26 - 3 - 2017 | 20:07
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home QUAN HỆ QUỐC TẾ Đằng sau viện trợ nước ngoài của Nhật Bản

Đằng sau viện trợ nước ngoài của Nhật Bản

Email In PDF.

Viện trợ nước ngoài là một công cụ can dự quốc tế quan trọng trong bộ công cụ chính sách đối ngoại của Nhật Bản. Mặc dù Tokyo không còn là nhà tài trợ hàng đầu thế giới như những năm 1990, nhưng nước này vẫn đứng thứ tư thế giới vào năm 2015 với ngân sách viện trợ hàng năm gần 10 tỷ USD.

 

 

5(83).jpg

Không chỉ quy mô ngân sách viện trợ thay đổi mà cách suy nghĩ của Tokyo sau viện trợ nước ngoài cũng đã thay đổi. Trong những năm 1980, khi đó Nhật Bản trở thành một siêu cường về viện trợ, thì cũng là lúc những lời phê bình xuất hiện ở cả trong và ngoài nước về bản chất viện trợ “kiểu con buôn” của nước này. Tiền thường chảy vào tài khoản cá nhân của các nhà lãnh đạo chính trị tham nhũng ở châu Á và các dự án gây ra những thiệt hại nghiêm trọng về môi trường. Để đối phó với tình trạng này, Nhật Bản đã ban hành Điều lệ viện trợ phát triển chính thức (ODA) đầu tiên vào năm 1992 và sau đó sửa đổi vào năm 2003. Một cách tiếp cận mới đối với viện trợ có thể được nhìn thấy trong Điều lệ hợp tác phát triển hiện nay của Nhật Bản, được công bố vào năm 2015. Mặc dù điều lệ mới duy trì một số khía cạnh quan trọng của những điều lệ trước đây, chẳng hạn như an ninh con người, xóa đói giảm nghèo, chăm sóc y tế và phúc lợi của phụ nữ, nó còn đưa ra một số chương trình nghị sự mới và gây nhiều tranh cãi như là một phần của chương trình viện trợ. Trong khi những điều lệ trước đó ghi rõ những hoạt động liên quan quốc phòng và quân sự nằm ngoài khu vực viện trợ, sự nhiệt tình của Chính quyền Abe trong khái niệm “đóng góp tích cực cho hòa bình” đã mở ra những khả năng mới, bao gồm cả việc sử dụng ngân sách viện trợ cho các mục đích quân sự phi chiến đấu.

Nhật Bản gần đây đã cung cấp các tàu tuần tra biển cho Việt Nam và Philippines. Định hướng chiến lược của các gói viện trợ này là rất rõ ràng: cả Việt Nam và Philippines đều có tranh chấp lãnh hải với Trung Quốc và đang lo ngại trước sức mạnh quân sự của Trung Quốc ở Biển Đông. Đối với việc sử dụng ngân sách viện trợ, Nhật Bản hiện nay cũng cung cấp các cơ hội giáo dục cho quân nhân của các quốc gia Đông Nam Á thông qua các tổ chức giáo dục của Nhật Bản. Những quân nhân ở “độ chín” của sự nghiệp sẽ dành một khoảng thời gian kéo dài trong các tổ chức giáo dục được chỉ định của Nhật Bản để học lịch sử, chính trị, ngoại giao và quan hệ quốc tế. Việc hiểu biết tốt về lịch sử và quan hệ quốc tế sẽ giúp quân nhân đánh giá cao những lợi ích của hòa bình và hậu quả thảm khốc của chiến tranh.

Việc Nhật Bản tập trung trở lại vào các nước Đông Nam Á cũng có thể được ghi nhận qua Sách Trắng mới nhất về ODA, được công bố vào tháng 4/2016. Trong bối cảnh quan hệ bế tắc của Nhật Bản với Trung Quốc ở biển Hoa Đông và những tuyên bố chủ quyền phi lý cũng như hành động quyết đoán của Bắc Kinh ở Biển Đông, Nhật Bản đã tích cực thúc đẩy khái niệm tự do hàng hải của các tuyến đường biển và phát triển mạng lưới các quốc gia có cùng chí hướng trong khu vực. Để đạt được mục tiêu pháp trị, an ninh hàng hải, các biện pháp xây dựng hòa bình và an ninh mạng, Sách Trắng của Nhật Bản đã coi các quốc gia Đông Nam Á như là các đối tác quan trọng. Mặc dù việc xây dựng mạng lưới các quốc gia có cùng chí hướng là không có gì bất thường trong lịch sử chính sách đối ngoại của Nhật Bản sau chiến tranh, những điều đáng chú ý ở đây là việc Nhật Bản sử dụng ngân sách viện trợ cho các hoạt động quân sự mở rộng, cho dù những khoản viện trợ này không nhằm trực tiếp cho mục đích chiến đấu.

Việc sử dụng viện trợ để thúc đẩy lợi ích quốc gia là một sự thay đổi chính sách quan trọng trong các mục tiêu ODA của Nhật Bản. Trong khi lợi ích quốc gia ngầm hướng dẫn chính sách viện trợ của Nhật Bản trong quá khứ, đây là lần đầu tiên nó được nêu rõ ràng trong một tài liệu của chính phủ và được Bộ Ngoại giao cũng như Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) bảo vệ. Vì vậy, tiền viện trợ của Nhật Bản không chỉ liên quan đến sự đóng góp cho hòa bình toàn cầu mà còn ngày càng gắn liền với khái niệm về “sự thịnh vượng của người dân Nhật Bản”. Một phương tiện tạo ra sự thịnh vượng là thông qua liên kết doanh nghiệp và các nhà thầu Nhật Bản với các dự án viện trợ của nước này. Lợi ích thương mại rõ ràng ban đầu đã trở nên nổi bật trong các mục tiêu chính sách viện trợ nhằm giải quyết sự suy thoái kinh tế dài hạn của Nhật Bản, trong khi các công ty Nhật Bản đang tìm kiếm cơ hội kinh doanh có lợi nhuận ở nước ngoài. Với việc Nhật Bản nhấn mạnh vào “chất lượng cơ sở hạ tầng”, “chất lượng tăng trưởng” và “chất lượng hợp tác”, tiền viện trợ giờ đây ngày càng liên quan đến công nghệ, thiết kế và xây dựng của Nhật Bản. Mặc dù chi tiết chưa được công khai, Chính quyền Abe đã thực hiện một cam kết mới với Ấn Độ để xây dựng tàu cao tốc chạy từ trung tâm tài chính của Ấn Độ, Mumbai, tới thành phố cảng thương mại Ahmedabad, bang Gujarat, quê nhà của Thủ tướng Narendra Modi. Dự án lớn này, ước tính trị giá ban đầu gần 15 tỷ USD, sẽ được tài trợ chủ yếu thông qua ngân sách ODA của Nhật Bản.

Các cam kết ODA lớn trong những năm gần đây cho các nước như Việt Nam, Indonesia và Ấn Độ cũng đem lại những cơ hội kinh doanh đáng kể cho các công ty Nhật Bản. Những nước này chiếm khoảng 1/3 tổng số ngân sách ODA của Nhật Bản. Với những năm đầu trong chương trình viện trợ của Nhật Bản, những dự án viện trợ lớn sẽ giúp cho các công ty Nhật Bản thâm nhập vào các thị trường mới nổi, nơi những triển vọng tăng trưởng kinh tế và mở rộng thị trường là rất lớn. Trong khi Nhật Bản xác định lại định hướng viện trợ để phục vụ cho các lợi ích quốc gia và địa chiến lược của mình, phần lớn là do những thay đổi trước môi trường địa chiến lược toàn cầu trong bối cảnh sự nổi lên của Trung Quốc, Tokyo vẫn cam kết mạnh mẽ với triết lý viện trợ thông thường. Nước này vẫn đặt các nguồn lực tài chính và nhân lực đáng kể vào các vấn đề xã hội và nhân đạo mà các xã hội đang phát triển ở châu Á, châu Phi và các nơi khác đang phải đối mặt. Tóm lại, Nhật Bản đã hết lòng tham gia chương trình Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ của Liên hợp quốc (MDG) và tự hào về vai trò của mình trong việc xóa đói, giảm nghèo, cải thiện các tiêu chuẩn y tế ở những nước đang phát triển. Tokyo giờ đây cũng ủng hộ mạnh mẽ chương trình nghị sự về Mục tiêu Phát triển Bền vững đến năm 2030 của Liên hợp quốc, trong đó "phủ sóng" các vấn đề toàn cầu lớn hơn và rộng hơn so với MDG đã làm./.

Tác giả là Giáo sư Purnendra Jain thuộc Khoa nghiên cứu châu Á, Đại học Adelaide, và là cựu chủ tịch Hiệp hội nghiên cứu châu Á của Úc. Bài viết đăng trên “Diễn đàn Đông Á” (ngày 21/7).

Vũ Hiền (gt)

 

 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Bình luận


Mã bảo mật
Tạo mã mới

THAAD và tương lai về sự ổn định chiến lược tại Đông Á

THAAD và tương lai về sự ổn định chiến lược tại Đông Á

Triển khai THAAD có thể giảm nguy cơ leo thang hạt nhân trên Bán đảo Triều Tiên, nhưng cũng có thể làm tăng khả năng leo thang hạt nhân với Trung Quốc. Mặc dù phản ứng của Bắc Kinh vẫn chưa rõ ràng vào thời điểm này, song Trung Quốc vẫn có những động cơ mạnh mẽ để điều chỉnh học thuyết và công nghệ vũ khí hạt nhân.

Đọc tiếp...

Hạn chót cho chính sách Trung Quốc của Mỹ

Hạn chót cho chính sách Trung Quốc của Mỹ

Các đời tổng thống Mỹ từ năm 1979 đến nay đều cho rằng một Trung Quốc mạnh mẽ, hòa bình sẽ mang lại lợi ích lớn nhất cho sự ổn định quốc tế và Mỹ. Tổng thống Trump liệu có sẵn sàng đưa ra tuyên bố tương tự?

Đọc tiếp...

Cách Úc xử lý quan hệ khu vực trong bối cảnh bất ổn toàn cầu

Cách Úc xử lý quan hệ khu vực trong bối cảnh bất ổn toàn cầu

Với nhiệm kỳ của Tổng thống Mỹ Donald Trump và sự quyết đoán của Trung Quốc làm tăng bất ổn khu vực, Úc cùng với các nước láng giềng nên tìm kiếm những cách thức mới để thắt chặt các mối quan hệ khu vực, tránh hoài niệm quá khứ.

Đọc tiếp...

Thách thức Donald Trump của Shinzo Abe và các lựa chọn chính sách ngoại giao của Nhật Bản

Thách thức Donald Trump của Shinzo Abe và các lựa chọn chính sách ngoại giao của Nhật Bản

Thách thức đối với Abe là phải khéo léo tìm cho Nhật Bản một vai trò trong môi trường an ninh mới và bất ổn hiện nay tại khu vực, và làm cho vai trò đó ăn khớp với mục tiêu của chính ông là “làm cho Nhật Bản vĩ đại trở lại” về mặt chính trị-quân sự ở châu Á và toàn cầu.

Đọc tiếp...

Nhật Bản tìm kiếm quan hệ chiến lược vững mạnh hơn ở Đông Nam Á

Nhật Bản tìm kiếm quan hệ chiến lược vững mạnh hơn ở Đông Nam Á

Trong 6 ngày vào tháng 1/2017, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đã di chuyển trên 18.000 ki-lô-mét, đến thăm Philippines, Indonesia, Việt Nam và Úc. Thời điểm và kế hoạch hành trình của chuyến đi có phần gấp gáp này phản ánh nhiều lo ngại về bối cảnh chính trị đang thay đổi.

Đọc tiếp...

Phải chăng Donald Trump thật sự là mối đe dọa đối với Trung Quốc?

Phải chăng Donald Trump thật sự là mối đe dọa đối với Trung Quốc?

Tổng thống Mỹ đem lại nguy cơ về cuộc chiến kinh tế và những căng thẳng trong vấn đề lãnh thổ. Tuy nhiên, ông Tập Cận Bình có thể sử dụng kẻ thù bên ngoài này để tăng cường quyền lực của mình. 

Đọc tiếp...

Quan hệ Mỹ-Trung sẽ như thế nào dưới thời Donald Trump?

Quan hệ Mỹ-Trung sẽ như thế nào dưới thời Donald Trump?

Quan hệ Mỹ-Trung là trọng tâm của sự cân bằng chiến lược tương lai tại châu Á. Diễn biến ban đầu cho thấy Bắc Kinh đã tiếp nhận việc Donald Trump đắc cử với ít nhiều lạc quan. Tuy nhiên, những phát ngôn và diễn biến sau đó đã buộc Bắc Kinh lựa chọn thực hiện chính sách chờ thời thận trọng. Tương lai mối quan hệ Mỹ - Trung sẽ được định hình như thế nào?

Đọc tiếp...

Những nước cờ của Nga trong bối cảnh Mỹ có tân tổng thống

Những nước cờ của Nga trong bối cảnh Mỹ có tân tổng thống

Mặc dù ông Putin đã lấy lại được phần nào vị thế vốn có của Nga trên trường quốc tế, tuy nhiên, nếu không đẩy mạnh nền kinh tế đang chậm chạp của mình, thì khả năng tiến xa của Nga trong tương lai sẽ bị hạn chế.

Đọc tiếp...

Vai trò của Nga trong cấu trúc châu Á-Thái Bình Dương

Vai trò của Nga trong cấu trúc châu Á-Thái Bình Dương

Không bao giờ nên cho rằng trong bất cứ cuộc cuộc khủng hoảng địa chính trị trong tương lai nào tại châu Á, lợi ích kinh tế sẽ thắng thế trước các đam mê chính trị. Đó là lý do Châu Á cần một tổ chức khu vực có khả năng giải quyết những vấn đề chính sách kinh tế và an ninh.

Đọc tiếp...

Cạnh tranh địa chính trị Trung-Ấn định hình bức tranh chiến lược Nam Á

Cạnh tranh địa chính trị Trung-Ấn định hình bức tranh chiến lược Nam Á

Trung Quốc chỉ là một trong ba chặng dừng chân của chuyến công du nước ngoài gần đây của Ngoại trưởng Ấn Độ, song điểm dừng chân này lại có ý nghĩa bao trùm lên cả chuyến đi.

Đọc tiếp...

Nhiều triển vọng trong mối quan hệ Nhật Bản-Ấn Độ

Nhiều triển vọng trong mối quan hệ Nhật Bản-Ấn Độ

Trong môi trường địa chính trị như hiện nay, Nhật Bản sẽ hưởng lợi từ việc thúc đẩy mối quan hệ với các nước khác trong khu vực, và có thể họ sẽ theo đuổi mối quan hệ sâu rộng với Ấn Độ, một đối tác tự nhiên của Nhật Bản.

Đọc tiếp...

“Giải pháp Trung quốc”: Bắc kinh đáp trả ông Trump

“Giải pháp Trung quốc”: Bắc kinh đáp trả ông Trump

Khi ông Trump tập trung vào việc làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại, Trung Quốc nhận ra được quà tặng trời cho về địa chính trị: Cơ hội giành được vị thế cao về đạo đức trên toàn cầu và dẫn dắt sự phát triển của các lợi ích chung.

Đọc tiếp...

Quan hệ Mỹ-Nhật: “Đồng sàng dị mộng”?

Quan hệ Mỹ-Nhật: “Đồng sàng dị mộng”?

Xét trên cả khía cạnh chính thức và không chính thức, cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe gần đây là một lời khẳng định rõ ràng cho mối liên minh giữa hai nước. Tuy nhiên, thực tế mối quan hệ này có thể phát triển như thế nào lại là điều cần bàn kỹ.

Đọc tiếp...

Nhân tố Trump trong liên minh Mỹ-Úc

Nhân tố Trump trong liên minh Mỹ-Úc

Trên khắp thế giới, các nhà lãnh đạo đang cố gắng phân tích xem chính quyền Trump có ý nghĩa gì với họ và họ nên xử lý quan hệ này như thế nào. Tình trạng khó khăn này là rõ ràng hơn cả đối với Canberra vì liên minh Mỹ-Úc rất bền chặt trong nhiều thập kỷ qua.

Đọc tiếp...

Các bước triển khai một TPP không có Mỹ

Các bước triển khai một TPP không có Mỹ

TPP đã rơi vào tình trạng rối loạn sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố rút Mỹ ra khỏi thỏa thuận thương mại mang tính bước ngoặt này. Hiện nay, một số thành viên TPP đang tìm kiếm một thỏa thuận thương mại không có Mỹ, được gọi là "TPP11" hoặc "TPP 12-1".

Đọc tiếp...

Ấn Độ đang vật lộn với Trung Quốc ở khu vực?

Ấn Độ đang vật lộn với Trung Quốc ở khu vực?

Trung Quốc có thể vượt trội Ấn Độ về mặt quân sự song nhận thức rằng không thể ảnh hưởng đến khu vực bằng quân sự nên thay vào đó, bắt đầu sử dụng sức mạnh kinh tế để cho thấy kinh tế có thể thay đổi cán cân quyền lực ở bất kỳ khu vực nào.

Đọc tiếp...

Mỹ và chính sách "Một Trung Quốc"

Mỹ và chính sách

Bài viết mang tính cơ bản của hai chuyên gia hàng đầu tại CSIS, Bonnie S. Galser và Michael J. Green, về chính sách “Một Trung Quốc” của Mỹ cũng như tầm quan trọng của Đài Loan đối với cả Trung Quốc và Mỹ.

Đọc tiếp...

Châu Phi với sáng kiến “Một vành đai, một con đường” của Trung Quốc

Châu Phi với sáng kiến “Một vành đai, một con đường” của Trung Quốc

Kế hoạch của Trung Quốc nhằm tăng cường sáng kiến OBOR ở châu Phi diễn ra không chỉ ở trong một thế giới hậu Brexit, mà còn trong bối cảnh nước Mỹ vừa có một chính quyền mới, đứng đầu bởi ông Donald Trump, người hầu như chưa hề đề cập đến bất kỳ chính sách đối ngoại nào đối với châu Phi. Đây là cơ hội quý giá để Trung Quốc tăng cường thúc đẩy sáng kiến này tại Châu Phi.

Đọc tiếp...

Mỹ phải có cách tiếp cận riêng với Duterte

Mỹ phải có cách tiếp cận riêng với Duterte

Dù cách thức biểu hiện bề ngoài đôi khi rất khó hiểu và bốc đồng nhưng trên thực tế ông Duterte hiểu rất rõ mình đang làm gì và muốn gì. Ông dám lựa chọn rủi ro có tính toán để bảo vệ các lợi ích quốc gia và Chính quyền Trump sẽ phải có cách tiếp cận riêng với vị tổng thống theo đường lối dân túy này.

Đọc tiếp...

Úc đã sẵn sàng trong cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung?

Úc đã sẵn sàng trong cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung?

Mặc dù là một nền kinh tế mở tương đối nhỏ, Úc rõ ràng vẫn có thể bị ảnh hưởng trong một cuộc chiến thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Nếu chính sách thuế của ông Trump làm tổn hại quá trình chuyển đổi kinh tế của Trung Quốc sẽ gây ra thiệt hại to lớn đối với triển vọng kinh tế của Úc, đặc biệt là trong lĩnh vực nông nghiệp và dịch vụ.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 4899 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin