22 - 2 - 2017 | 9:12
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home QUAN HỆ QUỐC TẾ Vị thế bấp bênh của Nhật Bản ở châu Á

Vị thế bấp bênh của Nhật Bản ở châu Á

Email In PDF.

Trong một vài năm trở lại đây, chính sách đối ngoại của Nhật Bản đã trở nên rất đồng nhất, một điều hiếm thấy trong nhiều thập kỷ qua. Rõ ràng sức ép từ các đối thủ của Nhật Bản ở châu Á đã giúp gắn kết các quan điểm của các nhà hoạch định chính sách Nhật Bản.

 

iPtl6BJa0GNI.jpg

Rõ ràng sức ép từ các đối thủ của Nhật Bản ở châu Á - như một Trung Quốc đang trỗi dậy và một nước Nga rất ngoan cố - đã giúp gắn kết các quan điểm của các nhà hoạch định chính sách Nhật Bản. Những người thân cận nhất với Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe dường như chắc chắn rằng Nhật Bản cần cải thiện tình hình an ninh của họ. Trước năm 2016, có vẻ như Nhật Bản đã làm được điều đó.

Nền tảng vững chắc

Mặc dù chiến lược “xoay trục sang châu Á” của Tổng thống Mỹ Barack Obama đã cho thấy sự thất vọng, nhưng các nhà lập pháp Nhật Bản nhận thấy giá trị từ sự ủng hộ của ông Obama cho “trật tự quốc tế dựa trên luật pháp”. Trên thực tế, điều đó có nghĩa là Nhật Bản ít nhất có thể dựa vào Mỹ để tiếp tục can dự vào các vấn đề ở châu Á và củng cố an ninh khu vực. Bên cạnh đó, ông Abe cũng “miệt mài” thực hiện các chuyến công du khắp châu Á, phát triển các mối quan hệ hữu nghị mới, đặc biệt với các nước ở Đông Nam Á. Ông đã khuyến khích các công ty Nhật Bản đầu tư vào các nước này; thúc đẩy quan hệ an ninh với họ; và thậm chí cung cấp cho một vài trong số đó các tàu tuần tra của Nhật để giám sát biên giới trên biển. Ông cũng bắt tay can thiệp khi Washington tỏ ra lúng túng. Nhật Bản cũng tiến hành nhiều biện pháp để củng cố an ninh quốc phòng. Nhật Bản đã gia tăng ngân sách quốc phòng dù chỉ ở mức khiêm tốn. Nhật Bản cũng chuẩn bị khởi công xây dựng các căn cứ quân sự mới ở quần đảo Ryukyu để theo dõi khu vực mà họ tuyên bố chủ quyền trên biển Hoa Đông. Tuy nhiên, bước đi táo bạo nhất của họ là việc diễn giải lại luật quốc phòng.

Theo cách diễn giải mới, Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản sẽ được phép hỗ trợ các đồng minh trong trường hợp bị tấn công. Mặc dù điều này có thể được xem là hoàn toàn không có gì gây tranh cãi ở hầu hết các nước khác, nhưng nó lại là sự kiện “chấn động” ở Nhật Bản, nơi chủ trương theo đuổi Hiến pháp hòa bình. Một số người lo sợ rằng Nhật Bản có thể nhanh chóng bị lôi kéo vào các cuộc xung đột trong tương lai. Tuy nhiên, cách diễn giải mới cũng cho phép Nhật Bản hình thành các liên minh an ninh vững chắc hơn để có thể ngăn chặn các xung đột như vậy xảy ra.

Nhật Bản đã đón nhận tin tức tốt lành hồi tháng 7/2016. Dưới sự bảo trợ của Liên hợp quốc, Tòa Trọng tài đã giúp củng cố “trật tự quốc tế dựa trên luật pháp” khi đưa ra phán quyết rằng tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc trong cái gọi là “Đường 9 đoạn” ở Biển Đông là không hợp pháp. Sau phán quyết này, Tokyo thậm chí cũng xem xét đâm đơn kiện Trung Quốc về các tranh chấp lãnh thổ ở biển Hoa Đông.

Bối cảnh thay đổi

Tuy nhiên, ngay sau đó, nền tảng vững chắc cho an ninh của Nhật Bản đã thay đổi. Việc ông Rodrigo Duterte đắc cử Tổng thống Philippines ngay lập tức đặt dấu chấm hết cho cái mà nhiều người cho là sự sẵn sàng của các nước Đông Nam Á trong việc ủng hộ trật tự thế giới dựa trên luật pháp (hay ít nhất là dựa trên các quy chuẩn của ASEAN). Vốn có "thù nghịch" với ông Obama và hoài nghi về sự can thiệp của Mỹ, ông Duterte đã dần đưa Philippines rời xa Mỹ và ngả dần về Trung Quốc. Cuộc gặp gỡ của ông Abe với ông Duterte ở Tokyo đã không thể ngăn chặn xu hướng này. Ngay sau đó, Thủ tướng Malaysia Najib Razak, vì lý do riêng, cũng bắt đầu đi theo hướng đó. Mặt khác, Nhật Bản cũng bỏ lỡ cơ hội vàng để củng cố quan hệ an ninh với Australia khi công ty Nhật Bản thua thầu đóng các tàu ngầm thế hệ mới cho Australia.

Điều đáng chú ý nhất là ông Donald Trump đã đắc cử tổng thống Mỹ. Trong suốt chiến dịch tranh cử, ông Trump không những chỉ trích Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) mà còn chỉ trích Nhật Bản về cái mà ông cho là sự ủng hộ không tương xứng cho sự hiện diện an ninh của Mỹ ở châu Á. Ông Abe đã ngay sau đó bay tới New York để khẳng định với ông Trump về tầm quan trọng của liên minh vững mạnh giữa Mỹ và Nhật Bản. Tuy nhiên, ông Abe không nhận được lời đảm bảo công khai nào. Tin tức tốt lành nhất mà ông Abe nhận được từ ông Trump xuất hiện một tháng sau đó, khi ông Trump tuyên bố mục tiêu mở rộng Hải quân Mỹ. Nếu được thực hiện, điều này ít nhất sẽ củng cố các cam kết của Mỹ với châu Á (và với Nhật Bản), nhưng hiện chưa rõ chúng được thực hiện đến đâu.

Các nước láng giềng rắc rối

Trung Quốc đã nhanh chóng lợi dụng “các thất bại” của Nhật Bản. Trong bối cảnh TPP có thể sẽ “chết yểu”, Trung Quốc đã thúc đẩy Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP)- một thỏa thuận thương mại tự do mà Trung Quốc dẫn đầu- tại hội nghị thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) hồi tháng 11/2016. Nhiều người cho rằng nếu hiệp định này thành công, nó sẽ lôi kéo các nền kinh tế châu Á lại gần quỹ đạo của Trung Quốc.

Nga cũng nhận thấy vị thế đang suy yếu của Nhật Bản. Khi Tổng thống Nga Vladimir Putin gặp gỡ Thủ tướng Abe hồi tháng 12/2016, ông Putin không đề xuất nhượng bộ nào mới với ông Abe khi hai bên thảo luận cách giải quyết tranh chấp ở quần đảo Kuril (mà Nhật Bản gọi là Vùng lãnh thổ phương Bắc). Ông Putin đơn giản nhắc lại chủ quyền lịch sử của Nga và khẳng định bất kỳ hoạt động phát triển kinh tế chung nào trên quần đảo này phải được tiến hành theo luật pháp Nga, một sự ngầm công nhận chủ quyền của Nga tại đây. Không có gì đáng ngạc nhiên khi cuộc gặp này gần như không mang lại tiến triển nào.

Tương lai khó khăn

Sự việc càng tồi tệ hơn khi Nhật Bản chưa thoát khỏi tình trạng kinh tế đình trệ kéo dài 1/4 thế kỷ qua. Nếu điều này không được thay đổi, Nhật Bản sẽ khó khăn trong việc huy động thêm các nguồn lực để củng cố an ninh. Thông qua TPP, ông Abe hy vọng hiệp định này sẽ không chỉ thúc đẩy kinh tế Nhật Bản mà còn gắn kết hơn nữa Mỹ với châu Á. Thật không may cho ông Abe rằng các cuộc đàm phán TPP đã kéo dài quá lâu. Đến khi các cuộc đàm phán hoàn tất, Thượng viện Mỹ đã không thể phê chuẩn TPP. Cho dù vậy, ông Abe đã cam kết thúc đẩy thông qua TPP tại Quốc hội Nhật Bản. Ông Abe vẫn đang tập trung cải thiện tình hình an ninh của Nhật Bản, song liệu ông có thể làm được thêm những gì vẫn là điều chưa rõ.

Tác giả Felix K. Chang là nhà nghiên cứu cao cấp tại Viện Nghiên cứu Chính sách Đối ngoại. Bài viết đăng trên Eurasia review.”

Anh Thư (gt)

 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Bình luận


Mã bảo mật
Tạo mã mới

Các bước triển khai một TPP không có Mỹ

Các bước triển khai một TPP không có Mỹ

TPP đã rơi vào tình trạng rối loạn sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố rút Mỹ ra khỏi thỏa thuận thương mại mang tính bước ngoặt này. Hiện nay, một số thành viên TPP đang tìm kiếm một thỏa thuận thương mại không có Mỹ, được gọi là "TPP11" hoặc "TPP 12-1".

Đọc tiếp...

Ấn Độ đang vật lộn với Trung Quốc ở khu vực?

Ấn Độ đang vật lộn với Trung Quốc ở khu vực?

Trung Quốc có thể vượt trội Ấn Độ về mặt quân sự song nhận thức rằng không thể ảnh hưởng đến khu vực bằng quân sự nên thay vào đó, bắt đầu sử dụng sức mạnh kinh tế để cho thấy kinh tế có thể thay đổi cán cân quyền lực ở bất kỳ khu vực nào.

Đọc tiếp...

Mỹ và chính sách "Một Trung Quốc"

Mỹ và chính sách

Bài viết mang tính cơ bản của hai chuyên gia hàng đầu tại CSIS, Bonnie S. Galser và Michael J. Green, về chính sách “Một Trung Quốc” của Mỹ cũng như tầm quan trọng của Đài Loan đối với cả Trung Quốc và Mỹ.

Đọc tiếp...

Châu Phi với sáng kiến “Một vành đai, một con đường” của Trung Quốc

Châu Phi với sáng kiến “Một vành đai, một con đường” của Trung Quốc

Kế hoạch của Trung Quốc nhằm tăng cường sáng kiến OBOR ở châu Phi diễn ra không chỉ ở trong một thế giới hậu Brexit, mà còn trong bối cảnh nước Mỹ vừa có một chính quyền mới, đứng đầu bởi ông Donald Trump, người hầu như chưa hề đề cập đến bất kỳ chính sách đối ngoại nào đối với châu Phi. Đây là cơ hội quý giá để Trung Quốc tăng cường thúc đẩy sáng kiến này tại Châu Phi.

Đọc tiếp...

Mỹ phải có cách tiếp cận riêng với Duterte

Mỹ phải có cách tiếp cận riêng với Duterte

Dù cách thức biểu hiện bề ngoài đôi khi rất khó hiểu và bốc đồng nhưng trên thực tế ông Duterte hiểu rất rõ mình đang làm gì và muốn gì. Ông dám lựa chọn rủi ro có tính toán để bảo vệ các lợi ích quốc gia và Chính quyền Trump sẽ phải có cách tiếp cận riêng với vị tổng thống theo đường lối dân túy này.

Đọc tiếp...

Úc đã sẵn sàng trong cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung?

Úc đã sẵn sàng trong cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung?

Mặc dù là một nền kinh tế mở tương đối nhỏ, Úc rõ ràng vẫn có thể bị ảnh hưởng trong một cuộc chiến thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Nếu chính sách thuế của ông Trump làm tổn hại quá trình chuyển đổi kinh tế của Trung Quốc sẽ gây ra thiệt hại to lớn đối với triển vọng kinh tế của Úc, đặc biệt là trong lĩnh vực nông nghiệp và dịch vụ.

Đọc tiếp...

Ấn Độ: Mở rộng hợp tác với Mỹ, hạn chế rạn nứt với Trung Quốc

Ấn Độ: Mở rộng hợp tác với Mỹ, hạn chế rạn nứt với Trung Quốc

Delhi nhận thức sâu sắc rằng Washington và Bắc Kinh có quan hệ đối tác kinh tế với nhau chặt chẽ hơn với New Delhi. Do đó, trong tương lai gần, trọng tâm của New Delhi sẽ là làm sao mở rộng quan hệ đối tác tốt nhất với Mỹ trong khi hạn chế và kiểm soát được những khác biệt với Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Yếu tố năng lượng trong quan hệ Trump-Putin

Yếu tố năng lượng trong quan hệ Trump-Putin

Các nhà tài phiệt năng lượng của Nga và Mỹ đang trông chờ vào cơ hội phục hồi đầy khởi sắc nhờ vào những chính sách thay đổi mạnh mẽ của Chính quyền Trump và sự ấm lên trong quan hệ hai nước.

Đọc tiếp...

Vị thế bấp bênh của Nhật Bản ở châu Á

Vị thế bấp bênh của Nhật Bản ở châu Á

Trong một vài năm trở lại đây, chính sách đối ngoại của Nhật Bản đã trở nên rất đồng nhất, một điều hiếm thấy trong nhiều thập kỷ qua. Rõ ràng sức ép từ các đối thủ của Nhật Bản ở châu Á đã giúp gắn kết các quan điểm của các nhà hoạch định chính sách Nhật Bản.

Đọc tiếp...

Châu Á: 12 xu thế địa chính trị năm 2016 tác động đến năm 2017

Châu Á: 12 xu thế địa chính trị năm 2016 tác động đến năm 2017

Năm 2016 là thời điểm mang tính bước ngoặt, đặc biệt là sự nổi lên của quan điểm chính trị dân túy ở khắp nơi trên thế giới, từ cuộc bầu cử Mỹ với chiến thắng của ông Donald Trump cho tới cuộc trưng cầu ‎ý dân tại Anh dẫn tới kết quả nước này rời khỏi Liên minh châu Âu (EU) hay sự xuất hiện của Tổng thống Rodrigo Duterte ở Philippines. Những xu thế này dự báo trước năm 2017 đầy khó khăn đang ở phía trước cho khu vực Châu Á.

Đọc tiếp...

Kế hoạch của Mỹ với châu Á và rào cản Donald Trump

Kế hoạch của Mỹ với châu Á và rào cản Donald Trump

Trụ cột cho sự thống trị của Mỹ ở châu Á là liên minh 3 bên Mỹ - Nhật - Hàn. Tuy nhiên, bức tranh tương lai cho trụ cột này đang bị đe dọa bởi chính hai quốc gia trong liên minh: một tổng thống Mỹ rất khó đoán định và cuộc khủng hoảng chính trị tại Hàn Quốc có thể sẽ khiến tổng thống Park Guen-Hye phải ra đi, kéo theo sự đổ bể về những lời hứa thắt chặt liên minh Mỹ - Hàn.

Đọc tiếp...

Liệu Philippinese có thực sự từ bỏ Mỹ để hướng sang Trung Quốc?"

Liệu Philippinese có thực sự từ bỏ Mỹ để hướng sang Trung Quốc?

Những bất đồng (giữa Mỹ và Philippines) về "cuộc chiến chống ma túy" của ông Duterte hiện được coi là trọng tâm của những rạn nứt ngày càng trầm trọng giữa hai nước. Sự rạn nứt đó đe dọa nhấn chìm mối quan hệ của Washington với Manila, đồng minh lâu đời nhất ở châu Á.

Đọc tiếp...

Năm vấn đề có thể khiến quan hệ Trung-Mỹ nóng lên

Năm vấn đề có thể khiến quan hệ Trung-Mỹ nóng lên

Mặc dù quan điểm ôn hòa của ông Trump đối với Nga đã được thấy rõ nhưng về khu vực châu Á-Thái Bình Dương, ông Trump (và đội ngũ của ông) đã cho thấy một lập trường vẫn gây nhiều tranh cãi. Dưới đây là 5 lĩnh vực mà cả Washington và Bắc Kinh sẽ cần phải xem xét cẩn thận để tránh làm bùng phát căng thẳng.

Đọc tiếp...

Mối đe dọa bắt nguồn từ chủ nghĩa dân tộc hồi tưởng

Mối đe dọa bắt nguồn từ chủ nghĩa dân tộc hồi tưởng

Một mối đe dọa đang dần hiện hữu, khi lãnh đạo các cường quốc như Mỹ, Nga và Trung Quốc đều cam kết xây dựng đất nước hùng mạnh, lấy cảm hứng từ đế chế vang bóng một thời của quốc gia mình. Đây là biểu hiện của chủ nghĩa dân tộc hồi tưởng vốn đang ngày càng gia tăng trên thế giới hiện nay.

Đọc tiếp...

Dự báo thế giới 2017: Chính sách của các quốc gia châu Á-Thái Bình Dương

Dự báo thế giới 2017: Chính sách của các quốc gia châu Á-Thái Bình Dương

Trong năm 2017, Trung Quốc sẽ vẫn là trung tâm về các vấn đề kinh tế và chính trị, Nhật Bản sẽ chủ động và đẩy mạnh can dự vào khu vực cả về chính trị, an ninh và kinh tế. Trong khi đó, bị cuốn vào sự thay đổi và vận động của khu vực, các quốc gia khác sẽ thực hiện các chính sách để đối phó với tình hình.

Đọc tiếp...

Mỹ đang để châu Á rơi vào tay Trung Quốc?

Mỹ đang để châu Á rơi vào tay Trung Quốc?

Những rạn nứt trong quan hệ với một số quốc gia Đông Á của Mỹ từ thời Chính quyền Obama đã khá rõ ràng và tiếp tục rạn sâu hơn trong nhiều năm gần đây. Tuy nhiên, vài tháng cuối cùng trước khi cuộc bầu cử Mỹ diễn ra, đã có xu hướng chống Mỹ bùng cháy mạnh mẽ chủ yếu là từ các nền dân chủ theo định hướng ngày càng dân túy ở khu vực Đông Nam Á.

Đọc tiếp...

Bộ đôi lãnh đạo Donald Trump-Theresa May sẽ mang lại điều gì cho thế giới?

Bộ đôi lãnh đạo Donald Trump-Theresa May sẽ mang lại điều gì cho thế giới?

Trong lịch sử, việc bà Margaret Thatcher làm Thủ tướng Anh và ông Ronald Reagan là Tổng thống Mỹ đã đánh dấu sự khởi đầu của một kỷ nguyên tự do kiểu mới. Còn hiện tại, Brexit và ông Trump bất ngờ trở thành ông chủ Nhà Trắng đã đánh dấu sự trở lại của chủ nghĩa bảo hộ và việc bảo vệ những lợi ích quốc gia.

Đọc tiếp...

Nhiệm kỳ tổng thống của Donald Trump và tương lai quan hệ Mỹ-Nga

Nhiệm kỳ tổng thống của Donald Trump và tương lai quan hệ Mỹ-Nga

Bộ máy chính quyền Mỹ khó có thể coi trọng Putin và đàm phán với ông. Và xu hướng này trong mối quan hệ song phương Mỹ-Nga sẽ tồn tại trong 7-8 năm. Những thay đổi có thể có trong mối quan hệ Moskva-Washington sẽ phụ thuộc lớn vào chính sách đối nội của hai bên

Đọc tiếp...

Liệu có nổ ra chiến tranh ở châu Á?

Liệu có nổ ra chiến tranh ở châu Á?

Hiện nay, Mỹ và Trung Quốc đều cần nghiêm túc đánh giá khả năng xảy ra cuộc chiến tranh ở châu Á khi tiến hành các chiến lược toàn diện và tổng thể ở khu vực Đông Nam Á.

Đọc tiếp...

Về đề xuất quan trọng giữa ASEAN và Trung Quốc

Về đề xuất quan trọng giữa ASEAN và Trung Quốc

Nếu hiệp ước do Trung Quốc đề xuất có cơ hội nào đó được chấp nhận, nó sẽ phải vượt qua những trở ngại liên quan đến vấn đề Biển Đông. Khái niệm "láng giềng tốt" và "hòa bình" không thực sự mang ý nghĩa chân thành khi Biển Đông vẫn là một “quả bom hẹn giờ”.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 6642 khách và 2 thành viên Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin