21 - 10 - 2019 | 8:08
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home QUAN HỆ QUỐC TẾ Nút thắt đe dọa Con đường tơ lụa trên biển của Trung Quốc tại Nam Á

Nút thắt đe dọa Con đường tơ lụa trên biển của Trung Quốc tại Nam Á

Email In PDF.

Các nước Nam Á tham gia dự án Con đường tơ lụa trên biển của Trung Quốc (MSR) đã có những quan ngại khác nhau về hậu quả của sự phụ thuộc vào tài chính và chủ quyền đối với Trung Quốc. Tất cả những điều đó cho thấy những thách thức lớn cho các dự án MSR của Trung Quốc tại khu vực này.

 

 scm_news_focus-0602_art_1(1).jpg

 

Các dự án thuộc Con đường tơ lụa trên biển của Trung Quốc (MSR) tại Nam Á trải dài trong một khu vực từ Đông Nam Á đến Trung Đông. Nhìn chung, các dự án này đưa đến những thách thức chiến lược khác nhau cho 5 nước Nam Á ven biển gồm Ấn Độ, Pakistan, Sri Lanka, Bangladesh và Maldives. MSR tại Nam Á phải được nhìn nhận trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa Ấn Độ và Trung Quốc. Với những lợi ích khác nhau của 5 nước nói trên thì tiến triển của MSR tại khu vực rõ ràng là điều không dễ dàng đối với Trung Quốc.

Những thách thức chiến lược khác nhau

Pakistan đóng một vai trò then chốt đối với MSR của Trung Quốc. Hành lang kinh tế Trung Quốc-Pakistan (CPEC) là một dự án trọng điểm nằm trong Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) và giữ vai trò cầu nối giữa “Con đường tơ lụa trên biển” và “Vành đai trên bộ” trong tổng thể chiến lược BRI của Trung Quốc.

Cảng Gwadar của Pakistan được Trung Quốc tài trợ kinh phí, xây dựng và vận hành nằm ở vị trí hợp lưu giữa Vịnh Oman và biển Ả Rập, cung cấp cho Trung Quốc quyền tiếp cận tới vị trí quan trọng tại Ấn Độ Dương. Theo kế hoạch, hành lang kinh tế 3.000 km này kéo dài từ cảng Gwadar (Pakistan) đến thành phố Kasgar (Trung Quốc) sẽ có giá trị lên tới 55 tỷ USD, bao gồm việc hiện đại hóa đường bộ, đường sắt, đường ống dẫn và các dự án cơ sở hạ tầng khác. Việc thực hiện dự án này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho Trung Quốc tiếp cận với biển mà không phải chở hàng qua eo Malacca, nơi thường xuyên có cướp biển hoạt động và thời tiết không thuận lợi. Tuyến đường giữa hai nơi này sẽ kết nối các yếu tố “đường bộ” và “đường biển” trong CPEC.

Trung Quốc đã có những cam kết tài chính lớn cho dự án CPEC, vốn được các nhà lãnh đạo Pakistan chào đón như là một động lực để thúc đẩy nền kinh tế Pakistan. Tuy nhiên, gần đây đã có nhiều tiếng nói quan ngại trong các thành phần xã hội Pakistan về những lợi ích lâu dài của CPEC và việc chủ quyền quốc gia của nước này bị rơi vào tay Trung Quốc. Cụ thể hơn là những lo ngại về khoản nợ mà Pakistan phải gánh chịu từ CPEC. Thêm vào đó, những báo cáo cho thấy Trung Quốc muốn sử dụng đồng Nhân dân tệ tại khu vực cảng Gwadar cũng như những động thái rõ ràng của nước này trong việc đàm phán trực tiếp với nhóm phiến quân ly khai tại khu vực Baluchistan gây ra mối quan ngại về tình trạng lệ thuộc của Pakistan vào mối quan hệ với Trung Quốc.

BRI là mối đe dọa lớn đối với Ấn Độ?

Ấn Độ xem MSR và BRI là mối đe dọa lớn đối với an ninh đất nước và những lợi ích chiến lược của mình tại khu vực. Theo Ấn Độ, 3 mối đe dọa đó bao gồm: Thứ nhất là những bận tậm liên quan trực tiếp tới CPEC và vai trò lớn hơn của quân đội Trung Quốc tại Pakistan. Không có nghi ngờ gì về việc Delhi nhận ra tham vọng của Trung Quốc muốn sử dụng cảng Gwadar vào cả mục đích dân sự và quân sự, điều này cho phép Quân giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) thâm nhập vào Ấn Độ Dương cũng như tăng cường khả năng của Pakistan trong việc ngăn chặn bất kỳ lợi thế nào của Ấn Độ trong sức mạnh hải quân tại khu vực.

Bận tâm thứ hai chính là những khó khăn trong việc lựa chọn chiến lược của các nước khu vực khi tham gia MSR. Các nhà hoạch định chính sách Ấn Độ xem mối liên hệ giữa việc các nước trong khu vực lún sâu vào các khoản nợ với Trung Quốc sẽ kéo theo việc Trung Quốc gia tăng ảnh hưởng đối với các nước này trong các vấn đề đối nội và thậm chí là cả chính sách đối ngoại.

Cuối cùng, Ấn Độ coi các dự án MSR của Trung Quốc tại Nam Á là một phần trong chiến lược lớn hơn của Trung Quốc nhằm thách thức vai trò của Ấn Độ tại Ấn Độ Dương. Việc duy trì sức mạnh tại Ấn Độ Dương là một trong những ưu tiên hàng đầu của Ấn Độ trong những năm qua và bất kỳ nỗ lực nào của Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng tại đây đều được xem là mối đe dọa trực tiếp đến lợi ích cốt lõi của Ấn Độ.

Thúc đẩy quan hệ với Trung Quốc

Tại khu vực Nam Á, một số nước đã tăng cường mối quan hệ với Trung Quốc. Sri Lanka hiện đang tăng cường quan hệ với Trung Quốc trong khi mối quan hệ giữa nước này với Ấn Độ nhiều lúc trở nên khó khăn hơn. Dưới thời chính quyền Rajapakse trước đây, nhiều người Ấn Độ nhận ra những đảo chiều đáng kể trong quan hệ của Sri Lanka với Trung Quốc, như việc Trung Quốc dành cho Sri Lanka nhiều khoản vay ưu đãi xây dựng cơ sở hạ tầng nằm trong dự án MSR.

Cảng Hambantoa ở bờ biển phía Nam Sri Lanka là minh chứng rõ nét nhất cho những dự án cơ sở hạ tầng lớn được tài trợ bởi các khoản vay của Trung Quốc. Năm 2015, chính phủ mới tại Sri Lanka đã có những động thái thay đổi theo hướng rời xa Trung Quốc hơn chính phủ tiền nhiệm. Mặc dù vậy, chính phủ hiện nay đang phải đối mặt với những khoản nợ lớn từ các khoản vay Trung Quốc để phát triển cơ sở hạ tầng. Năm 2017, dưới sức ép nợ nần, chính phủ Sri Lanka buộc phải đồng ý bán 70% cổ phần tại cảng Hambantota trong vòng 99 năm cho một doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc.

Cũng giống như đối với Pakistan, Ấn Độ lo ngại về việc Sri Lanka mất quyền kiểm soát một cảng biển và Trung Quốc có thể sử dụng cảng biển đó trong cả mục đích dân sự và quân sự. Để giải quyết mối quan ngại của Ấn Độ, chính phủ Sri Lanka đã công khai về việc không cho phép Trung Quốc sử dụng cảng biển vào mục đích quân sự.

Cân bằng quan hệ với Trung Quốc

Bangladesh thận trọng trong việc cân bằng quan hệ với Trung Quốc và Ấn Độ. Nước này cũng được xem là giữ vai trò đi đầu trong các sáng kiến nhằm khuyến khích hợp tác giữa Ấn Độ và Trung Quốc. Nước này thúc đẩy Hành lang kinh tế Bangladesh-Trung Quốc-Ấn Độ-Myanmar (BCIM), vốn được đưa ra từ năm 1999 với tên gọi “Sáng kiến Côn Minh” nhằm kết nối các tuyến đường bộ, đường sắt giữa Đông Bắc Ấn Độ, Bangladesh, Myanmar và khu vực Tây Nam Trung Quốc.

Tuy nhiên, sáng kiến này hiện nay đã bị đình trệ bởi những lo ngại sâu sắc của Ấn Độ về việc BCIM trở thành một phần của BRI cũng như những căng thẳng gia tăng giữa Trung Quốc và Ấn Độ. Trong tình hình đó, Bangladesh đã chấp nhận những khoản vay lớn của Trung Quốc và đồng ý các hiệp định liên quan tới 28 dự án phát triển cơ sở hạ tầng trị giá hơn 20 tỷ USD.

Nhận thức được những khoản nợ của Trung Quốc trong dài hạn, Bangladesh đã chấp chận cho Nhật Bản tham gia xây dựng một cảng tại Matarbari trong khi vẫn giữ kế hoạch cho phép Trung Quốc xây dựng một cảng vận chuyển hàng hóa tại đảo Sonadia. Chính phủ Bangladesh hiện rất lo lắng về chiến lược cân bằng quan hệ Trung Quốc, Ấn Độ của họ có thể bị tổn hại nếu tham gia các dự án MSR.

Vượt lên ngăn chặn?

Tại Maldives, sự thay đổi chính phủ đã dẫn tới sự thay đổi trong cách tiếp cận của nước này đối với sự cạnh tranh giữa Ấn Độ và Trung Quốc tại khu vực. Năm 2013, chính phủ mới của Maldives đã hủy bỏ một giải thưởng dự định trao cho một công ty của Ấn Độ trong việc phát triển sân bay quốc tế của Maldives. Tiếp đó, nước này thỏa thuận với Trung Quốc về việc xây dựng cơ sở hạ tầng kết nối sân bay quốc tế với một cảng biển tại Laamu.

Trung Quốc hiện đang tham gia sâu vào sự phát triển và mở rộng sân bay quốc tế Maldives bằng việc hỗ trợ các khoản vay cho nước này từ ngân hàng EXIM Bank (Trung Quốc), trong khi nhiều khách du lịch Trung Quốc lựa chọn Maldives là địa điểm du lịch ưa thích. Những lo ngại của Ấn Độ về quy mô tham gia của Trung Quốc đối với việc phát triển cơ sở hạ tầng tại Maldives thậm chí còn dẫn tới việc nhiều tiếng nói tại Ấn Độ đề xuất nước này cần can thiệp để thay đổi chế độ theo hướng thân Ấn Độ.

Rõ ràng những quan ngại của Ấn Độ về MSR đã dẫn tới việc gia tăng cạnh tranh chiến lược giữa Trung Quốc và Ấn Độ tại Nam Á. Các nước Nam Á ven biển tham gia MSR đã có những quan ngại khác nhau về hậu quả của sự phụ thuộc vào tài chính và chủ quyền đối với Trung Quốc. Tất cả những điều đó cho thấy những thách thức lớn cho các dự án MSR của Trung Quốc tại khu vực Nam Á.

Tác giả Sinderpal Singh là nghiên cứu viên cao cấp tại chương trình Nam Á thuộc trường nghiên cứu quốc tế RSIS, Đại học Công nghệ Nam Dương, Singapore. Bài viết đăng trên “RSIS”.

Hương Trà (gt)


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Trung Quốc: Tứ cố vô thân (Phần cuối)

Trung Quốc: Tứ cố vô thân (Phần cuối)

Trước những áp lực của Mỹ và đồng minh, Trung Quốc đã chuyển hướng sang Nga. Tuy nhiên thực tế là Nga và Trung Quốc không phải là những đồng minh tự nhiên và họ nghi ngờ về từng động thái của nhau nhiều hơn là tin tưởng, điều này sẽ hủy hoại và làm cho bất kỳ thỏa thuận song phương nào mà họ có thể đạt được bị thất bại. Kết quả là Trung Quốc sẽ thấy mình thực sự bị cô lập và hoàn toàn phụ thuộc vào những nước mà họ đã kiểm soát để duy trì việc vận hành nền kinh tế của mình.

 

Đọc tiếp...

Trung Quốc: Tứ cố vô thân (Phần 2)

Trung Quốc: Tứ cố vô thân (Phần 2)

Bên cạnh những thách thức về kinh tế trong nước, Tập Cận Bình còn phải đối mặt với một nước Mỹ đang nhanh chóng mở rộng khả năng quân sự. Không dừng ở đó, ông Tập cũng phải đối mặt với các khả năng quân sự ngày càng mở rộng của Nhật Bản, Đài Loan và Philippines.  

Đọc tiếp...

Trung Quốc: Tứ cố vô thân (Phần 1)

Trung Quốc: Tứ cố vô thân (Phần 1)

Cơ hội “từ trên trời rơi xuống” dành cho Trung Quốc trong lĩnh vực kinh tế và thương mại thực sự đã qua. Hiện Trung Quốc đang vấp phải sự phản ứng dữ dội từ các nước trong khu vực và đặc biệt là từ Mỹ với một vị tổng thống dường như muốn đối đầu với Trung Quốc trên mọi mặt trận và bằng mọi cách.

Đọc tiếp...

Sách lược đầu tư của Mỹ vào Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Sách lược đầu tư của Mỹ vào Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của Mỹ luôn là vấn đề được giới chiến lược, học thuật ở Trung Quốc và nước ngoài tập trung thảo luận và nghiên cứu. Nhưng những phân tích thực nghiệm cụ thể lại khá ít, tập trung quá nhiều vào lĩnh vực chính trị và an ninh. Bài viết sẽ tập trung vào sách lược cạnh tranh đầu tư cơ sở hạ tầng trong khuôn khổ Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của Mỹ, phân tích mục tiêu, lộ trình và triển vọng phát triển của chiến lược này, đưa ra đánh giá mang tính thử nghiệm về tác động có thể có của chiến lược này đối với hợp tác “Vành đai và Con đường”.

Đọc tiếp...

Ý nghĩa chính trị trong chiến lược phòng thủ của Đài Loan

Ý nghĩa chính trị trong chiến lược phòng thủ của Đài Loan

Đài Loan sắp tới sẽ phải đối mặt với một thời kỳ đáng ngại. Chiến lược phòng thủ của Đài Loan đang trở nên phi logic trong khi Trung Quốc lại đang tiến gần tới khả năng thực hiện tuyên bố “thống nhất Đài Loan” của mình.

Đọc tiếp...

Nga “ngả vào” Trung Quốc - Mối đe dọa đối với Hàn Quốc?

Nga “ngả vào” Trung Quốc - Mối đe dọa đối với Hàn Quốc?

Sự hợp tác ngày càng gia tăng giữa Bắc Kinh và Moskva dường như đang giúp Nga mạnh bạo hơn khi thể hiện năng lực cũng như thách thức sức mạnh của mạng lưới liên minh của Mỹ ở Đông Bắc Á.

Đọc tiếp...

Ấn Độ - Hi vọng lớn nhất của Mỹ ở châu Á

Ấn Độ - Hi vọng lớn nhất của Mỹ ở châu Á

Trong hai thập kỷ qua, Washington đã đặt nhiều hi vọng vào Ấn Độ trên vũ đài thế giới. Rộng lớn, đông dân và giàu tài nguyên, xét theo tất cả các biểu hiện bề ngoài, Ấn Độ là một cường quốc đã sẵn sàng. Và với tư cách là nền dân chủ lớn nhất thế giới, theo những hi vọng đó, nước này hứa hẹn sẽ trở thành đối tác quan trọng của Mỹ vào thời điểm cuộc cạnh tranh giữa các bên thách thức đang ngày càng gia tăng.

Đọc tiếp...

Năm điều Mỹ cần cân nhắc khi đối phó Trung Quốc

Năm điều Mỹ cần cân nhắc khi đối phó Trung Quốc

Chính quyền của Tổng thống Trump đang đối đầu với Trung Quốc theo một cách khó có thể thúc đẩy thế cạnh tranh của Mỹ hay thu hút được sự ủng hộ rộng rãi. Cuối tháng trước, ông Trump đã ra một tuyên bố cứng rắn: “Chúng tôi không cần Trung Quốc, và thành thật mà nói, chúng tôi còn tốt hơn nếu không có họ”.

Đọc tiếp...

Bước tiếp theo trong xây dựng quan hệ quân sự Ấn-Trung

Bước tiếp theo trong xây dựng quan hệ quân sự Ấn-Trung

Cuộc đối đầu tại Doklam ở lãnh thổ Bhutan năm 2017 kéo dài 73 ngày trong địa hình hiểm trở và nguy hiểm dọc theo Đường kiểm soát thực tế (LAC) là phép thử đối với tinh thần cũng như cách thức giải quyết vấn đề của quân đội hai nước.

Đọc tiếp...

Quan hệ Việt-Mỹ thời tổng thống Trump

Quan hệ Việt-Mỹ thời tổng thống Trump

Trước những phát ngôn chỉ trích của Tổng thống Mỹ Donald Trump về sự lạm dụng đối tác trong vấn đề thương mại của Việt Nam, mối quan hệ giữa hai quốc gia thực sự không hề chứng kiến một sự chuyển biến tiêu cực.

Đọc tiếp...

Tranh chấp thương mại Trung - Mỹ sẽ đi về đâu?

Tranh chấp thương mại Trung - Mỹ sẽ đi về đâu?

Cuộc chiến thương mại Trung - Mỹ bắt đầu từ tháng 3/2018, cho đến nay, cùng với những đòn trừng phạt và trả đũa nối tiếp nhau, những tổn thất trực tiếp mà cả hai bên phải gánh chịu là điều dễ dàng nhận thấy. Những đòn trừng phạt và trả đũa ấy liệu đơn thuần chỉ nhắm đến lợi ích kinh tế, hay bên trong còn ẩn chứa những mục tiêu mang tính chiến lược và liệu rằng cuộc thương chiến này có đi đến hồi kết?

Đọc tiếp...

Yếu tố khiến Trung-Nga xích lại gần nhau

Yếu tố khiến Trung-Nga xích lại gần nhau

Cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung và chiến dịch trừng phạt kéo dài của Washington đối với Moskva đã thúc đẩy việc tăng cường quan hệ kinh tế và năng lượng giữa hai nước láng giềng phương Đông.

Đọc tiếp...

Cảnh giác trước Trung Quốc, Ấn Độ củng cố quan hệ với các nước láng giềng

Cảnh giác trước Trung Quốc, Ấn Độ củng cố quan hệ với các nước láng giềng

Để củng cố và nâng cao hơn nữa vị thế của bản thân trong khu vực, đặc biệt là trong bối cảnh Trung Quốc đang ngày càng đẩy mạnh các hoạt động lôi kéo các nước khác, Ấn Độ dưới thời ông Modi buộc phải có những bước đi đúng đắn và khôn khéo, thúc đẩy mối quan hệ gắn bó và tốt đẹp với các nước láng giềng là một trong số đó.

Đọc tiếp...

Mỹ và các đồng minh cần thể hiện sự quan tâm thực sự ở Đông Nam Á

Mỹ và các đồng minh cần thể hiện sự quan tâm thực sự ở Đông Nam Á

Đông Nam Á là khu vực rất quan trọng đối với Trung Quốc, tạo ra “thế tiến thoái lưỡng nan ở eo biển Malacca”. Khoảng 80% tổng nguồn cung cấp năng lượng của Trung Quốc đi qua eo biển Malacca. Sáng kiến "Vành đai và Con đường" (BRI) chủ yếu là một giải pháp để thoát khỏi tình thế khó xử này. 

Đọc tiếp...

Trước Trung Quốc, Washington chỉ còn cách tiếp cận duy nhất là đối đầu?

Trước Trung Quốc, Washington chỉ còn cách tiếp cận duy nhất là đối đầu?

Chiến lược an ninh quốc gia Mỹ gán mác cho Trung Quốc là một "cường quốc theo chủ nghĩa xét lại". Trong khi, Giám đốc Cục Điều tra Liên bang Mỹ Christopher Wray đã gọi Trung Quốc là "một mối đe dọa toàn xã hội".

Đọc tiếp...

Trump tấn công hệ thống thương mại toàn cầu

Trump tấn công hệ thống thương mại toàn cầu

Sau khi chỉ trích thương mại tự do trong lúc vận động tranh cử chức Tổng thống Mỹ, ông đã biến chủ nghĩa dân tộc về kinh tế trở thành tâm điểm trong chương trình nghị sự của mình.Với việc coi thường các quy tắc thương mại quốc tế, Chính quyền Trump đã làm suy giảm vị thế của Mỹ trên thế giới và khiến các chính phủ khác phải cân nhắc việc sử dụng các công cụ tương tự để hạn chế thương mại một cách độc đoán.

Đọc tiếp...

Hiểm họa hạt nhân hiện nay lớn hơn thời Chiến tranh Lạnh?

Hiểm họa hạt nhân hiện nay lớn hơn thời Chiến tranh Lạnh?

Hiện tại có 9 quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân. Trong đó, chỉ có 2 nước - Trung Quốc và Ấn Độ - xác nhận cam kết “không sử dụng vũ khí hạt nhân trước tiên”, mặc dù Ấn Độ đã bắt đầu rút lại cam kết này dưới thời chính quyền Thủ tướng Modi.

Đọc tiếp...

Phản ứng của châu Á trước sự trỗi dậy của Trung Quốc

Phản ứng của châu Á trước sự trỗi dậy của Trung Quốc

Khi Trung Quốc xâm nhập sâu hơn vào châu Á và các nơi khác trên thế giới, nhiều nhà quan sát đã dự đoán rằng ngày Bắc Kinh trở thành bá chủ thống trị các nước láng giềng chỉ còn là vấn đề thời gian. Nhưng câu chuyện về sự thống trị tất yếu của Trung Quốc này dựa trên những giả định chủ chốt quá thường xuyên không được xem xét kỹ lưỡng. Chặng đường của Trung Quốc tiến tới vị thế hàng đầu khu vực có thể chông chênh hơn dự kiến.

Đọc tiếp...

ASEAN giữa trò chơi địa chiến lược Mỹ-Trung

ASEAN giữa trò chơi địa chiến lược Mỹ-Trung

Cuộc tập trận AUMX diễn ra tại căn cứ hải quân Sattahip ở tỉnh Chon Buri của Thái Lan gần một năm sau khi ASEAN tiến hành một cuộc tập trận hàng hải tương tự với Trung Quốc ở ngoài khơi tỉnh Quảng Đông. Điểm mâu thuẫn là sự kình địch ngày càng gia tăng giữa Mỹ và Trung Quốc trong khi nguyên tắc của ASEAN là duy trì tính trung tâm và cân bằng địa chính trị của khối giữa hai siêu cường này.

Đọc tiếp...

Trung Quốc âm mưu chia cắt liên minh Mỹ-Nhật tại Biển Hoa Đông

Trung Quốc âm mưu chia cắt liên minh Mỹ-Nhật tại Biển Hoa Đông

Nghiên cứu cho thấy rằng Bắc Kinh thường xuyên tìm cách sử dụng các cuộc xung đột trên biển để gây mâu thuẫn liên minh Mỹ-Nhật, đặc biệt trong các sự cố lớn tại quần đảo này vào các năm 2010, 2012 và 2013. Tuy nhiên, cách tiếp cận của Bắc Kinh trong chiến lược “thọc gậy bánh xe” tại Biển Hoa Đông là khác biệt.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 5731 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin