22 - 2 - 2017 | 9:15
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home QUAN HỆ QUỐC TẾ Đằng sau viện trợ nước ngoài của Nhật Bản

Đằng sau viện trợ nước ngoài của Nhật Bản

Email In PDF.

Viện trợ nước ngoài là một công cụ can dự quốc tế quan trọng trong bộ công cụ chính sách đối ngoại của Nhật Bản. Mặc dù Tokyo không còn là nhà tài trợ hàng đầu thế giới như những năm 1990, nhưng nước này vẫn đứng thứ tư thế giới vào năm 2015 với ngân sách viện trợ hàng năm gần 10 tỷ USD.

 

 

5(83).jpg

Không chỉ quy mô ngân sách viện trợ thay đổi mà cách suy nghĩ của Tokyo sau viện trợ nước ngoài cũng đã thay đổi. Trong những năm 1980, khi đó Nhật Bản trở thành một siêu cường về viện trợ, thì cũng là lúc những lời phê bình xuất hiện ở cả trong và ngoài nước về bản chất viện trợ “kiểu con buôn” của nước này. Tiền thường chảy vào tài khoản cá nhân của các nhà lãnh đạo chính trị tham nhũng ở châu Á và các dự án gây ra những thiệt hại nghiêm trọng về môi trường. Để đối phó với tình trạng này, Nhật Bản đã ban hành Điều lệ viện trợ phát triển chính thức (ODA) đầu tiên vào năm 1992 và sau đó sửa đổi vào năm 2003. Một cách tiếp cận mới đối với viện trợ có thể được nhìn thấy trong Điều lệ hợp tác phát triển hiện nay của Nhật Bản, được công bố vào năm 2015. Mặc dù điều lệ mới duy trì một số khía cạnh quan trọng của những điều lệ trước đây, chẳng hạn như an ninh con người, xóa đói giảm nghèo, chăm sóc y tế và phúc lợi của phụ nữ, nó còn đưa ra một số chương trình nghị sự mới và gây nhiều tranh cãi như là một phần của chương trình viện trợ. Trong khi những điều lệ trước đó ghi rõ những hoạt động liên quan quốc phòng và quân sự nằm ngoài khu vực viện trợ, sự nhiệt tình của Chính quyền Abe trong khái niệm “đóng góp tích cực cho hòa bình” đã mở ra những khả năng mới, bao gồm cả việc sử dụng ngân sách viện trợ cho các mục đích quân sự phi chiến đấu.

Nhật Bản gần đây đã cung cấp các tàu tuần tra biển cho Việt Nam và Philippines. Định hướng chiến lược của các gói viện trợ này là rất rõ ràng: cả Việt Nam và Philippines đều có tranh chấp lãnh hải với Trung Quốc và đang lo ngại trước sức mạnh quân sự của Trung Quốc ở Biển Đông. Đối với việc sử dụng ngân sách viện trợ, Nhật Bản hiện nay cũng cung cấp các cơ hội giáo dục cho quân nhân của các quốc gia Đông Nam Á thông qua các tổ chức giáo dục của Nhật Bản. Những quân nhân ở “độ chín” của sự nghiệp sẽ dành một khoảng thời gian kéo dài trong các tổ chức giáo dục được chỉ định của Nhật Bản để học lịch sử, chính trị, ngoại giao và quan hệ quốc tế. Việc hiểu biết tốt về lịch sử và quan hệ quốc tế sẽ giúp quân nhân đánh giá cao những lợi ích của hòa bình và hậu quả thảm khốc của chiến tranh.

Việc Nhật Bản tập trung trở lại vào các nước Đông Nam Á cũng có thể được ghi nhận qua Sách Trắng mới nhất về ODA, được công bố vào tháng 4/2016. Trong bối cảnh quan hệ bế tắc của Nhật Bản với Trung Quốc ở biển Hoa Đông và những tuyên bố chủ quyền phi lý cũng như hành động quyết đoán của Bắc Kinh ở Biển Đông, Nhật Bản đã tích cực thúc đẩy khái niệm tự do hàng hải của các tuyến đường biển và phát triển mạng lưới các quốc gia có cùng chí hướng trong khu vực. Để đạt được mục tiêu pháp trị, an ninh hàng hải, các biện pháp xây dựng hòa bình và an ninh mạng, Sách Trắng của Nhật Bản đã coi các quốc gia Đông Nam Á như là các đối tác quan trọng. Mặc dù việc xây dựng mạng lưới các quốc gia có cùng chí hướng là không có gì bất thường trong lịch sử chính sách đối ngoại của Nhật Bản sau chiến tranh, những điều đáng chú ý ở đây là việc Nhật Bản sử dụng ngân sách viện trợ cho các hoạt động quân sự mở rộng, cho dù những khoản viện trợ này không nhằm trực tiếp cho mục đích chiến đấu.

Việc sử dụng viện trợ để thúc đẩy lợi ích quốc gia là một sự thay đổi chính sách quan trọng trong các mục tiêu ODA của Nhật Bản. Trong khi lợi ích quốc gia ngầm hướng dẫn chính sách viện trợ của Nhật Bản trong quá khứ, đây là lần đầu tiên nó được nêu rõ ràng trong một tài liệu của chính phủ và được Bộ Ngoại giao cũng như Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) bảo vệ. Vì vậy, tiền viện trợ của Nhật Bản không chỉ liên quan đến sự đóng góp cho hòa bình toàn cầu mà còn ngày càng gắn liền với khái niệm về “sự thịnh vượng của người dân Nhật Bản”. Một phương tiện tạo ra sự thịnh vượng là thông qua liên kết doanh nghiệp và các nhà thầu Nhật Bản với các dự án viện trợ của nước này. Lợi ích thương mại rõ ràng ban đầu đã trở nên nổi bật trong các mục tiêu chính sách viện trợ nhằm giải quyết sự suy thoái kinh tế dài hạn của Nhật Bản, trong khi các công ty Nhật Bản đang tìm kiếm cơ hội kinh doanh có lợi nhuận ở nước ngoài. Với việc Nhật Bản nhấn mạnh vào “chất lượng cơ sở hạ tầng”, “chất lượng tăng trưởng” và “chất lượng hợp tác”, tiền viện trợ giờ đây ngày càng liên quan đến công nghệ, thiết kế và xây dựng của Nhật Bản. Mặc dù chi tiết chưa được công khai, Chính quyền Abe đã thực hiện một cam kết mới với Ấn Độ để xây dựng tàu cao tốc chạy từ trung tâm tài chính của Ấn Độ, Mumbai, tới thành phố cảng thương mại Ahmedabad, bang Gujarat, quê nhà của Thủ tướng Narendra Modi. Dự án lớn này, ước tính trị giá ban đầu gần 15 tỷ USD, sẽ được tài trợ chủ yếu thông qua ngân sách ODA của Nhật Bản.

Các cam kết ODA lớn trong những năm gần đây cho các nước như Việt Nam, Indonesia và Ấn Độ cũng đem lại những cơ hội kinh doanh đáng kể cho các công ty Nhật Bản. Những nước này chiếm khoảng 1/3 tổng số ngân sách ODA của Nhật Bản. Với những năm đầu trong chương trình viện trợ của Nhật Bản, những dự án viện trợ lớn sẽ giúp cho các công ty Nhật Bản thâm nhập vào các thị trường mới nổi, nơi những triển vọng tăng trưởng kinh tế và mở rộng thị trường là rất lớn. Trong khi Nhật Bản xác định lại định hướng viện trợ để phục vụ cho các lợi ích quốc gia và địa chiến lược của mình, phần lớn là do những thay đổi trước môi trường địa chiến lược toàn cầu trong bối cảnh sự nổi lên của Trung Quốc, Tokyo vẫn cam kết mạnh mẽ với triết lý viện trợ thông thường. Nước này vẫn đặt các nguồn lực tài chính và nhân lực đáng kể vào các vấn đề xã hội và nhân đạo mà các xã hội đang phát triển ở châu Á, châu Phi và các nơi khác đang phải đối mặt. Tóm lại, Nhật Bản đã hết lòng tham gia chương trình Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ của Liên hợp quốc (MDG) và tự hào về vai trò của mình trong việc xóa đói, giảm nghèo, cải thiện các tiêu chuẩn y tế ở những nước đang phát triển. Tokyo giờ đây cũng ủng hộ mạnh mẽ chương trình nghị sự về Mục tiêu Phát triển Bền vững đến năm 2030 của Liên hợp quốc, trong đó "phủ sóng" các vấn đề toàn cầu lớn hơn và rộng hơn so với MDG đã làm./.

Tác giả là Giáo sư Purnendra Jain thuộc Khoa nghiên cứu châu Á, Đại học Adelaide, và là cựu chủ tịch Hiệp hội nghiên cứu châu Á của Úc. Bài viết đăng trên “Diễn đàn Đông Á” (ngày 21/7).

Vũ Hiền (gt)

 

 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Bình luận


Mã bảo mật
Tạo mã mới

Các bước triển khai một TPP không có Mỹ

Các bước triển khai một TPP không có Mỹ

TPP đã rơi vào tình trạng rối loạn sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố rút Mỹ ra khỏi thỏa thuận thương mại mang tính bước ngoặt này. Hiện nay, một số thành viên TPP đang tìm kiếm một thỏa thuận thương mại không có Mỹ, được gọi là "TPP11" hoặc "TPP 12-1".

Đọc tiếp...

Ấn Độ đang vật lộn với Trung Quốc ở khu vực?

Ấn Độ đang vật lộn với Trung Quốc ở khu vực?

Trung Quốc có thể vượt trội Ấn Độ về mặt quân sự song nhận thức rằng không thể ảnh hưởng đến khu vực bằng quân sự nên thay vào đó, bắt đầu sử dụng sức mạnh kinh tế để cho thấy kinh tế có thể thay đổi cán cân quyền lực ở bất kỳ khu vực nào.

Đọc tiếp...

Mỹ và chính sách "Một Trung Quốc"

Mỹ và chính sách

Bài viết mang tính cơ bản của hai chuyên gia hàng đầu tại CSIS, Bonnie S. Galser và Michael J. Green, về chính sách “Một Trung Quốc” của Mỹ cũng như tầm quan trọng của Đài Loan đối với cả Trung Quốc và Mỹ.

Đọc tiếp...

Châu Phi với sáng kiến “Một vành đai, một con đường” của Trung Quốc

Châu Phi với sáng kiến “Một vành đai, một con đường” của Trung Quốc

Kế hoạch của Trung Quốc nhằm tăng cường sáng kiến OBOR ở châu Phi diễn ra không chỉ ở trong một thế giới hậu Brexit, mà còn trong bối cảnh nước Mỹ vừa có một chính quyền mới, đứng đầu bởi ông Donald Trump, người hầu như chưa hề đề cập đến bất kỳ chính sách đối ngoại nào đối với châu Phi. Đây là cơ hội quý giá để Trung Quốc tăng cường thúc đẩy sáng kiến này tại Châu Phi.

Đọc tiếp...

Mỹ phải có cách tiếp cận riêng với Duterte

Mỹ phải có cách tiếp cận riêng với Duterte

Dù cách thức biểu hiện bề ngoài đôi khi rất khó hiểu và bốc đồng nhưng trên thực tế ông Duterte hiểu rất rõ mình đang làm gì và muốn gì. Ông dám lựa chọn rủi ro có tính toán để bảo vệ các lợi ích quốc gia và Chính quyền Trump sẽ phải có cách tiếp cận riêng với vị tổng thống theo đường lối dân túy này.

Đọc tiếp...

Úc đã sẵn sàng trong cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung?

Úc đã sẵn sàng trong cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung?

Mặc dù là một nền kinh tế mở tương đối nhỏ, Úc rõ ràng vẫn có thể bị ảnh hưởng trong một cuộc chiến thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Nếu chính sách thuế của ông Trump làm tổn hại quá trình chuyển đổi kinh tế của Trung Quốc sẽ gây ra thiệt hại to lớn đối với triển vọng kinh tế của Úc, đặc biệt là trong lĩnh vực nông nghiệp và dịch vụ.

Đọc tiếp...

Ấn Độ: Mở rộng hợp tác với Mỹ, hạn chế rạn nứt với Trung Quốc

Ấn Độ: Mở rộng hợp tác với Mỹ, hạn chế rạn nứt với Trung Quốc

Delhi nhận thức sâu sắc rằng Washington và Bắc Kinh có quan hệ đối tác kinh tế với nhau chặt chẽ hơn với New Delhi. Do đó, trong tương lai gần, trọng tâm của New Delhi sẽ là làm sao mở rộng quan hệ đối tác tốt nhất với Mỹ trong khi hạn chế và kiểm soát được những khác biệt với Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Yếu tố năng lượng trong quan hệ Trump-Putin

Yếu tố năng lượng trong quan hệ Trump-Putin

Các nhà tài phiệt năng lượng của Nga và Mỹ đang trông chờ vào cơ hội phục hồi đầy khởi sắc nhờ vào những chính sách thay đổi mạnh mẽ của Chính quyền Trump và sự ấm lên trong quan hệ hai nước.

Đọc tiếp...

Vị thế bấp bênh của Nhật Bản ở châu Á

Vị thế bấp bênh của Nhật Bản ở châu Á

Trong một vài năm trở lại đây, chính sách đối ngoại của Nhật Bản đã trở nên rất đồng nhất, một điều hiếm thấy trong nhiều thập kỷ qua. Rõ ràng sức ép từ các đối thủ của Nhật Bản ở châu Á đã giúp gắn kết các quan điểm của các nhà hoạch định chính sách Nhật Bản.

Đọc tiếp...

Châu Á: 12 xu thế địa chính trị năm 2016 tác động đến năm 2017

Châu Á: 12 xu thế địa chính trị năm 2016 tác động đến năm 2017

Năm 2016 là thời điểm mang tính bước ngoặt, đặc biệt là sự nổi lên của quan điểm chính trị dân túy ở khắp nơi trên thế giới, từ cuộc bầu cử Mỹ với chiến thắng của ông Donald Trump cho tới cuộc trưng cầu ‎ý dân tại Anh dẫn tới kết quả nước này rời khỏi Liên minh châu Âu (EU) hay sự xuất hiện của Tổng thống Rodrigo Duterte ở Philippines. Những xu thế này dự báo trước năm 2017 đầy khó khăn đang ở phía trước cho khu vực Châu Á.

Đọc tiếp...

Kế hoạch của Mỹ với châu Á và rào cản Donald Trump

Kế hoạch của Mỹ với châu Á và rào cản Donald Trump

Trụ cột cho sự thống trị của Mỹ ở châu Á là liên minh 3 bên Mỹ - Nhật - Hàn. Tuy nhiên, bức tranh tương lai cho trụ cột này đang bị đe dọa bởi chính hai quốc gia trong liên minh: một tổng thống Mỹ rất khó đoán định và cuộc khủng hoảng chính trị tại Hàn Quốc có thể sẽ khiến tổng thống Park Guen-Hye phải ra đi, kéo theo sự đổ bể về những lời hứa thắt chặt liên minh Mỹ - Hàn.

Đọc tiếp...

Liệu Philippinese có thực sự từ bỏ Mỹ để hướng sang Trung Quốc?"

Liệu Philippinese có thực sự từ bỏ Mỹ để hướng sang Trung Quốc?

Những bất đồng (giữa Mỹ và Philippines) về "cuộc chiến chống ma túy" của ông Duterte hiện được coi là trọng tâm của những rạn nứt ngày càng trầm trọng giữa hai nước. Sự rạn nứt đó đe dọa nhấn chìm mối quan hệ của Washington với Manila, đồng minh lâu đời nhất ở châu Á.

Đọc tiếp...

Năm vấn đề có thể khiến quan hệ Trung-Mỹ nóng lên

Năm vấn đề có thể khiến quan hệ Trung-Mỹ nóng lên

Mặc dù quan điểm ôn hòa của ông Trump đối với Nga đã được thấy rõ nhưng về khu vực châu Á-Thái Bình Dương, ông Trump (và đội ngũ của ông) đã cho thấy một lập trường vẫn gây nhiều tranh cãi. Dưới đây là 5 lĩnh vực mà cả Washington và Bắc Kinh sẽ cần phải xem xét cẩn thận để tránh làm bùng phát căng thẳng.

Đọc tiếp...

Mối đe dọa bắt nguồn từ chủ nghĩa dân tộc hồi tưởng

Mối đe dọa bắt nguồn từ chủ nghĩa dân tộc hồi tưởng

Một mối đe dọa đang dần hiện hữu, khi lãnh đạo các cường quốc như Mỹ, Nga và Trung Quốc đều cam kết xây dựng đất nước hùng mạnh, lấy cảm hứng từ đế chế vang bóng một thời của quốc gia mình. Đây là biểu hiện của chủ nghĩa dân tộc hồi tưởng vốn đang ngày càng gia tăng trên thế giới hiện nay.

Đọc tiếp...

Dự báo thế giới 2017: Chính sách của các quốc gia châu Á-Thái Bình Dương

Dự báo thế giới 2017: Chính sách của các quốc gia châu Á-Thái Bình Dương

Trong năm 2017, Trung Quốc sẽ vẫn là trung tâm về các vấn đề kinh tế và chính trị, Nhật Bản sẽ chủ động và đẩy mạnh can dự vào khu vực cả về chính trị, an ninh và kinh tế. Trong khi đó, bị cuốn vào sự thay đổi và vận động của khu vực, các quốc gia khác sẽ thực hiện các chính sách để đối phó với tình hình.

Đọc tiếp...

Mỹ đang để châu Á rơi vào tay Trung Quốc?

Mỹ đang để châu Á rơi vào tay Trung Quốc?

Những rạn nứt trong quan hệ với một số quốc gia Đông Á của Mỹ từ thời Chính quyền Obama đã khá rõ ràng và tiếp tục rạn sâu hơn trong nhiều năm gần đây. Tuy nhiên, vài tháng cuối cùng trước khi cuộc bầu cử Mỹ diễn ra, đã có xu hướng chống Mỹ bùng cháy mạnh mẽ chủ yếu là từ các nền dân chủ theo định hướng ngày càng dân túy ở khu vực Đông Nam Á.

Đọc tiếp...

Bộ đôi lãnh đạo Donald Trump-Theresa May sẽ mang lại điều gì cho thế giới?

Bộ đôi lãnh đạo Donald Trump-Theresa May sẽ mang lại điều gì cho thế giới?

Trong lịch sử, việc bà Margaret Thatcher làm Thủ tướng Anh và ông Ronald Reagan là Tổng thống Mỹ đã đánh dấu sự khởi đầu của một kỷ nguyên tự do kiểu mới. Còn hiện tại, Brexit và ông Trump bất ngờ trở thành ông chủ Nhà Trắng đã đánh dấu sự trở lại của chủ nghĩa bảo hộ và việc bảo vệ những lợi ích quốc gia.

Đọc tiếp...

Nhiệm kỳ tổng thống của Donald Trump và tương lai quan hệ Mỹ-Nga

Nhiệm kỳ tổng thống của Donald Trump và tương lai quan hệ Mỹ-Nga

Bộ máy chính quyền Mỹ khó có thể coi trọng Putin và đàm phán với ông. Và xu hướng này trong mối quan hệ song phương Mỹ-Nga sẽ tồn tại trong 7-8 năm. Những thay đổi có thể có trong mối quan hệ Moskva-Washington sẽ phụ thuộc lớn vào chính sách đối nội của hai bên

Đọc tiếp...

Liệu có nổ ra chiến tranh ở châu Á?

Liệu có nổ ra chiến tranh ở châu Á?

Hiện nay, Mỹ và Trung Quốc đều cần nghiêm túc đánh giá khả năng xảy ra cuộc chiến tranh ở châu Á khi tiến hành các chiến lược toàn diện và tổng thể ở khu vực Đông Nam Á.

Đọc tiếp...

Về đề xuất quan trọng giữa ASEAN và Trung Quốc

Về đề xuất quan trọng giữa ASEAN và Trung Quốc

Nếu hiệp ước do Trung Quốc đề xuất có cơ hội nào đó được chấp nhận, nó sẽ phải vượt qua những trở ngại liên quan đến vấn đề Biển Đông. Khái niệm "láng giềng tốt" và "hòa bình" không thực sự mang ý nghĩa chân thành khi Biển Đông vẫn là một “quả bom hẹn giờ”.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 6680 khách và 2 thành viên Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin