20 - 1 - 2018 | 6:09
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home QUAN HỆ QUỐC TẾ Vị thế bấp bênh của Nhật Bản ở châu Á

Vị thế bấp bênh của Nhật Bản ở châu Á

Email In PDF.

Trong một vài năm trở lại đây, chính sách đối ngoại của Nhật Bản đã trở nên rất đồng nhất, một điều hiếm thấy trong nhiều thập kỷ qua. Rõ ràng sức ép từ các đối thủ của Nhật Bản ở châu Á đã giúp gắn kết các quan điểm của các nhà hoạch định chính sách Nhật Bản.

 

iPtl6BJa0GNI.jpg

Rõ ràng sức ép từ các đối thủ của Nhật Bản ở châu Á - như một Trung Quốc đang trỗi dậy và một nước Nga rất ngoan cố - đã giúp gắn kết các quan điểm của các nhà hoạch định chính sách Nhật Bản. Những người thân cận nhất với Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe dường như chắc chắn rằng Nhật Bản cần cải thiện tình hình an ninh của họ. Trước năm 2016, có vẻ như Nhật Bản đã làm được điều đó.

Nền tảng vững chắc

Mặc dù chiến lược “xoay trục sang châu Á” của Tổng thống Mỹ Barack Obama đã cho thấy sự thất vọng, nhưng các nhà lập pháp Nhật Bản nhận thấy giá trị từ sự ủng hộ của ông Obama cho “trật tự quốc tế dựa trên luật pháp”. Trên thực tế, điều đó có nghĩa là Nhật Bản ít nhất có thể dựa vào Mỹ để tiếp tục can dự vào các vấn đề ở châu Á và củng cố an ninh khu vực. Bên cạnh đó, ông Abe cũng “miệt mài” thực hiện các chuyến công du khắp châu Á, phát triển các mối quan hệ hữu nghị mới, đặc biệt với các nước ở Đông Nam Á. Ông đã khuyến khích các công ty Nhật Bản đầu tư vào các nước này; thúc đẩy quan hệ an ninh với họ; và thậm chí cung cấp cho một vài trong số đó các tàu tuần tra của Nhật để giám sát biên giới trên biển. Ông cũng bắt tay can thiệp khi Washington tỏ ra lúng túng. Nhật Bản cũng tiến hành nhiều biện pháp để củng cố an ninh quốc phòng. Nhật Bản đã gia tăng ngân sách quốc phòng dù chỉ ở mức khiêm tốn. Nhật Bản cũng chuẩn bị khởi công xây dựng các căn cứ quân sự mới ở quần đảo Ryukyu để theo dõi khu vực mà họ tuyên bố chủ quyền trên biển Hoa Đông. Tuy nhiên, bước đi táo bạo nhất của họ là việc diễn giải lại luật quốc phòng.

Theo cách diễn giải mới, Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản sẽ được phép hỗ trợ các đồng minh trong trường hợp bị tấn công. Mặc dù điều này có thể được xem là hoàn toàn không có gì gây tranh cãi ở hầu hết các nước khác, nhưng nó lại là sự kiện “chấn động” ở Nhật Bản, nơi chủ trương theo đuổi Hiến pháp hòa bình. Một số người lo sợ rằng Nhật Bản có thể nhanh chóng bị lôi kéo vào các cuộc xung đột trong tương lai. Tuy nhiên, cách diễn giải mới cũng cho phép Nhật Bản hình thành các liên minh an ninh vững chắc hơn để có thể ngăn chặn các xung đột như vậy xảy ra.

Nhật Bản đã đón nhận tin tức tốt lành hồi tháng 7/2016. Dưới sự bảo trợ của Liên hợp quốc, Tòa Trọng tài đã giúp củng cố “trật tự quốc tế dựa trên luật pháp” khi đưa ra phán quyết rằng tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc trong cái gọi là “Đường 9 đoạn” ở Biển Đông là không hợp pháp. Sau phán quyết này, Tokyo thậm chí cũng xem xét đâm đơn kiện Trung Quốc về các tranh chấp lãnh thổ ở biển Hoa Đông.

Bối cảnh thay đổi

Tuy nhiên, ngay sau đó, nền tảng vững chắc cho an ninh của Nhật Bản đã thay đổi. Việc ông Rodrigo Duterte đắc cử Tổng thống Philippines ngay lập tức đặt dấu chấm hết cho cái mà nhiều người cho là sự sẵn sàng của các nước Đông Nam Á trong việc ủng hộ trật tự thế giới dựa trên luật pháp (hay ít nhất là dựa trên các quy chuẩn của ASEAN). Vốn có "thù nghịch" với ông Obama và hoài nghi về sự can thiệp của Mỹ, ông Duterte đã dần đưa Philippines rời xa Mỹ và ngả dần về Trung Quốc. Cuộc gặp gỡ của ông Abe với ông Duterte ở Tokyo đã không thể ngăn chặn xu hướng này. Ngay sau đó, Thủ tướng Malaysia Najib Razak, vì lý do riêng, cũng bắt đầu đi theo hướng đó. Mặt khác, Nhật Bản cũng bỏ lỡ cơ hội vàng để củng cố quan hệ an ninh với Australia khi công ty Nhật Bản thua thầu đóng các tàu ngầm thế hệ mới cho Australia.

Điều đáng chú ý nhất là ông Donald Trump đã đắc cử tổng thống Mỹ. Trong suốt chiến dịch tranh cử, ông Trump không những chỉ trích Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) mà còn chỉ trích Nhật Bản về cái mà ông cho là sự ủng hộ không tương xứng cho sự hiện diện an ninh của Mỹ ở châu Á. Ông Abe đã ngay sau đó bay tới New York để khẳng định với ông Trump về tầm quan trọng của liên minh vững mạnh giữa Mỹ và Nhật Bản. Tuy nhiên, ông Abe không nhận được lời đảm bảo công khai nào. Tin tức tốt lành nhất mà ông Abe nhận được từ ông Trump xuất hiện một tháng sau đó, khi ông Trump tuyên bố mục tiêu mở rộng Hải quân Mỹ. Nếu được thực hiện, điều này ít nhất sẽ củng cố các cam kết của Mỹ với châu Á (và với Nhật Bản), nhưng hiện chưa rõ chúng được thực hiện đến đâu.

Các nước láng giềng rắc rối

Trung Quốc đã nhanh chóng lợi dụng “các thất bại” của Nhật Bản. Trong bối cảnh TPP có thể sẽ “chết yểu”, Trung Quốc đã thúc đẩy Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP)- một thỏa thuận thương mại tự do mà Trung Quốc dẫn đầu- tại hội nghị thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) hồi tháng 11/2016. Nhiều người cho rằng nếu hiệp định này thành công, nó sẽ lôi kéo các nền kinh tế châu Á lại gần quỹ đạo của Trung Quốc.

Nga cũng nhận thấy vị thế đang suy yếu của Nhật Bản. Khi Tổng thống Nga Vladimir Putin gặp gỡ Thủ tướng Abe hồi tháng 12/2016, ông Putin không đề xuất nhượng bộ nào mới với ông Abe khi hai bên thảo luận cách giải quyết tranh chấp ở quần đảo Kuril (mà Nhật Bản gọi là Vùng lãnh thổ phương Bắc). Ông Putin đơn giản nhắc lại chủ quyền lịch sử của Nga và khẳng định bất kỳ hoạt động phát triển kinh tế chung nào trên quần đảo này phải được tiến hành theo luật pháp Nga, một sự ngầm công nhận chủ quyền của Nga tại đây. Không có gì đáng ngạc nhiên khi cuộc gặp này gần như không mang lại tiến triển nào.

Tương lai khó khăn

Sự việc càng tồi tệ hơn khi Nhật Bản chưa thoát khỏi tình trạng kinh tế đình trệ kéo dài 1/4 thế kỷ qua. Nếu điều này không được thay đổi, Nhật Bản sẽ khó khăn trong việc huy động thêm các nguồn lực để củng cố an ninh. Thông qua TPP, ông Abe hy vọng hiệp định này sẽ không chỉ thúc đẩy kinh tế Nhật Bản mà còn gắn kết hơn nữa Mỹ với châu Á. Thật không may cho ông Abe rằng các cuộc đàm phán TPP đã kéo dài quá lâu. Đến khi các cuộc đàm phán hoàn tất, Thượng viện Mỹ đã không thể phê chuẩn TPP. Cho dù vậy, ông Abe đã cam kết thúc đẩy thông qua TPP tại Quốc hội Nhật Bản. Ông Abe vẫn đang tập trung cải thiện tình hình an ninh của Nhật Bản, song liệu ông có thể làm được thêm những gì vẫn là điều chưa rõ.

Tác giả Felix K. Chang là nhà nghiên cứu cao cấp tại Viện Nghiên cứu Chính sách Đối ngoại. Bài viết đăng trên Eurasia review.”

Anh Thư (gt)

 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Bình luận


Mã bảo mật
Tạo mã mới

Stratfor: Dự báo tình hình thế giới 2018

Stratfor: Dự báo tình hình thế giới 2018

Năm 2017 đã trôi qua với nhiều biến động. Năm 2018 sẽ diễn biến như thế nào? Tiếp nối xu hướng đang diễn ra trong năm 2017 hay sẽ có những bước ngoặt mới định hình xu hướng mới trong đời sống chính trị quốc tế? Dự báo Tình hình Thế giới 2018 của công ty Phân tích Tình báo toàn cầu Stratfor sẽ cho chúng ta bức tranh tổng thể về vấn đề này.

Đọc tiếp...

Nga-Nhật: Những giới hạn của sự xích lại gần mang tính chiến lược

Nga-Nhật: Những giới hạn của sự xích lại gần mang tính chiến lược

Một sự xích lại gần nhau Nhật-Nga như mong muốn của hai bên thực sự ít khả năng được định hình, vì lẽ chính sách ngoại giao Nga vốn "lấy phương Tây làm trung tâm", hay chính sách ngoại giao Nhật Bản khó có thể xa rời đường hướng của Mỹ, và thế tương quan lực lượng địa chính trị ở châu Á vốn được hình thành xung quanh sự đối đầu Trung-Mỹ.

Đọc tiếp...

Nhật-Trung và dòng ký ức lịch sử

Nhật-Trung và dòng ký ức lịch sử

Trải qua 80 năm vụ thảm sát Nam Kinh, những vấn đề lịch sử sẽ vẫn tiếp tục ảnh hưởng đến mối quan hệ Trung – Nhật. Người dân khu vực Đông Á cần tìm tiến hành những bước đi táo bạo để giải quyết vấn đề, giữ ổn định, hòa bình khu vực.

Đọc tiếp...

Nga có thể đóng vai trò gì trong việc giải quyết cuộc khủng hoảng Triều Tiên?

Nga có thể đóng vai trò gì trong việc giải quyết cuộc khủng hoảng Triều Tiên?

Nga có những lợi thế riêng trong việc giải quyết vấn đề Triều Tiên. Sự hiện diện của Nga trong vai trò một bên hòa giải tiềm năng có thể là hữu ích, nhưng với điều kiện Bắc Triều Tiên chấp nhận và Mỹ - Nga phải nhất trí cao về một mẫu số chung trong vấn đề Triều Tiên: phi hạt nhân hóa.

Đọc tiếp...

Sáng kiến “Vành đai và Con đường” của Trung Quốc gây thêm căng thẳng với Ấn Độ

Sáng kiến “Vành đai và Con đường” của Trung Quốc gây thêm căng thẳng với Ấn Độ

Nếu Bắc Kinh duy trì cách thức thực hiện sáng kên Vành đai và Con đường (BRI) hiện nay, thì họ sẽ buộc New Delhi phải đối trọng với sức mạnh đang gia tăng của Trung Quốc, điều này sẽ mang lại cho Mỹ một cơ hội để tiếp tục làm sâu sắc thêm các mối quan hệ an ninh và kinh tế với New Delhi để đối phó với Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Chính sách đối ngoại của Nga: Cái nhìn năm 2018

Chính sách đối ngoại của Nga: Cái nhìn năm 2018

Trên cơ sở cách tiếp cận có hệ thống, báo cáo gia đã phân tích những định hướng then chốt trong chính sách đối ngoại của Nga trong năm 2018, xác định những mối đe dọa chính và cơ hội đối với nước Nga trên trường quốc tế. Các dự báo của báo cáo này bao trùm các khu vực phương Tây, châu Á-Thái Bình Dương, Trung Đông và khu vực láng giềng lân cận.

Đọc tiếp...

Tác động chiến lược và kinh tế tới Nam Á từ sáng kiến Con đường Tơ lụa trên biển của Trung Quốc

Tác động chiến lược và kinh tế tới Nam Á từ sáng kiến Con đường Tơ lụa trên biển của Trung Quốc

Bài nghiên cứu này xem xét việc sáng kiến Con đường Tơ lụa trên biển (MSR) được xây dựng với mục đích gì và được thực hiện ra sao trong khu vực Nam Á, đánh giá các tính toán chính trị và kinh tế của các nước trong khu vực khi tham gia MSR, và xác định những hành động của các nước này để đánh giá khả năng thành công của sáng kiến MSR.

Đọc tiếp...

Chuyển dịch quyền lực và quản lý cường quốc: Ba thập kỷ quan hệ Trung – Nhật – Mỹ

Chuyển dịch quyền lực và quản lý cường quốc: Ba thập kỷ quan hệ Trung – Nhật – Mỹ

Thách thức đặt ra với Mỹ về một Nhật Bản đang trỗi dậy vào những năm 1970 và 1980 được coi là dạng thách thức nào, và thách thức này có điểm gì khác biệt so với thách thức mà Trung Quốc đặt ra cho vị thế của Mỹ ở Đông Á từ đầu những năm 2000? Bài viết sẽ đi sâu phân tích trả lời cho những câu hỏi này.

Đọc tiếp...

Tầm nhìn an ninh khu vực Ấn Độ-Thái Bình Dương: Quan điểm từ Ấn Độ

Tầm nhìn an ninh khu vực Ấn Độ-Thái Bình Dương: Quan điểm từ Ấn Độ

Sự trỗi dậy chưa từng có về kinh tế và quân sự của Trung Quốc, hành vi gây hấn của nước này, các tuyên bố chủ quyền lãnh thổ và sự thay đổi về địa chiến lược mà điều này mang lại, là nguyên nhân chủ yếu gây ra những căng thẳng đang gia tăng trong khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương. Sự cân bằng trong khu vực đã bị đảo lộn và việc khôi phục nó là chìa khóa để đảm bảo ổn định khu vực trong tương lai.

Đọc tiếp...

Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của Tổng thống Donald Trump và câu đố Ấn Độ của Mỹ

Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của Tổng thống Donald Trump và câu đố Ấn Độ của Mỹ

Việc Washington quyết định gắn chặt Ấn Độ vào chiến lược châu Á của họ và việc New Delhi sẵn sàng từ bỏ những do dự về khuôn khổ bốn bên chắc chắn sẽ cải thiện các triển vọng cho Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương như một khái niệm địa chính trị đáng tin cậy.

Đọc tiếp...

Jerusalem: Tìm kiếm một nhà trung gian hòa giải trung thực

Jerusalem: Tìm kiếm một nhà trung gian hòa giải trung thực

Tuyên bố của tổng thống Trump cho thấy Mỹ sẽ rất khó đóng vai trò là bên trung gian trung thực. Bây giờ là lúc Liên minh châu Âu phải làm rõ rằng họ không cần sự cho phép của Mỹ để theo đuổi sự đồng thuận quốc tế cho hòa bình ở Trung Đông. Đã đến lúc phải chuyển từ lời nói sang hành động.

Đọc tiếp...

Hồi chuông cảnh tỉnh của Tổng thống Donald Trump đối với Trung Quốc

Hồi chuông cảnh tỉnh của Tổng thống Donald Trump đối với Trung Quốc

Để đối phó với chính sách đối ngoại ngày càng quyết đoán của Trung Quốc, Mỹ cần phải củng cố các nền móng trong nước và tiếp tục đầu tư vào các liên minh, các quan hệ đối tác và các hệ thống quy tắc và quy chuẩn mà cho phép nước này và các nước châu Á phát triển.

Đọc tiếp...

Tác động của 3 siêu dự án cơ sở hạ tầng của Trung Quốc tại Đông Nam Á

Tác động của 3 siêu dự án cơ sở hạ tầng của Trung Quốc tại Đông Nam Á

Các nước Đông Nam Á có những mối quan ngại thực sự trước những dự án của Trung Quốc. Sự “khập khiễng” về năng lực và nguyện vọng giữa Trung Quốc và các nước Đông Nam Á sẽ là nguyên nhân chính cản trở sự tiến triển của những dự án đầy tham vọng của Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Nhật - Ấn và giấc mơ Ấn Độ - Thái Bình Dương

Nhật - Ấn và giấc mơ Ấn Độ - Thái Bình Dương

Nếu Mỹ mong muốn một “Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và cởi mở”, như Ngoại trưởng Rex Tillerson đã hối thúc và Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đã thảo luận trong cuộc gặp gần đây giữa họ ở Tokyo, thì sẽ không có 2 cường quốc nào quan trọng bằng Ấn Độ và Nhật Bản.

Đọc tiếp...

Ấn Độ chuẩn bị bước tới vị thế cường quốc toàn cầu?

Ấn Độ chuẩn bị bước tới vị thế cường quốc toàn cầu?

Thời cơ để Ấn Độ xác lập vị thế trên trường quốc tế đã đến. Mỹ cần bước đến và đón nhận sự xuất hiện này, thay vì chỉ biết đứng chờ đợi. Mỹ cần phải làm tốt hơn phần việc bình thường hóa thực tế Ấn Độ trỗi dậy và nhấn mạnh tầm quan trọng của quốc gia Nam Á này đối với lợi ích quốc gia của Mỹ và của thế giới, như cách Washington làm với nhiều đối tác châu Âu thân cận khác.

Đọc tiếp...

Hoài nghi về cách tiếp cận mới của Mỹ với Trung Quốc

Hoài nghi về cách tiếp cận mới của Mỹ với Trung Quốc

Nhà Trắng đang chuẩn bị cho một sự thay đổi chính sách khác mà gần như không được nhiều người chú ý, chính quyền Trump sẽ sớm áp dụng chiến lược “sắc nhọn” hơn với các hành vi gian lận thương mại và tìm cách chiếm công nghệ Mỹ của Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Triều Tiên có thể giành chiến thắng trước Mỹ bằng cách nào?

Triều Tiên có thể giành chiến thắng trước Mỹ bằng cách nào?

Việc đặt niềm tin vào hỏa lực vượt trội và tổ chức quân sự thì những thất bại cũng có thể xảy ra. Những sự thất bại đó là kết quả của tham vọng quân sự ngông cuồng, kể cả việc đánh giá thấp các yếu tố không thể định lượng nhưng lại quan trọng trong chiến tranh như tinh thần chiến đấu hay “các lực lượng tinh thần”.

Đọc tiếp...

Nhật Bản muốn trở lại mạnh mẽ hơn trên trường ngoại giao châu Á?

Nhật Bản muốn trở lại mạnh mẽ hơn trên trường ngoại giao châu Á?

Ông Shinzo Abe và liên minh cầm quyền của ông đã giành thắng lợi lớn với 2/3 số ghế tại cuộc bầu cử Hạ viện ngày 22/10, một điều kiện tiên quyết để ông tiếp tục nhiệm kỳ thủ tướng tiếp theo. Liệu ông Abe sẽ có những "đối sách" như thế nào trước Triều Tiên? Việc cải thiện mối quan hệ với Bắc Kinh có phải là mối ưu tiên của ông?

Đọc tiếp...

Ấn Độ và Mỹ có thể dẫn dắt khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương như thế nào?

Ấn Độ và Mỹ có thể dẫn dắt khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương như thế nào?

Những lợi ích để xây dựng cấu trúc pháp lý, kinh tế và quân sự ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương là rất lớn. Nếu không có chính sách táo bạo từ Mỹ và Ấn Độ, câu trả lời sẽ là Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Cách thức hình thành hợp tác an ninh giữa Philippines với các đối tác

Cách thức hình thành hợp tác an ninh giữa Philippines với các đối tác

Với việc Philippines cải thiện quan hệ với Trung Quốc sau phán quyết của Tòa, cởi mở trong quan hệ với Nga cùng và tích cực thúc đẩy đàm phán COC, dư luận cho rằng hợp tác quốc phòng lâu dài giữa Mỹ và Philippines có dấu hiệu đi xuống. Vậy các quan hệ hợp tác an ninh của Philippines với các đối tác được hình thành như thế nào?

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 150399 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin