26 - 3 - 2017 | 20:07
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home QUAN HỆ QUỐC TẾ Những xu hướng địa chính trị ở Đông Á

Những xu hướng địa chính trị ở Đông Á

Email In PDF.

Đông Á đang ở tại một thời điểm lịch sử quan trọng khi hai xu hướng địa chính trị lớn nổi lên: sự gia tăng chiến lược của Trung Quốc và tác động từ sự trỗi dậy của Trung Quốc đối với vị thế lâu dài của Mỹ ở khu vực Đông Á. Vậy, những xu hướng này có tác động như thế nào đến khu vực Đông Á? ASEAN cần phải làm gì?

 

Khi cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc tăng lên, cả Nhật Bản và ASEAN phải đánh giá các chính sách chiến lược của mình. Nhật Bản và ASEAN sẽ là hai thực thể quan trọng tiếp theo (không xếp theo thứ tự cụ thể) trong bối cảnh chiến lược hiện nay, quyết sách của họ có thể quyết định đến sự ổn định trong khu vực Đông Á. Sự trỗi dậy của Trung Quốc là câu chuyện chính của thế kỷ này. Mặc dù Bắc Kinh nhiều lần đề cập đến chiến lược “trỗi dậy hòa bình”, song những hành vi hung hăng, hiếu chiến của Trung Quốc trong thời gian qua tiếp tục đặt ra nhiều câu hỏi về ý đồ thực sự của nước này. Sự ngờ vực xuất phát từ việc Trung Quốc củng cố tuyên bố chủ quyền của mình ở vùng Biển Đông và Biển Hoa Đông, bao gồm cả việc gấp rút cải tạo đất đá để mở rộng các hòn đảo, rạn san hô ở vùng Biển Đông. Các quốc gia có yêu sách khác cùng Mỹ và Nhật Bản lo ngại Trung Quốc có ý đồ quân sự hóa các hòn đảo nhân tạo, và điều này ngày càng trở nên rõ ràng khi đầu năm 2016 Bắc Kinh đã cho triển khai các hệ thống tên lửa phòng không trên đảo Phú Lâm thuộc quần đảo Hoàng Sa.

Phần lớn các nhà phân tích đều cho rằng sự quyết đoán của Trung Quốc trong vấn đề biển sẽ tiếp tục leo thang. Điều này đặc biệt đúng đối với các tranh chấp ở Biển Đông khi Trung Quốc coi tiểu vùng này như là khu vực “sân sau” của riêng mình. Sự quyết đoán của Trung Quốc đã dẫn đến sự tranh cãi gay gắt không chỉ giữa các quốc gia có tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông khác như Philippines và Việt Nam, mà còn với các đối tác lâu dài của mình như Malaysia và Indonesia vốn đứng trung lập trong cuộc tranh chấp này.

Xu hướng quan trọng thứ hai là khuyến khích Mỹ can dự, quan tâm và cam kết với khu vực Đông Á. Sự gia tăng chiến lược của Trung Quốc thách thức vai trò truyền thống của Mỹ như là nguồn ổn định chính trong khu vực. Mặc dù luôn lo ngại Mỹ bỏ rơi trong bối cảnh chiến lược hiện nay của Đông Á, nhưng có hai yếu tố sẽ khiến Mỹ quan tâm đến khu vực này nhiều hơn.

Thứ nhất là việc Trung Quốc và Triều Tiên mua sắm các công nghệ bất đối xứng như tên lửa đạn đạo, tàu ngầm và các vũ khí khác nhằm củng cố khả năng chống tiếp cận/chống xâm nhập và hạn chế khả năng tiếp cận các căn cứ quân sự của Mỹ ở Đông Bắc Á, và tiếp đến làm suy yếu khả năng răn đe mở rộng của Mỹ.

Yếu tố thứ hai bắt nguồn từ chính sách của Mỹ ở Trung Đông. Đối với khu vực Đông Á, Trung Đông là một nguồn phân tâm sự chú ý và các nguồn lực của Mỹ. Với tình hình hiện nay ở Syria và mối đe dọa từ tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng leo thang căng thẳng ra cả các khu vực khác, sự tham gia của Mỹ ở Trung Đông mặc dù sẽ được tăng cường, nhưng không vì thế Mỹ phớt lờ các quốc gia Đông Á.

Phản ứng của Nhật Bản và ASEAN đối với các xu hướng địa chính trị về cơ bản là khác nhau. Đối với Nhật Bản, những thay đổi này đã dẫn đến sự giải thích rõ ràng hơn về các mục tiêu an ninh quốc gia và chiến lược. Ở bên trong, Nhật Bản đã tăng cường khả năng quân sự của mình, điều chỉnh chiến lược quốc phòng tập trung hơn vào các khu vực phía Tây Nam, gỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu vũ khí và tăng chi tiêu quốc phòng. Ở bên ngoài, Nhật Bản đã tăng cường hợp tác quốc phòng với Mỹ, nhất là việc hai bên ký kết Hướng dẫn mới về Hợp tác Quốc phòng Nhật Bản- Mỹ năm 2015, bản nâng cấp đầu tiên kể từ năm 1997, cho phép Nhật Bản giúp bảo vệ Mỹ và các đồng minh khác, ngay cả khi Nhật Bản không phải là nước bị tấn công (được gọi là nhiệm vụ tự vệ tập thể). Nhật Bản cũng đã củng cố quan hệ an ninh với các nước có cùng mục tiêu (Úc, Ấn Độ), hình thành các quan hệ đối tác an ninh với nước nguyên đơn trong vụ tranh chấp Biển Đông (Philippines) cũng như với Việt Nam, và tham gia vào các nỗ lực ngoại giao quốc phòng mạnh mẽ song phương và đa phương (ADMM+).

Trong khi đó, tác động đối với ASEAN vẫn chưa rõ ràng. Điều này không bất ngờ vì ASEAN là một tập thể 10 quốc gia với các lợi ích quốc gia riêng biệt. Tuy nhiên, một tác động có thể nhìn thấy được, đó là sự rạn nứt trong ASEAN. Sự khác biệt giữa nhóm ủng hộ Trung Quốc, nhóm phản đối Trung Quốc và các nước trung lập đã trở nên rõ ràng hơn. Các cuộc họp ngoại trưởng ASEAN năm 2012 và năm 2015 là những ví dụ minh chứng cho sự rạn nứt này, khi đó các nước ASEAN đã không thể đạt được một sự đồng thuận về hành vi của Trung Quốc ở Biển Đông trong các thông cáo chung được công bố sau những cuộc họp. Vào tháng 4/2016, sự rạn nứt này một lần nữa được báo chí nhắc đến khi các ngoại trưởng của Trung Quốc, Lào, Campuchia và Brunei đã gặp nhau và đi đến thống nhất rằng vấn đề Biển Đông nên được giải quyết giữa Trung Quốc và các quốc gia yêu sách, chứ không phải thông qua khuôn khổ ASEAN- Trung Quốc. 

Rõ ràng để đối phó trước sự trỗi dậy của Trung Quốc, chính sách chiến lược toàn diện của Nhật Bản được hầu hết các quốc gia ASEAN chấp nhận, bởi vì động thái của Tokyo được coi là biện pháp phòng thủ. Tuy nhiên, Nhật Bản nên tránh bất kỳ hành vi gây mất ổn định về vấn đề di sản lịch sử chưa được giải quyết, chẳng hạn như thăm đền thờ Yasukuni. Điều này làm giảm thiện chí của Nhật Bản và ủng hộ quan điểm rằng Nhật Bản có thể là một nhân tố gây bất ổn. Ngoài ra, Nhật Bản nên tránh bất kỳ chiến lược cân bằng sức mạnh chống Trung Quốc mà có thể đẩy nhận thức của khu vực về việc Tokyo đang cố gắng tạo ra một liên minh chống Trung Quốc.

Đối với ASEAN, điều quan trọng là khu vực này vẫn là thể chế tổ chức hội nghị cho khu vực Đông Á thu hút sự tham gia của các nước lớn và cường quốc trong khu vực, cũng như duy trì sự liên quan của mình trong bối cảnh khu vực. Giải quyết sự thiếu đoàn kết của ASEAN là thách thức quan trọng nhất trong thập kỷ tới. ASEAN phải quyết định điểm giới hạn khi các hành động của Trung Quốc hay Mỹ trở nên bất lợi cho sự ổn định của khu vực, và đưa ra một cách tiếp cận chung cho thách thức này. Đây không phải là một sự thúc đẩy hướng tới việc tạo ra một chính sách đối ngoại và an ninh chung như của Liên minh châu Âu, mà là cách tiếp cận vấn đề dựa trên nhận thức chung. Trong khi đó, Nhật Bản đóng một vai trò quan trọng trong việc duy trì vai trò trung tâm của ASEAN nhằm bảo đảm sự hợp tác Nhật Bản- ASEAN mang lại ổn định cho khu vực.

Bhubhindar Singh là phó giáo sư và là điều phối viên Chương trình Kiến trúc Anh ninh Khu vực, trường Nghiên cứu Quốc tế S. Rajaratnam, Đại học Công nghệ Nanyang, Singapore. Bài viết được đăng trên Policy Forum.

Văn Cường (gt)

 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Comments  

 
0 #1 Chưa hayĐỗ Minh Thơ 2017-02-12 21:14
Bài viết thiếu chủ thuyết và ý tưởng chính. Nhạt
Quote
 

Bình luận


Mã bảo mật
Tạo mã mới

THAAD và tương lai về sự ổn định chiến lược tại Đông Á

THAAD và tương lai về sự ổn định chiến lược tại Đông Á

Triển khai THAAD có thể giảm nguy cơ leo thang hạt nhân trên Bán đảo Triều Tiên, nhưng cũng có thể làm tăng khả năng leo thang hạt nhân với Trung Quốc. Mặc dù phản ứng của Bắc Kinh vẫn chưa rõ ràng vào thời điểm này, song Trung Quốc vẫn có những động cơ mạnh mẽ để điều chỉnh học thuyết và công nghệ vũ khí hạt nhân.

Đọc tiếp...

Hạn chót cho chính sách Trung Quốc của Mỹ

Hạn chót cho chính sách Trung Quốc của Mỹ

Các đời tổng thống Mỹ từ năm 1979 đến nay đều cho rằng một Trung Quốc mạnh mẽ, hòa bình sẽ mang lại lợi ích lớn nhất cho sự ổn định quốc tế và Mỹ. Tổng thống Trump liệu có sẵn sàng đưa ra tuyên bố tương tự?

Đọc tiếp...

Cách Úc xử lý quan hệ khu vực trong bối cảnh bất ổn toàn cầu

Cách Úc xử lý quan hệ khu vực trong bối cảnh bất ổn toàn cầu

Với nhiệm kỳ của Tổng thống Mỹ Donald Trump và sự quyết đoán của Trung Quốc làm tăng bất ổn khu vực, Úc cùng với các nước láng giềng nên tìm kiếm những cách thức mới để thắt chặt các mối quan hệ khu vực, tránh hoài niệm quá khứ.

Đọc tiếp...

Thách thức Donald Trump của Shinzo Abe và các lựa chọn chính sách ngoại giao của Nhật Bản

Thách thức Donald Trump của Shinzo Abe và các lựa chọn chính sách ngoại giao của Nhật Bản

Thách thức đối với Abe là phải khéo léo tìm cho Nhật Bản một vai trò trong môi trường an ninh mới và bất ổn hiện nay tại khu vực, và làm cho vai trò đó ăn khớp với mục tiêu của chính ông là “làm cho Nhật Bản vĩ đại trở lại” về mặt chính trị-quân sự ở châu Á và toàn cầu.

Đọc tiếp...

Nhật Bản tìm kiếm quan hệ chiến lược vững mạnh hơn ở Đông Nam Á

Nhật Bản tìm kiếm quan hệ chiến lược vững mạnh hơn ở Đông Nam Á

Trong 6 ngày vào tháng 1/2017, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đã di chuyển trên 18.000 ki-lô-mét, đến thăm Philippines, Indonesia, Việt Nam và Úc. Thời điểm và kế hoạch hành trình của chuyến đi có phần gấp gáp này phản ánh nhiều lo ngại về bối cảnh chính trị đang thay đổi.

Đọc tiếp...

Phải chăng Donald Trump thật sự là mối đe dọa đối với Trung Quốc?

Phải chăng Donald Trump thật sự là mối đe dọa đối với Trung Quốc?

Tổng thống Mỹ đem lại nguy cơ về cuộc chiến kinh tế và những căng thẳng trong vấn đề lãnh thổ. Tuy nhiên, ông Tập Cận Bình có thể sử dụng kẻ thù bên ngoài này để tăng cường quyền lực của mình. 

Đọc tiếp...

Quan hệ Mỹ-Trung sẽ như thế nào dưới thời Donald Trump?

Quan hệ Mỹ-Trung sẽ như thế nào dưới thời Donald Trump?

Quan hệ Mỹ-Trung là trọng tâm của sự cân bằng chiến lược tương lai tại châu Á. Diễn biến ban đầu cho thấy Bắc Kinh đã tiếp nhận việc Donald Trump đắc cử với ít nhiều lạc quan. Tuy nhiên, những phát ngôn và diễn biến sau đó đã buộc Bắc Kinh lựa chọn thực hiện chính sách chờ thời thận trọng. Tương lai mối quan hệ Mỹ - Trung sẽ được định hình như thế nào?

Đọc tiếp...

Những nước cờ của Nga trong bối cảnh Mỹ có tân tổng thống

Những nước cờ của Nga trong bối cảnh Mỹ có tân tổng thống

Mặc dù ông Putin đã lấy lại được phần nào vị thế vốn có của Nga trên trường quốc tế, tuy nhiên, nếu không đẩy mạnh nền kinh tế đang chậm chạp của mình, thì khả năng tiến xa của Nga trong tương lai sẽ bị hạn chế.

Đọc tiếp...

Vai trò của Nga trong cấu trúc châu Á-Thái Bình Dương

Vai trò của Nga trong cấu trúc châu Á-Thái Bình Dương

Không bao giờ nên cho rằng trong bất cứ cuộc cuộc khủng hoảng địa chính trị trong tương lai nào tại châu Á, lợi ích kinh tế sẽ thắng thế trước các đam mê chính trị. Đó là lý do Châu Á cần một tổ chức khu vực có khả năng giải quyết những vấn đề chính sách kinh tế và an ninh.

Đọc tiếp...

Cạnh tranh địa chính trị Trung-Ấn định hình bức tranh chiến lược Nam Á

Cạnh tranh địa chính trị Trung-Ấn định hình bức tranh chiến lược Nam Á

Trung Quốc chỉ là một trong ba chặng dừng chân của chuyến công du nước ngoài gần đây của Ngoại trưởng Ấn Độ, song điểm dừng chân này lại có ý nghĩa bao trùm lên cả chuyến đi.

Đọc tiếp...

Nhiều triển vọng trong mối quan hệ Nhật Bản-Ấn Độ

Nhiều triển vọng trong mối quan hệ Nhật Bản-Ấn Độ

Trong môi trường địa chính trị như hiện nay, Nhật Bản sẽ hưởng lợi từ việc thúc đẩy mối quan hệ với các nước khác trong khu vực, và có thể họ sẽ theo đuổi mối quan hệ sâu rộng với Ấn Độ, một đối tác tự nhiên của Nhật Bản.

Đọc tiếp...

“Giải pháp Trung quốc”: Bắc kinh đáp trả ông Trump

“Giải pháp Trung quốc”: Bắc kinh đáp trả ông Trump

Khi ông Trump tập trung vào việc làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại, Trung Quốc nhận ra được quà tặng trời cho về địa chính trị: Cơ hội giành được vị thế cao về đạo đức trên toàn cầu và dẫn dắt sự phát triển của các lợi ích chung.

Đọc tiếp...

Quan hệ Mỹ-Nhật: “Đồng sàng dị mộng”?

Quan hệ Mỹ-Nhật: “Đồng sàng dị mộng”?

Xét trên cả khía cạnh chính thức và không chính thức, cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe gần đây là một lời khẳng định rõ ràng cho mối liên minh giữa hai nước. Tuy nhiên, thực tế mối quan hệ này có thể phát triển như thế nào lại là điều cần bàn kỹ.

Đọc tiếp...

Nhân tố Trump trong liên minh Mỹ-Úc

Nhân tố Trump trong liên minh Mỹ-Úc

Trên khắp thế giới, các nhà lãnh đạo đang cố gắng phân tích xem chính quyền Trump có ý nghĩa gì với họ và họ nên xử lý quan hệ này như thế nào. Tình trạng khó khăn này là rõ ràng hơn cả đối với Canberra vì liên minh Mỹ-Úc rất bền chặt trong nhiều thập kỷ qua.

Đọc tiếp...

Các bước triển khai một TPP không có Mỹ

Các bước triển khai một TPP không có Mỹ

TPP đã rơi vào tình trạng rối loạn sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố rút Mỹ ra khỏi thỏa thuận thương mại mang tính bước ngoặt này. Hiện nay, một số thành viên TPP đang tìm kiếm một thỏa thuận thương mại không có Mỹ, được gọi là "TPP11" hoặc "TPP 12-1".

Đọc tiếp...

Ấn Độ đang vật lộn với Trung Quốc ở khu vực?

Ấn Độ đang vật lộn với Trung Quốc ở khu vực?

Trung Quốc có thể vượt trội Ấn Độ về mặt quân sự song nhận thức rằng không thể ảnh hưởng đến khu vực bằng quân sự nên thay vào đó, bắt đầu sử dụng sức mạnh kinh tế để cho thấy kinh tế có thể thay đổi cán cân quyền lực ở bất kỳ khu vực nào.

Đọc tiếp...

Mỹ và chính sách "Một Trung Quốc"

Mỹ và chính sách

Bài viết mang tính cơ bản của hai chuyên gia hàng đầu tại CSIS, Bonnie S. Galser và Michael J. Green, về chính sách “Một Trung Quốc” của Mỹ cũng như tầm quan trọng của Đài Loan đối với cả Trung Quốc và Mỹ.

Đọc tiếp...

Châu Phi với sáng kiến “Một vành đai, một con đường” của Trung Quốc

Châu Phi với sáng kiến “Một vành đai, một con đường” của Trung Quốc

Kế hoạch của Trung Quốc nhằm tăng cường sáng kiến OBOR ở châu Phi diễn ra không chỉ ở trong một thế giới hậu Brexit, mà còn trong bối cảnh nước Mỹ vừa có một chính quyền mới, đứng đầu bởi ông Donald Trump, người hầu như chưa hề đề cập đến bất kỳ chính sách đối ngoại nào đối với châu Phi. Đây là cơ hội quý giá để Trung Quốc tăng cường thúc đẩy sáng kiến này tại Châu Phi.

Đọc tiếp...

Mỹ phải có cách tiếp cận riêng với Duterte

Mỹ phải có cách tiếp cận riêng với Duterte

Dù cách thức biểu hiện bề ngoài đôi khi rất khó hiểu và bốc đồng nhưng trên thực tế ông Duterte hiểu rất rõ mình đang làm gì và muốn gì. Ông dám lựa chọn rủi ro có tính toán để bảo vệ các lợi ích quốc gia và Chính quyền Trump sẽ phải có cách tiếp cận riêng với vị tổng thống theo đường lối dân túy này.

Đọc tiếp...

Úc đã sẵn sàng trong cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung?

Úc đã sẵn sàng trong cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung?

Mặc dù là một nền kinh tế mở tương đối nhỏ, Úc rõ ràng vẫn có thể bị ảnh hưởng trong một cuộc chiến thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Nếu chính sách thuế của ông Trump làm tổn hại quá trình chuyển đổi kinh tế của Trung Quốc sẽ gây ra thiệt hại to lớn đối với triển vọng kinh tế của Úc, đặc biệt là trong lĩnh vực nông nghiệp và dịch vụ.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 4901 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin