18 - 4 - 2021 | 4:23
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home QUAN HỆ QUỐC TẾ Nga cần những lựa chọn để đối phó với Trung Quốc

Nga cần những lựa chọn để đối phó với Trung Quốc

Email In PDF.

Trung Quốc có thể giúp Nga kiềm chế Mỹ ở Trung Á, nhưng đồng thời cũng dần dần làm xói mòn vị thế của chính Nga ở đó. Trong thập kỷ qua, Trung Quốc đã vượt qua Nga, trở thành đối tác thương mại hàng đầu với 5 nước Trung Á.

 

140210013639-xi-jinping-putin-horizontal-large-gallery.jpg

Hai năm trước, ngay sau khi phương Tây áp đặt các lệnh trừng phạt chống lại Nga, xa lánh nước này về mặt ngoại giao vì đã sáp nhập bất hợp pháp Crimea, Tổng thống Nga Putin đã đến Thượng Hải để ca tụng một mối quan hệ chiến lược đang “đâm chồi nảy lộc” với Trung Quốc. Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã đưa ra một tuyên bố hứa hẹn cùng hành động chống lại mưu đồ bá chủ của Mỹ và cam kết đưa mối quan hệ chính trị và kinh tế giữa hai nước đi vào chiều sâu. Biểu tượng của bản cam kết này là một thỏa thuận trị giá 400 tỷ USD mà cuối cùng sẽ đưa khí đốt tự nhiên của Nga sang Trung Quốc. Ông Putin hãnh diện rằng quan hệ Trung-Nga chưa bao giờ tốt hơn. Ông sẽ không khuất phục trước sức ép của phương Tây. Và ông đã có những lựa chọn. Hai năm sau, Nga chợt nhận ra mình chỉ còn một lựa chọn là Trung Quốc.

Các nhà bình luận đã nói về một chiến lược “xoay trục” sang châu Á của Nga song song với của Mỹ. Trên thực tế, nỗ lực xây dựng quan hệ với Trung Quốc – để tạo ra những lựa chọn chiến lược – đã bắt đầu sớm hơn nhiều từ khi Liên Xô suy yếu. Khi đó, nhà lãnh đạo Liên Xô Gorbachev đã nỗ lực tiến tới để khôi phục thế cân bằng mối quan hệ tay ba giữa ba cường quốc, khi quan hệ Trung-Mỹ trở nên bấp bênh với sự nổi lên của phong trào dân chủ năm 1989 tại Quảng trường Thiên An Môn. Trong thập niên đầu tiên hậu Liên Xô, việc nối lại quan hệ hữu nghị đã đi vào chiều sâu, mà đỉnh cao là Hiệp ước láng giềng thân thiện, hữu nghị và hợp tác vào năm 2001. Nhờ đó, hợp tác thương mại giữa hai nước đã nở rộ: kim ngạch thương mại song phương từ 16 tỷ USD năm 2003 tăng vọt lên 95 tỷ USD năm 2014, khi Trung Quốc đã trở thành đối tác thương mại hàng đầu của Nga. Cuộc khủng hoảng ở Ukraine chỉ tăng cường việc Nga đón nhận Trung Quốc.

Các mối quan hệ gần gũi hơn luôn đem lại ý thức chiến lược tốt. Bên cạnh việc làm xói mòn đòn bẩy về mặt ngoại giao của Mỹ đối với Nga, họ im lặng, và nhờ thế giảm bớt gánh nặng bảo vệ đường biên giới dài Trung-Nga sau hàng thập kỷ căng thẳng, trong đó có một cuộc xung đột vũ trang ngắn vào năm 1969. Tăng cường bán vũ khí cho Trung Quốc đã đem lại sinh lực cho nền công nghiệp quốc phòng Nga, đặc biệt là vào những năm 1990, khi mà Nga đã không còn đủ khả năng chi những khoản tiền lớn cho quân đội nước này. Ở Trung Á, trong khuôn khổ Tổ chức Hợp tác Thượng Hải, hai nhà lãnh đạo Nga và Trung Quốc đã kháng cự lại ảnh hưởng của Mỹ khi nước này tăng cường sự hiện diện của mình để duy trì các chiến dịch quân sự ở Afghanistan.

Hiện nay, các mối quan hệ gần gũi hơn cũng giúp Nga đứng vững trên sân khấu thị trường kinh tế sôi động nhất của thế giới - Đông Á. Lợi ích trải khắp nền kinh tế của Nga, nhưng những mối liên hệ thương mại vững chắc đã đem lại tiềm năng lớn để phát triển các nền kinh tế đã suy kiệt ở vùng Viễn Đông của Nga. Hơn thế nữa, các thị trường ở Đông Á, đặc biệt là Trung Quốc, có thể giúp đa dạng hóa thượng mại của Nga để thoát khỏi sự phụ thuộc quá mức vào châu Âu, trong những năm gần đây, vốn chiếm một nửa thương mại quốc tế của Nga và phần lớn nhất đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Nga.

Tuy nhiên, các lợi ích lớn thường đi kèm rủi ro cao về địa chính trị, kinh tế và tâm lý. Chẳng hạn Trung Quốc có thể giúp Nga kiềm chế Mỹ ở Trung Á, nhưng đồng thời cũng dần dần làm xói mòn vị thế của chính Nga ở đó. Trong thập kỷ qua, Trung Quốc đã vượt qua Nga, trở thành đối tác thương mại hàng đầu với 5 nước Trung Á. Tương tự, Trung Quốc có thể đem lại hy vọng phát triển vùng Viễn Đông của Nga, nhưng khu vực này có nguy cơ trở nên bị phụ thuộc vào các thị trường Trung Quốc, và việc khu vực này hội nhập khu vực kinh tế Đông Bắc Á có thể làm suy yếu mối quan hệ vốn đã mong manh với phần châu Âu xa xôi của Nga.

Nhưng thách thức lớn nhất có lẽ là về tâm lý, kết quả của việc vận mệnh bị đảo ngược quá nhanh. Trong phần lớn 300 năm qua, Nga là một siêu cường; nếu không phải về sản lượng kinh tế hay dân số thì cũng không nghi ngờ gì về nguồn năng lượng và tham vọng. Trong thế kỷ 18 và 19, Nga đã củng cố vị thế của mình ở Đông Á gây tổn hại cho một Đế chế Trung Hoa đang suy tàn và chiếm vùng lãnh thổ phía Bắc Mãn Châu, bao gồm phần đất nay là cảng Vladivostok nhờ một trong những hiệp ước bất bình đẳng giữa thế kỷ 19. Sau khi Đảng Cộng sản Trung Quốc lên nắm quyền năm 1949, việc Nga cố vấn cho Trung Quốc một cách ngạo mạn đã dẫn đến sự chia rẽ trong phong trào cộng sản quốc tế những năm 1960 và cuối cùng đẩy Trung Quốc vào thế hình thành liên minh với Mỹ những năm 1970. Khi đó trạng thái cân bằng đã thay đổi. Tại thời điểm Liên Xô tan rã, nền kinh tế của Nga và Trung Quốc đại thể có quy mô như nhau. Hiện nay, nền kinh tế Trung Quốc đã lớn gấp 5 lần của Nga và khoảng cách đó hứa hẹn còn lớn hơn trong những năm tới.

Đằng sau sự chêch lệch về kinh tế là một khoảng cách thậm chí còn lớn hơn về tham vọng và tầm nhìn chiến lược. Trung Quốc là một cường quốc đang trỗi dậy, hướng về phía trước với sự lạc quan; nước này đang xây dựng tương lai. Nga là một cường quốc đang suy sụp, lo lắng rằng mình sẽ không thể khôi phục sự vĩ đại đã mất; Nga muốn tái dựng quá khứ.

Khoảng cách còn thể hiện rõ ràng ở các điểm trọng tâm trong chiến lược lớn của hai nước, dự án “Một vành đài, một con đường” (Con đường tơ lụa mới) của Trung Quốc và Liên minh kinh tế Á-Âu của Nga. Sáng kiến của Trung Quốc là một kế hoạch cơ sở hạ tầng Á-Âu khổng lồ nhằm chuyển đổi khung cảnh bằng các hành lang trên biển và trên bộ, kết nối hai khu vực kinh tế chiến lược lớn của thế giới, Đông Á và châu Âu. Trung Quốc đã thành lập Ngân hàng đầu tư cơ sở hạ tầng châu Á (AIIB) và thuyết phục hầu hết các cường quốc kinh tế hàng đầu thế giới tham gia và hỗ trợ tài chính cho tầm nhìn của mình. Ngược lại, sáng kiến của Nga là một nỗ lực nhằm tái hội nhập các nền kinh tế trì trệ và các nhà nước dễ đổ vỡ thuộc Liên Xô trước đây dưới sự lãnh đạo của Moksva. Cho đến nay, Nga mới chỉ tìm được cách thuyết phục 4 trong 14 nước cộng hòa Xôviết trước đây tham gia, trong khi những hành động của Nga ở Ukraine có lẽ đã khiến nước cộng hòa Xôviết cũ này tránh xa Moskva ít nhất một thế hệ. Làm thế nào để hai dự án chiến lược không tương thích nhau có thể hòa hợp như những gì mà Putin và Tập Cận Bình đã hứa vẫn còn là một điều bí ẩn.

Kết quả của sự vượt trội của Trung Quốc thể hiện thường xuyên trong những vấn đề từ nhỏ đến lớn. Trong tất cả các cuộc thảo luận về quan hệ đối tác chiến lược, Trung Quốc sẽ không hủy hoại mối quan hệ của mình với Mỹ hoặc châu Âu vì lợi ích của Nga. Chẳng hạn Trung Quốc đã không bỏ qua việc Nga sáp nhập Crimea, cũng như từ chối công nhận việc Nga tách Abkhazia và Nam Ossetia ra khỏi Gruzia năm 2008. Trung Quốc tiếp tục ký kết các thỏa thuận thương mại khó khăn với Nga tận dụng sự yếu kém và sự cô lập của châu Âu gần đây với Nga. Được biết Nga đã có sự nhượng bộ đáng kinh ngạc về giá cả, để ký kết bản hợp đồng khí đốt trị giá 400 tỷ USD mà Tổng thống Putin đã chào hàng tại Thượng Hải hai năm trước.

Vậy Nga làm sao có thể hy vọng sẽ đủ khả năng xoay xở các mối quan hệ lợi ích của mình với người khổng lồ năng động trên các đường biên giới châu Á của nước này? Nga không thể thực hiện một mình, Nga cần các đối tác, hoặc những lựa chọn chiến lược. Và, một thực tế không mấy dễ chịu đối với Nga là những đối tác đó chỉ được tìm thấy ở phương Tây. Ấn Độ, Brazil hay những nước tương tự, bất chấp Nga mong chờ nhiều đến thế nào, thì cũng sẽ không làm như vậy. Chắc chắn rằng không một nước phương Tây nào muốn liên minh với Nga để chống lại Trung Quốc. Thứ Nga cần thay thế là một cực khác hoặc các cực tạo ra không gian xoay xở với Trung Quốc, để nước này có thể duy trì mối quan hệ tốt đẹp mà không rơi vào tình trạng phụ thuộc vào Trung Quốc cả về kinh tế và chiến lược.

Nhiệm vụ của Nga phải rõ ràng: Moskva cần cải thiện mối quan hệ với phương Tây, thêm bạn, bớt thù. Nhưng dưới sự lãnh đạo của Putin, Nga dường như có xu hướng lợi dụng những rạn nứt và nỗi sợ hãi ở phương Tây - về vấn đề người nhập cư, khủng bố, sự bất bình đẳng về kinh tế và bản sắc dân tộc - với hy vọng thuyết phục phương Tây thừa nhận vai trò của mình trong vấn đề Syria, Ukraine và an ninh châu Âu nói chung. Sự can thiệp như vậy sẽ chỉ củng cố sự phản đối Nga trong các cường quốc châu Âu như trong chuyến thăm châu Âu tháng 4 vừa qua của Tổng thống Obama cho thấy đó là một chiến lược thất bại đối với Nga, một con đường không tìm lại sự vĩ đại mà chỉ khiến Nga bị gạt ra ngoài lề cả ở phương Tây và phương Đông. Chỉ Trung Quốc có thể vui mừng./.

Tác giả Thomas Graham là nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Nghiên cứu Các Vấn đề Toàn cầu Jackson. Bài viết đăng trên trang “Yaleglobal

Vũ Hiền (gt)

 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

QUAD tìm kiếm vai trò phi quân sự và phản ứng chiến lược từ Trung Quốc: Chủ nghĩa tiểu đa phương, đầu tư cơ sở hạ tầng và cân bằng khu vực

QUAD tìm kiếm vai trò phi quân sự và phản ứng chiến lược từ Trung Quốc: Chủ nghĩa tiểu đa phương, đầu tư cơ sở hạ tầng và cân bằng khu vực

Bài viết phân tích mục đích và sự mở rộng của hợp tác an ninh tiểu đa phương và qua đó đánh giá trường hợp của Đối thoại Tứ giác An ninh (QUAD). Sau đó, tác giả phân tích và làm rõ phản ứng của Trung Quốc, từ đó đưa ra các kết luận và dự đoán về sự tương tác giữa hai chủ thể trên sẽ ảnh hưởng như thế nào đối với trật tự khu vực.

Đọc tiếp...

Tái thiết quan hệ với Trung Quốc thời Biden khó thành hiện thực

Tái thiết quan hệ với Trung Quốc thời Biden khó thành hiện thực

Dù Mỹ và Trung Quốc đều để ngỏ kênh đối thoại, hai bên khó có thể tái thiết hoàn toàn quan hệ song phương vào thời điểm này. Chính quyền Biden quyết tâm theo đuổi cách tiếp cận cứng rắn với Trung Quốc trong khi Trung Quốc tiếp tục các động thái hung hăng, ảnh hưởng đến trật tự quốc tế trong mắt Mỹ.

Đọc tiếp...

Thế khó của Nhật Bản trong cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung

Thế khó của Nhật Bản trong cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung

Nhật Bản là một trường hợp đặc biệt để nghiên cứu tác động của cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung. Là quốc gia nằm tại tiền tuyến của cạnh tranh, Nhật Bản ở vị thế khó xử bởi vừa là đồng minh quân sự thân cận của Mỹ lại vừa có quan hệ kinh tế chặt chẽ với Trung Quốc.

Đọc tiếp...

EU - Trung Quốc: Từ đối tác chiến lược thành đối thủ hệ thống

EU - Trung Quốc: Từ đối tác chiến lược thành đối thủ hệ thống

EU và Trung Quốc mối quan hệ từ đối tác chiến lược chuyển thành đối thủ hệ thống. Điều gì đã đẩy hai bên đi đến bước đường này?

Đọc tiếp...

Cách Mỹ thách thức Trung Quốc dưới thời Tập Cận Bình

Cách Mỹ thách thức Trung Quốc dưới thời Tập Cận Bình

Chính sách Mỹ-Trung đòi hỏi một chiến lược nghiêm túc, bền vững, chứ không phải một chiến lược chắp vá trong chiến dịch tranh cử tổng thống để cứu lấy một chính quyền thất bại.

Đọc tiếp...

Cơ hội lớn của ASEAN trong quan hệ với Trung Quốc

Cơ hội lớn của ASEAN trong quan hệ với Trung Quốc

Các quốc gia Đông Nam Á có cơ hội hiếm có để tận dụng tuyên bố của Bắc Kinh về sự phụ thuộc lẫn nhau trong việc giải quyết các vấn đề cấp bách, chẳng hạn như sáng kiến “Vành đai và Con đường” và Biển Đông.  

Đọc tiếp...

Đằng sau sự thay đổi bất ngờ của Philippines về VFA với Mỹ

Đằng sau sự thay đổi bất ngờ của Philippines về VFA với Mỹ

Hôm 11 tháng 2, Philippines thông báo chấm dứt Thỏa thuận các lực lượng thăm viếng (VFA) với Mỹ, đến ngày 2 tháng 6 nước này lại tuyên bố hoãn quyết định chấm dứt VFA. Điều gì uẩn khúc đằng sau sự thay đổi bất ngờ của Philppines?

Đọc tiếp...

Hiểm họa đối đầu Mỹ -Trung

Hiểm họa đối đầu Mỹ -Trung

Sự trỗi dậy của Trung Quốc liệu có thay đổi cục diện một "nền hòa bình kiểu Mỹ" tại khu vực châu Á. Phản ứng của các quốc gia trong khu vực sẽ ra sao, chọn Mỹ hay chọn Trung Quốc?

Đọc tiếp...

Xây dựng lòng tin ở châu Á - Thái Bình Dương: Lý thuyết, thực tiễn và một số bài học kinh nghiệm

Xây dựng lòng tin ở châu Á - Thái Bình Dương: Lý thuyết, thực tiễn và một số bài học kinh nghiệm

Bài viết tìm hiểu cơ sở lý thuyết và thực tiễn về xây dựng lòng tin ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương thông qua trả lời các câu hỏi: Vì sao đặc điểm triển khai các biện pháp xây dựng lòng tin (CBMs) ở châu Á - Thái Bình Dương khác với CBMs truyền thống? Bài học kinh nghiệm rút ra từ triển khai CBMs ở khu vực là gì?

Đọc tiếp...

Quan điểm của Đông Nam Á về cuộc đối đầu Mỹ-Trung

Quan điểm của Đông Nam Á về cuộc đối đầu Mỹ-Trung

Các quốc gia trong khu vực đang tìm cách không để cho những tranh chấp của họ với Trung Quốc ảnh hưởng tới các khía cạnh khác trong mối quan hệ với nước láng giềng quan trọng này, tìm cách cân bằng giữa Trung Quốc và Mỹ, cũng như các cường quốc khu vực như Nhật Bản và Ấn Độ.

Đọc tiếp...

Covid 19 đẩy quan hệ Mỹ-Trung xuống đáy

Covid 19 đẩy quan hệ Mỹ-Trung xuống đáy

Đại dịch đã đẩy quan hệ Mỹ-Trung xuống đáy vì cả hai nước đều tìm cách vượt mặt nhau để định hình trật tự thế giới.

Đọc tiếp...

Tác động của COVID-19 đến quan hệ Trung-Mỹ

Tác động của COVID-19 đến quan hệ Trung-Mỹ

Dịch COVID-19 đã đẩy mối quan hệ Trung-Mỹ vào một giai đoạn tồi tệ mới. Quan hệ thương mại song phương trên đà suy thoái, rơi vào trạng thái dường như đóng băng; sự thiếu hụt lòng tin chiến lược ngày càng nghiêm trọng; bầu không khí giữa hai bên ngột ngạt chưa từng có.

Đọc tiếp...

Khả năng tồn tại của liên minh Mỹ-Philippines

Khả năng tồn tại của liên minh Mỹ-Philippines

Các nhà ngoại giao và quan chức quân sự ở cả Mỹ và Philippines đang tìm cách cứu vãn Thỏa thuận Các lực lượng thăm viếng (VFA) với lo ngại rằng khoảng trống an ninh do thoả thuận trên để lại có thể sẽ tạo cơ hội để Bắc Kinh tăng cường củng cố quân đội và bành trướng hơn nữa ở Biển Đông.

Đọc tiếp...

Những thách thức của quan hệ đối tác Nga-Trung

Những thách thức của quan hệ đối tác Nga-Trung

Quan hệ đối tác Trung-Nga đã được củng cố đáng kể trong hai năm qua. Tuy nhiên, những thay đổi tiềm tàng trong chính sách của Mỹ và đặc biệt là những diễn biến ở Trung Á và Bắc Cực có thể thách thức mối quan hệ này trong tương lai.

Đọc tiếp...

Mỹ-Trung không nên đấu đá nhau trong bối cảnh đại dịch

Mỹ-Trung không nên đấu đá nhau trong bối cảnh đại dịch

COVID-19 là nguyên nhân mới nhất dẫn đến xích mích trong mối quan hệ ngày càng căng thẳng giữa Washington và Bắc Kinh. Tuy nhiên, nếu để cho sự ganh đua làm mờ mắt trước những mối đe dọa rõ ràng lúc này, hai bên rốt cuộc sẽ tự hủy hoại chính mình.

Đọc tiếp...

Sáng kiến cộng đồng chung vận mệnh Trung Quốc – ASEAN của Trung Quốc và phản ứng hai chiều từ ASEAN

Sáng kiến cộng đồng chung vận mệnh Trung Quốc – ASEAN của Trung Quốc và phản ứng hai chiều từ ASEAN

Đề xuất này là dấu hiện cho sự kết tinh của một chiến lược có chủ ý và được đầu tư từ phía Trung Quốc về tương lai của quan hệ ASEAN-Trung Quốc, nhằm củng cố sự thay đổi quyền lực đang diễn ra ở Đông Nam Á và tạo ra sự chuyển đổi suôn sẻ sang trật tự khu vực lấy Trung Quốc làm trung tâm trong bối cảnh Mỹ suy giảm ảnh hưởng trong khu vực.

Đọc tiếp...

Dịch COVID-19 tác động đến chính sách đối ngoại của Trung Quốc

Dịch COVID-19 tác động đến chính sách đối ngoại của Trung Quốc

Trung Quốc đã cố gắng giải quyết một cách thận trọng mối quan hệ với Mỹ, đồng thời triển khai sức mạnh kinh tế và quân sự ngày càng gia tăng trên toàn thế giới. Dịch COVID-19 đã làm trầm trọng thêm căng thẳng trong quan hệ giữa Trung Quốc và Mỹ và đặt ra những câu hỏi về vai trò lãnh đạo toàn cầu của Bắc Kinh.

Đọc tiếp...

Trung Quốc-Hy vọng và lo sợ của Đông Nam Á

Trung Quốc-Hy vọng và lo sợ của Đông Nam Á

Trung Quốc được nhìn nhận là nước có ảnh hưởng lớn nhất về kinh tế tại khu vực Đông Nam Á. Tuy nhiên, niềm tin của khu vực vào Trung Quốc đã suy giảm trong một vài năm qua dựa trên thái độ của quốc gia này đối với các vấn đề lợi ích chung.

Đọc tiếp...

Tiềm năng quan hệ Mỹ-ASEAN

Tiềm năng quan hệ Mỹ-ASEAN

Cuộc thăm dò dư luận gần đây nhất của ISEAS cho thấy Trung Quốc đang nhanh chóng giành được ưu thế kinh tế và chiến lược ở Đông Nam Á so với Mỹ. Do đó, để lấy lại lợi thế của mình tại khu vực này, Mỹ phải xác định lại các điều khoản cạnh tranh.

Đọc tiếp...

Hậu quả của việc Mỹ mất VFA với Philippines

Hậu quả của việc Mỹ mất VFA với Philippines

Việc chấm dứt Thỏa thuận các lực lượng thăm viếng (VFA) với Philippines sẽ khiến Mỹ dễ bị tổn thương hơn nữa trước các chính sách chính trị và đối ngoại trong nước của các đồng minh hiệp ước khác.  

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 5449 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin