18 - 4 - 2021 | 4:03
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home QUAN HỆ QUỐC TẾ Tam giác quan hệ Mỹ-Trung-Nga

Tam giác quan hệ Mỹ-Trung-Nga

Email In PDF.

Cạnh tranh trong quan hệ ba nước Mỹ - Trung - Nga là điều hết sức đặc biệt, có tác động không nhỏ đến sự phát triển của thế giới. Đối với Trung Quốc, việc duy trì mối quan hệ với Mỹ và Nga như thế nào không những phải tính đến các yếu tố lịch sử đã qua, mà còn phải tính đến nhu cầu lợi ích quốc gia của mình.

 

 

Bất luận nhìn từ góc độ lịch sử hay hiện thực, quan hệ giữa các nước đều tương đối phức tạp, cho dù giữa một số nước có thể có quan hệ đồng minh, song nhìn chung phần lớn các mối quan hệ này đều ở vào trạng thái cạnh tranh, hoặc cạnh tranh về chính trị hoặc cạnh tranh về kinh tế và cũng có thể cả hai. Tuy nhiên, cạnh tranh trong quan hệ ba nước Mỹ-Trung-Nga là điều hết sức đặc biệt, có tác động không nhỏ đến sự phát triển của thế giới.

Nếu liên kết quan hệ ba nước trên một bản đồ địa lý sẽ tạo thành một tam giác, song đó không phải là một tam giác đều. Nếu trong ba nước Mỹ, Trung, Nga tồn tại một hình tam giác giả định dựa trên các yếu tố về chính trị và ngoại giao, độ dài các cạnh tam giác đại diện cho mức độ thân sơ giữa các nước, thì đó càng không thể là một tam giác đều. 

Hơn nữa, mức độ thân sơ cũng sẽ thay đổi cùng với sự thay đổi của tiến trình lịch sử. Ví dụ, Mỹ và Nga xuất hiện nhu cầu hợp tác trong Chiến tranh thế giới thứ hai để chống Đức khi họ đều thuộc phe Đồng minh; ngoài ra, Mỹ khi đó cũng hỗ trợ to lớn cho Trung Quốc trong cuộc chiến tranh chống Nhật. Quan hệ Trung-Mỹ khi đó còn thân thiết hơn cả quan hệ Mỹ-Nga và quan hệ Trung-Nga. Cũng nhờ sự ủng hộ mạnh mẽ của Mỹ mà Trung Quốc sau Chiến tranh thế giới thứ hai trở thành nước ủy viên thường trực tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc. Cũng có thể nói, quan hệ Mỹ-Trung-Nga trong Chiến tranh thế giới thứ hai gần như một tam giác đều. 

Tuy nhiên, sau khi Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, về mặt thể chế, đặc biệt là các ràng buộc về ý thức hệ, Nga (Liên Xô trước đây) mở rộng nhanh chóng ở châu Âu, Mỹ-châu Âu và Liên Xô-Đông Âu lần lượt thành lập tổ chức NATO và Hiệp ước Vacsava, từ đó xuất hiện cục diện Chiến tranh Lạnh do Mỹ và Nga dẫn đầu, đồng thời triển khai một cuộc chiến khốc liệt trên tất cả các lĩnh vực, khiến mọi người có cảm giác một cuộc Chiến tranh thế giới thứ ba có thể xảy ra bất cứ khi nào. 

Trong khi đó, cùng với sự thay đổi chế độ ở Trung Quốc năm 1949, Đảng Cộng sản Trung Quốc sau khi lên nắm quyền đã thực hiện chính sách đối ngoại “nghiêng về Liên Xô”, quan hệ Mỹ-Trung-Nga trở thành tam giác không đều, Trung-Nga là bạn đồng minh cùng phe xã hội chủ nghĩa, trong khi Mỹ-Trung lại trở thành kẻ thù do cả hai bên đều tham chiến trong cuộc chiến ở Triều Tiên. 

Giống như cựu Thủ tướng Anh Churchill từng nói, trên thế giới không có kẻ thù vĩnh viễn, cũng không có bạn bè vĩnh viễn, chỉ có lợi ích vĩnh viễn. Khi quan hệ Trung Quốc-Liên Xô xấu đi vào những năm 1960, thì Trung-Mỹ lại xây dựng quan hệ vào năm 1970, đặc biệt sau khi Trung Quốc cải cách mở cửa, quan hệ Mỹ-Trung-Nga dường như lại trở thành tam giác đều. 

Hiện nay, cùng với tiềm lực của Trung Quốc được nâng lên, sức mạnh quốc gia của Nga yếu đi, quan hệ thương mại Mỹ-Trung tăng cường, thì xét về khía cạnh chính trị trong tam giác kể trên, chiều dài của cạnh quan hệ Mỹ-Trung bị thu ngắn lại trong khi đó chiều dài quan hệ Trung-Nga đã được kéo dài ra. 

Sau khi bước vào thế kỷ mới, một số nhân vật chính trị và học giả Mỹ đưa ra quan điểm “Mỹ-Trung cùng cai trị thế giới”, ví dụ Giám đốc Viện nghiên cứu kinh tế quốc tế Peterson ở Washington, ông Bergsten, đã sử dụng các khái niệm G8, G20 để đưa ra khái niệm G2 (tức nhóm hai nước Mỹ và Trung Quốc). Trong khi đó, giáo sư nổi tiếng thuộc Đại học Harvard còn đưa ra một từ mới là Chimerica (tên ghép của từ China-Trung Quốc và America-Mỹ). Quan hệ Trung-Mỹ xem ra có vẻ nồng ấm, song Trung Quốc vẫn rất cảnh giác và chưa bao giờ công nhận cách gọi G2 hay “nước Chimeria” (nước Mỹ Trung). 

Tuy nhiên, do ảnh hưởng về ý thức hệ và lợi ích chính trị, hơn nữa do sự trỗi dậy của Trung Quốc, Mỹ tự nhận thấy vai trò bá chủ thế giới của mình đang bị đe dọa nghiêm trọng, Tổng thống Obama đã không dưới một lần lên tiếng cảnh báo rằng “Mỹ quyết không chịu đứng vị trí thứ hai”. Vì vậy, Mỹ dần chuyển trọng tâm chiến lược từ châu Âu sang châu Á, đưa ra "chiến lược tái cân bằng châu Á", từ đó dẫn đến cạnh tranh Mỹ-Trung ngày càng gia tăng, áp lực mà Trung Quốc gặp phải trong các vấn đề ở Biển Đông và biển Hoa Đông cũng ngày càng lớn. Trong bối cảnh trên, về tư duy lôgích đơn giản, có thể thấy rằng đứng trước chiến lược tái cân bằng châu Á của Mỹ, Trung Quốc sẽ phải nghiêng về phía Nga nhiều hơn. Cũng vì lẽ đó, mọi người có thể lý giải được chuyến thăm nước ngoài đầu tiên của ông Tập Cận Bình sau khi trở thành nhà lãnh đạo Trung Quốc lại là nước Nga, cũng như kiến nghị xây dựng quan hệ nước lớn kiểu mới được ông Tập Cận Bình đề ra khi gặp Tổng thống Mỹ Obama không có gì tiến triển. Từ đây, mọi người có thể dự báo mặc dù Nga-Trung không cần phục hồi quan hệ mà hai nước có được sau khi Đảng Cộng sản Trung Quốc lên cầm quyền năm 1949, song chí ít mối quan hệ này cần phải được tăng cường. 

Nhưng Trung Quốc ngày nay sẽ có những tính toán kỹ hơn, điều này được thể hiện trong việc giải quyết cuộc khủng hoảng ở Ukraine, Bắc Kinh đã thông qua một cách tiếp cận rất thích hợp. Trong bối cảnh đứng trước các lệnh trừng phạt của Mỹ và EU, Nga cố gắng lôi kéo Trung Quốc, song Trung Quốc vẫn luôn duy trì sự kiềm chế tối đa, vừa không bày tỏ ủng hộ rõ ràng trong việc Nga sáp nhập Crimea hay uy hiếp Ukraine, đồng thời cũng không “bàn tán” nhiều về các lệnh trừng phạt của Mỹ và châu Âu áp đặt lên nước Nga. 

Tại Hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) tổ chức tại Bắc Kinh mới đây, mặc dù Tổng thống Nga Putin cố gắng thể hiện quan hệ tốt với Chủ tịch Tập Cận Bình, song ông Tập Cận Bình cũng dành sự đón tiếp trịnh trọng cho ông Obama tại Trung Nam Hải. Điều này cho thấy rõ là Trung Quốc đã có sự tính toán kỹ trong mối quan hệ Mỹ-Trung-Nga, tức là không muốn rút ngắn chiều dài của cạnh Nga-Trung trong tam giác Nga-Trung-Mỹ, đồng thời cũng không muốn kéo dài khoảng cách giữa Bắc Kinh và Washington. 

Động thái mới nhất gần đây là giá dầu quốc tế giảm mạnh và sự mất giá của đồng ruble đã khiến cho kinh tế Nga rơi vào tình cảnh khó khăn nghiêm trọng, sức mạnh của Putin dường như bị lung lay. Trong bối cảnh như vậy, các nhà nghiên cứu đều cho rằng Nga sẽ ngày càng phụ thuộc vào Trung Quốc trong các lĩnh vực ngoại giao và kinh tế. Vấn đề đặt ra là Trung Quốc có ra tay giúp đỡ Nga hay không? Đối với vấn đề này còn rất nhiều tranh cãi. Thời báo New York ngày 16/12/2014 cho rằng Trung Quốc không nên cứu Putin; song tờ Thời báo Hoàn Cầu ngày 17/12/2014 của Trung Quốc có bài xã luận cho rằng Trung Quốc không hy vọng Nga sụp đổ. 

Thật vậy, trong bối cảnh Nga gặp phải tình huống khó khăn như vậy, nếu Trung Quốc ra tay giúp đỡ Putin, khi đó Trung Quốc sẽ gặp phải những thiệt hại kinh tế to lớn. Ví dụ, trong tháng 10/2014, ngân hàng trung ương hai nước đã ký một thỏa thuận hoán đổi tiền tệ giữa 150 tỷ nhân dân tệ với 815 tỷ ruble; như vậy trong một thời gian ngắn Trung Quốc đã phải chịu thiệt gần 30% giá trị. Nhưng nếu Trung Quốc cứ đứng nhìn để Nga sụp đổ mà không ra tay giúp đỡ, tất yếu sẽ dẫn đến kết quả là Mỹ sẽ càng đưa trọng tâm chiến lược kiềm chế áp sát vào Trung Quốc, khiến cho mong ước thực hiện quan hệ nước lớn kiểu mới Mỹ-Trung chỉ dừng lại ở ý tưởng. Trước việc những khó khăn hiện nay của Nga, cạnh tranh Mỹ-Nga sẽ ngày càng quyết liệt, Quốc hội Mỹ mới đây đã thông qua các biện pháp trừng phạt nặng nề hơn nhằm gây áp lực lên Nga.

Cạnh tranh Mỹ-Trung-Nga sẽ tiếp tục, đối với Trung Quốc việc duy trì mối quan hệ như thế nào với Mỹ và Nga trong tam giác trên không những phải tính đến các yếu tố lịch sử đã qua, mà còn phải tính đến nhu cầu lợi ích quốc gia của mình.

Theo báo Liên hợp Buổi sáng, Singapore

Quốc Trung (gt)

 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

QUAD tìm kiếm vai trò phi quân sự và phản ứng chiến lược từ Trung Quốc: Chủ nghĩa tiểu đa phương, đầu tư cơ sở hạ tầng và cân bằng khu vực

QUAD tìm kiếm vai trò phi quân sự và phản ứng chiến lược từ Trung Quốc: Chủ nghĩa tiểu đa phương, đầu tư cơ sở hạ tầng và cân bằng khu vực

Bài viết phân tích mục đích và sự mở rộng của hợp tác an ninh tiểu đa phương và qua đó đánh giá trường hợp của Đối thoại Tứ giác An ninh (QUAD). Sau đó, tác giả phân tích và làm rõ phản ứng của Trung Quốc, từ đó đưa ra các kết luận và dự đoán về sự tương tác giữa hai chủ thể trên sẽ ảnh hưởng như thế nào đối với trật tự khu vực.

Đọc tiếp...

Tái thiết quan hệ với Trung Quốc thời Biden khó thành hiện thực

Tái thiết quan hệ với Trung Quốc thời Biden khó thành hiện thực

Dù Mỹ và Trung Quốc đều để ngỏ kênh đối thoại, hai bên khó có thể tái thiết hoàn toàn quan hệ song phương vào thời điểm này. Chính quyền Biden quyết tâm theo đuổi cách tiếp cận cứng rắn với Trung Quốc trong khi Trung Quốc tiếp tục các động thái hung hăng, ảnh hưởng đến trật tự quốc tế trong mắt Mỹ.

Đọc tiếp...

Thế khó của Nhật Bản trong cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung

Thế khó của Nhật Bản trong cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung

Nhật Bản là một trường hợp đặc biệt để nghiên cứu tác động của cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung. Là quốc gia nằm tại tiền tuyến của cạnh tranh, Nhật Bản ở vị thế khó xử bởi vừa là đồng minh quân sự thân cận của Mỹ lại vừa có quan hệ kinh tế chặt chẽ với Trung Quốc.

Đọc tiếp...

EU - Trung Quốc: Từ đối tác chiến lược thành đối thủ hệ thống

EU - Trung Quốc: Từ đối tác chiến lược thành đối thủ hệ thống

EU và Trung Quốc mối quan hệ từ đối tác chiến lược chuyển thành đối thủ hệ thống. Điều gì đã đẩy hai bên đi đến bước đường này?

Đọc tiếp...

Cách Mỹ thách thức Trung Quốc dưới thời Tập Cận Bình

Cách Mỹ thách thức Trung Quốc dưới thời Tập Cận Bình

Chính sách Mỹ-Trung đòi hỏi một chiến lược nghiêm túc, bền vững, chứ không phải một chiến lược chắp vá trong chiến dịch tranh cử tổng thống để cứu lấy một chính quyền thất bại.

Đọc tiếp...

Cơ hội lớn của ASEAN trong quan hệ với Trung Quốc

Cơ hội lớn của ASEAN trong quan hệ với Trung Quốc

Các quốc gia Đông Nam Á có cơ hội hiếm có để tận dụng tuyên bố của Bắc Kinh về sự phụ thuộc lẫn nhau trong việc giải quyết các vấn đề cấp bách, chẳng hạn như sáng kiến “Vành đai và Con đường” và Biển Đông.  

Đọc tiếp...

Đằng sau sự thay đổi bất ngờ của Philippines về VFA với Mỹ

Đằng sau sự thay đổi bất ngờ của Philippines về VFA với Mỹ

Hôm 11 tháng 2, Philippines thông báo chấm dứt Thỏa thuận các lực lượng thăm viếng (VFA) với Mỹ, đến ngày 2 tháng 6 nước này lại tuyên bố hoãn quyết định chấm dứt VFA. Điều gì uẩn khúc đằng sau sự thay đổi bất ngờ của Philppines?

Đọc tiếp...

Hiểm họa đối đầu Mỹ -Trung

Hiểm họa đối đầu Mỹ -Trung

Sự trỗi dậy của Trung Quốc liệu có thay đổi cục diện một "nền hòa bình kiểu Mỹ" tại khu vực châu Á. Phản ứng của các quốc gia trong khu vực sẽ ra sao, chọn Mỹ hay chọn Trung Quốc?

Đọc tiếp...

Xây dựng lòng tin ở châu Á - Thái Bình Dương: Lý thuyết, thực tiễn và một số bài học kinh nghiệm

Xây dựng lòng tin ở châu Á - Thái Bình Dương: Lý thuyết, thực tiễn và một số bài học kinh nghiệm

Bài viết tìm hiểu cơ sở lý thuyết và thực tiễn về xây dựng lòng tin ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương thông qua trả lời các câu hỏi: Vì sao đặc điểm triển khai các biện pháp xây dựng lòng tin (CBMs) ở châu Á - Thái Bình Dương khác với CBMs truyền thống? Bài học kinh nghiệm rút ra từ triển khai CBMs ở khu vực là gì?

Đọc tiếp...

Quan điểm của Đông Nam Á về cuộc đối đầu Mỹ-Trung

Quan điểm của Đông Nam Á về cuộc đối đầu Mỹ-Trung

Các quốc gia trong khu vực đang tìm cách không để cho những tranh chấp của họ với Trung Quốc ảnh hưởng tới các khía cạnh khác trong mối quan hệ với nước láng giềng quan trọng này, tìm cách cân bằng giữa Trung Quốc và Mỹ, cũng như các cường quốc khu vực như Nhật Bản và Ấn Độ.

Đọc tiếp...

Covid 19 đẩy quan hệ Mỹ-Trung xuống đáy

Covid 19 đẩy quan hệ Mỹ-Trung xuống đáy

Đại dịch đã đẩy quan hệ Mỹ-Trung xuống đáy vì cả hai nước đều tìm cách vượt mặt nhau để định hình trật tự thế giới.

Đọc tiếp...

Tác động của COVID-19 đến quan hệ Trung-Mỹ

Tác động của COVID-19 đến quan hệ Trung-Mỹ

Dịch COVID-19 đã đẩy mối quan hệ Trung-Mỹ vào một giai đoạn tồi tệ mới. Quan hệ thương mại song phương trên đà suy thoái, rơi vào trạng thái dường như đóng băng; sự thiếu hụt lòng tin chiến lược ngày càng nghiêm trọng; bầu không khí giữa hai bên ngột ngạt chưa từng có.

Đọc tiếp...

Khả năng tồn tại của liên minh Mỹ-Philippines

Khả năng tồn tại của liên minh Mỹ-Philippines

Các nhà ngoại giao và quan chức quân sự ở cả Mỹ và Philippines đang tìm cách cứu vãn Thỏa thuận Các lực lượng thăm viếng (VFA) với lo ngại rằng khoảng trống an ninh do thoả thuận trên để lại có thể sẽ tạo cơ hội để Bắc Kinh tăng cường củng cố quân đội và bành trướng hơn nữa ở Biển Đông.

Đọc tiếp...

Những thách thức của quan hệ đối tác Nga-Trung

Những thách thức của quan hệ đối tác Nga-Trung

Quan hệ đối tác Trung-Nga đã được củng cố đáng kể trong hai năm qua. Tuy nhiên, những thay đổi tiềm tàng trong chính sách của Mỹ và đặc biệt là những diễn biến ở Trung Á và Bắc Cực có thể thách thức mối quan hệ này trong tương lai.

Đọc tiếp...

Mỹ-Trung không nên đấu đá nhau trong bối cảnh đại dịch

Mỹ-Trung không nên đấu đá nhau trong bối cảnh đại dịch

COVID-19 là nguyên nhân mới nhất dẫn đến xích mích trong mối quan hệ ngày càng căng thẳng giữa Washington và Bắc Kinh. Tuy nhiên, nếu để cho sự ganh đua làm mờ mắt trước những mối đe dọa rõ ràng lúc này, hai bên rốt cuộc sẽ tự hủy hoại chính mình.

Đọc tiếp...

Sáng kiến cộng đồng chung vận mệnh Trung Quốc – ASEAN của Trung Quốc và phản ứng hai chiều từ ASEAN

Sáng kiến cộng đồng chung vận mệnh Trung Quốc – ASEAN của Trung Quốc và phản ứng hai chiều từ ASEAN

Đề xuất này là dấu hiện cho sự kết tinh của một chiến lược có chủ ý và được đầu tư từ phía Trung Quốc về tương lai của quan hệ ASEAN-Trung Quốc, nhằm củng cố sự thay đổi quyền lực đang diễn ra ở Đông Nam Á và tạo ra sự chuyển đổi suôn sẻ sang trật tự khu vực lấy Trung Quốc làm trung tâm trong bối cảnh Mỹ suy giảm ảnh hưởng trong khu vực.

Đọc tiếp...

Dịch COVID-19 tác động đến chính sách đối ngoại của Trung Quốc

Dịch COVID-19 tác động đến chính sách đối ngoại của Trung Quốc

Trung Quốc đã cố gắng giải quyết một cách thận trọng mối quan hệ với Mỹ, đồng thời triển khai sức mạnh kinh tế và quân sự ngày càng gia tăng trên toàn thế giới. Dịch COVID-19 đã làm trầm trọng thêm căng thẳng trong quan hệ giữa Trung Quốc và Mỹ và đặt ra những câu hỏi về vai trò lãnh đạo toàn cầu của Bắc Kinh.

Đọc tiếp...

Trung Quốc-Hy vọng và lo sợ của Đông Nam Á

Trung Quốc-Hy vọng và lo sợ của Đông Nam Á

Trung Quốc được nhìn nhận là nước có ảnh hưởng lớn nhất về kinh tế tại khu vực Đông Nam Á. Tuy nhiên, niềm tin của khu vực vào Trung Quốc đã suy giảm trong một vài năm qua dựa trên thái độ của quốc gia này đối với các vấn đề lợi ích chung.

Đọc tiếp...

Tiềm năng quan hệ Mỹ-ASEAN

Tiềm năng quan hệ Mỹ-ASEAN

Cuộc thăm dò dư luận gần đây nhất của ISEAS cho thấy Trung Quốc đang nhanh chóng giành được ưu thế kinh tế và chiến lược ở Đông Nam Á so với Mỹ. Do đó, để lấy lại lợi thế của mình tại khu vực này, Mỹ phải xác định lại các điều khoản cạnh tranh.

Đọc tiếp...

Hậu quả của việc Mỹ mất VFA với Philippines

Hậu quả của việc Mỹ mất VFA với Philippines

Việc chấm dứt Thỏa thuận các lực lượng thăm viếng (VFA) với Philippines sẽ khiến Mỹ dễ bị tổn thương hơn nữa trước các chính sách chính trị và đối ngoại trong nước của các đồng minh hiệp ước khác.  

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 5483 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin