30 - 3 - 2020 | 22:20
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home QUAN HỆ QUỐC TẾ Đang xuất hiện một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân mới ở châu Á?

Đang xuất hiện một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân mới ở châu Á?

Email In PDF.

Khi không còn những hiệp ước kiểm soát vũ khí, Nga, Mỹ và Trung Quốc sẽ tăng cường kho vũ khí hạt nhân, bóng ma Chiến tranh Lạnh xuất hiện trở lại.

 

Bất kỳ một vụ thử hạt nhân nào đều gây lo ngại, nhưng vụ thử diễn ra ở vùng cực Bắc của Nga hồi đầu tháng này là điều đặc biệt gây lo ngại. Đó là lời nhắc nhở rõ ràng và nghiêm túc rằng chúng ta đang nhanh chóng quay trở lại một cuộc chạy đua vũ khí hạt nhân giữa hai cường quốc vốn đã làm cho những ngày đen tối nhất của cuộc Chiến tranh Lạnh trở nên hết sức nguy hiểm. Và lần này, những mối nguy hiểm lớn nhất đang hiện hữu ở châu Á.

Theo Washington, sự cố đã xảy ra trong thời gian diễn ra vụ thử một tên lửa hành trình mới được phóng bằng năng lượng hạt nhân của Nga. Burevestnick theo cách gọi của Nga và Skyfall theo cách gọi của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) là một trong một số chương trình tên lửa mới mà Tổng thống Nga Vladimir Putin công bố hồi năm ngoái.

Người ta hầu như không biết chi tiết về dự án này, nhưng nó dường như là sự khôi phục một ý tưởng mà người Mỹ đã thăm dò khả năng thực hiện vào những năm 1950 và 1960. Kế hoạch của Mỹ - bí danh là Pluto – dự định chế tạo một tên lửa khổng lồ được kích hoạt bởi một lò phản ứng hạt nhân. Nó có thể bay ở tầm rất thấp với tốc độ lớn hơn gấp nhiều lần tốc độ âm thanh, bắn tới khoảng cách rất xa và bắn ra một số lượng lớn đầu đạn hạt nhân trên đường bay của nó trước khi nhắm vào mục tiêu và gây ô nhiễm hạt nhân ở mức thảm họa.

May mắn là Mỹ đã từ bỏ hoàn toàn ý tưởng này khi điều trở nên rõ ràng là ngay cả việc thử một vũ khí như vậy cũng đã trở nên nguy hiểm đến mức nào. Tại sao Nga lại muốn khôi phục nó vào lúc này? Chắc chắn là do nó đưa ra được cách để tránh các hệ thống phòng thủ chiến lược của Mỹ. Tên lửa Burevestnick bay thấp tới mức khó có thể trở thành mục tiêu của bất kỳ hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo nào và bay nhanh đến mức khó có thể có bất kỳ thứ gì bắn được nó.

Thực tế Nga đang phát triển một loại vũ khí khủng khiếp như vậy và việc họ tin là có thể đưa vào phục vụ vào một ngày nào đó cho thấy vũ khí hạt nhân đang nhanh chóng đóng vai trò trung tâm trong quan hệ giữa các nước lớn như thế nào.

Sự chấm dứt của một ảo tưởng                  

Trong nhiều thập kỷ trước khi Liên Xô sụp đổ vào năm 1991, khả năng rất thực tế xảy ra một cuộc chiến tranh hạt nhân trên quy mô toàn diện đã phủ bóng đen lên mọi khía cạnh của sự tương tác Mỹ-Liên Xô.

Sau đó, trong những năm 1990 đầy lạc quan, sự chú ý chuyển sang những nguy cơ do những vũ khí hạt nhân nằm trong tay các nhà nước không lương thiện gây ra. Dường như không có lý do gì để các nước lớn trên thế giới lại đe dọa nhau một lần nữa bằng vũ khí hạt nhân khi họ đều cho rằng họ sống vui vẻ dưới sự lãnh đạo toàn cầu của Mỹ. Ảo tưởng này đã kéo dài lâu hơn nhiều so với nó cần có.

Chỉ đến cuối năm 2017 Washington cuối cùng mới nhận ra điều đã trở nên rõ ràng đối với một số nước trong ít nhất một thập kỷ là Trung Quốc và Nga không chấp nhận tầm nhìn về một trật tự thế giới do Mỹ lãnh đạo thời kỳ hậu Chiến tranh Lạnh. Hai nước này đã quyết tâm thách thức trật tự đó và trừ phi Washington từ bỏ những sự tranh giành, nếu không những cuộc đối đầu đầy cay đắng và ngày càng leo thang là điều không thể tránh khỏi.

Điều cũng không thể tránh khỏi tương tự là các lực lượng hạt nhân sẽ nhanh chóng xuất hiện trong những cuộc đối đầu này bởi bất chấp việc Mỹ và Nga đã giảm bớt trong thời kỳ hậu Chiến tranh Lạnh, tất cả 3 lực lượng hạt nhân lớn được giữ lại vẫn có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với tư thế chiến lược và các kế hoạch tiến hành chiến tranh của họ. Và khi thực tế này được hiểu ra, điều cũng không thể tránh khỏi là tất cả các bên sẽ bắt đầu mở rộng và phát triển các lực lượng hạt nhân của mình để tìm kiếm cái được cho là lợi thế và giảm bớt cái được cho là những yếu kém trong tư thế hạt nhân của họ. Và đó chính là những gì đang diễn ra hiện nay.

Sự kết thúc của Hiệp ước START Mới?

Hậu quả là sự sụp đổ của một hiệp định kiểm soát vũ trang then chốt – Hiệp ước các lực lượng tên lửa tầm trung (INF). Hiệp ước này ràng buộc Mỹ và Nga không triển khai các tên lửa có tầm bắn từ 500 đến 5.500 km. Sự kết thúc của nó cuối cùng đã xảy ra khi Washington chính thức rút khỏi INF vào đầu tháng này.

Chính quyền Trump cáo buộc Nga vi phạm thỏa thuận một cách có hệ thống, nhưng rõ ràng đây không phải là lý do duy nhất để Mỹ rút khỏi hiệp ước. Một lý do quan trọng hơn là Washington muốn chế tạo các tên lửa tầm trung của riêng mình để chống lại kho hạt nhân của Trung Quốc ở Đông Á.

Và hiệp ước INF không phải là thỏa thuận kiểm soát vũ trang lớn duy nhất sụp đổ. Hiệp ước START Mới mà Mỹ và Nga ký kết năm 2010 đến kỳ ký lại vào năm 2021. Theo những điều kiện của nó, cả hai nước đã nhất trí cắt giảm số lượng các đầu đạn hạt nhân, tên lửa và bom mà họ có thể duy trì. Hiệp ước này không những đã cắt giảm quy mô các kho vũ khí của Mỹ và Nga, nó cũng đã giảm bớt những sự khích lệ khiến Trung Quốc mở rộng các lực lượng hạt nhân nhỏ hơn của nước này.

Có những lo ngại thực tế là nếu đến năm 2021 Donald Trump vẫn là tổng thống, ông có thể quyết định hủy bỏ hiệp ước START Mới khi nó đến kỳ ký lại. Cố vấn an ninh quốc gia Mỹ John Bolton từ lâu là nhân vật chỉ trích mạnh mẽ hiệp ước này và bản thân Tổng thống Trump cũng gọi đây là “một thỏa thuận tồi”. Khi Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo tuyên bố Mỹ rút khỏi INF, ông đã tránh đưa ra cam kết rằng hiệp ước START Mới sẽ không phải chịu chung số phận. Không ai ngạc nhiên với điều đó vì Chính quyền Trump đã có thành tích coi thường tất cả các hiệp ước quốc tế.

Nếu điều đó xảy ra, sẽ có nguy cơ thực sự là các cường quốc chủ yếu – không chỉ Mỹ và Nga, mà cả Trung Quốc – sẽ nhanh chóng bắt đầu mở rộng kho vũ khí hạt nhân của họ. Chúng ta có nguy cơ phải chứng kiến một cuộc chạy đua vũ trang mới với quy mô chưa từng có kể từ thời kỳ đỉnh điểm của cuộc Chiến tranh Lạnh. Không có nước lớn nào đã thử nghiệm vũ khí hạt nhân kể từ khi Hiệp ước cấm thử vũ khí hạt nhân toàn diện được Liên hợp quốc thông qua năm 1996, mặc dù cả Mỹ và Trung Quốc đều không phê chuẩn.

Nhân tố Trung Quốc

Tất cả những điều này mang đến một thông điệp gây ớn lạnh về ý nghĩa thực sự của một cuộc “Chiến tranh Lạnh mới” giữa Mỹ và Trung Quốc mà hiện được rất nhiều người ở Washington háo hức thúc đẩy. Giờ đây có lý do để lo ngại rằng tình trạng đối địch của họ càng leo thang thì mỗi bên càng có khả năng dựa vào đe dọa tấn công hạt nhân để hăm dọa bên kia.

Nguy cơ ngày càng gia tăng là bất kỳ xung đột quân sự nào cũng có thể leo thang thành một cuộc chiến tranh hạt nhân mang tính hủy diệt. Bởi vậy, cuộc đối đầu giữa Mỹ và Trung Quốc sẽ ngày càng giống với tình trạng mong manh hạt nhân. Tình trạng này đã gây ra những mối nguy hiểm khủng khiếp trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh.

Chúng ta có thể chứng kiến một bước đi dài theo hướng này trong các kế hoạch của Washington nhằm phát triển và triển khai tên lửa tầm trung đặt trên mặt đất ở Đông Á. Tân Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ đã xác nhận các kế hoạch này trong thời gian ở thăm khu vực vào đầu tháng 8. Gần như chắc chắn là các tên lửa này sẽ mang đầu đạn hạt nhân bởi sẽ là quá tốn kém nếu tên lửa đạn đạo tầm trung được sử dụng chỉ để mang đầu đạn thông thường.

Về mặt quân sự thuần túy, những sự triển khai như vậy hầu như không có ý nghĩa gì. Mỹ lập luận rằng nước này cần các tên lửa đặt trên mặt đất ở châu Á để chống lại các tên lửa của Trung Quốc có tầm bắn vươn tới khu vực. Nhưng Mỹ đã có sẵn rất nhiều tên lửa trên biển và trên không trong bất kỳ cuộc đối đầu nào của châu Á. Một mục đích rõ ràng hơn là làm yên lòng các đồng minh châu Á của Washington về cam kết của Mỹ bảo vệ các nước này, và đưa ra một bài kiểm tra đối với cam kết của các nước này với Mỹ bằng việc thúc ép họ cho đặt các tên lửa trên lãnh thổ của họ.

Nhưng để đáp trả, gần như chắc chắn Bắc Kinh sẽ mở rộng kho vũ khí hạt nhân vốn tương đối nhỏ của Trung Quốc bằng việc bổ sung các lực lượng tên lửa tầm trung và liên lục địa. Và điều đó có thể hối thúc Washington đáp lại theo cách tương tự, tạo ra một cuộc chạy đua vũ trang kinh điển.

Liệu có thể tránh được tình huống này hay không? Cách thức rõ ràng là Trung Quốc và Mỹ bắt đầu đàm phán về các thỏa thuận kiểm soát vũ khí để ngăn chặn cuộc chạy đua vũ trang đang dần hiện ra này, nhưng dường như cả hai bên đều không tỏ ra quan tâm đến điều đó. Bắc Kinh vẫn lập luận rằng Trung Quốc có kho vũ khí nhỏ hơn nên việc kiềm chế phát triển vũ khí là trách nhiệm của Washington. Còn Washington dường như tin rằng Mỹ không cần kiểm soát vũ trang bởi họ có thể chế tạo nhiều hơn và chi tiêu nhiều hơn Bắc Kinh.

Cả hai đều sai lầm nhưng trên thực tế cốt lõi của vấn đề lại nằm sâu hơn. Sự đối kháng hạt nhân đang leo thang ở châu Á chỉ là triệu chứng của xung đột cơ bản giữa những mục tiêu chiến lược tối thượng của Mỹ và Trung Quốc: Mỹ muốn vẫn là cường quốc hàng đầu của Đông Á còn Trung Quốc thì muốn thay thế vị trí đó. Hầu như không có cơ hội để tránh được một cuộc đối đầu hạt nhân đang leo thang ở châu Á khi cả hai bên đều giữ chặt những tham vọng này.

Hugh White, Giáo sư Nghiên cứu chiến lược thuộc Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc phòng, Đại học Quốc gia Úc, Canbera, Úc. Bài viết được đăng trên The Straits Times.

Trần Quang (gt)

 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Dịch COVID-19 tác động đến chính sách đối ngoại của Trung Quốc

Dịch COVID-19 tác động đến chính sách đối ngoại của Trung Quốc

Trung Quốc đã cố gắng giải quyết một cách thận trọng mối quan hệ với Mỹ, đồng thời triển khai sức mạnh kinh tế và quân sự ngày càng gia tăng trên toàn thế giới. Dịch COVID-19 đã làm trầm trọng thêm căng thẳng trong quan hệ giữa Trung Quốc và Mỹ và đặt ra những câu hỏi về vai trò lãnh đạo toàn cầu của Bắc Kinh.

Đọc tiếp...

Trung Quốc-Hy vọng và lo sợ của Đông Nam Á

Trung Quốc-Hy vọng và lo sợ của Đông Nam Á

Trung Quốc được nhìn nhận là nước có ảnh hưởng lớn nhất về kinh tế tại khu vực Đông Nam Á. Tuy nhiên, niềm tin của khu vực vào Trung Quốc đã suy giảm trong một vài năm qua dựa trên thái độ của quốc gia này đối với các vấn đề lợi ích chung.

Đọc tiếp...

Tiềm năng quan hệ Mỹ-ASEAN

Tiềm năng quan hệ Mỹ-ASEAN

Cuộc thăm dò dư luận gần đây nhất của ISEAS cho thấy Trung Quốc đang nhanh chóng giành được ưu thế kinh tế và chiến lược ở Đông Nam Á so với Mỹ. Do đó, để lấy lại lợi thế của mình tại khu vực này, Mỹ phải xác định lại các điều khoản cạnh tranh.

Đọc tiếp...

Hậu quả của việc Mỹ mất VFA với Philippines

Hậu quả của việc Mỹ mất VFA với Philippines

Việc chấm dứt Thỏa thuận các lực lượng thăm viếng (VFA) với Philippines sẽ khiến Mỹ dễ bị tổn thương hơn nữa trước các chính sách chính trị và đối ngoại trong nước của các đồng minh hiệp ước khác.  

Đọc tiếp...

Thế giới không chỉ xoay quanh Mỹ và Trung Quốc

Thế giới không chỉ xoay quanh Mỹ và Trung Quốc

Từ lâu, “phạm vi ảnh hưởng” đã trở thành một khái niệm được coi trọng trong việc quản lý sự phức tạp của quan hệ nước lớn. Việc thiết lập phạm vi ảnh hưởng cần đến sự hiểu biết chung không chỉ giữa các nước lớn, mà cả giữa những nước đã nằm trong phạm vi ảnh hưởng của họ.

Đọc tiếp...

Cách Duterte biến Philippines thành quân cờ của Trung Quốc

Cách Duterte biến Philippines thành quân cờ của Trung Quốc

Để giành được những đồng đôla phát triển đất nước, Rodrigo Duterte đã gây tổn hại đến an ninh quốc gia của Philippines. Quyết định chính sách đối ngoại lớn đầu tiên của Duterte là bác bỏ chiến thắng mang tính lịch sử của Philippines trước Trung Quốc trong vụ kiện liên quan đến tranh chấp chủ quyền trên biển.

Đọc tiếp...

Hợp tác Nga - Trung trong cuộc chiến chống COVID-19

Hợp tác Nga - Trung trong cuộc chiến chống COVID-19

Sự ủng hộ, tình cảm tốt đẹp và quyết tâm mạnh mẽ của Nga chống dịch Covid-19 đã phản ánh sự hợp tác nhân đạo ngày càng sâu rộng giữa Nga và Trung Quốc, thể hiện tình hữu nghị và quan hệ đối tác hợp tác chiến lược để cùng nhau vượt qua những khó khăn trước mắt.

Đọc tiếp...

Liệu liên minh Mỹ-Philippines có tan vỡ?

Liệu liên minh Mỹ-Philippines có tan vỡ?

Việc chấm dứt Thỏa thuận Các lực lượng Thăm viếng Mỹ-Philippines (VFA) có thể khiến cả Đông Nam Á dậy sóng, không chỉ gây tổn hại cho quốc phòng Philippines mà còn tới chiến lược biển của Mỹ đối với Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Thành công của quan hệ đối tác Mỹ-Ấn

Thành công của quan hệ đối tác Mỹ-Ấn

Sau 3 năm Trump giữ chức tổng thống, quan hệ đối tác chiến lược với Ấn Độ, mà các chính quyền Mỹ liên tiếp nhau đã nuôi dưỡng như một bức tường thành âm thầm chống lại Trung Quốc, không chỉ tiếp tục tồn tại mà còn phát triển nở rộ.

Đọc tiếp...

Tác động của COVID-19 đối với kinh tế Thái Lan, Indonesia và Ấn Độ

Tác động của COVID-19 đối với kinh tế Thái Lan, Indonesia và Ấn Độ

Virus corona đã và đang giáng một đòn mạnh vào các nền kinh tế châu Á, cho thấy rõ cái giá phải trả khi phụ thuộc quá nhiều vào Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Ảnh hưởng của Trung Quốc và Mỹ ở Đông Nam Á

Ảnh hưởng của Trung Quốc và Mỹ ở Đông Nam Á

Cuộc khảo sát với các chuyên gia, học giả trong khu vực do Viện nghiên cứu Đông Nam Á (ISEAS-Yusof Ishak) thực hiện cho thấy cái nhìn mới mẻ và sâu sắc về mức độ ảnh hưởng của hai cường quốc thế giới là Mỹ và Trung Quốc đối với khu vực Đông Nam Á. 

Đọc tiếp...

Chính sách thân Bắc Kinh của Tổng thống Duterte va phải bức tường thành nCoV

Chính sách thân Bắc Kinh của Tổng thống Duterte va phải bức tường thành nCoV

Sự bùng phát của đại dịch viêm đường hô hấp cấp do chủng mới của virus corona (Covid-19) đã tác động không nhỏ tới kinh tế - xã hội của Philippines và gây áp lực cho chính sách thân Trung Quốc của chính quyền tổng thống Duterte.

Đọc tiếp...

Báo cáo trước Quốc hội Mỹ về đánh giá kinh tế và an ninh Mỹ- Trung

Báo cáo trước Quốc hội Mỹ về đánh giá kinh tế và an ninh Mỹ- Trung

Bất chấp những tham vọng ngày càng tăng của mình về định hình trật tự khu vực và thậm chí là trật tự toàn cầu, Bắc Kinh đang phải đối mặt với nhiều thách thức đối với các nỗ lực quản lý kinh tế, hiện đại hóa quân sự và ảnh hưởng chính trị vốn có thể hạn chế khả năng nước này đạt được các mục tiêu chính sách đối ngoại.  

Đọc tiếp...

Hậu quả địa chính trị của dịch nCoV

Hậu quả địa chính trị của dịch nCoV

Điều gì sẽ xảy ra nếu các kịch bản tồi tệ nhất về nCoV trở thành hiện thực và dịch bệnh này phát triển nhanh hơn so với các biện pháp phòng ngừa mà cộng đồng quốc tế và Trung Quốc đang triển khai? Dịch viêm đường hô hấp cấp do nCoV gây ra ở Trung Quốc có thể sẽ đạt đỉnh vào tháng này. Trong bối cảnh đó, hãy cùng nhau xem xét các hậu quả  địa chính trị và kinh tế của dịch bệnh này.

Đọc tiếp...

Thực chất Diễn đàn Công nghiệp Quốc phòng Nhật Bản-Philippines

Thực chất Diễn đàn Công nghiệp Quốc phòng Nhật Bản-Philippines

Nhật Bản và Philippines cuối cùng cũng đã tổ chức được vòng đầu tiên của Diễn đàn Công nghiệp Quốc phòng mới vào đầu tháng này. Mặc dù cơ chế này chỉ là một trong nhiều sự tiến triển trong quan hệ song phương, song có ý nghĩa đối với mối quan hệ an ninh, cũng như tổng thể mối quan hệ song phương nói chung.

Đọc tiếp...

Trung Quốc: Tứ cố vô thân (Phần cuối)

Trung Quốc: Tứ cố vô thân (Phần cuối)

Trước những áp lực của Mỹ và đồng minh, Trung Quốc đã chuyển hướng sang Nga. Tuy nhiên thực tế là Nga và Trung Quốc không phải là những đồng minh tự nhiên và họ nghi ngờ về từng động thái của nhau nhiều hơn là tin tưởng, điều này sẽ hủy hoại và làm cho bất kỳ thỏa thuận song phương nào mà họ có thể đạt được bị thất bại. Kết quả là Trung Quốc sẽ thấy mình thực sự bị cô lập và hoàn toàn phụ thuộc vào những nước mà họ đã kiểm soát để duy trì việc vận hành nền kinh tế của mình.

 

Đọc tiếp...

Trung Quốc: Tứ cố vô thân (Phần 2)

Trung Quốc: Tứ cố vô thân (Phần 2)

Bên cạnh những thách thức về kinh tế trong nước, Tập Cận Bình còn phải đối mặt với một nước Mỹ đang nhanh chóng mở rộng khả năng quân sự. Không dừng ở đó, ông Tập cũng phải đối mặt với các khả năng quân sự ngày càng mở rộng của Nhật Bản, Đài Loan và Philippines.  

Đọc tiếp...

Trung Quốc: Tứ cố vô thân (Phần 1)

Trung Quốc: Tứ cố vô thân (Phần 1)

Cơ hội “từ trên trời rơi xuống” dành cho Trung Quốc trong lĩnh vực kinh tế và thương mại thực sự đã qua. Hiện Trung Quốc đang vấp phải sự phản ứng dữ dội từ các nước trong khu vực và đặc biệt là từ Mỹ với một vị tổng thống dường như muốn đối đầu với Trung Quốc trên mọi mặt trận và bằng mọi cách.

Đọc tiếp...

Sách lược đầu tư của Mỹ vào Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Sách lược đầu tư của Mỹ vào Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của Mỹ luôn là vấn đề được giới chiến lược, học thuật ở Trung Quốc và nước ngoài tập trung thảo luận và nghiên cứu. Nhưng những phân tích thực nghiệm cụ thể lại khá ít, tập trung quá nhiều vào lĩnh vực chính trị và an ninh. Bài viết sẽ tập trung vào sách lược cạnh tranh đầu tư cơ sở hạ tầng trong khuôn khổ Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của Mỹ, phân tích mục tiêu, lộ trình và triển vọng phát triển của chiến lược này, đưa ra đánh giá mang tính thử nghiệm về tác động có thể có của chiến lược này đối với hợp tác “Vành đai và Con đường”.

Đọc tiếp...

Ý nghĩa chính trị trong chiến lược phòng thủ của Đài Loan

Ý nghĩa chính trị trong chiến lược phòng thủ của Đài Loan

Đài Loan sắp tới sẽ phải đối mặt với một thời kỳ đáng ngại. Chiến lược phòng thủ của Đài Loan đang trở nên phi logic trong khi Trung Quốc lại đang tiến gần tới khả năng thực hiện tuyên bố “thống nhất Đài Loan” của mình.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 5331 khách và 1 thành viên Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin