25 - 1 - 2020 | 10:25
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home QUAN HỆ QUỐC TẾ Quan hệ Trung-Nhật có quy phạm mới?

Quan hệ Trung-Nhật có quy phạm mới?

Email In PDF.

Trong chuyến thăm chính thức 3 ngày tới Bắc Kinh cuối tháng 10, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã nhất trí sắp xếp lại mối quan hệ song phương dựa trên 3 nguyên tắc chính: “thay đổi từ cạnh tranh sang hợp tác”; “thúc đẩy mối quan hệ thành đối tác, không phải là mối đe dọa”; và “phát triển một cơ chế thương mại tự do và công bằng”.

 

japuschi0.jpg

Chuyến thăm Trung Quốc của Thủ tướng Abe nằm trong những nỗ lực không biết mệt mỏi của hai bên để tiến tới “bình thường hóa trở lại” các mối quan hệ Trung-Nhật thông qua nối lại đối thoại cấp cao. Nỗ lực bình thường hóa này gồm hai khía cạnh.

Thứ nhất là việc khôi phục quan hệ Trung-Nhật sau một loạt sự vụ làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến quan hệ hai bên. Cụ thể, một tàu thăm dò Trung Quốc đi vào vùng lãnh hải của Nhật Bản xung quanh quần đảo Senkaku/Điếu Ngư năm 2008, vụ va chạm năm 2010 giữa một tàu đánh cá Trung Quốc và một tàu tuần tra của Lực lượng Bảo vệ Bờ Biển Nhật Bản hay việc chính phủ Nhật Bản quốc hữu hóa Senkaku năm 2012.

Nhật Bản hy vọng khởi động lại một chương trình phát triển hợp tác ở Biển Hoa Đông mà các nhà lãnh đạo hai nước Hồ Cẩm Đào và Yasuo Fukuda đã nhất trí hồi năm 2008. Tokyo cũng đang nỗ lực tiến đến các thỏa thuận về liên lạc hàng hải và các cơ chế chung về tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn ở Biển Hoa Đông nhằm khôi phục trật tự cho các vùng biển tranh chấp. Nhật Bản đã gặt hái được một số thành công trong việc tìm kiếm sự đồng thuận từ phía Trung Quốc về những điểm này. Các tàu thuyền Trung Quốc xuất hiện thường xuyên trong các vùng lãnh hải và các khu vực tiếp giáp xung quanh quần đảo Senkaku/Điếu Ngư kể từ năm 2012. Trung Quốc tiếp tục các hoạt động như vậy nhằm duy trì sự nguyên trạng ở Biển Hoa Đông.

Khía cạnh thứ hai trong nỗ lực “bình thường hóa quan hệ trở lại” là việc sắp xếp lại các mối quan hệ Trung-Nhật để phản ánh vị thế và sức mạnh của Trung Quốc như một cường quốc thế giới. Năm 2008, Nhật Bản đã dừng các khoản vay dài hạn cho Trung Quốc, nhưng nay chính thức thông báo rằng nước này sẽ không yêu cầu Trung Quốc phải trả số tiến đến hạn cho những khoản viện trợ phát triển. Trung Quốc đã bày tỏ biết ơn Nhật Bản vì sự ủng hộ cho cả hai vấn đề này, và hai nước đã trao đổi — một cách công bằng — một bản ghi nhớ về hơn 50 dự án hợp tác thương mại ở các nước thứ ba.

Từ quan điểm của Trung Quốc, Nhật Bản dường như đã chấp nhận Sáng kiến “Vành đai và con đường” (BRI) của nước này. Trong cuộc gặp với Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường hồi tháng 5/2018 vừa qua, ông Abe đã giải thích rằng “khả năng hợp tác sẽ được khai thác trên cơ sở từng trường hợp cụ thể với điều kiện sự cởi mở, minh bạch, hiệu quả kinh tế và tài chính hợp lý, tất cả phải phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế”. Hay nói cách khác, sự hợp tác của Nhật Bản chỉ được bảo đảm khi những điều kiện khắt khe được đáp ứng.

Những điều kiện này đã không được công khai ở Trung Quốc. Nhưng rất có thể, hơn 50 dự án mà ông Abe đã bật đèn xanh ở Bắc Kinh đã đáp ứng, hoặc sẽ đáp ứng, những điều kiện này. Quan điểm gần đây của Nhật Bản dường như muốn ám chỉ đến khả năng BRI có thể cùng tồn tại với “Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương Tự do và Rộng mở” của chính Nhật Bản.

Những thay đổi trong quan hệ Mỹ-Trung có tác động lớn đến chuyến thăm của ông Abe. Trong khi ngầm chỉ trích Mỹ chống toàn cầu hóa, Tập Cận Bình và Lý Khắc Cường đã bày tỏ hy vọng rằng Trung Quốc và Nhật Bản có thể phối hợp các lực lượng để đối chọi với Mỹ. Nhưng khả năng phối hợp Trung-Nhật chống Mỹ là điều rất khó xảy ra. Tuy nhiên, ông Tập tiếp tục có quan điểm chỉ trích về xu hướng ủng hộ chủ nghĩa đơn phương của Mỹ trong các cuộc hội đàm thượng đỉnh và hai bên đã nêu bật tầm quan trọng của một cơ chế thương mại đa dạng.

Cũng có khả năng Trung Quốc hiện coi ông Abe là một kênh để nối lại các mối liên hệ với chính quyền Trump. Ông Abe đã sử dụng giới truyền thông để thúc đẩy các vấn đề đàm phán có liên quan đến cả Mỹ, bao gồm đối thoại Nhật-Trung về quyền sở hữu trí tuệ và tạm ngừng hợp tác về công nghệ. Trong bối cảnh hai bên kỷ niệm 40 năm ký kết Hiệp ước Hòa bình và Hữu nghị, chuyến thăm Trung Quốc của ông Abe đã giúp tạo ra một xung lực mới cho việc bình thường hóa trở lại mối quan hệ song phương. Các nhà quan sát đang đặt hy vọng vào chuyến thăm Nhật Bản của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong năm 2019.

Tuy nhiên, căng thẳng Mỹ-Trung gia tăng có thể ảnh hưởng đến nỗ lực bình thường hóa quan hệ Trung-Nhật và hai bên cần thận trọng theo sát động thái của Washington. Nếu căng thẳng tiếp tục leo thang và Mỹ hoàn toàn chấm dứt chính sách can dự với Trung Quốc, thì nhiều khả năng Nhật Bản sẽ tiếp tục quan hệ với Trung Quốc. Lúc đó, mối quan hệ Mỹ-Nhật sẽ trở nên bất ổn.

Đa phần những vấn đề trao đổi trong cuộc hội đàm thượng đỉnh Nhật-Trung đơn thuần là những cử chỉ mang tính biểu tượng, không có thực chất. Bản ghi nhớ về hợp tác với nước thứ ba đã được ký kết với những điều kiện chặt chẽ mà Nhật Bản đưa ra, và chỉ có thời gian mới trả lời liệu những thỏa thuận tương lai về hợp tác ở Biển Hoa Đông có hiệu quả hay không.

Rút cục, mối lo ngại lớn nhất trong quan hệ hai nước -  liên quan đến chủ quyền, lãnh thổ, khúc mắc lịch sử và vấn đề Đài Loan - vẫn chưa được giải quyết. Dường như bất kỳ sự tiến triển nào hơn nữa trong quan hệ Trung-Nhật sẽ phải đợi đến chuyến thăm Nhật Bản của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong năm 2019.

Tác giả là GS. Shin Kawashima, Trường Khoa học và Nghệ thuật, Đại học Tokyo. Bài viết đăng trên East asia forum

Hương Trà (gt)


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Thực chất Diễn đàn Công nghiệp Quốc phòng Nhật Bản-Philippines

Thực chất Diễn đàn Công nghiệp Quốc phòng Nhật Bản-Philippines

Nhật Bản và Philippines cuối cùng cũng đã tổ chức được vòng đầu tiên của Diễn đàn Công nghiệp Quốc phòng mới vào đầu tháng này. Mặc dù cơ chế này chỉ là một trong nhiều sự tiến triển trong quan hệ song phương, song có ý nghĩa đối với mối quan hệ an ninh, cũng như tổng thể mối quan hệ song phương nói chung.

Đọc tiếp...

Trung Quốc: Tứ cố vô thân (Phần cuối)

Trung Quốc: Tứ cố vô thân (Phần cuối)

Trước những áp lực của Mỹ và đồng minh, Trung Quốc đã chuyển hướng sang Nga. Tuy nhiên thực tế là Nga và Trung Quốc không phải là những đồng minh tự nhiên và họ nghi ngờ về từng động thái của nhau nhiều hơn là tin tưởng, điều này sẽ hủy hoại và làm cho bất kỳ thỏa thuận song phương nào mà họ có thể đạt được bị thất bại. Kết quả là Trung Quốc sẽ thấy mình thực sự bị cô lập và hoàn toàn phụ thuộc vào những nước mà họ đã kiểm soát để duy trì việc vận hành nền kinh tế của mình.

 

Đọc tiếp...

Trung Quốc: Tứ cố vô thân (Phần 2)

Trung Quốc: Tứ cố vô thân (Phần 2)

Bên cạnh những thách thức về kinh tế trong nước, Tập Cận Bình còn phải đối mặt với một nước Mỹ đang nhanh chóng mở rộng khả năng quân sự. Không dừng ở đó, ông Tập cũng phải đối mặt với các khả năng quân sự ngày càng mở rộng của Nhật Bản, Đài Loan và Philippines.  

Đọc tiếp...

Trung Quốc: Tứ cố vô thân (Phần 1)

Trung Quốc: Tứ cố vô thân (Phần 1)

Cơ hội “từ trên trời rơi xuống” dành cho Trung Quốc trong lĩnh vực kinh tế và thương mại thực sự đã qua. Hiện Trung Quốc đang vấp phải sự phản ứng dữ dội từ các nước trong khu vực và đặc biệt là từ Mỹ với một vị tổng thống dường như muốn đối đầu với Trung Quốc trên mọi mặt trận và bằng mọi cách.

Đọc tiếp...

Sách lược đầu tư của Mỹ vào Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Sách lược đầu tư của Mỹ vào Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của Mỹ luôn là vấn đề được giới chiến lược, học thuật ở Trung Quốc và nước ngoài tập trung thảo luận và nghiên cứu. Nhưng những phân tích thực nghiệm cụ thể lại khá ít, tập trung quá nhiều vào lĩnh vực chính trị và an ninh. Bài viết sẽ tập trung vào sách lược cạnh tranh đầu tư cơ sở hạ tầng trong khuôn khổ Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của Mỹ, phân tích mục tiêu, lộ trình và triển vọng phát triển của chiến lược này, đưa ra đánh giá mang tính thử nghiệm về tác động có thể có của chiến lược này đối với hợp tác “Vành đai và Con đường”.

Đọc tiếp...

Ý nghĩa chính trị trong chiến lược phòng thủ của Đài Loan

Ý nghĩa chính trị trong chiến lược phòng thủ của Đài Loan

Đài Loan sắp tới sẽ phải đối mặt với một thời kỳ đáng ngại. Chiến lược phòng thủ của Đài Loan đang trở nên phi logic trong khi Trung Quốc lại đang tiến gần tới khả năng thực hiện tuyên bố “thống nhất Đài Loan” của mình.

Đọc tiếp...

Nga “ngả vào” Trung Quốc - Mối đe dọa đối với Hàn Quốc?

Nga “ngả vào” Trung Quốc - Mối đe dọa đối với Hàn Quốc?

Sự hợp tác ngày càng gia tăng giữa Bắc Kinh và Moskva dường như đang giúp Nga mạnh bạo hơn khi thể hiện năng lực cũng như thách thức sức mạnh của mạng lưới liên minh của Mỹ ở Đông Bắc Á.

Đọc tiếp...

Ấn Độ - Hi vọng lớn nhất của Mỹ ở châu Á

Ấn Độ - Hi vọng lớn nhất của Mỹ ở châu Á

Trong hai thập kỷ qua, Washington đã đặt nhiều hi vọng vào Ấn Độ trên vũ đài thế giới. Rộng lớn, đông dân và giàu tài nguyên, xét theo tất cả các biểu hiện bề ngoài, Ấn Độ là một cường quốc đã sẵn sàng. Và với tư cách là nền dân chủ lớn nhất thế giới, theo những hi vọng đó, nước này hứa hẹn sẽ trở thành đối tác quan trọng của Mỹ vào thời điểm cuộc cạnh tranh giữa các bên thách thức đang ngày càng gia tăng.

Đọc tiếp...

Năm điều Mỹ cần cân nhắc khi đối phó Trung Quốc

Năm điều Mỹ cần cân nhắc khi đối phó Trung Quốc

Chính quyền của Tổng thống Trump đang đối đầu với Trung Quốc theo một cách khó có thể thúc đẩy thế cạnh tranh của Mỹ hay thu hút được sự ủng hộ rộng rãi. Cuối tháng trước, ông Trump đã ra một tuyên bố cứng rắn: “Chúng tôi không cần Trung Quốc, và thành thật mà nói, chúng tôi còn tốt hơn nếu không có họ”.

Đọc tiếp...

Bước tiếp theo trong xây dựng quan hệ quân sự Ấn-Trung

Bước tiếp theo trong xây dựng quan hệ quân sự Ấn-Trung

Cuộc đối đầu tại Doklam ở lãnh thổ Bhutan năm 2017 kéo dài 73 ngày trong địa hình hiểm trở và nguy hiểm dọc theo Đường kiểm soát thực tế (LAC) là phép thử đối với tinh thần cũng như cách thức giải quyết vấn đề của quân đội hai nước.

Đọc tiếp...

Quan hệ Việt-Mỹ thời tổng thống Trump

Quan hệ Việt-Mỹ thời tổng thống Trump

Trước những phát ngôn chỉ trích của Tổng thống Mỹ Donald Trump về sự lạm dụng đối tác trong vấn đề thương mại của Việt Nam, mối quan hệ giữa hai quốc gia thực sự không hề chứng kiến một sự chuyển biến tiêu cực.

Đọc tiếp...

Tranh chấp thương mại Trung - Mỹ sẽ đi về đâu?

Tranh chấp thương mại Trung - Mỹ sẽ đi về đâu?

Cuộc chiến thương mại Trung - Mỹ bắt đầu từ tháng 3/2018, cho đến nay, cùng với những đòn trừng phạt và trả đũa nối tiếp nhau, những tổn thất trực tiếp mà cả hai bên phải gánh chịu là điều dễ dàng nhận thấy. Những đòn trừng phạt và trả đũa ấy liệu đơn thuần chỉ nhắm đến lợi ích kinh tế, hay bên trong còn ẩn chứa những mục tiêu mang tính chiến lược và liệu rằng cuộc thương chiến này có đi đến hồi kết?

Đọc tiếp...

Yếu tố khiến Trung-Nga xích lại gần nhau

Yếu tố khiến Trung-Nga xích lại gần nhau

Cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung và chiến dịch trừng phạt kéo dài của Washington đối với Moskva đã thúc đẩy việc tăng cường quan hệ kinh tế và năng lượng giữa hai nước láng giềng phương Đông.

Đọc tiếp...

Cảnh giác trước Trung Quốc, Ấn Độ củng cố quan hệ với các nước láng giềng

Cảnh giác trước Trung Quốc, Ấn Độ củng cố quan hệ với các nước láng giềng

Để củng cố và nâng cao hơn nữa vị thế của bản thân trong khu vực, đặc biệt là trong bối cảnh Trung Quốc đang ngày càng đẩy mạnh các hoạt động lôi kéo các nước khác, Ấn Độ dưới thời ông Modi buộc phải có những bước đi đúng đắn và khôn khéo, thúc đẩy mối quan hệ gắn bó và tốt đẹp với các nước láng giềng là một trong số đó.

Đọc tiếp...

Mỹ và các đồng minh cần thể hiện sự quan tâm thực sự ở Đông Nam Á

Mỹ và các đồng minh cần thể hiện sự quan tâm thực sự ở Đông Nam Á

Đông Nam Á là khu vực rất quan trọng đối với Trung Quốc, tạo ra “thế tiến thoái lưỡng nan ở eo biển Malacca”. Khoảng 80% tổng nguồn cung cấp năng lượng của Trung Quốc đi qua eo biển Malacca. Sáng kiến "Vành đai và Con đường" (BRI) chủ yếu là một giải pháp để thoát khỏi tình thế khó xử này. 

Đọc tiếp...

Trước Trung Quốc, Washington chỉ còn cách tiếp cận duy nhất là đối đầu?

Trước Trung Quốc, Washington chỉ còn cách tiếp cận duy nhất là đối đầu?

Chiến lược an ninh quốc gia Mỹ gán mác cho Trung Quốc là một "cường quốc theo chủ nghĩa xét lại". Trong khi, Giám đốc Cục Điều tra Liên bang Mỹ Christopher Wray đã gọi Trung Quốc là "một mối đe dọa toàn xã hội".

Đọc tiếp...

Trump tấn công hệ thống thương mại toàn cầu

Trump tấn công hệ thống thương mại toàn cầu

Sau khi chỉ trích thương mại tự do trong lúc vận động tranh cử chức Tổng thống Mỹ, ông đã biến chủ nghĩa dân tộc về kinh tế trở thành tâm điểm trong chương trình nghị sự của mình.Với việc coi thường các quy tắc thương mại quốc tế, Chính quyền Trump đã làm suy giảm vị thế của Mỹ trên thế giới và khiến các chính phủ khác phải cân nhắc việc sử dụng các công cụ tương tự để hạn chế thương mại một cách độc đoán.

Đọc tiếp...

Hiểm họa hạt nhân hiện nay lớn hơn thời Chiến tranh Lạnh?

Hiểm họa hạt nhân hiện nay lớn hơn thời Chiến tranh Lạnh?

Hiện tại có 9 quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân. Trong đó, chỉ có 2 nước - Trung Quốc và Ấn Độ - xác nhận cam kết “không sử dụng vũ khí hạt nhân trước tiên”, mặc dù Ấn Độ đã bắt đầu rút lại cam kết này dưới thời chính quyền Thủ tướng Modi.

Đọc tiếp...

Phản ứng của châu Á trước sự trỗi dậy của Trung Quốc

Phản ứng của châu Á trước sự trỗi dậy của Trung Quốc

Khi Trung Quốc xâm nhập sâu hơn vào châu Á và các nơi khác trên thế giới, nhiều nhà quan sát đã dự đoán rằng ngày Bắc Kinh trở thành bá chủ thống trị các nước láng giềng chỉ còn là vấn đề thời gian. Nhưng câu chuyện về sự thống trị tất yếu của Trung Quốc này dựa trên những giả định chủ chốt quá thường xuyên không được xem xét kỹ lưỡng. Chặng đường của Trung Quốc tiến tới vị thế hàng đầu khu vực có thể chông chênh hơn dự kiến.

Đọc tiếp...

ASEAN giữa trò chơi địa chiến lược Mỹ-Trung

ASEAN giữa trò chơi địa chiến lược Mỹ-Trung

Cuộc tập trận AUMX diễn ra tại căn cứ hải quân Sattahip ở tỉnh Chon Buri của Thái Lan gần một năm sau khi ASEAN tiến hành một cuộc tập trận hàng hải tương tự với Trung Quốc ở ngoài khơi tỉnh Quảng Đông. Điểm mâu thuẫn là sự kình địch ngày càng gia tăng giữa Mỹ và Trung Quốc trong khi nguyên tắc của ASEAN là duy trì tính trung tâm và cân bằng địa chính trị của khối giữa hai siêu cường này.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 3379 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin