23 - 10 - 2017 | 0:24
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home QUAN HỆ QUỐC TẾ Rào cản đối với chiến lược xoay trục sang Trung Quốc của Tổng thống Philippines

Rào cản đối với chiến lược xoay trục sang Trung Quốc của Tổng thống Philippines

Email In PDF.

Tổng thống Duterte có thể sẽ phải sửa đổi Hiến pháp Philippines và "phớt lờ" những điều khoản quan trọng trong phán quyết của Tòa Trọng tài nếu muốn thúc đẩy thành công một Thỏa thuận Khai thác Chung với Trung Quốc

 

1.jpg

Dưới thời Tổng thống Rodrigo Duterte, Philippines tiếp tục thực hiện chính sách "xoay trục" sang Trung Quốc một cách mạnh mẽ và sâu sắc hơn. Trong thông điệp quốc gia hôm 24/7, nhà lãnh đạo Philippines đã một lần nữa lên tiếng chỉ trích các nước phương Tây, cụ thể là Mỹ và Liên minh châu Âu (EU), vì đã lên án cuộc chiến chống ma túy gây tranh cãi của chính quyền Manila, một chiến dịch cũng vấp phải sự phản đối của nhiều tổ chức nhân quyền trong và ngoài nước. Tuy nhiên, điều đáng chú ý trong thông điệp kéo dài 2 tiếng đồng hồ này của ông Duterte là việc “vắng bóng” hoàn toàn nội dung liên quan tới tranh chấp lãnh thổ đang diễn ra giữa Philippines và Trung Quốc. Tổng thống Duterte chỉ nhắc đến những tranh cãi về vấn đề Biển Đông một cách chiếu lệ, nhấn mạnh tầm quan trọng của đối thoại và thương lượng hòa bình giữa các bên tuyên bố chủ quyền. Để làm hài lòng đại diện Trung Quốc trong sự kiện này, ông Duterte chủ yếu ca ngợi "gã khổng lồ châu Á" là một đối tác hào phóng cho sự phát triển kinh tế ở Philippines.

Trong vòng 2 tháng trở lại đây, Lầu Năm Góc đã cung cấp cho Philippines những hỗ trợ hết sức cần thiết trong cuộc chiến chống khủng bố, cụ thể là triển khai máy bay không người lái và một đơn vị thuộc các lực lượng đặc nhiệm đến thành phố Marawi ngoài việc viện trợ vũ khí. Tuy nhiên, Tổng thống Duterte dường như lại để tâm nhiều hơn đến việc củng cố mối quan hệ với Bắc Kinh. Ngay sau khi kết thúc thông điệp vốn đánh dấu sự khởi đầu năm thứ hai trong nhiệm kỳ của mình, ông Duterte đã tiến hành một buổi họp báo, trong đó, ông "thản nhiên" công bố về khả năng chia sẻ tài nguyên với Trung Quốc trong Vùng Đặc quyền Kinh tế (EEZ) của Philippines. Nhà lãnh đạo này giải thích: "Nếu chúng ta có thể khai thác thứ gì ở đó mà không vướng vào bất kỳ tranh cãi nào, thì tại sao lại không tiến hành?", đồng thời tái khẳng định cam kết tránh căng thẳng với Bắc Kinh bằng bất kỳ giá nào.

Trong nhiều tháng qua, ông Duterte liên tục giữ quan điểm cho rằng Philippines đang đứng trước hai sự lựa chọn, hoặc là xung đột với Bắc Kinh, hành động đồng nghĩa với “tự sát”, hoặc cùng đàm phán dựa trên những điều khoản nhất định. Trong bối cảnh quốc gia Đông Nam Á này đang dần cạn kiệt nguồn năng lượng dự trữ, cụ thể là mỏ khí đốt tự nhiên Malampaya ở Biển Đông, nước này tỏ ra khá hào hứng trong việc thúc đẩy kế hoạch khai thác dầu mỏ ở Bãi Cỏ Rong,  nằm trong phạm vi “Đường 9 đoạn” mà Trung Quốc tuyên bố.

Một cựu nghị sĩ Philippines, người hiện là đặc phái viên của nước này tại tổ chức Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) cho rằng Philippines chỉ cần "tạm gác” các tuyên bố chủ quyền” để đổi lấy việc hoàn tất Thỏa thuận Khai thác Chung (JDA) với Bắc Kinh. Tuy nhiên, đề xuất JDA lại tiềm ẩn 2 vấn đề cần lưu ý. Thứ nhất, JDA có nguy cơ vi phạm cả Hiến pháp Philippines cũng như phán quyết của Tòa Trọng tài ở La Haye (Hà Lan) hồi tháng 7/2016. Thứ hai, và quan trọng hơn, JDA có thể vô hình trung hợp pháp hóa hoàn toàn những tuyên bố chủ quyền mở rộng của Trung Quốc ở Biển Đông, nhất là khi cường quốc châu Á này đang không ngừng tìm cách tăng cường ảnh hưởng ở vùng biển tranh cấp. Trung Quốc từng bước tăng cường sức mạnh quân sự và sự hiện diện ngày càng gia tăng của lực lượng bán quân sự ở Biển Đông để tự thiết lập nên luật chơi của riêng mình, hoàn toàn coi thường luật lệ quốc tế hiện hành và lợi ích của các nước nhỏ hơn cũng có tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông. Về cơ bản, Trung Quốc đang gửi đi thông điệp tới các nước láng giềng rằng: "Những gì của chúng tôi là của chúng tôi, những gì của các bạn, chúng ta cùng chia sẻ".

JDA là một thỏa thuận tạm thời (tạm ước) giữa các bên tranh chấp khi chưa thể đi đến cách giải quyết cuối cùng. Tạm ước này được quy định trong luật lệ quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật biển (UNCLOS) và đồng điệu với lời khẳng định của cố lãnh đạo Trung Quốc Đặng Tiểu Bình: "Chủ quyền vẫn luôn là của chúng ta; hãy gác tranh chấp, và cùng khai thác". Trong cuốn Biên giới Vững chắc, Quốc gia An toàn, tác giả Taylor Fravel chứng minh rằng phương châm của Đặng Tiểu Bình đã có những tác động đáng ngạc nhiên tới cuộc tranh chấp giữa Trung Quốc với nhiều nước láng giềng, ngoại trừ một số trường hợp như Ấn Độ.

Giữa những năm 2000, cựu Tổng thống Philippines Gloria Arroyo, người hiện là cố vấn chính sách đối ngoại của Tổng thống Duterte, đã ký thỏa thuận Thăm dò Địa chất Chung (JMSU) với Bắc Kinh và Hà Nội. Thỏa thuận này được ký kết ngay sau khi Trung Quốc thực hiện những dự án đầu tư cơ sở hạ tầng quy mô lớn ở Philippines. Tuy nhiên, ngay sau đó, không chỉ nguồn đầu tư của Trung Quốc vướng vào các vụ bê bối tham nhũng mà cả thỏa thuận JMSU cũng gặp khó khăn trong quá trình triển khai do không phù hợp với Hiến pháp và có nguy cơ gây ra những mối bất hòa giữa các bên. Giữa lúc có những phản ứng gay gắt trên chính trường Philippines về vấn đề này, cựu Tổng thống Arroyo, người đã thương lượng JMSU với một điều khoản mật gây tranh cãi, đã từ chối gia hạn thỏa thuận 3 năm vốn hết hạn vào năm 2008 này. Chính thỏa thuận mờ ám giữa Manila và Bắc Kinh này đã phủ bóng đen lên mối quan hệ song phương. Đây cũng là nguyên nhân khiến nhiều người Philippines không mấy thiện cảm với Trung Quốc và là lý do vì sao đề xuất JDA lại gây tranh cãi lớn đến như vậy.

Một vấn đề khác là Hiến pháp năm 1987 của Philippines có đề rõ việc ngăn chặn một thỏa thuận mà theo đó Trung Quốc có thể đạt được điều mà họ muốn: Khẳng định những tuyên bố chủ quyền của Bắc Kinh ngay trong phạm vi lãnh hải của Philippines. Điều 12, Mục 2 về Di sản và Kinh tế Quốc gia trong Hiến pháp Philippines nêu rõ: "Việc khai thác, sử dụng các nguồn tài nguyên thiên nhiên cần phải được thực hiện dưới sự kiểm soát và giám sát toàn điện của Nhà nước Philippines". Tài liệu này cũng quy định rằng mọi hoạt động khai thác chung đều phải diễn ra dưới sự chỉ đạo của Chính quyền Philippines và một công ty do Philippines chiếm cổ phần đa số, công nhận rõ ràng các quyền chủ quyền duy nhất của Philippines trong khu vực.

Hơn thế nữa, phán quyết của Tòa Trọng tài ở La Haye về Biển Đông đã tuyên bố rõ ràng rằng Trung Quốc và Philippines không có EEZ chồng lấn. Chỉ ở khu vực Bãi cạn Scarborough, vốn được quy định là ngư trường truyền thống chung, người ta mới có thể lập luận rằng có cơ sở pháp lý để hai bên cùng chia sẻ nguồn tài nguyên trong khu vực này theo luật quốc tế. Nói một cách ngắn gọn, Tổng thống Duterte có thể sẽ phải sửa đổi Hiến pháp Philippines và "phớt lờ" những điều khoản quan trọng trong phán quyết của Tòa Trọng tài (trong vụ kiện mà chính Manila khởi xướng) nếu muốn thúc đẩy thành công một JDA với Trung Quốc. Tuy nhiên, điều này sẽ nghiễm nhiên hợp pháp hóa những tuyên bố chủ quyền của Bắc Kinh đối với nguồn tài nguyên quý giá ở khu vực tranh chấp này. Khi ấy, rủi ro và nguy cơ sẽ xuất hiện đối với không chỉ sự toàn vẹn chủ quyền lãnh thổ của Philippines mà còn với “số phận” tuyến đường biển quan trọng nhất trên thế giới này.

Tác giả Richard Javad Heydarian là Phó Giáo sư về các vấn đề quốc tế và khoa học chính trị tại Đại học De La Salle. Bài viết đăng trên "National Interest".

Mỹ Anh (gt)


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Bình luận


Mã bảo mật
Tạo mã mới

Mỹ và Trung Quốc: Nước nào quan trọng với Úc hơn?

Mỹ và Trung Quốc: Nước nào quan trọng với Úc hơn?

Úc có nhiều lý do để ưu tiên quan hệ với Mỹ vì hai nước cùng chia sẻ các giá trị và một số lợi ích an ninh chung. Và sẽ dễ dàng hơn cho các nhà hoạch định chính sách của Úc nếu Mỹ cũng là đối tác kinh tế quan trọng nhất của nước này.

Đọc tiếp...

Philippines có hưởng lợi khi Trung Quốc thay đổi ban lãnh đạo?

Philippines có hưởng lợi khi Trung Quốc thay đổi ban lãnh đạo?

Khi Tổng thống Rodrigo Duterte tới thăm Bắc Kinh tháng 10/2016, ông đã thể hiện chính sách đối ngoại của chính quyền Philippines, đó là đưa Philippines tách dần khỏi sự phụ thuộc kinh tế và quân sự vào Mỹ đồng thời củng cố quan hệ gần gũi hơn với Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Mối quan hệ Ấn - Nhật: Sự nổi lên của quan hệ đối tác toàn cầu

Mối quan hệ Ấn - Nhật: Sự nổi lên của quan hệ đối tác toàn cầu

Hợp tác giữa hai nước đã trở thành một thành tố quan trọng đóng góp vào hòa bình và ổn định ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Nhưng cả Ấn Độ lẫn Nhật Bản tin rằng sẽ là khôn ngoan nếu thu hút sự tham gia của Trung Quốc về mặt kinh tế cũng như an ninh. Điều này có thể làm cho Bắc Kinh trở thành một bên liên quan có trách nhiệm trong khu vực.

Đọc tiếp...

Trận chiến của những con rồng: Tại sao Triều Tiên không tin tưởng Trung Quốc?

Trận chiến của những con rồng: Tại sao Triều Tiên không tin tưởng Trung Quốc?

Ý tưởng cho rằng Trung Quốc nắm giữ chiếc chìa khóa giải quyết cuộc khủng hoảng chính trị và quân sự đang diễn ra trên bán đảo Triều Tiên đã trở thành quan điểm chủ đạo trong chính sách của Mỹ đối với Triều Tiên suốt 7 thập kỷ qua, và ý tưởng này sẽ xuất hiện bất cứ khi nào Mỹ-Triều leo thang căng thẳng và đe dọa chiến tranh.

Đọc tiếp...

Vị trí nào dành cho Nga tại châu Á?

Vị trí nào dành cho Nga tại châu Á?

Nhiều nhà quan sát nhận xét sự xoay trục sang Châu Á của Nga chủ yếu hướng tới Trung Quốc, dù trong dài hạn Bắc Kinh có thể là một mối đe dọa đối với những lợi ích của Moskva và trên thực tế Nga cũng chỉ được Trung Quốc coi là đối tác yếu hơn. Vậy trên thực tế cho tới năm 2017, vị thế của Nga tại châu Á như thế nào?

Đọc tiếp...

Lào, Campuchia và sự phụ thuộc không thể tránh khỏi đối với Trung Quốc?

Lào, Campuchia và sự phụ thuộc không thể tránh khỏi đối với Trung Quốc?

Câu hỏi không còn là liệu hai nước, đặc biệt là Campuchia, có nên tiếp tục dính dáng với Trung Quốc nữa hay không, vấn đề đặt ra là làm thế nào để sống chung và đối phó với các “hậu quả” kinh tế-xã hội của sự phụ thuộc nặng nề vào Trung Quốc về thương mại, đầu tư và viện trợ tài chính.

Đọc tiếp...

Giải pháp “cây gậy và củ cà rốt” cho vấn đề hạt nhân Triều Tiên

Giải pháp “cây gậy và củ cà rốt” cho vấn đề hạt nhân Triều Tiên

Các bên liên quan hiện vẫn chưa tìm được biện pháp nào thực sự hữu hiệu để giải quyết vấn đề hạt nhân Triều Tiên, ngoại trừ gia tăng sức ép và cấm vận kinh tế. Các bên cần thay đổi cách nghĩ, đồng thời áp dụng giải pháp “cây gậy và củ cà rốt” để giải quyết vấn đề hạt nhân Triều Tiên.

Đọc tiếp...

Sau 45 năm bình thường hóa quan hệ ngoại giao Trung-Nhật

Sau 45 năm bình thường hóa quan hệ ngoại giao Trung-Nhật

Tình cảm của người dân ở hai nước đối với nhau đều bị suy giảm đến mức nghiêm trọng, và hơn 80% người dân mỗi nước đều không tin tưởng và cũng không có thiện ý với bên kia. Tình trạng này bắt đầu xuất hiện trong giai đoạn năm 1990, và trở nên rõ rệt khi bước vào thế kỷ 21.

Đọc tiếp...

Cuộc tập trận Zapad-2017 của Nga có ý nghĩa gì?

Cuộc tập trận Zapad-2017 của Nga có ý nghĩa gì?

Cuộc tập trận Zapad-2017 của Nga sẽ diễn ra từ ngày 14-20/9 và có thể trở thành cuộc tập trận quân sự lớn nhất của Moskva kể từ khi Liên Xô sụp đổ. Các quốc gia vùng Baltic đã bày tỏ mối lo ngại và cho rằng cuộc tập trận này gây ra một mối đe dọa tiềm tàng đối với an ninh quốc gia của họ và làm trầm trọng thêm sự mất cân bằng chiến lược vốn đã hiện diện ở khu vực này.

Đọc tiếp...

Sự phụ thuộc về chính trị của Campuchia vào Trung Quốc

Sự phụ thuộc về chính trị của Campuchia vào Trung Quốc

Trung Quốc đã tạo được ảnh hưởng lớn đối với Campuchia, đặc biệt là sau khi Bắc Kinh đưa vào thực thi "Sáng kiến vành đai, con đường". Campuchia được đánh giá là một trong những đồng minh thân cận của Trung Quốc tại Đông Nam Á với mối quan hệ thân thiết giữa hai chính phủ.

Đọc tiếp...

Triều Tiên sở hữu hạt nhân: Ai là kẻ thắng người thua?

Triều Tiên sở hữu hạt nhân: Ai là kẻ thắng người thua?

Trong mọi kịch bản xảy ra, Trung Quốc là bên thua cuộc. Bên thắng cuộc có thể phán đoán là Triều Tiên, nhưng một nhân tố chắc chắn được xác định đang là bên thắng cuộc, hưởng lợi từ tình thế hiện nay,  đó chính là Nga.

Đọc tiếp...

Thái Lan muốn "đổi gió" từ cả Mỹ lẫn Trung Quốc?

Thái Lan muốn

Kể từ cuộc đảo chính quân sự năm 2014, chính sách đối ngoại của Thái Lan đã tiến gần hơn về phía Bắc Kinh, bất chấp mối quan hệ lâu dài với Washington. Tuy nhiên, những diễn biến gần đây cho thấy, Bangkok dường như muốn “đổi gió” từ cả Washington và Bắc Kinh.

Đọc tiếp...

Khả năng Mỹ-Trung xung đột vì Đài Loan

Khả năng Mỹ-Trung xung đột vì Đài Loan

Trong khi mọi sự chú ý tập trung vào tình hình trên bán đảo Triều Tiên, nhất là những gì liên quan tới việc quốc gia này phát triển chương trình tên lửa đủ sức tấn công nước Mỹ, thì cuộc khủng hoảng ở Đài Loan đã bắt đầu âm ỉ "cháy".

Đọc tiếp...

"Mặt trời mọc" trong quan hệ Nhật-Ấn

Trong những năm gần đây, quan hệ Ấn-Nhật đã cải thiện đáng kể, từ kinh tế đến các lĩnh vực chiến lược. Tổng số vốn đầu tư của Nhật Bản vào các lĩnh vực khác nhau trên khắp Ấn Độ giai đoạn 2000-2017 là hơn 25 tỷ USD.

Đọc tiếp...

Úc - ASEAN trong chặng đường 50 năm tới

Úc - ASEAN trong chặng đường 50 năm tới

Tương lai và thịnh vượng của Úc nằm ở châu Á. Sự phát triển liên tục của chủ nghĩa khu vực Đông Nam Á thông qua các thể chế như ASEAN rõ ràng gắn chặt với các lợi ích của Úc.

Đọc tiếp...

Rào cản đối với chiến lược xoay trục sang Trung Quốc của Tổng thống Philippines

Rào cản đối với chiến lược xoay trục sang Trung Quốc của Tổng thống Philippines

Tổng thống Duterte có thể sẽ phải sửa đổi Hiến pháp Philippines và "phớt lờ" những điều khoản quan trọng trong phán quyết của Tòa Trọng tài nếu muốn thúc đẩy thành công một Thỏa thuận Khai thác Chung với Trung Quốc

Đọc tiếp...

Lý do phải kiềm chế và can dự với Trung Quốc

Lý do phải kiềm chế và can dự với Trung Quốc

Chính sách Trung Quốc của Chính quyền Trump hiện nay phần lớn tập trung vào Triều Tiên. Nhưng sức mạnh đang gia tăng và các mục tiêu khu vực và toàn cầu đang mở rộng của Bắc Kinh đòi hỏi Washington phải giải quyết bằng một chính sách Trung Quốc rộng hơn.

Đọc tiếp...

Tiền của Trung Quốc và quân đội Mỹ khiến Đông Á cần bằng mối quan hệ như thế nào?

Tiền của Trung Quốc và quân đội Mỹ khiến Đông Á cần bằng mối quan hệ như thế nào?

Các cam kết về kinh tế của Trung Quốc và các cam kết về an ninh của Mỹ khiến các nước như Úc, Hàn Quốc và Philippines cố gắng giữ cho cả hai thế giới quyền lực về phía họ.

Đọc tiếp...

Tranh chấp Doklam - Một hiện trạng bình thường mới?

Tranh chấp Doklam - Một hiện trạng bình thường mới?

Tập Cận Bình chỉ đạo chính sách ở Biển Đông. Những gì đang diễn ra ở Doklam cũng giống y như ở Biển Đông. Trung Quốc nói yêu sách lãnh thổ của họ ở Doklam là không thể tranh cãi và vì thế họ tiến hành xây dựng đường ở đây. Trung Quốc đang thể hiện một lập trường quyết đoán là tìm cách thay đổi nguyên trạng trên thực địa.

Đọc tiếp...

Chính sách xoay trục của Philippines sang Trung Quốc thất bại?

Chính sách xoay trục của Philippines sang Trung Quốc thất bại?

Ông Duterte đang ở trong tình thế phải đánh giá lại các chính sách lớn sau một năm cầm quyền, bởi sự ca ngợi mà ông giành cho Trung Quốc và Nga gần như không mang lại kết quả gì.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 10384 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin