21 - 4 - 2018 | 3:18
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home QUAN HỆ QUỐC TẾ Châu Phi với sáng kiến “Một vành đai, một con đường” của Trung Quốc

Châu Phi với sáng kiến “Một vành đai, một con đường” của Trung Quốc

Email In PDF.

Kế hoạch của Trung Quốc nhằm tăng cường sáng kiến OBOR ở châu Phi diễn ra không chỉ ở trong một thế giới hậu Brexit, mà còn trong bối cảnh nước Mỹ vừa có một chính quyền mới, đứng đầu bởi ông Donald Trump, người hầu như chưa hề đề cập đến bất kỳ chính sách đối ngoại nào đối với châu Phi. Đây là cơ hội quý giá để Trung Quốc tăng cường thúc đẩy sáng kiến này tại Châu Phi.

 

Mới đây, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị ngày 8/1/2017 đã bắt tay thực hiện điều mà đã trở thành truyền thống trong chính sách đối ngoại của Trung Quốc – khởi động năm mới bằng chuyến viếng thăm chính thức đến châu Phi. Kể từ năm 1991 đến nay, có tới 5 ngoại trưởng Trung Quốc đã thăm châu Phi trong các chuyến công du nước ngoài đầu tiên của họ mỗi năm. 

Trong chuyến công du 5 ngày của mình trong năm nay, ông Vương Nghị đã thăm 5 nước châu Phi gồm Madagascar, Zambia, Tanzania, Cộng hòa Congo và Nigeria. Trung Quốc và châu Phi chia sẻ các quan hệ song phương kể từ những năm 1950, dựa trên câu chuyện về đấu tranh cùng nhau nhằm chống chủ nghĩa đế quốc. Kể từ đó đến nay, mối quan hệ này đã phát triển mạnh mẽ với việc Trung Quốc trở thành một trong những nhà tài trợ lớn nhất – cả về lĩnh vực tài chính lẫn cơ sở hạ tầng – cho khu vực châu Phi hạ Sahara. Nhưng các số liệu cho thấy phần lợi đang nghiêng về phía Trung Quốc. Tính đến năm 2013, khoảng 70% các khoản tài trợ của Trung Quốc được dành để phát triển cơ sở hạ tầng ở châu Phi. 

Trong giai đoạn từ năm 2013 đến 2014, cả Trung Quốc lẫn châu Phi đã trải qua một số trở ngại trong quan hệ song phương. Trung Quốc lẽ ra đã xây dựng nhiều sân vận động, sân bay, bệnh viện, đường cao tốc và các đập thủy điện ở khắp châu Phi, nhưng các dự án này đã khiến nhiều nước châu Phi lâm vào cảnh nợ nần, đối mặt với các xung đột về môi trường cũng như các cuộc đình công của người lao động. Thực sự, trong một bài viết được đăng trên tờ Thời báo Tài chính năm 2013, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Nigeria Lamido Sanusi đã cáo buộc rằng đầu tư của Trung Quốc ở khu vực châu Phi hạ Sahara có vẻ như là một hình thức “đô hộ”, xét về cả quy mô lẫn kiểu cách. Và điều quan trọng hơn cả là Bắc Kinh cũng bị lên án là đã kéo lùi nền kinh tế châu Phi đang tăng trưởng do chỉ tập trung theo đuổi các nguyên liệu thô, chứ không chú trọng vào tạo công ăn việc làm cũng như thiết lập các thị trường địa phương. 

Trung Quốc cũng trải qua nhiều giai đoạn khó khăn trong nỗ lực của họ tăng cường sức ảnh hưởng ở châu Phi. Vào năm 2014, Tổng thống Nam Phi Jacob Zuma đã cảnh báo các mối quan hệ thương mại không cân xứng của châu Phi với Trung Quốc dường đang trở nên “không còn phù hợp trong dài hạn”. Tại Zambia, vào năm 2015, chính phủ nước này đã phải giành quyền kiểm soát một mỏ đồng của Trung Quốc sau nhiều phàn nàn về tình trạng bóc lột lao động ở đây. Cùng năm đó, Tổng thống Botswana Ian Khama cũng đã kêu gọi giảm bớt việc ký kết các hợp đồng mới với các công ty Trung Quốc, viện dẫn chất lượng xây dựng kém cũng như tình trạng các dự án thường bị trì hoãn. 

Chẳng có gì đáng ngạc nhiên khi sau đó Trung Quốc đã nhận thấy sự cần thiết phải khởi động lại một cách nghiêm túc chính sách đối ngoại của nước này đối với khu vực châu Phi hạ Sahara. Trong các chuyến công du cấp cao đến lục địa này từ năm 2014 đến 2015, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Thủ tướng Lý Khắc Cường đã đặt nền móng cho một chương trình nghị sự vốn tập trung nhiều hơn vào khía cạnh đa phương nhằm cam kết với các nhà lãnh đạo châu Phi rằng, ngoài các khoản viện trợ về cơ sở hạ tầng, chính sách của Trung Quốc ở châu Phi giờ đây sẽ bao gồm cả sự hợp tác trong lĩnh vực công nghiệp, bảo vệ môi trường cũng như giảm bớt tình trạng đói nghèo – toàn bộ các lĩnh vực mà các nhà lãnh đạo châu Phi cho là đã bị Bắc Kinh làm ngơ bấy lâu nay. 

Chính sách mới của Bắc Kinh tiếp đó đã được Chủ tịch Tập Cận Bình bổ sung tại hội nghị thượng đỉnh lần thứ hai của Diễn đàn hợp tác Trung Quốc-châu Phi (FOCAC) tổ chức ở Johannesburg vào tháng 12/2015. Tại Hội nghị này, ông Tập Cận Bình đã công bố một khoản viện trợ trọn gói 60 tỷ USD cho châu Phi, bao gồm thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, xây dựng cơ sở hạ tầng, các dịch vụ tài chính, phát triển xanh, tạo thuận lợi cho thương mại và đầu tư, xóa đói giảm nghèo, thúc đẩy phúc lợi công cộng, y tế công, tiến hành trao đổi giữa nhân dân với người dân hai bên, cũng như thúc đẩy hòa bình và an ninh. 

Trong chuyến công du đến châu Phi lần này, Ngoại trưởng Vương Nghị đã xem xét để tận dụng những thành công liên quan đến Hội nghị thượng đỉnh nói trên, với nhiều điều tích cực đã diễn ra trong năm 2016, chẳng hạn như việc khai trương tuyến đường sắt Addis Ababa-Djibouti, những tiến triển trong việc xây dựng tuyến đường sắt Mombasa-Nairobi, cũng như việc phát triển các khu công nghiệp và đặc khu kinh tế. 

Đặc biệt, Trung Quốc đang thúc đẩy các nước châu Phi tham gia sáng kiến “Một vành đai, một con đường” (OBOR). Sáng kiến OBOR được Trung Quốc đề xuất lần đầu tiên vào năm 2013, với mục đích xây dựng một mạng lưới thương mại và cơ sở hạ tầng nối châu Á với châu Âu và châu Phi, dựa theo các lộ trình thương mại của Con đường Tơ lụa cổ đại. Về mặt chính thức, OBOR nhấn mạnh 5 lĩnh vực hợp tác: 1) Phối hợp các chính sách phát triển; 2) Xây dựng các mạng lưới phương tiện và cơ sở hạ tầng; 3) Củng cố các dòng chảy thương mại và đầu tư; 4) Thúc đẩy hợp tác về tài chính; và 5) Làm sâu sắc những trao đổi về văn hóa và xã hội. 

Việc Trung Quốc lựa chọn châu Phi tham gia sáng kiến OBOR là do vào thế kỷ thứ 14, các đội tàu hải quân của Trung Quốc đã từng đặt chân đến bờ biển phía Đông của châu lục này, mà cụ thể là đất nước Kenya ngày nay. Thực sự, trong khi Kenya là trung tâm cho sáng kiến OBOR của Trung Quốc ở châu Phi, các dự án khác cũng sẽ được tiến hành ở Bizerte (Tunisia), Dakar (Senegal), Dar es Salaam (Tanzania), Djibouti (Djibouti), Libreville (Gabon), Maputo (Mozambique) và Tema (Ghana). 

Một ví dụ điển hình cho mạng lưới rộng lớn này là cảng Bagamoyo ở Tanzania. Việc xây dựng cảng này, với nguồn tài trợ của Trung Quốc và Oman, đã được bắt đầu vào năm 2016. Một khi hoàn thành, Bagamoyo dự kiến sẽ trở thành cảng biển lớn nhất ở châu Phi, có khả năng tiếp nhận lượng hàng hóa lớn gấp 20 lần so với cảng Dar es Salaam. Nhờ tiếp cận được tuyến xe lửa ở hành lang miền Trung cũng như tuyến xe lửa TAZARA, đồng thời có tuyến đường cao tốc chạy song song nối Bagamoyo với Tuyến cao tốc Uhuru-Zambia, kế hoạch này nhằm xây dựng Bagamoyo trở thành một trụ cột chiến lược trong sáng kiến OBOR cũng như Con đường tơ lụa trên biển của Trung Quốc ở châu Phi, nối Bagamoyo với các nước Đông Phi khác, trong đó có Mozambique, Malawi, Zambia, Cộng hòa Dân chủ Congo, Burundi, Rwanda, Uganda, Kenya, Nam Sudan, Comoros, Madagascar và Seychelles. 

Đối với châu Phi, đây là một bước đi đáng hoan nghênh. Lý do ở đây là khá đơn giản – một châu lục đang thiếu trầm trọng các khoản viện trợ và hệ thống cơ sở hạ tầng sẽ luôn đánh giá cao sự quan tâm của một siêu cường đang trỗi dậy, đặc biệt là khi sự quan tâm này lại đi kèm với những khoản tiền lớn và có rất ít điều kiện kèm theo. Việc này đang diễn ra bất chấp thực tế rằng một số điểm nóng kinh tế mới nhất của thế giới hiện đang nằm ở khắp khu vực châu Phi hạ Sahara, và rằng các nền kinh tế Đông Phi đã ổn định do sự gần gũi của những nước này đối với Các tuyến đường kết nối trên biển (SLOC) quan trọng ở Ấn Độ Dương. 

Đối với Trung Quốc, sự tham dự của những nước như Madagascar trong sáng kiến OBOR đầy tham vọng sẽ là điều mang tính sống còn. Là hòn đảo lớn nhất ở châu Phi, và là nước có các mối liên hệ trực tiếp với Con đường Tơ lụa cổ đại, Madagascar là một sự mở rộng tự nhiên cho Con đường Tơ lụa thế kỷ 21 mà Trung Quốc đang ấp ủ. Thực sự, Tổng thống Madagascar Hery Rajaonarimampianina đang ca ngợi nước ông là cửa ngõ để thông qua đó Con đường Tơ lụa hiện đại có thể tiếp cận châu Phi. Tanzania, mà nhà lãnh đạo nước này đã có cuộc gặp với ông Vương Nghị vào ngày 9/1, cũng đã tuyên bố ý định của họ muốn trở thành một đầu cầu để sáng kiến OBOR tiếp cận châu Phi. 

Chuyến thăm châu Phi của Ngoại trưởng Vương Nghị đã kết thúc vào ngày 12/1, nhưng các kết quả của chuyến thăm này là đầy hứa hẹn, không chỉ cho sự tiến triển của sáng kiến OBOR ở châu Phi, mà còn làm sâu sắc thêm các quan hệ của Trung Quốc với châu lục này. Kế hoạch của Trung Quốc nhằm tăng cường sáng kiến OBOR ở châu Phi diễn ra không chỉ ở trong một thế giới hậu Brexit, mà còn trong bối cảnh nước Mỹ vừa có một chính quyền mới, đứng đầu bởi ông Donald Trump, người hầu như chưa hề đề cập đến bất kỳ chính sách đối ngoại nào đối với châu Phi. Điều chắc chắn hiện nay là một cơ hội địa chính trị quý giá đang mở ra cho cả Bắc Kinh và khu vực châu Phi hạ Sahara.

Narayani Basu là nhà báo tự do với quan tâm đặc biệt về chính sách đối ngoại của Trung Quốc, an ninh khu vực Đông Á và ngoại giao tài nguyên tại Châu Phi và Nam Cực. Bài viết được đăng trên South Asia Monitor.

Văn Cường (gt)

 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Giấc mộng toàn cầu của Trung Quốc – Ác mộng của láng giềng

Giấc mộng toàn cầu của Trung Quốc – Ác mộng của láng giềng

Những lời ca tụng sự hội nhập Á-Âu của Tập Cận Bình có thể bỏ qua sự bành trướng vốn thường bạo lực của Trung Quốc, nhưng lịch sử đó chưa bị các nước láng giềng của Trung Quốc lãng quên.

Đọc tiếp...

Mỹ tấn công Syria: Điều gì xảy ra tiếp theo?

Mỹ tấn công Syria: Điều gì xảy ra tiếp theo?

Ngày 7/4, Mỹ và đồng minh Anh, Pháp đã tấn công Syria. Câu hỏi đặt ra là hệ quả của cuộc tấn công sẽ như thế nào? Hành động của Mỹ có vi phạm luật pháp của chính nước Mỹ và luật pháp quốc tế hay không?

Đọc tiếp...

Vấn đề khó trong quan hệ Trung - Ấn và sách lược của Trung Quốc

Vấn đề khó trong quan hệ Trung - Ấn và sách lược của Trung Quốc

Giữa Trung Quốc và Ấn Độ tồn tại rất nhiều vấn đề mang tính kết cấu, vốn đã hạn chế sự hợp tác chiến lược giữa hai nước. Ấn Độ là một nước mạnh trong khu vực, trên thế giới cũng có không ít những nước kiểu này. Làm thế nào để xử lý mối quan hệ với những nước này, trong phân tích về chiến lược ngoại giao của Trung Quốc lại không đề cập nhiều và điều này cần phải được thay đổi.

Đọc tiếp...

Nút thắt đe dọa Con đường tơ lụa trên biển của Trung Quốc tại Nam Á

Nút thắt đe dọa Con đường tơ lụa trên biển của Trung Quốc tại Nam Á

Các nước Nam Á tham gia dự án Con đường tơ lụa trên biển của Trung Quốc (MSR) đã có những quan ngại khác nhau về hậu quả của sự phụ thuộc vào tài chính và chủ quyền đối với Trung Quốc. Tất cả những điều đó cho thấy những thách thức lớn cho các dự án MSR của Trung Quốc tại khu vực này.

Đọc tiếp...

ASEAN-Ấn Độ và chính sách Hành động phía Đông: Để lời nói đi đôi với hành động

ASEAN-Ấn Độ và chính sách Hành động phía Đông: Để lời nói đi đôi với hành động

Dù rất tích cực can dự và hợp tác với khu vực, nhưng có một hố sâu ngăn cách giữa tham vọng và khả năng thực hiện của Ấn Độ. Nếu nghiêm túc về mở rộng ảnh hưởng về phía Đông, Ấn Độ cần thực hiện và hoàn tất nhiều việc hơn nữa.

Đọc tiếp...

Lá bài Đài Loan trong quan hệ Mỹ-Trung

Lá bài Đài Loan trong quan hệ Mỹ-Trung

Hiện nay, với việc thông qua Đạo luật đi lại Đài Loan và xét tới những thay đổi nhân sự gần đây và có thể đang chờ giải quyết trong Chính quyền Trump, có một khả năng rất thực tế là ở một số thời điểm Trump có thể sử dụng lá bài Đài Loan theo cách có nguy cơ gây ra xung đột quân sự với Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Tại sao thượng đỉnh Trump-Kim khó tạo ra đột phá quan hệ Mỹ-Triều?

Tại sao thượng đỉnh Trump-Kim khó tạo ra đột phá quan hệ Mỹ-Triều?

Triều Tiên và Mỹ vẫn còn khác biệt quá nhiều trong những mục tiêu kỳ vọng, và dù có thỏa thuận nào được lập ra, thì việc xác minh sự phi hạt nhân hóa Triều Tiên và một bản thảo về hiệp ước hòa bình để chính thức kết thúc Chiến tranh Triều Tiên cũng sẽ phải mất vài năm mới có thể hoàn thiện.

Đọc tiếp...

Đạo luật Đài Loan mới của Mỹ có thể dẫn đến chiến tranh Trung-Đài

Đạo luật Đài Loan mới của Mỹ có thể dẫn đến chiến tranh Trung-Đài

Câu hỏi thực sự là ông Tập sẽ có phản ứng như thế nào trong vòng 3-5 năm tới, sau khi đã đánh cược quyền lực hợp pháp của mình vào "việc trẻ hóa đất nước Trung Quốc" thông qua việc sáp nhập Đài Loan, khi ông nhận thấy rằng con đường "thống nhất hòa bình" ngày càng xa.

Đọc tiếp...

Ý nghĩa chuyến thăm của Thủ tướng Việt Nam tới New Zealand và Úc

Ý nghĩa chuyến thăm của Thủ tướng Việt Nam tới New Zealand và Úc

Việc một số cường quốc châu Á có cách tiếp cận đơn phương đối với một số vấn đề khu vực có tầm quan trọng đặc biệt đã làm cho các quốc gia liên quan lo lắng. Trong bối cảnh đó, mối quan hệ giữa các nước Úc, New Zealand, Nhật Bản, Ấn Độ và Việt Nam được tăng cường là điều hết sức quan trọng.

Đọc tiếp...

Cơ chế 4 bên và tham vọng của ông Tập

Cơ chế 4 bên và tham vọng của ông Tập

Việc Trung Quốc quân sự hóa Biển Đông, lớn tiếng đe dọa Đài Loan, nhiều lần lấn chiếm biên giới ở dãy Himalaya, xâm nhập thường xuyên Senkaku là những minh chứng thực tế rõ nhất về chính sách ngoại giao và chiến lược của nước này.

Đọc tiếp...

Sự răn đe hạt nhân của Mỹ ở Đông Bắc Á: Những vai trò hạn chế

Sự răn đe hạt nhân của Mỹ ở Đông Bắc Á: Những vai trò hạn chế

Trước những nỗ lực không ngừng của Triều Tiên trở thành một nhà nước sở hữu vũ khí hạt nhân và sự nổi lên của sức mạnh Trung Quốc, cuốn “Nhật Bản, Hàn Quốc và cái ô hạt nhân của Mỹ: sự răn đe sau Chiến tranh Lạnh” đưa ra cho độc giả cái nhìn sâu sắc vô giá về cách thức xem xét vai trò của Mỹ trong việc đối phó với các cuộc đối đầu hạt nhân hiện tại và trong tương lai ở Đông Bắc Á.

Đọc tiếp...

Canh bạc ngoại giao của Nga trên bán đảo Triều Tiên

Canh bạc ngoại giao của Nga trên bán đảo Triều Tiên

Nga đã học được bài học một cách khó nhọc rằng ảnh hưởng đòn bẩy và khả năng bảo vệ các lợi ích của nước này trong vấn đề bán đảo Triều Tiên tương quan với mức độ quan hệ của nước này với Triều Tiên; nếu không, Nga sẽ bị loại khỏi cuộc chơi và trở thành bên thứ yếu.

Đọc tiếp...

Quan hệ Việt Nam-Ấn Độ: Hợp tác sức mạnh mềm

Quan hệ Việt Nam-Ấn Độ: Hợp tác sức mạnh mềm

Quan hệ Ấn Độ-Việt Nam không phải mới hình thành gần đây; hai quốc gia có quá khứ lịch sử kéo dài nhiều thiên niên kỷ, và tầm quan trọng của nó chưa bao giờ mất đi trong tiến trình phát triển của thời kỳ hiện đại.

Đọc tiếp...

Khía cạnh địa chính trị của sự đồng thuận Bắc Kinh-Moskva

Khía cạnh địa chính trị của sự đồng thuận Bắc Kinh-Moskva

Bất chấp mọi rủi ro, quan hệ Trung-Nga đã phát triển thành sự hợp tác ngày càng chặt chẽ hơn. Việc tích hợp "Vành đai và Con đường" của Trung Quốc và Liên minh kinh tế Á-Âu của Nga sẽ có những tác động lớn đối với cả Châu Á và phương Tây.

Đọc tiếp...

Mỹ cần củng cố quan hệ đồng minh để đối phó với Trung Quốc

Mỹ cần củng cố quan hệ đồng minh để đối phó với Trung Quốc

Việc công bố Chiến lược An ninh Quốc gia (NSS) và Chiến lược Quốc phòng (NDS) mới, Chính quyền Trump đã báo trước về mối quan hệ đối đầu hơn với Trung Quốc. Tuy nhiên, các đồng minh và bạn bè của Mỹ nghi ngờ về việc liệu lời lẽ của Chính quyền Mỹ có liên hệ thế nào với thực tế chiến lược.

Đọc tiếp...

Các biện pháp thúc đẩy quan hệ chiến lược Mỹ - Indonesia

Các biện pháp thúc đẩy quan hệ chiến lược Mỹ - Indonesia

Việc tổ chức tập trận chung Mỹ - Indoneisa gần quần đảo Natuna sẽ giúp tăng cường quan hệ đối tác an ninh giữa hai nước và cho Trung Quốc thấy rằng Indonesia sẽ không còn áp dụng một cách tiếp cận thụ động đối với các mối quan tâm ở Biển Đông.

Đọc tiếp...

Nguy cơ xung đột giữa các cường quốc

Nguy cơ xung đột giữa các cường quốc

Gần 20 năm thả nổi chiến lược đã rơi vào tay Trung Quốc và Nga. Nước Mỹ cần hiểu rằng họ chính là nước hưởng lợi đầu tiên của hệ thống quốc tế hiện hành và là cường quốc duy nhất có khả năng và nguồn lực để bảo vệ hệ thống này khỏi bị tấn công.

Đọc tiếp...

Sự nổi lên của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình

Sự nổi lên của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình

Trung Quốc, dưới sự lãnh đạo của Tập Cận Bình, đang vươn lên thách thức Mỹ và phương Tây. Cả Chính quyền Trump lẫn EU đều có lỗi khi Trung Quốc chiếm được ưu thế trên vũ đài toàn cầu.

Đọc tiếp...

Chiến lược kinh tế của Mỹ ở châu Á-Thái Bình Dương

Chiến lược kinh tế của Mỹ ở châu Á-Thái Bình Dương

Bối cảnh ở châu Á-Thái Bình Dương đang thay đổi nhanh chóng - thường theo những cách không có lợi cho lợi ích của Mỹ. Tuy nhiên, các tác giả của báo cáo tin chắc rằng một chiến lược kinh tế toàn diện và được thực hiện thận trọng của Mỹ đối với khu vực có thể định hình những xu hướng này có lợi cho các lợi ích dài hạn của Mỹ và hướng nó về tương lai ổn định, thịnh vượng hơn cho tất cả.

Đọc tiếp...

Quan hệ quốc phòng Mỹ-Indonesia sẽ khởi sắc dưới thời Trump?

Quan hệ quốc phòng Mỹ-Indonesia sẽ khởi sắc dưới thời Trump?

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ ngày 22/1 James Mattis đã có chuyến công du đầu tiên đến Indonesia. Ngoài những tiêu đề tin tức cũng như quan điểm bàn luận thông thường, chuyến đi này bộc lộ cả cơ hội và thách thức đối với mối quan hệ quốc phòng giữa Washington và Jakarta dưới thời Trump.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 10796 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin