18 - 4 - 2021 | 4:16
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home QUAN HỆ QUỐC TẾ Mối đe dọa bắt nguồn từ chủ nghĩa dân tộc hồi tưởng

Mối đe dọa bắt nguồn từ chủ nghĩa dân tộc hồi tưởng

Email In PDF.

Một mối đe dọa đang dần hiện hữu, khi lãnh đạo các cường quốc như Mỹ, Nga và Trung Quốc đều cam kết xây dựng đất nước hùng mạnh, lấy cảm hứng từ đế chế vang bóng một thời của quốc gia mình. Đây là biểu hiện của chủ nghĩa dân tộc hồi tưởng vốn đang ngày càng gia tăng trên thế giới hiện nay.

 

Nước Mỹ lâu nay vẫn đi theo xu hướng toàn cầu hóa. Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ đắc cử Donald Trump đã thề sẽ " đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại", trong khi các quốc gia từng là cường quốc trong lịch sử nhân loại một thời như Trung Quốc, Nga và Thổ Nhĩ Kỳ lấy chủ nghĩa dân tộc hồi tưởng làm động cơ dẫn dắt đất nước. Năm 2012, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tuyên bố sẽ "tạo ra sự hồi sinh vĩ đại của dân tộc Trung Quốc". Cũng trong năm này, Tổng thống Nga Vladimir Putin quay trở lại nắm quyền tại Điện Kremlin và bắt đầu dự án "đưa nước Nga vĩ đại trở lại". Tại Thổ Nhĩ Kỳ, Tổng thống Tayyip Erdogan cũng đang tìm cách khơi gợi tinh thần dân tộc từ thời kỳ vinh quang của đế chế Ottoman.

Bầu không khí chính trị tại Trung Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ và Nga đang gióng lên hồi chuông cảnh bảo về những mối nguy hiểm của việc khơi lại nỗi luyến tiếc chủ nghĩa dân tộc. Cả ba quốc gia này đều mong muốn phục hồi sự vĩ đại lừng danh thiên hạ một thời của mình, kết hợp với chiến dịch tuyên truyền của chính phủ chống lại những lực lượng thù địch bên ngoài và những "kẻ thù từ bên trong", những kẻ chống lại chủ nghĩa dân tộc. Các nền dân chủ hiện nay đều có xu hướng khơi gợi chủ nghĩa dân tộc, chẳng hạn như Nhật Bản, Ấn Độ, Hungary, Anh... Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đang dẫn đầu một chiến dịch đầy nhiệt huyết làm hồi sinh tinh thần dân tộc quốc gia khi nhắc lại thời kỳ oanh liệt của nước Nhật ở thế kỷ 19. Khi đó, Nhật Bản là quốc gia hùng mạnh nhất châu Á. Tại Ấn Độ, Thủ tướng Narendra Modi đã lãnh đạo phong trào dân tộc Hindu, vừa kêu gọi hiện đại hóa Ấn Độ, vừa khơi gợi tinh thần tự hào của người Hindu trong lịch sử. Tại Hungary, Thủ tướng Viktor Orban là người theo chủ nghĩa dân tộc, tỏ ra nuối tiếc những phần lãnh thổ mà Hungary bị mất sau Chiến tranh Thế giới Thứ nhất.

Sự kiện "Brexit" (nước Anh rời khỏi Liên minh châu Âu) vừa qua cũng bắt nguồn từ sự luyến tiếc chủ nghĩa dân tộc. Những người tuyên truyền cho chiến dịch "Brexit" đã đề cao một "nước Anh toàn cầu", gợi lại những ký ức về một nước Anh thống trị toàn thế giới chứ không phải chỉ là một thành viên của câu lạc bộ gồm 28 quốc gia châu Âu hiện giờ.

Chính những tác động tiêu cực của toàn cầu hóa đã mang lại những thay đổi nói trên. Những ảnh hưởng của chủ nghĩa tư bản toàn cầu, bao gồm vấn đề di cư trên diện rộng và cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, đã làm gia tăng nỗi luyến tiếc về một thời ổn định hơn, đồng nhất hơn và lấy quốc gia làm trọng tâm. Những hành động làm sống lại chủ nghĩa dân tộc ở một nước có thể sẽ kích động các phong trào tương tự ở các nơi khác. Ồng Trump đã coi "Brexit" là nguồn cảm hứng và không che giấu sự ngưỡng mộ đối với ông Putin.  

Còn một lý do nữa dẫn đến tình trạng này là nhiều người cho rằng chủ nghĩa dân tộc hồi tưởng có thể dẫn đến sự dịch chuyển sức mạnh kinh tế và chính trị từ phương Tây sang châu Á. Điều này có nghĩa là sự giàu có và ảnh hưởng trên toàn cầu của Mỹ đang bị xói mòn. Đối với những nước lớn tại châu Á như Trung Quốc và Ấn Độ, sức mạnh toàn cầu chuyển dịch sẽ khơi dậy những tham vọng làm sống lại sự vĩ đại dân tộc và văn hóa, vốn bị che phủ trong thời kỳ chủ nghĩa đế quốc phương Tây. Với các nước như Nga, Trung Quốc, Anh, Nhật Bản và Ấn Độ, tất cả đều theo khuôn mẫu của chủ nghĩa dân tộc hồi tưởng. Tuy nhiên, không phải tất cả các quốc gia trên thế giới đều theo xu hướng này. Hầu hết các quốc gia phương Tây dân chủ như Canada, Úc và hầu hết các quốc gia thuộc Liên minh châu Âu đều không bị lôi cuốn vào chủ nghĩa dân tộc. Thật khó tưởng tượng được khẩu hiệu "đưa nước Đức vĩ đại trở lại" sẽ thành hiện thực ở Đức. Tại nhiều quốc gia, thể lực ủng hộ, cổ súy chủ nghĩa dân tộc vẫn chỉ là một lực lượng mới trong xã hội mà thôi.

Tại Anh, Mỹ, hầu hết những nhà chính trị lớn, có uy tín tại các nước này cho đến hiện nay vẫn theo xu hướng nhìn về phía trước. Cựu Tổng thống Mỹ Bill Clinton đã nói về việc "xây dựng cây cầu nối để bước sang thế kỷ 21", còn Tổng thống Mỹ đương nhiệm Barack Obama thì phát động chiến dịch "hy vọng và thay đổi". Tại Anh, cựu Thủ tướng Tony Blair đã nói về một "Cool Britannia" (nước Anh sành điệu), đồng thời tìm cách gây dựng lại hình ảnh một nước Anh tôn nghiêm theo phong cách cổ điển và trầm lắng để trở thành "Nước Anh sành điệu" trong suốt những năm đầu nhiệm kỳ của mình. Trong khi đó, cựu Thủ tướng David Cameron thì chứng tỏ mình là một người bảo thủ mang phong cách hiện đại. Ở Nga trước thời Tổng thống Vladimir Putin, người ta quan tâm hướng về tương lai hơn là muốn đưa nước Nga trở lại thời kỳ đế chế vàng son trị thiên hạ một thời.

Những lời kêu gọi lòng yêu nước hiện là một phần chuẩn mực trong những thông điệp chính trị trên khắp thế giới. Tuy nhiên, phải nhìn nhận một cách công bằng là chủ nghĩa dân tộc hồi tưởng chỉ trở thành nguy hiểm khi nó thù địch với tất cả những quốc gia bên ngoài. Trong bối cảnh đó, khả năng đụng độ giữa các hệ tư tưởng mang tính dân tộc sẽ gia tăng. Có một thực tế là khả năng đối đầu giữa chủ nghĩa dân tộc của nước Mỹ với chủ nghĩa dân tộc của Trung Quốc tại Thái Bình Dương dường như đã gia tăng kể từ khi ông Trump đắc cử Tổng thống Mỹ. Đối với những người theo chủ nghĩa dân tộc hồi tưởng, việc chỉ ra những sai trái của " những kẻ ngoại bang" sẽ dễ hơn là chỉ ra được những phức tạp trong lịch sử dân tộc mình. Lịch sử có thể tạo ra nguồn cảm hứng, làm sống lại tinh thần dân tộc tại Mỹ hay nơi nào đó trên thế giới, nhưng đồng thời cảnh báo tất cả chúng ta về một thế giới với nguy cơ đối đầu hơn là hợp tác để phát triển.

Theo "Financial Times" (ngày 2/1)

 

Hương Trà (gt)

 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

QUAD tìm kiếm vai trò phi quân sự và phản ứng chiến lược từ Trung Quốc: Chủ nghĩa tiểu đa phương, đầu tư cơ sở hạ tầng và cân bằng khu vực

QUAD tìm kiếm vai trò phi quân sự và phản ứng chiến lược từ Trung Quốc: Chủ nghĩa tiểu đa phương, đầu tư cơ sở hạ tầng và cân bằng khu vực

Bài viết phân tích mục đích và sự mở rộng của hợp tác an ninh tiểu đa phương và qua đó đánh giá trường hợp của Đối thoại Tứ giác An ninh (QUAD). Sau đó, tác giả phân tích và làm rõ phản ứng của Trung Quốc, từ đó đưa ra các kết luận và dự đoán về sự tương tác giữa hai chủ thể trên sẽ ảnh hưởng như thế nào đối với trật tự khu vực.

Đọc tiếp...

Tái thiết quan hệ với Trung Quốc thời Biden khó thành hiện thực

Tái thiết quan hệ với Trung Quốc thời Biden khó thành hiện thực

Dù Mỹ và Trung Quốc đều để ngỏ kênh đối thoại, hai bên khó có thể tái thiết hoàn toàn quan hệ song phương vào thời điểm này. Chính quyền Biden quyết tâm theo đuổi cách tiếp cận cứng rắn với Trung Quốc trong khi Trung Quốc tiếp tục các động thái hung hăng, ảnh hưởng đến trật tự quốc tế trong mắt Mỹ.

Đọc tiếp...

Thế khó của Nhật Bản trong cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung

Thế khó của Nhật Bản trong cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung

Nhật Bản là một trường hợp đặc biệt để nghiên cứu tác động của cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung. Là quốc gia nằm tại tiền tuyến của cạnh tranh, Nhật Bản ở vị thế khó xử bởi vừa là đồng minh quân sự thân cận của Mỹ lại vừa có quan hệ kinh tế chặt chẽ với Trung Quốc.

Đọc tiếp...

EU - Trung Quốc: Từ đối tác chiến lược thành đối thủ hệ thống

EU - Trung Quốc: Từ đối tác chiến lược thành đối thủ hệ thống

EU và Trung Quốc mối quan hệ từ đối tác chiến lược chuyển thành đối thủ hệ thống. Điều gì đã đẩy hai bên đi đến bước đường này?

Đọc tiếp...

Cách Mỹ thách thức Trung Quốc dưới thời Tập Cận Bình

Cách Mỹ thách thức Trung Quốc dưới thời Tập Cận Bình

Chính sách Mỹ-Trung đòi hỏi một chiến lược nghiêm túc, bền vững, chứ không phải một chiến lược chắp vá trong chiến dịch tranh cử tổng thống để cứu lấy một chính quyền thất bại.

Đọc tiếp...

Cơ hội lớn của ASEAN trong quan hệ với Trung Quốc

Cơ hội lớn của ASEAN trong quan hệ với Trung Quốc

Các quốc gia Đông Nam Á có cơ hội hiếm có để tận dụng tuyên bố của Bắc Kinh về sự phụ thuộc lẫn nhau trong việc giải quyết các vấn đề cấp bách, chẳng hạn như sáng kiến “Vành đai và Con đường” và Biển Đông.  

Đọc tiếp...

Đằng sau sự thay đổi bất ngờ của Philippines về VFA với Mỹ

Đằng sau sự thay đổi bất ngờ của Philippines về VFA với Mỹ

Hôm 11 tháng 2, Philippines thông báo chấm dứt Thỏa thuận các lực lượng thăm viếng (VFA) với Mỹ, đến ngày 2 tháng 6 nước này lại tuyên bố hoãn quyết định chấm dứt VFA. Điều gì uẩn khúc đằng sau sự thay đổi bất ngờ của Philppines?

Đọc tiếp...

Hiểm họa đối đầu Mỹ -Trung

Hiểm họa đối đầu Mỹ -Trung

Sự trỗi dậy của Trung Quốc liệu có thay đổi cục diện một "nền hòa bình kiểu Mỹ" tại khu vực châu Á. Phản ứng của các quốc gia trong khu vực sẽ ra sao, chọn Mỹ hay chọn Trung Quốc?

Đọc tiếp...

Xây dựng lòng tin ở châu Á - Thái Bình Dương: Lý thuyết, thực tiễn và một số bài học kinh nghiệm

Xây dựng lòng tin ở châu Á - Thái Bình Dương: Lý thuyết, thực tiễn và một số bài học kinh nghiệm

Bài viết tìm hiểu cơ sở lý thuyết và thực tiễn về xây dựng lòng tin ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương thông qua trả lời các câu hỏi: Vì sao đặc điểm triển khai các biện pháp xây dựng lòng tin (CBMs) ở châu Á - Thái Bình Dương khác với CBMs truyền thống? Bài học kinh nghiệm rút ra từ triển khai CBMs ở khu vực là gì?

Đọc tiếp...

Quan điểm của Đông Nam Á về cuộc đối đầu Mỹ-Trung

Quan điểm của Đông Nam Á về cuộc đối đầu Mỹ-Trung

Các quốc gia trong khu vực đang tìm cách không để cho những tranh chấp của họ với Trung Quốc ảnh hưởng tới các khía cạnh khác trong mối quan hệ với nước láng giềng quan trọng này, tìm cách cân bằng giữa Trung Quốc và Mỹ, cũng như các cường quốc khu vực như Nhật Bản và Ấn Độ.

Đọc tiếp...

Covid 19 đẩy quan hệ Mỹ-Trung xuống đáy

Covid 19 đẩy quan hệ Mỹ-Trung xuống đáy

Đại dịch đã đẩy quan hệ Mỹ-Trung xuống đáy vì cả hai nước đều tìm cách vượt mặt nhau để định hình trật tự thế giới.

Đọc tiếp...

Tác động của COVID-19 đến quan hệ Trung-Mỹ

Tác động của COVID-19 đến quan hệ Trung-Mỹ

Dịch COVID-19 đã đẩy mối quan hệ Trung-Mỹ vào một giai đoạn tồi tệ mới. Quan hệ thương mại song phương trên đà suy thoái, rơi vào trạng thái dường như đóng băng; sự thiếu hụt lòng tin chiến lược ngày càng nghiêm trọng; bầu không khí giữa hai bên ngột ngạt chưa từng có.

Đọc tiếp...

Khả năng tồn tại của liên minh Mỹ-Philippines

Khả năng tồn tại của liên minh Mỹ-Philippines

Các nhà ngoại giao và quan chức quân sự ở cả Mỹ và Philippines đang tìm cách cứu vãn Thỏa thuận Các lực lượng thăm viếng (VFA) với lo ngại rằng khoảng trống an ninh do thoả thuận trên để lại có thể sẽ tạo cơ hội để Bắc Kinh tăng cường củng cố quân đội và bành trướng hơn nữa ở Biển Đông.

Đọc tiếp...

Những thách thức của quan hệ đối tác Nga-Trung

Những thách thức của quan hệ đối tác Nga-Trung

Quan hệ đối tác Trung-Nga đã được củng cố đáng kể trong hai năm qua. Tuy nhiên, những thay đổi tiềm tàng trong chính sách của Mỹ và đặc biệt là những diễn biến ở Trung Á và Bắc Cực có thể thách thức mối quan hệ này trong tương lai.

Đọc tiếp...

Mỹ-Trung không nên đấu đá nhau trong bối cảnh đại dịch

Mỹ-Trung không nên đấu đá nhau trong bối cảnh đại dịch

COVID-19 là nguyên nhân mới nhất dẫn đến xích mích trong mối quan hệ ngày càng căng thẳng giữa Washington và Bắc Kinh. Tuy nhiên, nếu để cho sự ganh đua làm mờ mắt trước những mối đe dọa rõ ràng lúc này, hai bên rốt cuộc sẽ tự hủy hoại chính mình.

Đọc tiếp...

Sáng kiến cộng đồng chung vận mệnh Trung Quốc – ASEAN của Trung Quốc và phản ứng hai chiều từ ASEAN

Sáng kiến cộng đồng chung vận mệnh Trung Quốc – ASEAN của Trung Quốc và phản ứng hai chiều từ ASEAN

Đề xuất này là dấu hiện cho sự kết tinh của một chiến lược có chủ ý và được đầu tư từ phía Trung Quốc về tương lai của quan hệ ASEAN-Trung Quốc, nhằm củng cố sự thay đổi quyền lực đang diễn ra ở Đông Nam Á và tạo ra sự chuyển đổi suôn sẻ sang trật tự khu vực lấy Trung Quốc làm trung tâm trong bối cảnh Mỹ suy giảm ảnh hưởng trong khu vực.

Đọc tiếp...

Dịch COVID-19 tác động đến chính sách đối ngoại của Trung Quốc

Dịch COVID-19 tác động đến chính sách đối ngoại của Trung Quốc

Trung Quốc đã cố gắng giải quyết một cách thận trọng mối quan hệ với Mỹ, đồng thời triển khai sức mạnh kinh tế và quân sự ngày càng gia tăng trên toàn thế giới. Dịch COVID-19 đã làm trầm trọng thêm căng thẳng trong quan hệ giữa Trung Quốc và Mỹ và đặt ra những câu hỏi về vai trò lãnh đạo toàn cầu của Bắc Kinh.

Đọc tiếp...

Trung Quốc-Hy vọng và lo sợ của Đông Nam Á

Trung Quốc-Hy vọng và lo sợ của Đông Nam Á

Trung Quốc được nhìn nhận là nước có ảnh hưởng lớn nhất về kinh tế tại khu vực Đông Nam Á. Tuy nhiên, niềm tin của khu vực vào Trung Quốc đã suy giảm trong một vài năm qua dựa trên thái độ của quốc gia này đối với các vấn đề lợi ích chung.

Đọc tiếp...

Tiềm năng quan hệ Mỹ-ASEAN

Tiềm năng quan hệ Mỹ-ASEAN

Cuộc thăm dò dư luận gần đây nhất của ISEAS cho thấy Trung Quốc đang nhanh chóng giành được ưu thế kinh tế và chiến lược ở Đông Nam Á so với Mỹ. Do đó, để lấy lại lợi thế của mình tại khu vực này, Mỹ phải xác định lại các điều khoản cạnh tranh.

Đọc tiếp...

Hậu quả của việc Mỹ mất VFA với Philippines

Hậu quả của việc Mỹ mất VFA với Philippines

Việc chấm dứt Thỏa thuận các lực lượng thăm viếng (VFA) với Philippines sẽ khiến Mỹ dễ bị tổn thương hơn nữa trước các chính sách chính trị và đối ngoại trong nước của các đồng minh hiệp ước khác.  

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 5485 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin