độ

Tác động của COVID-19 đối với kinh tế Thái Lan, Indonesia và Ấn Độ

Virus corona đã và đang giáng một đòn mạnh vào các nền kinh tế châu Á, cho thấy rõ cái giá phải trả khi phụ thuộc quá nhiều vào Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Ảnh hưởng của Trung Quốc và Mỹ ở Đông Nam Á

Ảnh hưởng của Trung Quốc và Mỹ ở Đông Nam Á

Cuộc khảo sát với các chuyên gia, học giả trong khu vực do Viện nghiên cứu Đông Nam Á (ISEAS-Yusof Ishak) thực hiện cho thấy cái nhìn mới mẻ và sâu sắc về mức độ ảnh hưởng của hai cường quốc thế giới là Mỹ và Trung Quốc đối với khu vực Đông Nam Á. 

Đọc tiếp...

Chính sách thân Bắc Kinh của Tổng thống Duterte va phải bức tường thành nCoV

Chính sách thân Bắc Kinh của Tổng thống Duterte va phải bức tường thành nCoV

Sự bùng phát của đại dịch viêm đường hô hấp cấp do chủng mới của virus corona (Covid-19) đã tác động không nhỏ tới kinh tế - xã hội của Philippines và gây áp lực cho chính sách thân Trung Quốc của chính quyền tổng thống Duterte.

Đọc tiếp...

Báo cáo trước Quốc hội Mỹ về đánh giá kinh tế và an ninh Mỹ- Trung

Báo cáo trước Quốc hội Mỹ về đánh giá kinh tế và an ninh Mỹ- Trung

Bất chấp những tham vọng ngày càng tăng của mình về định hình trật tự khu vực và thậm chí là trật tự toàn cầu, Bắc Kinh đang phải đối mặt với nhiều thách thức đối với các nỗ lực quản lý kinh tế, hiện đại hóa quân sự và ảnh hưởng chính trị vốn có thể hạn chế khả năng nước này đạt được các mục tiêu chính sách đối ngoại.  

Đọc tiếp...

Hậu quả địa chính trị của dịch nCoV

Hậu quả địa chính trị của dịch nCoV

Điều gì sẽ xảy ra nếu các kịch bản tồi tệ nhất về nCoV trở thành hiện thực và dịch bệnh này phát triển nhanh hơn so với các biện pháp phòng ngừa mà cộng đồng quốc tế và Trung Quốc đang triển khai? Dịch viêm đường hô hấp cấp do nCoV gây ra ở Trung Quốc có thể sẽ đạt đỉnh vào tháng này. Trong bối cảnh đó, hãy cùng nhau xem xét các hậu quả  địa chính trị và kinh tế của dịch bệnh này.

Đọc tiếp...

Thực chất Diễn đàn Công nghiệp Quốc phòng Nhật Bản-Philippines

Thực chất Diễn đàn Công nghiệp Quốc phòng Nhật Bản-Philippines

Nhật Bản và Philippines cuối cùng cũng đã tổ chức được vòng đầu tiên của Diễn đàn Công nghiệp Quốc phòng mới vào đầu tháng này. Mặc dù cơ chế này chỉ là một trong nhiều sự tiến triển trong quan hệ song phương, song có ý nghĩa đối với mối quan hệ an ninh, cũng như tổng thể mối quan hệ song phương nói chung.

Đọc tiếp...

Trung Quốc: Tứ cố vô thân (Phần cuối)

Trung Quốc: Tứ cố vô thân (Phần cuối)

Trước những áp lực của Mỹ và đồng minh, Trung Quốc đã chuyển hướng sang Nga. Tuy nhiên thực tế là Nga và Trung Quốc không phải là những đồng minh tự nhiên và họ nghi ngờ về từng động thái của nhau nhiều hơn là tin tưởng, điều này sẽ hủy hoại và làm cho bất kỳ thỏa thuận song phương nào mà họ có thể đạt được bị thất bại. Kết quả là Trung Quốc sẽ thấy mình thực sự bị cô lập và hoàn toàn phụ thuộc vào những nước mà họ đã kiểm soát để duy trì việc vận hành nền kinh tế của mình.

 

Đọc tiếp...

Trung Quốc: Tứ cố vô thân (Phần 2)

Trung Quốc: Tứ cố vô thân (Phần 2)

Bên cạnh những thách thức về kinh tế trong nước, Tập Cận Bình còn phải đối mặt với một nước Mỹ đang nhanh chóng mở rộng khả năng quân sự. Không dừng ở đó, ông Tập cũng phải đối mặt với các khả năng quân sự ngày càng mở rộng của Nhật Bản, Đài Loan và Philippines.  

Đọc tiếp...

Trung Quốc: Tứ cố vô thân (Phần 1)

Trung Quốc: Tứ cố vô thân (Phần 1)

Cơ hội “từ trên trời rơi xuống” dành cho Trung Quốc trong lĩnh vực kinh tế và thương mại thực sự đã qua. Hiện Trung Quốc đang vấp phải sự phản ứng dữ dội từ các nước trong khu vực và đặc biệt là từ Mỹ với một vị tổng thống dường như muốn đối đầu với Trung Quốc trên mọi mặt trận và bằng mọi cách.

Đọc tiếp...

Sách lược đầu tư của Mỹ vào Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Sách lược đầu tư của Mỹ vào Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của Mỹ luôn là vấn đề được giới chiến lược, học thuật ở Trung Quốc và nước ngoài tập trung thảo luận và nghiên cứu. Nhưng những phân tích thực nghiệm cụ thể lại khá ít, tập trung quá nhiều vào lĩnh vực chính trị và an ninh. Bài viết sẽ tập trung vào sách lược cạnh tranh đầu tư cơ sở hạ tầng trong khuôn khổ Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của Mỹ, phân tích mục tiêu, lộ trình và triển vọng phát triển của chiến lược này, đưa ra đánh giá mang tính thử nghiệm về tác động có thể có của chiến lược này đối với hợp tác “Vành đai và Con đường”.

Đọc tiếp...

Ý nghĩa chính trị trong chiến lược phòng thủ của Đài Loan

Ý nghĩa chính trị trong chiến lược phòng thủ của Đài Loan

Đài Loan sắp tới sẽ phải đối mặt với một thời kỳ đáng ngại. Chiến lược phòng thủ của Đài Loan đang trở nên phi logic trong khi Trung Quốc lại đang tiến gần tới khả năng thực hiện tuyên bố “thống nhất Đài Loan” của mình.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 6877 khách và 1 thành viên Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin