21 - 8 - 2018 | 11:15
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home QUAN HỆ QUỐC TẾ Những xu hướng địa chính trị ở Đông Á

Những xu hướng địa chính trị ở Đông Á

Email In PDF.

Đông Á đang ở tại một thời điểm lịch sử quan trọng khi hai xu hướng địa chính trị lớn nổi lên: sự gia tăng chiến lược của Trung Quốc và tác động từ sự trỗi dậy của Trung Quốc đối với vị thế lâu dài của Mỹ ở khu vực Đông Á. Vậy, những xu hướng này có tác động như thế nào đến khu vực Đông Á? ASEAN cần phải làm gì?

 

Khi cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc tăng lên, cả Nhật Bản và ASEAN phải đánh giá các chính sách chiến lược của mình. Nhật Bản và ASEAN sẽ là hai thực thể quan trọng tiếp theo (không xếp theo thứ tự cụ thể) trong bối cảnh chiến lược hiện nay, quyết sách của họ có thể quyết định đến sự ổn định trong khu vực Đông Á. Sự trỗi dậy của Trung Quốc là câu chuyện chính của thế kỷ này. Mặc dù Bắc Kinh nhiều lần đề cập đến chiến lược “trỗi dậy hòa bình”, song những hành vi hung hăng, hiếu chiến của Trung Quốc trong thời gian qua tiếp tục đặt ra nhiều câu hỏi về ý đồ thực sự của nước này. Sự ngờ vực xuất phát từ việc Trung Quốc củng cố tuyên bố chủ quyền của mình ở vùng Biển Đông và Biển Hoa Đông, bao gồm cả việc gấp rút cải tạo đất đá để mở rộng các hòn đảo, rạn san hô ở vùng Biển Đông. Các quốc gia có yêu sách khác cùng Mỹ và Nhật Bản lo ngại Trung Quốc có ý đồ quân sự hóa các hòn đảo nhân tạo, và điều này ngày càng trở nên rõ ràng khi đầu năm 2016 Bắc Kinh đã cho triển khai các hệ thống tên lửa phòng không trên đảo Phú Lâm thuộc quần đảo Hoàng Sa.

Phần lớn các nhà phân tích đều cho rằng sự quyết đoán của Trung Quốc trong vấn đề biển sẽ tiếp tục leo thang. Điều này đặc biệt đúng đối với các tranh chấp ở Biển Đông khi Trung Quốc coi tiểu vùng này như là khu vực “sân sau” của riêng mình. Sự quyết đoán của Trung Quốc đã dẫn đến sự tranh cãi gay gắt không chỉ giữa các quốc gia có tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông khác như Philippines và Việt Nam, mà còn với các đối tác lâu dài của mình như Malaysia và Indonesia vốn đứng trung lập trong cuộc tranh chấp này.

Xu hướng quan trọng thứ hai là khuyến khích Mỹ can dự, quan tâm và cam kết với khu vực Đông Á. Sự gia tăng chiến lược của Trung Quốc thách thức vai trò truyền thống của Mỹ như là nguồn ổn định chính trong khu vực. Mặc dù luôn lo ngại Mỹ bỏ rơi trong bối cảnh chiến lược hiện nay của Đông Á, nhưng có hai yếu tố sẽ khiến Mỹ quan tâm đến khu vực này nhiều hơn.

Thứ nhất là việc Trung Quốc và Triều Tiên mua sắm các công nghệ bất đối xứng như tên lửa đạn đạo, tàu ngầm và các vũ khí khác nhằm củng cố khả năng chống tiếp cận/chống xâm nhập và hạn chế khả năng tiếp cận các căn cứ quân sự của Mỹ ở Đông Bắc Á, và tiếp đến làm suy yếu khả năng răn đe mở rộng của Mỹ.

Yếu tố thứ hai bắt nguồn từ chính sách của Mỹ ở Trung Đông. Đối với khu vực Đông Á, Trung Đông là một nguồn phân tâm sự chú ý và các nguồn lực của Mỹ. Với tình hình hiện nay ở Syria và mối đe dọa từ tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng leo thang căng thẳng ra cả các khu vực khác, sự tham gia của Mỹ ở Trung Đông mặc dù sẽ được tăng cường, nhưng không vì thế Mỹ phớt lờ các quốc gia Đông Á.

Phản ứng của Nhật Bản và ASEAN đối với các xu hướng địa chính trị về cơ bản là khác nhau. Đối với Nhật Bản, những thay đổi này đã dẫn đến sự giải thích rõ ràng hơn về các mục tiêu an ninh quốc gia và chiến lược. Ở bên trong, Nhật Bản đã tăng cường khả năng quân sự của mình, điều chỉnh chiến lược quốc phòng tập trung hơn vào các khu vực phía Tây Nam, gỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu vũ khí và tăng chi tiêu quốc phòng. Ở bên ngoài, Nhật Bản đã tăng cường hợp tác quốc phòng với Mỹ, nhất là việc hai bên ký kết Hướng dẫn mới về Hợp tác Quốc phòng Nhật Bản- Mỹ năm 2015, bản nâng cấp đầu tiên kể từ năm 1997, cho phép Nhật Bản giúp bảo vệ Mỹ và các đồng minh khác, ngay cả khi Nhật Bản không phải là nước bị tấn công (được gọi là nhiệm vụ tự vệ tập thể). Nhật Bản cũng đã củng cố quan hệ an ninh với các nước có cùng mục tiêu (Úc, Ấn Độ), hình thành các quan hệ đối tác an ninh với nước nguyên đơn trong vụ tranh chấp Biển Đông (Philippines) cũng như với Việt Nam, và tham gia vào các nỗ lực ngoại giao quốc phòng mạnh mẽ song phương và đa phương (ADMM+).

Trong khi đó, tác động đối với ASEAN vẫn chưa rõ ràng. Điều này không bất ngờ vì ASEAN là một tập thể 10 quốc gia với các lợi ích quốc gia riêng biệt. Tuy nhiên, một tác động có thể nhìn thấy được, đó là sự rạn nứt trong ASEAN. Sự khác biệt giữa nhóm ủng hộ Trung Quốc, nhóm phản đối Trung Quốc và các nước trung lập đã trở nên rõ ràng hơn. Các cuộc họp ngoại trưởng ASEAN năm 2012 và năm 2015 là những ví dụ minh chứng cho sự rạn nứt này, khi đó các nước ASEAN đã không thể đạt được một sự đồng thuận về hành vi của Trung Quốc ở Biển Đông trong các thông cáo chung được công bố sau những cuộc họp. Vào tháng 4/2016, sự rạn nứt này một lần nữa được báo chí nhắc đến khi các ngoại trưởng của Trung Quốc, Lào, Campuchia và Brunei đã gặp nhau và đi đến thống nhất rằng vấn đề Biển Đông nên được giải quyết giữa Trung Quốc và các quốc gia yêu sách, chứ không phải thông qua khuôn khổ ASEAN- Trung Quốc. 

Rõ ràng để đối phó trước sự trỗi dậy của Trung Quốc, chính sách chiến lược toàn diện của Nhật Bản được hầu hết các quốc gia ASEAN chấp nhận, bởi vì động thái của Tokyo được coi là biện pháp phòng thủ. Tuy nhiên, Nhật Bản nên tránh bất kỳ hành vi gây mất ổn định về vấn đề di sản lịch sử chưa được giải quyết, chẳng hạn như thăm đền thờ Yasukuni. Điều này làm giảm thiện chí của Nhật Bản và ủng hộ quan điểm rằng Nhật Bản có thể là một nhân tố gây bất ổn. Ngoài ra, Nhật Bản nên tránh bất kỳ chiến lược cân bằng sức mạnh chống Trung Quốc mà có thể đẩy nhận thức của khu vực về việc Tokyo đang cố gắng tạo ra một liên minh chống Trung Quốc.

Đối với ASEAN, điều quan trọng là khu vực này vẫn là thể chế tổ chức hội nghị cho khu vực Đông Á thu hút sự tham gia của các nước lớn và cường quốc trong khu vực, cũng như duy trì sự liên quan của mình trong bối cảnh khu vực. Giải quyết sự thiếu đoàn kết của ASEAN là thách thức quan trọng nhất trong thập kỷ tới. ASEAN phải quyết định điểm giới hạn khi các hành động của Trung Quốc hay Mỹ trở nên bất lợi cho sự ổn định của khu vực, và đưa ra một cách tiếp cận chung cho thách thức này. Đây không phải là một sự thúc đẩy hướng tới việc tạo ra một chính sách đối ngoại và an ninh chung như của Liên minh châu Âu, mà là cách tiếp cận vấn đề dựa trên nhận thức chung. Trong khi đó, Nhật Bản đóng một vai trò quan trọng trong việc duy trì vai trò trung tâm của ASEAN nhằm bảo đảm sự hợp tác Nhật Bản- ASEAN mang lại ổn định cho khu vực.

Bhubhindar Singh là phó giáo sư và là điều phối viên Chương trình Kiến trúc Anh ninh Khu vực, trường Nghiên cứu Quốc tế S. Rajaratnam, Đại học Công nghệ Nanyang, Singapore. Bài viết được đăng trên Policy Forum.

Văn Cường (gt)

 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Tìm kiếm một chiến lược khả thi cho khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương

Tìm kiếm một chiến lược khả thi cho khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương

Để có thể thành công, Chiến lược Ấn Độ-Thái Bình Dương tự do và mở buộc phải thuyết phục được các lãnh đạo trong khu vực rằng Hoa Kỳ đang xây dựng một trật tự khu vực đáng để tham gia. Quan trọng nhất là việc các nguyên tắc và ý tưởng mang tính khả thi và Hoa Kỳ phải chứng minh được sự sẵn sàng cũng như khả năng thực hiện tầm nhìn của họ.

Đọc tiếp...

Rào cản khi Nga-Indonesia xích lại gần nhau

Rào cản khi Nga-Indonesia xích lại gần nhau

Đối với Nga, Indonesia lâu nay là một địa bàn tiềm năng nhưng không được chú trọng trong chính sách Hướng Đông của Nga. Tuy nhiên, từ năm 2012, Nga đã rất quan tâm đến việc thúc đẩy quan hệ với các quốc gia châu Á, trong đó có Indonesia.

Đọc tiếp...

Mỹ và phương Tây cần tham gia sáng kiến “Vành đai và Con đường” của Trung Quốc

Mỹ và phương Tây cần tham gia sáng kiến “Vành đai và Con đường” của Trung Quốc

"Dự án thế kỷ" của Chủ tịch Tập Cận Bình có thể giúp một số nền kinh tế nhưng cái giá chính trị những nước này phải trả là vô cùng lớn. Theo đó Mỹ và các nước phương Tây cần tham gia sáng kiến này, không nên để Trung Quốc "một mình một ngựa" vẽ ra "một trật tự thế giới mới" trong đó Trung Quốc sẽ nắm vai trò dẫn dắt.

Đọc tiếp...

Viễn cảnh biến động địa chính trị thế giới thời gian tới

Viễn cảnh biến động địa chính trị thế giới thời gian tới

Xung đột lớn sẽ diễn ra trên 3 đấu trường lớn: Châu Âu, Đông Nam Á và Trung Đông. Những dự đoán này có vẻ cực đoan, thậm chí là kỳ cục đối với những bạn đọc từ hàng thập kỷ nay quen với sự ổn định tương đối của thế giới. Tuy nhiên, cần phải nhớ nhiều điểm cốt yếu đã diễn ra trong lịch sử.

Đọc tiếp...

Hợp tác địa kinh tế Mỹ-Ấn trong bối cảnh Sáng kiến “Vành đai và Con đường” của Trung Quốc

Hợp tác địa kinh tế Mỹ-Ấn trong bối cảnh Sáng kiến “Vành đai và Con đường” của Trung Quốc

Mỹ và Ấn Độ có cơ hội để cùng xác định và triển khai một tầm nhìn địa kinh tế cho khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Tuy nhiên, họ vẫn cần phải vượt qua nhiều trở ngại khó khăn. Những nỗ lực từ Mỹ đều thất thường và đôi khi là thất sách trong khi đó, lịch sử và danh tiếng của Ấn Độ trong việc làm việc với các thể chế kinh tế đa phương khá hỗn tạp.

Đọc tiếp...

Những điều chỉnh chính sách của Nhật Bản với khu vực Đông Nam Á trong nhiệm kỳ 2 của chính phủ Shinzo Abe

Những điều chỉnh chính sách của Nhật Bản với khu vực Đông Nam Á trong nhiệm kỳ 2 của chính phủ Shinzo Abe

Bài viết tập trung phân tích chính sách của Nhật Bản với khu vực Đông Nam Á trong nhiệm kỳ 2 của chính quyền Thủ tướng Shinzo Abe, đồng thời bài viết cũng thảo luận về quan hệ Việt Nam – Nhật Bản, đưa ra một số khuyến nghị về biện pháp của Việt Nam trong hợp tác toàn diện với với Nhật Bản.

Đọc tiếp...

Phân tích lý thuyết trò chơi tam giác chiến lược của Dittmer

Phân tích lý thuyết trò chơi tam giác chiến lược của Dittmer

Bài nghiên cứu này sẽ giới thiệu khung lý thuyết trò chơi tam giác chiến lược do Lowell Dittmer xây dựng năm 1981 dựa trên mối quan hệ của ba siêu cường Mỹ - Liên Xô - Trung Quốc, và phân tích tác dụng cũng như hạn chế của khung lý thuyết này.

Đọc tiếp...

Liệu cuộc gặp Trump-Kim có dẫn tới nền hòa bình lâu dài?

Liệu cuộc gặp Trump-Kim có dẫn tới nền hòa bình lâu dài?

Đây là một cuộc gặp mang tính lịch sử. Nhưng liệu chiến lược “mất trí” ngẫu nhiên của Trump có thực sự hiệu quả hay không? Nếu câu trả lời là không thì đây hoàn toàn sẽ là một trò đùa đáng thất vọng, một màn kịch câm, hai cái tôi trong cuộc chơi vô nghĩa.

Đọc tiếp...

Năm câu hỏi lớn sau cuộc gặp thượng đỉnh Trump-Kim

Năm câu hỏi lớn sau cuộc gặp thượng đỉnh Trump-Kim

Cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Donald Trump và nhà lãnh đạo Kim Jong-un thu hút sự quan tâm của toàn thế giới đã diễn ra theo đúng kế hoạch. Cuộc gặp này có thể diễn ra thực sự đã vượt ngoài sức tưởng tượng của nhiều người. Tuy nhiên sau cuộc gặp này, còn nhiều vấn đề cũng được đặt ra.

Đọc tiếp...

Các vấn đề then chốt trong đàm phán Mỹ-Triều

Các vấn đề then chốt trong đàm phán Mỹ-Triều

Cần phải có một cách tiếp cận theo từng giai đoạn đối với việc phi hạt nhân hóa vì trên thực tế, việc vạch ra một lộ trình phi hạt nhân hóa toàn diện sẽ đòi hỏi phải có một số giai đoạn hoạt động, vì lý do đơn giản là cả Washington và Bình Nhưỡng sẽ không nhất trí khởi động tiến trình này với những nhượng bộ tế nhị hay tốn kém nhất được đưa ra ngay từ đầu.

Đọc tiếp...

Lầu Năm Góc và kế hoạch cho “cuộc chiến trường kỳ” chống Trung Quốc và Nga

Lầu Năm Góc và kế hoạch cho “cuộc chiến trường kỳ” chống Trung Quốc và Nga

Sự tập trung vào Trung Quốc và Nga trong việc lập kế hoạch quân sự của Mỹ phản ánh cách mà các quan chức quân sự hàng đầu hiện đang đánh giá lại cán cân chiến lược toàn cầu, một tiến trình đã bắt đầu từ rất lâu trước khi Donald Trump bước vào Nhà Trắng.

Đọc tiếp...

Lựa chọn khả thi nào cho tổng thống Donald Trump trong vấn đề Triều Tiên?

Lựa chọn khả thi nào cho tổng thống Donald Trump trong vấn đề Triều Tiên?

Vấn đề trọng tâm là liệu Chính quyền Trump có sẵn sàng suy nghĩ lại về chính sách của Mỹ với Triều Tiên và theo đuổi các chiến lược có thể giúp ổn định tình hình thay vì giải quyết nó hay không. Kết quả đó ít lý tưởng hơn, nhưng các chính sách tốt không phải chỉ là những chính sách đáng mong muốn, mà chúng phải là những chính sách khả thi.

Đọc tiếp...

Cơn sóng thần chính trị mới của Malaysia?

Cơn sóng thần chính trị mới của Malaysia?

Trong vận động tranh cử, Thủ tướng Mahathir Mohamad, 92 tuổi, từng nhiều lần chỉ trích cựu Thủ tướng Najib Razak, lại còn cam kết sau cuộc bầu cử phải xem xét lại điều khoản hợp tác giữa Trung Quốc và Malaysia, thậm chí còn dự định khởi động lại đàm phán Biển Đông. Sự thay đổi đảng cầm quyền ở Malaysia liệu có đưa tới biến số trong quan hệ Trung Quốc-Malaysia hay không?

Đọc tiếp...

Ấn Độ-Việt Nam: Quan hệ đối tác chiến lược đang phát triển mạnh mẽ

Ấn Độ-Việt Nam: Quan hệ đối tác chiến lược đang phát triển mạnh mẽ

Những xu hướng gần đây trong mối quan hệ Ấn Độ-Việt Nam đã được ban lãnh đạo chính trị hai nước cam kết thúc đẩy mạnh mẽ. Đây chính là động lực giúp mối quan hệ hai nước tiếp tục phát triển vững mạnh hơn trong tương lai, đặc biệt là trong bối cảnh chính trị, kinh tế khu vực và quốc tế đang có sự điều chỉnh.

Đọc tiếp...

Tương lai quan hệ Malaysia - Trung Quốc sau bầu cử 2018

Tương lai quan hệ Malaysia - Trung Quốc sau bầu cử 2018

Sau chiến thắng gây sốc của phe đối lập trong cuộc bầu cử lần thứ 14 ở Malaysia tuần qua, nhiều người cho rằng sự ra đi của Thủ tướng Najib Razak có thể dẫn đến một cách tiếp cận mới trong chính sách đối ngoại của Malaysia và ảnh hưởng đến quan hệ giữa Malaysia với Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Trung Quốc đang thay đổi hay cải thiện trật tự thời hậu chiến?

Trung Quốc đang thay đổi hay cải thiện trật tự thời hậu chiến?

Việc Mỹ rõ ràng rút bỏ quan điểm ủng hộ toàn cầu hóa, cùng sự thiếu nhiệt tình của họ trong việc duy trì các cấu trúc kinh tế và an ninh thời hậu chiến mà họ giúp thiết lập và dẫn dắt, đã mở ra các cơ hội cho Trung Quốc - nền kinh tế thứ 2 thế giới - đảm nhiệm các nghĩa vụ quốc tế lớn hơn đi kèm sự trỗi dậy của họ.

Đọc tiếp...

Cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ-Triều có thể sử dụng quân bài hy sinh Trung Quốc

Cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ-Triều có thể sử dụng quân bài hy sinh Trung Quốc

Nếu Trung Quốc không kiểm điểm lại sâu sắc chính sách của mình đối với Triều Tiên mà chỉ đơn giản đẩy trách nhiệm cho nước khác, thì đây là sai lầm lịch sử và quốc gia cuối cùng bị thiệt hại sẽ là Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Những giới hạn trong sự can dự với Triều Tiên

Những giới hạn trong sự can dự với Triều Tiên

Trong suốt chiến dịch tranh cử vào ghế tổng thống mới của Hàn Quốc, ông Moon Jae-in đã hứa hẹn phục hồi chính sách ánh dương can dự với Triều Tiên. Dù tổng thống Hàn Quốc có cơ hội để thực hiện chính sách này hay không, chính sách Ánh dương vẫn tồn tại những hạn chế và đó là điều mà Hàn Quốc và cả Mỹ cần khắc phục.

Đọc tiếp...

Trung Quốc đang theo kiểu mô hình bá quyền khu vực như thế nào?

Trung Quốc đang theo kiểu mô hình bá quyền khu vực như thế nào?

Thời điểm ảnh hưởng bao trùm của Trung Quốc về kinh tế, quân sự và chính trị tại khu vực sẽ đến. Các đồng minh và đối tác của Mỹ tại khu vực có cần phải tăng cường nỗ lực phòng vệ riêng rẽ và đẩy mạnh hợp tác với quốc gia khác trong khu vực hay không và bằng cách nào?

Đọc tiếp...

Philippines: Chính sách đối ngoại nhằm đối phó với môi trường an ninh năng động

Philippines: Chính sách đối ngoại nhằm đối phó với môi trường an ninh năng động

Để hiểu được chính sách đối ngoại đang nổi lên của Duterte, cần phân tích giao điểm của 5 yếu tố then chốt: chủ nghĩa dân túy; sự tập trung quyền lực nhanh chóng trong tay Duterte; thiếu sự cam kết rõ ràng của Mỹ đối với Philippines ở Biển Đông; sự ve vãn của Trung Quốc nhằm thuyết phục Philippines gạt Phán quyết sang một bên; và cuối cùng là việc Duterte “cá nhân hoá” chính sách đối ngoại.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 7637 khách và 1 thành viên Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin