26 - 6 - 2019 | 17:53
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home QUAN HỆ QUỐC TẾ Nút thắt đe dọa Con đường tơ lụa trên biển của Trung Quốc tại Nam Á

Nút thắt đe dọa Con đường tơ lụa trên biển của Trung Quốc tại Nam Á

Email In PDF.

Các nước Nam Á tham gia dự án Con đường tơ lụa trên biển của Trung Quốc (MSR) đã có những quan ngại khác nhau về hậu quả của sự phụ thuộc vào tài chính và chủ quyền đối với Trung Quốc. Tất cả những điều đó cho thấy những thách thức lớn cho các dự án MSR của Trung Quốc tại khu vực này.

 

 scm_news_focus-0602_art_1(1).jpg

 

Các dự án thuộc Con đường tơ lụa trên biển của Trung Quốc (MSR) tại Nam Á trải dài trong một khu vực từ Đông Nam Á đến Trung Đông. Nhìn chung, các dự án này đưa đến những thách thức chiến lược khác nhau cho 5 nước Nam Á ven biển gồm Ấn Độ, Pakistan, Sri Lanka, Bangladesh và Maldives. MSR tại Nam Á phải được nhìn nhận trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa Ấn Độ và Trung Quốc. Với những lợi ích khác nhau của 5 nước nói trên thì tiến triển của MSR tại khu vực rõ ràng là điều không dễ dàng đối với Trung Quốc.

Những thách thức chiến lược khác nhau

Pakistan đóng một vai trò then chốt đối với MSR của Trung Quốc. Hành lang kinh tế Trung Quốc-Pakistan (CPEC) là một dự án trọng điểm nằm trong Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) và giữ vai trò cầu nối giữa “Con đường tơ lụa trên biển” và “Vành đai trên bộ” trong tổng thể chiến lược BRI của Trung Quốc.

Cảng Gwadar của Pakistan được Trung Quốc tài trợ kinh phí, xây dựng và vận hành nằm ở vị trí hợp lưu giữa Vịnh Oman và biển Ả Rập, cung cấp cho Trung Quốc quyền tiếp cận tới vị trí quan trọng tại Ấn Độ Dương. Theo kế hoạch, hành lang kinh tế 3.000 km này kéo dài từ cảng Gwadar (Pakistan) đến thành phố Kasgar (Trung Quốc) sẽ có giá trị lên tới 55 tỷ USD, bao gồm việc hiện đại hóa đường bộ, đường sắt, đường ống dẫn và các dự án cơ sở hạ tầng khác. Việc thực hiện dự án này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho Trung Quốc tiếp cận với biển mà không phải chở hàng qua eo Malacca, nơi thường xuyên có cướp biển hoạt động và thời tiết không thuận lợi. Tuyến đường giữa hai nơi này sẽ kết nối các yếu tố “đường bộ” và “đường biển” trong CPEC.

Trung Quốc đã có những cam kết tài chính lớn cho dự án CPEC, vốn được các nhà lãnh đạo Pakistan chào đón như là một động lực để thúc đẩy nền kinh tế Pakistan. Tuy nhiên, gần đây đã có nhiều tiếng nói quan ngại trong các thành phần xã hội Pakistan về những lợi ích lâu dài của CPEC và việc chủ quyền quốc gia của nước này bị rơi vào tay Trung Quốc. Cụ thể hơn là những lo ngại về khoản nợ mà Pakistan phải gánh chịu từ CPEC. Thêm vào đó, những báo cáo cho thấy Trung Quốc muốn sử dụng đồng Nhân dân tệ tại khu vực cảng Gwadar cũng như những động thái rõ ràng của nước này trong việc đàm phán trực tiếp với nhóm phiến quân ly khai tại khu vực Baluchistan gây ra mối quan ngại về tình trạng lệ thuộc của Pakistan vào mối quan hệ với Trung Quốc.

BRI là mối đe dọa lớn đối với Ấn Độ?

Ấn Độ xem MSR và BRI là mối đe dọa lớn đối với an ninh đất nước và những lợi ích chiến lược của mình tại khu vực. Theo Ấn Độ, 3 mối đe dọa đó bao gồm: Thứ nhất là những bận tậm liên quan trực tiếp tới CPEC và vai trò lớn hơn của quân đội Trung Quốc tại Pakistan. Không có nghi ngờ gì về việc Delhi nhận ra tham vọng của Trung Quốc muốn sử dụng cảng Gwadar vào cả mục đích dân sự và quân sự, điều này cho phép Quân giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) thâm nhập vào Ấn Độ Dương cũng như tăng cường khả năng của Pakistan trong việc ngăn chặn bất kỳ lợi thế nào của Ấn Độ trong sức mạnh hải quân tại khu vực.

Bận tâm thứ hai chính là những khó khăn trong việc lựa chọn chiến lược của các nước khu vực khi tham gia MSR. Các nhà hoạch định chính sách Ấn Độ xem mối liên hệ giữa việc các nước trong khu vực lún sâu vào các khoản nợ với Trung Quốc sẽ kéo theo việc Trung Quốc gia tăng ảnh hưởng đối với các nước này trong các vấn đề đối nội và thậm chí là cả chính sách đối ngoại.

Cuối cùng, Ấn Độ coi các dự án MSR của Trung Quốc tại Nam Á là một phần trong chiến lược lớn hơn của Trung Quốc nhằm thách thức vai trò của Ấn Độ tại Ấn Độ Dương. Việc duy trì sức mạnh tại Ấn Độ Dương là một trong những ưu tiên hàng đầu của Ấn Độ trong những năm qua và bất kỳ nỗ lực nào của Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng tại đây đều được xem là mối đe dọa trực tiếp đến lợi ích cốt lõi của Ấn Độ.

Thúc đẩy quan hệ với Trung Quốc

Tại khu vực Nam Á, một số nước đã tăng cường mối quan hệ với Trung Quốc. Sri Lanka hiện đang tăng cường quan hệ với Trung Quốc trong khi mối quan hệ giữa nước này với Ấn Độ nhiều lúc trở nên khó khăn hơn. Dưới thời chính quyền Rajapakse trước đây, nhiều người Ấn Độ nhận ra những đảo chiều đáng kể trong quan hệ của Sri Lanka với Trung Quốc, như việc Trung Quốc dành cho Sri Lanka nhiều khoản vay ưu đãi xây dựng cơ sở hạ tầng nằm trong dự án MSR.

Cảng Hambantoa ở bờ biển phía Nam Sri Lanka là minh chứng rõ nét nhất cho những dự án cơ sở hạ tầng lớn được tài trợ bởi các khoản vay của Trung Quốc. Năm 2015, chính phủ mới tại Sri Lanka đã có những động thái thay đổi theo hướng rời xa Trung Quốc hơn chính phủ tiền nhiệm. Mặc dù vậy, chính phủ hiện nay đang phải đối mặt với những khoản nợ lớn từ các khoản vay Trung Quốc để phát triển cơ sở hạ tầng. Năm 2017, dưới sức ép nợ nần, chính phủ Sri Lanka buộc phải đồng ý bán 70% cổ phần tại cảng Hambantota trong vòng 99 năm cho một doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc.

Cũng giống như đối với Pakistan, Ấn Độ lo ngại về việc Sri Lanka mất quyền kiểm soát một cảng biển và Trung Quốc có thể sử dụng cảng biển đó trong cả mục đích dân sự và quân sự. Để giải quyết mối quan ngại của Ấn Độ, chính phủ Sri Lanka đã công khai về việc không cho phép Trung Quốc sử dụng cảng biển vào mục đích quân sự.

Cân bằng quan hệ với Trung Quốc

Bangladesh thận trọng trong việc cân bằng quan hệ với Trung Quốc và Ấn Độ. Nước này cũng được xem là giữ vai trò đi đầu trong các sáng kiến nhằm khuyến khích hợp tác giữa Ấn Độ và Trung Quốc. Nước này thúc đẩy Hành lang kinh tế Bangladesh-Trung Quốc-Ấn Độ-Myanmar (BCIM), vốn được đưa ra từ năm 1999 với tên gọi “Sáng kiến Côn Minh” nhằm kết nối các tuyến đường bộ, đường sắt giữa Đông Bắc Ấn Độ, Bangladesh, Myanmar và khu vực Tây Nam Trung Quốc.

Tuy nhiên, sáng kiến này hiện nay đã bị đình trệ bởi những lo ngại sâu sắc của Ấn Độ về việc BCIM trở thành một phần của BRI cũng như những căng thẳng gia tăng giữa Trung Quốc và Ấn Độ. Trong tình hình đó, Bangladesh đã chấp nhận những khoản vay lớn của Trung Quốc và đồng ý các hiệp định liên quan tới 28 dự án phát triển cơ sở hạ tầng trị giá hơn 20 tỷ USD.

Nhận thức được những khoản nợ của Trung Quốc trong dài hạn, Bangladesh đã chấp chận cho Nhật Bản tham gia xây dựng một cảng tại Matarbari trong khi vẫn giữ kế hoạch cho phép Trung Quốc xây dựng một cảng vận chuyển hàng hóa tại đảo Sonadia. Chính phủ Bangladesh hiện rất lo lắng về chiến lược cân bằng quan hệ Trung Quốc, Ấn Độ của họ có thể bị tổn hại nếu tham gia các dự án MSR.

Vượt lên ngăn chặn?

Tại Maldives, sự thay đổi chính phủ đã dẫn tới sự thay đổi trong cách tiếp cận của nước này đối với sự cạnh tranh giữa Ấn Độ và Trung Quốc tại khu vực. Năm 2013, chính phủ mới của Maldives đã hủy bỏ một giải thưởng dự định trao cho một công ty của Ấn Độ trong việc phát triển sân bay quốc tế của Maldives. Tiếp đó, nước này thỏa thuận với Trung Quốc về việc xây dựng cơ sở hạ tầng kết nối sân bay quốc tế với một cảng biển tại Laamu.

Trung Quốc hiện đang tham gia sâu vào sự phát triển và mở rộng sân bay quốc tế Maldives bằng việc hỗ trợ các khoản vay cho nước này từ ngân hàng EXIM Bank (Trung Quốc), trong khi nhiều khách du lịch Trung Quốc lựa chọn Maldives là địa điểm du lịch ưa thích. Những lo ngại của Ấn Độ về quy mô tham gia của Trung Quốc đối với việc phát triển cơ sở hạ tầng tại Maldives thậm chí còn dẫn tới việc nhiều tiếng nói tại Ấn Độ đề xuất nước này cần can thiệp để thay đổi chế độ theo hướng thân Ấn Độ.

Rõ ràng những quan ngại của Ấn Độ về MSR đã dẫn tới việc gia tăng cạnh tranh chiến lược giữa Trung Quốc và Ấn Độ tại Nam Á. Các nước Nam Á ven biển tham gia MSR đã có những quan ngại khác nhau về hậu quả của sự phụ thuộc vào tài chính và chủ quyền đối với Trung Quốc. Tất cả những điều đó cho thấy những thách thức lớn cho các dự án MSR của Trung Quốc tại khu vực Nam Á.

Tác giả Sinderpal Singh là nghiên cứu viên cao cấp tại chương trình Nam Á thuộc trường nghiên cứu quốc tế RSIS, Đại học Công nghệ Nam Dương, Singapore. Bài viết đăng trên “RSIS”.

Hương Trà (gt)


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Việt Nam trong chính sách Hành động hướng Đông của Ấn Độ

Việt Nam trong chính sách Hành động hướng Đông của Ấn Độ

Theo chính sách Hành động hướng Đông, Việt Nam sẽ vẫn là điểm đến quan trọng cho các dự án phát triển, thương mại và đầu tư của Ấn Độ.

Đọc tiếp...

Chính sách Hành động hướng Đông và Chiến lược SVIMM của Ấn Độ

Chính sách Hành động hướng Đông và Chiến lược SVIMM của Ấn Độ

Chiến lược SVIMM (Singapore, Việt Nam, Indonesia, Myanmar và Malaysia ) có một số mục đích cố hữu theo quan điểm của Ấn Độ. Singapore, Malaysia và Indonesia là những bên tham gia liên quan đến an ninh eo biển Malacca.y. Trong khi đó, Myanmar và Việt Nam rất quan trọng đối với Ấn Độ về mặt hợp tác chống khủng bố và vai trò trọng yếu về các mục đích quốc phòng và hoạt động thăm dò khí đốt của Ấn Độ ở biển Biển Đông.

Đọc tiếp...

Quan hệ Trung Quốc-Malaysia quay trở lại lộ trình?

Quan hệ Trung Quốc-Malaysia quay trở lại lộ trình?

Sau khi Thủ tướng Mahathir lên nắm quyền (tháng 5/2018), đã có những nghi ngờ thực sự về vị thế của các siêu dự án Trung Quốc tại Malaysia. Tuy nhiên, trước và trong chuyến thăm thứ 2 của Mahathir tới Trung Quốc vào tháng 4/2019, những mối hoài nghi như vậy đã được xóa bỏ.

Đọc tiếp...

Cạnh tranh Mỹ-Trung: Chiến tranh lạnh kiểu mới?

Cạnh tranh Mỹ-Trung: Chiến tranh lạnh kiểu mới?

Ba thập kỷ sau khi Liên Xô sụp đổ, thời điểm đơn cực đã kết thúc. Tại Trung Quốc, Mỹ phải đối mặt với một đối thủ rất lớn và khao khát trở thành số một. Quan hệ kinh doanh và lợi nhuận, những cái trước đây giúp củng cố mối quan hệ, đã trở thành cái để cạnh tranh.

Đọc tiếp...

Khai thác tiềm năng hợp tác quốc phòng to lớn giữa Ấn Độ và Việt Nam

Khai thác tiềm năng hợp tác quốc phòng to lớn giữa Ấn Độ và Việt Nam

Mặc dù không thể phủ nhận thực tế là hợp tác quốc phòng giữa hai nước đang phát triển, nhưng cần phải có một tầm nhìn chiến lược và một tư duy rõ ràng để đưa nó vào một quỹ đạo cao hơn.

Đọc tiếp...

Chiến tranh thương mại Mỹ-Trung: Mục tiêu là công nghệ

Chiến tranh thương mại Mỹ-Trung: Mục tiêu là công nghệ

Cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung nhận được nhiều sự chú ý, nhưng nó ẩn dấu một “cuộc chiến công nghệ” lớn hơn nhằm tranh giành sự đổi mới trong thế kỷ 21.

Đọc tiếp...

Sẽ là sai lầm khi nghĩ về một cuộc chiến tranh lạnh Mỹ-Trung?

Sẽ là sai lầm khi nghĩ về một cuộc chiến tranh lạnh Mỹ-Trung?

Việc bao vây kinh tế do Mỹ đứng đầu sẽ buộc Trung Quốc phải tạo ra khối kinh tế tự cung tự cấp của chính mình. Điều này sẽ làm tổn thương đến nhiều nền kinh tế châu Á vốn có quan hệ làm ăn với Trung Quốc và Mỹ, bao gồm cả Nhật Bản.

Đọc tiếp...

Chiến lược “phòng bị nước đôi” của Trung Quốc ở vùng Vịnh

Chiến lược “phòng bị nước đôi” của Trung Quốc ở vùng Vịnh

Bắc Kinh đang thực hiện chiến lược “phòng bị nước đôi” ở vùng Vịnh, vừa tìm cách xây dựng mối quan hệ bền chặt với từng quốc gia trong khu vực tại thời điểm mà cam kết của Mỹ với Trung Đông đang bị hoài nghi. Trong bối cảnh BRI tiếp tục được định hình ở Trung Đông, người ta kỳ vọng mối quan hệ hợp tác rộng mở hơn.

Đọc tiếp...

Con đường Tơ lụa trên Biển Mới Thế kỷ 21: Hệ quả Địa chính trị đối với các quốc gia Đông Nam Á

Con đường Tơ lụa trên Biển Mới Thế kỷ 21: Hệ quả Địa chính trị đối với các quốc gia Đông Nam Á

Bài viết tóm tắt khái niệm và các động cơ của Trung Quốc nói chung trong MSR Thế kỷ 21, đồng thời trình bày chi tiết sự tham gia của các nước Đông Nam Á vào dự án cũng như các hệ quả về địa chính trị mà hợp tác này mang lại cho khu vực.

Đọc tiếp...

Thế khó xử của Philippines đối với vốn đầu tư Trung Quốc

Thế khó xử của Philippines đối với vốn đầu tư Trung Quốc

Rủi ro chính trị cao trong khi lợi nhuận thu về khá thấp khiến phần lớn các nhà đầu tư nước ngoài không muốn đầu tư vào các lĩnh vực tạo ra việc làm quan trọng, do đó các quốc gia đang phát triển tại châu Á không còn nhiều lựa chọn khi nguồn vốn đầu tư Trung Quốc đang vẫy gọi.

Đọc tiếp...

Đông Nam Á và sự cạnh tranh Mỹ-Trung

Đông Nam Á và sự cạnh tranh Mỹ-Trung

Ngày 15/11/2018, Thủ tướng Lý Hiển Long từng nói: “Tôi nghĩ việc chúng ta không phải chọn đứng về phe nào là đáng mơ ước, nhưng có thể xảy ra tình huống ASEAN phải lựa chọn phe này hay phe khác. Tôi hy vọng điều đó không sớm xảy ra”.

Đọc tiếp...

Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: Cân nhắc các lợi ich chiến lược của Trung Quốc-Ấn Độ

Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: Cân nhắc các lợi ich chiến lược của Trung Quốc-Ấn Độ

Bài nghiên cứu phân tích các vấn đề địa chiến lược biển đang nổi tại khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương trong bối cảnh Mỹ-Trung đang cạnh tranh nhằm có được ưu thế vượt trội trên biển. Thêm vào đó, bài nghiên cứu cũng tập trung vào các biện pháp của Ấn Độ để đối phó với các động thái trên biển và chiến thuật hải quân của Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Nhật Bản thách thức Trung Quốc ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Nhật Bản thách thức Trung Quốc ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Nếu có một nhân vật duy nhất đóng vai trò lớn nhất trong việc mang lại kỷ nguyên Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, thì người ta có thể cho rằng đó là Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe. Với tư tưởng kiên định không ai sánh kịp, ông đã tận tâm cải tổ không chỉ chính sách đối ngoại của Nhật Bản hậu Chiến tranh thế giới thứ hai, mà còn cả trật tự thế giới hậu Mỹ đang nổi lên.

Đọc tiếp...

Can dự: Biện pháp đối phó hiệu quả nhất với Triều Tiên

Can dự: Biện pháp đối phó hiệu quả nhất với Triều Tiên

Bài phỏng vấn Tiến sĩ Chung-in Moon, cố vấn đặc biệt của Tổng thống Moon Jae-in về các vấn đề thống nhất, ngoại giao và an ninh quốc gia. Tiến sĩ Chung-in Moon được biết đến rộng rãi như là một trong những chuyên gia hàng đầu về quan hệ liên Triều cũng như nhờ đóng góp của ông về học thuật và hoạt động trong chính phủ.

Đọc tiếp...

Hội nghị Mỹ-Triều lần hai: Vai trò của Trung Quốc và Hàn Quốc

Hội nghị Mỹ-Triều lần hai: Vai trò của Trung Quốc và Hàn Quốc

Trong các cuộc đàm phán Mỹ-Triều, vai trò của Trung Quốc là đem lại cảm giác an toàn cho Triều Tiên khi đàm phán trực tiếp với Mỹ, trong khi đó, Hàn Quốc sẽ đóng vai trò là một kênh đối thoại gián tiếp giữa Mỹ và Triều Tiên, cũng như làm “chất xoa dịu” để giảm bớt những căng thẳng có thể leo thang theo giai đoạn.

Đọc tiếp...

Quan hệ Trung Quốc-Ấn Độ trong năm 2019 sẽ ra sao?

Quan hệ Trung Quốc-Ấn Độ trong năm 2019 sẽ ra sao?

Trong bối cảnh quan hệ Trung Quốc-Ấn Độ đang đi xuống do hai bên còn nghi kị lẫn nhau, điều hai nước nên làm trong năm 2019 là tiến hành một cuộc đối thoại chiến lược có ý nghĩa và mang tính bao quát. Nếu có thể, cơ chế đối thoại chiến lược giữa hai nước hiện nay có thể được nâng cấp thành một cơ chế mới và toàn diện.

Đọc tiếp...

"Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở" cần sự đồng thuận

Hiện vẫn chưa có sự đồng thuận về ý tưởng bao trùm sáng kiến kiến "Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở" cũng như chưa rõ các cấu trúc cần thiết cho việc thực thi. Nói đúng hơn là mọi thứ vẫn còn rất mơ hồ. ASEAN và các quốc gia khác nên tham gia vào FOIP để đóng góp cho công cuộc xây dựng nó và hình thành được một trật tự khu vực mang tính tổng thể hơn.

Đọc tiếp...

Từ bỏ NATO và bảo vệ châu Âu mới - Hướng đi tiếp theo của Mỹ?

Từ bỏ NATO và bảo vệ châu Âu mới - Hướng đi tiếp theo của Mỹ?

Mỹ nên hợp tác với NATO với tư cách không phải là thành viên của tổ chức này, và tập trung vào các nguồn lực hữu hạn mà Mỹ có thể đạt được, từ những cuộc cạnh tranh quan trọng mà Mỹ phải đối mặt với Trung Quốc ở Thái Bình Dương đến những quốc gia ở châu Âu mới vẫn có ý chí chiến đấu, và vẫn mang theo ngọn đuốc của nền văn minh phương Tây. Đọc tiếp...

Campuchia ở trung tâm của một cuộc chiến tranh lạnh mới

Campuchia ở trung tâm của một cuộc chiến tranh lạnh mới

Khi cuộc cạnh tranh siêu cường giành tầm ảnh hưởng khu vực đạt tới một cường độ mới, có lẽ Campuchia sẽ nhận thấy mình ở trung tâm của một cuộc chiến tranh lạnh mới ở Đông Nam Á.

Đọc tiếp...

Ấn Độ và “chuỗi đảo ngọc”

Ấn Độ và “chuỗi đảo ngọc”

New Delhi đang mở rộng sự hiện diện quân sự của họ ở khắp Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương trong bối cảnh Trung Quốc gia tăng ảnh hưởng ở khu vực này. Dù còn thua xa Trung Quốc về tài chính cũng như cấp độ và quy mô hiện đại hóa quân đội, nhưng Ấn Độ có ưu thế địa lý và sự hậu thuẫn mạnh mẽ của quốc tế nhằm thúc đẩy những tính toán theo hướng mà New Delhi mong muốn.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 6065 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin