19 - 7 - 2018 | 16:48
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home QUAN HỆ QUỐC TẾ Một châu Á đa cực đang dần thành hình?

Một châu Á đa cực đang dần thành hình?

Email In PDF.

Với những gì đang diễn ra, “Châu Á của người châu Á” - tuyên bố của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình - rất có thể sẽ trở thành hiện thực, song thay vì trở thành một trật tự mới dưới sự lãnh đạo của Trung Quốc, thay thế trật tự của Mỹ, đây có thể hướng tới hình thành một châu Á đa cực.

 

chinaflag1.jpg

Năm 2014, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình từng kêu gọi xây dựng một “châu Á cho người châu Á”, và phát biểu này khi đó bị xem là khá khiêu khích. Tuy nhiên, dường như điều này không chỉ còn là viễn cảnh hay lời kêu gọi, mà đang dần trở thành một thực tế rõ ràng. Hiện có 3 nhân tố có thể dẫn tới sự hình thành của một châu Á đa cực:

Thứ nhất là sự bất ổn và những xáo trộn trong trật tự khu vực, nảy sinh từ chính sách “nước Mỹ trên hết” của Chính quyền Donald Trump. Xu hướng bảo hộ và dân tộc chủ nghĩa của chính quyền mới tại Washington đã khiến sự hiện diện và vai trò của Mỹ tại châu Á đứng trước những dấu hỏi lớn.

Trong chiến dịch tranh cử tổng thống, ông Trump đã nhiều lần bày tỏ sự hoài nghi đối với các mối quan hệ liên minh và cam kết của Mỹ tại châu Á. Mặc dù sau đó đã dịu giọng hơn, song những hành động và thái độ thiếu kiên định của người đứng đầu Nhà Trắng vẫn khiến các nước châu Á không khỏi lo ngại về độ tin cậy của cường quốc này, nhất là đối với việc giải quyết các vấn đề khu vực.

Yếu tố thứ hai sẽ thay đổi bản đồ địa chính trị khu vực, chính là vai trò trung tâm của Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN). Cấu trúc khu vực do ASEAN dẫn đầu bắt đầu lộ rõ những lỗ hổng và sự mong manh khi khối này vào năm 2012 lần đầu tiên không thể ra được một tuyên bố chung trong cuộc gặp của các nhà lãnh đạo. Những rạn nứt càng thể hiện rõ hơn khi tới năm 2016 vừa qua, một tuyên bố chung đã bị rút lại do các nước thành viên thiếu đồng thuận trong việc đề cập tới các tranh chấp ở Biển Đông. Nguyên nhân của những rạn nứt này, không gì khác, chính là Trung Quốc.

Năm 2017, ASEAN kỷ niệm 50 năm thành lập. Cùng lúc đó, mục tiêu tạo dựng những cơ chế và sự đồng thuận về mặt ngoại giao và giải quyết xung đột của khối đang hứng chịu không ít cản lực. Điều này diễn ra ở thời điểm nhiều bất đồng đang tồn tại giữa các nước thành viên, và càng cho thấy nguyên tắc về sự đồng thuận tuyệt đối hay không can thiệp vào nội bộ các quốc gia khác - vốn là tôn chỉ hoạt động của ASEAN - đang dần trở nên lỗi thời trong bối cảnh khủng hoảng hiện nay.

Yếu tố thứ ba, và cũng là nhân tố sẽ dẫn đến những thay đổi cơ cấu đáng chú ý trong trật tự khu vực chính là sự trỗi dậy của Trung Quốc, với sáng kiến “Vành đai và Con đường” và tham vọng trở thành một cường quốc biển. Chính những hành động và mục tiêu mà Trung Quốc hướng đến đang khiến các quốc gia khu vực không khỏi quan ngại.

Trước đây, cấu trúc khu vực chủ yếu hình thành dựa trên hệ thống các liên minh song phương chính thức và quan hệ đối tác giữa Mỹ với các nước châu Á. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, sự hiện diện ngày một nhiều của các sáng kiến đa phương hay ba bên là thực tế phản ánh nỗ lực của các cường quốc khu vực trong việc phát triển một trật tự mới mà không dựa vào Mỹ, Trung Quốc hay ASEAN.

Mặc dù vai trò của Washington trong khu vực ngày càng bị thu hẹp, song các nước và vùng lãnh thổ tại châu Á không hề có ý định vào quỹ đạo của Trung Quốc, đang nỗ lực khẳng định mình để tự tạo ra một trật tự mới cân bằng hơn.

Lấy những ví dụ điển hình như Ấn Độ mới đây đã chào đón Dalai Lama, lãnh tụ tinh thần của Tây Tạng; Hàn Quốc chấp thuận triển khai THAAD bất chấp sự phản đối dữ dội của Trung Quốc; Nhật Bản triển khai tàu chiến Izumo tới Biển Đông và tăng cường hợp tác biển với các quốc gia tuyên bố chủ quyền chồng lấn với Trung Quốc; Đài Loan cương quyết từ chối công nhận “Nhận thức chung 1992”; Indonesia tăng cường các biện pháp bảo vệ chủ quyền trong khi Úc mạnh mẽ lên án Trung Quốc khai thác trái phép tài nguyên biển và hủy hoại môi trường…

Không chỉ vậy, dù Mỹ đã rút khỏi Hiệp định đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) song Nhật Bản và Úc vẫn tiếp tục thúc đẩy hiệp định này. Hơn thế nữa, nguy cơ TPP "chết yểu" càng khiến các quốc gia quyết tâm hoàn thành Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP). Cùng lúc ấy, Nhật Bản đang dần vươn lên trở thành một cường quốc khu vực, với những bước tiến ban đầu là sửa đổi bản Hiến pháp hòa bình để cho phép quân đội nước này trở nên chủ động và năng động hơn trong bối cảnh nhiều bất ổn và nguy cơ như hiện này. Ấn Độ cũng có cách tiếp cận chủ động hơn với khu vực, thể hiện qua những sáng kiến quy mô như Dự án Mausam hay các tuyến đường thương mại vận chuyển những mặt hàng như vải bông và gia vị, một mô hình thu nhỏ của sáng kiến “Vành đai và Con đường”.

Với những gì đang diễn ra, “Châu Á của người châu Á” - tuyên bố của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình - rất có thể sẽ trở thành hiện thực, song thay vì trở thành một trật tự mới dưới sự lãnh đạo của Trung Quốc, thay thế trật tự cũ do Mỹ dẫn đầu, đây có thể hướng tới hình thành một châu Á đa cực.

Theo “The Interpreter

Mỹ Anh (gt)

 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Liệu cuộc gặp Trump-Kim có dẫn tới nền hòa bình lâu dài?

Liệu cuộc gặp Trump-Kim có dẫn tới nền hòa bình lâu dài?

Đây là một cuộc gặp mang tính lịch sử. Nhưng liệu chiến lược “mất trí” ngẫu nhiên của Trump có thực sự hiệu quả hay không? Nếu câu trả lời là không thì đây hoàn toàn sẽ là một trò đùa đáng thất vọng, một màn kịch câm, hai cái tôi trong cuộc chơi vô nghĩa.

Đọc tiếp...

Năm câu hỏi lớn sau cuộc gặp thượng đỉnh Trump-Kim

Năm câu hỏi lớn sau cuộc gặp thượng đỉnh Trump-Kim

Cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Donald Trump và nhà lãnh đạo Kim Jong-un thu hút sự quan tâm của toàn thế giới đã diễn ra theo đúng kế hoạch. Cuộc gặp này có thể diễn ra thực sự đã vượt ngoài sức tưởng tượng của nhiều người. Tuy nhiên sau cuộc gặp này, còn nhiều vấn đề cũng được đặt ra.

Đọc tiếp...

Các vấn đề then chốt trong đàm phán Mỹ-Triều

Các vấn đề then chốt trong đàm phán Mỹ-Triều

Cần phải có một cách tiếp cận theo từng giai đoạn đối với việc phi hạt nhân hóa vì trên thực tế, việc vạch ra một lộ trình phi hạt nhân hóa toàn diện sẽ đòi hỏi phải có một số giai đoạn hoạt động, vì lý do đơn giản là cả Washington và Bình Nhưỡng sẽ không nhất trí khởi động tiến trình này với những nhượng bộ tế nhị hay tốn kém nhất được đưa ra ngay từ đầu.

Đọc tiếp...

Lầu Năm Góc và kế hoạch cho “cuộc chiến trường kỳ” chống Trung Quốc và Nga

Lầu Năm Góc và kế hoạch cho “cuộc chiến trường kỳ” chống Trung Quốc và Nga

Sự tập trung vào Trung Quốc và Nga trong việc lập kế hoạch quân sự của Mỹ phản ánh cách mà các quan chức quân sự hàng đầu hiện đang đánh giá lại cán cân chiến lược toàn cầu, một tiến trình đã bắt đầu từ rất lâu trước khi Donald Trump bước vào Nhà Trắng.

Đọc tiếp...

Lựa chọn khả thi nào cho tổng thống Donald Trump trong vấn đề Triều Tiên?

Lựa chọn khả thi nào cho tổng thống Donald Trump trong vấn đề Triều Tiên?

Vấn đề trọng tâm là liệu Chính quyền Trump có sẵn sàng suy nghĩ lại về chính sách của Mỹ với Triều Tiên và theo đuổi các chiến lược có thể giúp ổn định tình hình thay vì giải quyết nó hay không. Kết quả đó ít lý tưởng hơn, nhưng các chính sách tốt không phải chỉ là những chính sách đáng mong muốn, mà chúng phải là những chính sách khả thi.

Đọc tiếp...

Cơn sóng thần chính trị mới của Malaysia?

Cơn sóng thần chính trị mới của Malaysia?

Trong vận động tranh cử, Thủ tướng Mahathir Mohamad, 92 tuổi, từng nhiều lần chỉ trích cựu Thủ tướng Najib Razak, lại còn cam kết sau cuộc bầu cử phải xem xét lại điều khoản hợp tác giữa Trung Quốc và Malaysia, thậm chí còn dự định khởi động lại đàm phán Biển Đông. Sự thay đổi đảng cầm quyền ở Malaysia liệu có đưa tới biến số trong quan hệ Trung Quốc-Malaysia hay không?

Đọc tiếp...

Ấn Độ-Việt Nam: Quan hệ đối tác chiến lược đang phát triển mạnh mẽ

Ấn Độ-Việt Nam: Quan hệ đối tác chiến lược đang phát triển mạnh mẽ

Những xu hướng gần đây trong mối quan hệ Ấn Độ-Việt Nam đã được ban lãnh đạo chính trị hai nước cam kết thúc đẩy mạnh mẽ. Đây chính là động lực giúp mối quan hệ hai nước tiếp tục phát triển vững mạnh hơn trong tương lai, đặc biệt là trong bối cảnh chính trị, kinh tế khu vực và quốc tế đang có sự điều chỉnh.

Đọc tiếp...

Tương lai quan hệ Malaysia - Trung Quốc sau bầu cử 2018

Tương lai quan hệ Malaysia - Trung Quốc sau bầu cử 2018

Sau chiến thắng gây sốc của phe đối lập trong cuộc bầu cử lần thứ 14 ở Malaysia tuần qua, nhiều người cho rằng sự ra đi của Thủ tướng Najib Razak có thể dẫn đến một cách tiếp cận mới trong chính sách đối ngoại của Malaysia và ảnh hưởng đến quan hệ giữa Malaysia với Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Trung Quốc đang thay đổi hay cải thiện trật tự thời hậu chiến?

Trung Quốc đang thay đổi hay cải thiện trật tự thời hậu chiến?

Việc Mỹ rõ ràng rút bỏ quan điểm ủng hộ toàn cầu hóa, cùng sự thiếu nhiệt tình của họ trong việc duy trì các cấu trúc kinh tế và an ninh thời hậu chiến mà họ giúp thiết lập và dẫn dắt, đã mở ra các cơ hội cho Trung Quốc - nền kinh tế thứ 2 thế giới - đảm nhiệm các nghĩa vụ quốc tế lớn hơn đi kèm sự trỗi dậy của họ.

Đọc tiếp...

Cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ-Triều có thể sử dụng quân bài hy sinh Trung Quốc

Cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ-Triều có thể sử dụng quân bài hy sinh Trung Quốc

Nếu Trung Quốc không kiểm điểm lại sâu sắc chính sách của mình đối với Triều Tiên mà chỉ đơn giản đẩy trách nhiệm cho nước khác, thì đây là sai lầm lịch sử và quốc gia cuối cùng bị thiệt hại sẽ là Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Những giới hạn trong sự can dự với Triều Tiên

Những giới hạn trong sự can dự với Triều Tiên

Trong suốt chiến dịch tranh cử vào ghế tổng thống mới của Hàn Quốc, ông Moon Jae-in đã hứa hẹn phục hồi chính sách ánh dương can dự với Triều Tiên. Dù tổng thống Hàn Quốc có cơ hội để thực hiện chính sách này hay không, chính sách Ánh dương vẫn tồn tại những hạn chế và đó là điều mà Hàn Quốc và cả Mỹ cần khắc phục.

Đọc tiếp...

Trung Quốc đang theo kiểu mô hình bá quyền khu vực như thế nào?

Trung Quốc đang theo kiểu mô hình bá quyền khu vực như thế nào?

Thời điểm ảnh hưởng bao trùm của Trung Quốc về kinh tế, quân sự và chính trị tại khu vực sẽ đến. Các đồng minh và đối tác của Mỹ tại khu vực có cần phải tăng cường nỗ lực phòng vệ riêng rẽ và đẩy mạnh hợp tác với quốc gia khác trong khu vực hay không và bằng cách nào?

Đọc tiếp...

Philippines: Chính sách đối ngoại nhằm đối phó với môi trường an ninh năng động

Philippines: Chính sách đối ngoại nhằm đối phó với môi trường an ninh năng động

Để hiểu được chính sách đối ngoại đang nổi lên của Duterte, cần phân tích giao điểm của 5 yếu tố then chốt: chủ nghĩa dân túy; sự tập trung quyền lực nhanh chóng trong tay Duterte; thiếu sự cam kết rõ ràng của Mỹ đối với Philippines ở Biển Đông; sự ve vãn của Trung Quốc nhằm thuyết phục Philippines gạt Phán quyết sang một bên; và cuối cùng là việc Duterte “cá nhân hoá” chính sách đối ngoại.

Đọc tiếp...

Giấc mộng toàn cầu của Trung Quốc – Ác mộng của láng giềng

Giấc mộng toàn cầu của Trung Quốc – Ác mộng của láng giềng

Những lời ca tụng sự hội nhập Á-Âu của Tập Cận Bình có thể bỏ qua sự bành trướng vốn thường bạo lực của Trung Quốc, nhưng lịch sử đó chưa bị các nước láng giềng của Trung Quốc lãng quên.

Đọc tiếp...

Mỹ tấn công Syria: Điều gì xảy ra tiếp theo?

Mỹ tấn công Syria: Điều gì xảy ra tiếp theo?

Ngày 7/4, Mỹ và đồng minh Anh, Pháp đã tấn công Syria. Câu hỏi đặt ra là hệ quả của cuộc tấn công sẽ như thế nào? Hành động của Mỹ có vi phạm luật pháp của chính nước Mỹ và luật pháp quốc tế hay không?

Đọc tiếp...

Vấn đề khó trong quan hệ Trung - Ấn và sách lược của Trung Quốc

Vấn đề khó trong quan hệ Trung - Ấn và sách lược của Trung Quốc

Giữa Trung Quốc và Ấn Độ tồn tại rất nhiều vấn đề mang tính kết cấu, vốn đã hạn chế sự hợp tác chiến lược giữa hai nước. Ấn Độ là một nước mạnh trong khu vực, trên thế giới cũng có không ít những nước kiểu này. Làm thế nào để xử lý mối quan hệ với những nước này, trong phân tích về chiến lược ngoại giao của Trung Quốc lại không đề cập nhiều và điều này cần phải được thay đổi.

Đọc tiếp...

Nút thắt đe dọa Con đường tơ lụa trên biển của Trung Quốc tại Nam Á

Nút thắt đe dọa Con đường tơ lụa trên biển của Trung Quốc tại Nam Á

Các nước Nam Á tham gia dự án Con đường tơ lụa trên biển của Trung Quốc (MSR) đã có những quan ngại khác nhau về hậu quả của sự phụ thuộc vào tài chính và chủ quyền đối với Trung Quốc. Tất cả những điều đó cho thấy những thách thức lớn cho các dự án MSR của Trung Quốc tại khu vực này.

Đọc tiếp...

ASEAN-Ấn Độ và chính sách Hành động phía Đông: Để lời nói đi đôi với hành động

ASEAN-Ấn Độ và chính sách Hành động phía Đông: Để lời nói đi đôi với hành động

Dù rất tích cực can dự và hợp tác với khu vực, nhưng có một hố sâu ngăn cách giữa tham vọng và khả năng thực hiện của Ấn Độ. Nếu nghiêm túc về mở rộng ảnh hưởng về phía Đông, Ấn Độ cần thực hiện và hoàn tất nhiều việc hơn nữa.

Đọc tiếp...

Lá bài Đài Loan trong quan hệ Mỹ-Trung

Lá bài Đài Loan trong quan hệ Mỹ-Trung

Hiện nay, với việc thông qua Đạo luật đi lại Đài Loan và xét tới những thay đổi nhân sự gần đây và có thể đang chờ giải quyết trong Chính quyền Trump, có một khả năng rất thực tế là ở một số thời điểm Trump có thể sử dụng lá bài Đài Loan theo cách có nguy cơ gây ra xung đột quân sự với Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Tại sao thượng đỉnh Trump-Kim khó tạo ra đột phá quan hệ Mỹ-Triều?

Tại sao thượng đỉnh Trump-Kim khó tạo ra đột phá quan hệ Mỹ-Triều?

Triều Tiên và Mỹ vẫn còn khác biệt quá nhiều trong những mục tiêu kỳ vọng, và dù có thỏa thuận nào được lập ra, thì việc xác minh sự phi hạt nhân hóa Triều Tiên và một bản thảo về hiệp ước hòa bình để chính thức kết thúc Chiến tranh Triều Tiên cũng sẽ phải mất vài năm mới có thể hoàn thiện.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 5563 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin