18 - 4 - 2021 | 3:41
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home QUAN HỆ QUỐC TẾ Châu Á-Thái Bình Dương: Sự cần thiết của chiến lược cân bằng khu vực

Châu Á-Thái Bình Dương: Sự cần thiết của chiến lược cân bằng khu vực

Email In PDF.

Chính sách cân bằng nước lớn gần như là sự lựa chọn tất yếu của đa số các nước nhỏ trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương trong thời gian qua. Tuy nhiên, trong bối cảnh tình hình khu vực ngày càng diễn biến phức tạp, chính sách “cân bằng” dù vẫn là một sự lựa chọn hàng đầu nhưng vẫn cần có những cách tiếp cận linh hoạt để đạt được tối đa lợi ích.

 

Sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, Nga mất đi thành trì quân sự trên toàn thế giới, vai trò của họ giảm xuống chỉ còn là "cường quốc khu vực". Kể từ đó, ảnh hưởng của Nga đã bị thách thức ngay cả trong khu vực truyền thống, sự kiện gần nhất là Ukraine. Trong khi đó, Mỹ trở thành siêu cường duy nhất có khả năng triển khai sức mạnh quân sự ở gần như bất cứ nơi nào trên thế giới bằng cách sử dụng các căn cứ quân sự nằm rải rác trên toàn cầu, kể cả ở châu Á-Thái Bình Dương. Việc duy trì các căn cứ quân sự đã dự báo rõ ràng về học thuyết chiến lược quân sự hướng ra bên ngoài của Mỹ với tuyên bố sẽ chỉ tham gia các chiến dịch quân sự bên ngoài lãnh thổ. Mỹ, do đó đã bị sốc khi al-Qaeda đưa “chiến trường” đến lãnh địa của mình vào tháng 9/2001 với các cuộc tấn công khủng bố Trung tâm Thương mại thế giới ở New York và Lầu Năm Góc. Phản ứng của Mỹ đối với các cuộc tấn công 11/9 đã rất mạnh mẽ, dưới ngọn cờ cuộc chiến tranh chống khủng bố, lực lượng liên quân quốc tế do Mỹ dẫn đầu đã sử dụng hành động quân sự ở Afghanistan, Iraq và Libya.

Hiện nay, Mỹ cũng can dự ở khu vực này thông qua hỗ trợ quân sự vào mức độ thấp nhằm lật đổ Tổng thống Syria Bashar al-Assad. Là một phần nỗ lực của Nhóm P5+1 (5 ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an là Anh, Pháp, Mỹ, Nga, Trung Quốc cộng thêm Đức), Mỹ vẫn còn gặp khó khăn trong việc ép buộc Iran từ bỏ ý định sản xuất vũ khí hạt nhân. Tình hình ở bán đảo Triều Tiên cũng như các cuộc xung đột Israel-Palestine nằm trong chương trình nghị sự toàn cầu của Mỹ, bên cạnh chính sách cấm vận bế tắc kéo dài với Cuba và một số chính phủ thiên tả ở khu vực Mỹ Latinh. Trong khi Mỹ liên tục bận rộn với các vấn đề khó khăn trên thì Trung Quốc tiếp tục rộng đường thực hiện các chương trình cải cách được khởi xướng bởi Đặng Tiểu Bình với câu nói nổi tiếng “cho dù là mèo đen hay mèo trắng, có thể bắt được chuột thì đều là mèo tốt”. Theo đuổi chương trình nghị sự của Đặng Tiểu Bình, Chủ tịch Tập Cận Bình giới thiệu khái niệm "Giấc mộng Trung Hoa" vào năm 2013, nhằm mục đích tiến tới một xã hội khá giả vào năm 2020, trở thành quốc gia phát triển thực sự vào năm 2049. Tờ “The New York Times” số ra tháng 6/2013 nhận định mục tiêu trên chỉ là lời nói, đằng sau đó là sức mạnh quân sự, kinh tế, xã hội và môi trường.

Các thành quả cải cách của nước này cho đến nay là đáng kinh ngạc, Trung Quốc hiện là nền kinh tế lớn thứ hai thế giới sau Mỹ, thậm chí tờ “The Economist” đã khẳng định Trung Quốc sẽ vượt Mỹ vào năm 2021. Trung Quốc cũng sở hữu khoảng 30% dự trữ ngoại hối thế giới, với khoảng 4.500 tỷ USD, GDP bình quân đầu người vào loại cao, dao động ở mức 7.000 USD (theo Ngân hàng Thế giới, số liệu năm 2013). Trung Quốc đã tăng chi tiêu quốc phòng để tương xứng với sức mạnh kinh tế, tại kỳ họp Quốc hội tháng Ba vừa qua đã quyết định dành khoản ngân sách 132 tỷ USD cho chi tiêu quốc phòng, tăng 12% so với năm 2013. Tờ “The Economist” thậm chí còn nhận định rằng Trung Quốc đã tăng 40% ngân sách quốc phòng. Tuy nhiên, Trung Quốc cũng phải đối diện với nhiều thách thức: bong bóng bất động sản có nguy cơ bị vỡ, căng thẳng về các phong trào ly khai và cực đoan, đặc biệt ở khu tự trị Tân Cương và Tây Tạng hay cuộc chiến giằng co với Đạt-lai Lạt-ma. Tác giả nói rằng sự nổi lên của Trung Quốc như một cường quốc khu vực đã khiến Mỹ khó chịu. Mỹ tin rằng sự thiếu tập trung vào khu vực trong nhiều thập kỷ qua đã cho phép Trung Quốc nổi lên như một đối thủ cạnh tranh xứng tầm. Vì vậy, Tổng thống Barack Obama đã quyết định quan tâm đến khu vực này khi đưa ra "chính sách xoay trục châu Á", khẳng định "các vấn đề chi phối thế kỷ 21 sẽ được quyết định trong khu vực này" như cựu Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách Đông Á và Thái Bình Dương Kurt Campbell cho biết trong một cuộc phỏng vấn với báo chí. Do Mỹ thường xuyên phải đối mặt với các vấn đề toàn cầu, đặc biệt là ở Afghanistan, Iraq, Libya, Syria và Iran, Mỹ dường như bị phân tán nguồn lực để có thể đóng vai trò mang tính quyết định ở châu Á-Thái Bình Dương, tạo ra khoảng trống chiến lược cho Trung Quốc. Trong bối cảnh này, thế giới chứng kiến các hành động quyết đoán hơn của Trung Quốc, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến lợi ích cốt lõi, chẳng hạn như các tuyên bố chủ quyền chồng lấn ở Biển Đông và Biển Hoa Đông.

Trung Quốc đã thực hiện một số động thái để khẳng định tuyên bố chủ quyền trên những vùng biển tranh chấp, bao gồm ban hành luật sáp nhập các đảo tranh chấp vào lãnh thổ nước mình, in hộ chiếu với bản đồ các khu vực tranh chấp thuộc lãnh thổ của Trung Quốc; gửi các cơ quan nghiên cứu, quân sự tới các vùng lãnh thổ tranh chấp, thiết lập Vùng nhận dạng phòng không (ADIZ) ở biển Hoa Đông… Tất cả những hành động trên đã bị bác bỏ bởi các nước phản đối, trong đó có Mỹ. Nếu những căng thẳng âm ỉ không được kiểm soát, nguy cơ xung đột sẽ trở thành hiện thực, hy vọng rằng Mỹ với chính sách xoay trục châu Á sẽ tạo ra đối trọng với Trung Quốc hơn là lời tuyên bố suông do quá bận rộn với những cuộc xung đột ở Afghanistan, Iraq, Libya và Syria, hay vấn đề hạt nhân Iran. Sự xuất hiện của tổ chức “Nhà nước Hồi giáo” (IS) tự xưng ở Iraq và Syria cũng đã làm phức tạp hơn chương trình nghị sự của Mỹ. Do đó, chiến lược tái cân bằng của Mỹ ở châu Á-Thái Bình Dương đã bị đình trệ, cho phép Trung Quốc tiếp tục khẳng định quyền lực của mình, ít nhất là cho đến khi Mỹ thoát khỏi những vấn đề đang diễn ra, nhưng đây lại là một câu chuyện dài.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng sự cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung không phải là kịch bản ngày tận thế, không phải là một sự lựa chọn một mất một còn. Vì vậy, các nước trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương cần có những phản ứng thích hợp để giúp duy trì hòa bình, an ninh và sự ổn định cần thiết để tiếp tục chương trình phát triển của mình. Trước hết, các nước phải gạt bỏ "hy vọng sai lầm" rằng chính sách xoay trục sang châu Á của Mỹ sẽ cung cấp cho họ cái ô an ninh, vì Mỹ đang quá bận tâm với những vấn đề cấp bách ở nơi khác. Hơn nữa, các nước phải thuyết phục Trung Quốc không được gây xáo trộn tình hình. Là một phần của khu vực châu Á-Thái Bình Dương rộng lớn, ASEAN ngày càng quan trọng với dân số khoảng 600 triệu người, nền kinh tế lớn thứ sáu trên thế giới với GDP gần 3000 tỷ USD. ASEAN phải tham gia với Trung Quốc để hoàn tất đàm phán về Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC), tập trung vào sự cần thiết phải cùng nhau khai thác những vùng lãnh thổ tranh chấp vì lợi ích chung. Cuối cùng, phải kêu gọi Trung Quốc xây dựng liên kết khu vực bằng cách đầu tư mạnh mẽ vào các dự án trên đất liền, biển và cơ sở hạ tầng hàng không ở khắp châu Á-Thái Bình Dương, phù hợp với lợi ích chính sách “Hướng tới đầu tư toàn cầu” của Trung Quốc với mục tiêu quốc tế hóa đồng nhân dân tệ. Trung Quốc càng đầu tư nhiều thì càng ít có khả năng gây xáo trộn tình hình khu vực. Các nước trong khu vực cần thuyết phục Trung Quốc làm như vậy trước khi Mỹ trở lại khu vực này một cách đầy đủ. Các giải pháp này cần được chính phủ mới ở Indonesia tính đến một cách nghiêm túc vì các nước cần phải thừa nhận thực tế rằng Mỹ sẽ tiếp tục là siêu cường quân sự, trong khi những nỗ lực của Trung Quốc để trở thành một đối tác quan trọng là không thể ngăn cản.

Bài viết của ông Imron Cotan, Cựu Đại sứ Indonesia tại Australia và Vanuatu  (2003-2005), Trung Quốc và Mông Cổ (2010-2013) đăng trên trang “Bưu điện Jakarta” (ngày 16/9).

Vũ Hiền (gt)

 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

QUAD tìm kiếm vai trò phi quân sự và phản ứng chiến lược từ Trung Quốc: Chủ nghĩa tiểu đa phương, đầu tư cơ sở hạ tầng và cân bằng khu vực

QUAD tìm kiếm vai trò phi quân sự và phản ứng chiến lược từ Trung Quốc: Chủ nghĩa tiểu đa phương, đầu tư cơ sở hạ tầng và cân bằng khu vực

Bài viết phân tích mục đích và sự mở rộng của hợp tác an ninh tiểu đa phương và qua đó đánh giá trường hợp của Đối thoại Tứ giác An ninh (QUAD). Sau đó, tác giả phân tích và làm rõ phản ứng của Trung Quốc, từ đó đưa ra các kết luận và dự đoán về sự tương tác giữa hai chủ thể trên sẽ ảnh hưởng như thế nào đối với trật tự khu vực.

Đọc tiếp...

Tái thiết quan hệ với Trung Quốc thời Biden khó thành hiện thực

Tái thiết quan hệ với Trung Quốc thời Biden khó thành hiện thực

Dù Mỹ và Trung Quốc đều để ngỏ kênh đối thoại, hai bên khó có thể tái thiết hoàn toàn quan hệ song phương vào thời điểm này. Chính quyền Biden quyết tâm theo đuổi cách tiếp cận cứng rắn với Trung Quốc trong khi Trung Quốc tiếp tục các động thái hung hăng, ảnh hưởng đến trật tự quốc tế trong mắt Mỹ.

Đọc tiếp...

Thế khó của Nhật Bản trong cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung

Thế khó của Nhật Bản trong cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung

Nhật Bản là một trường hợp đặc biệt để nghiên cứu tác động của cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung. Là quốc gia nằm tại tiền tuyến của cạnh tranh, Nhật Bản ở vị thế khó xử bởi vừa là đồng minh quân sự thân cận của Mỹ lại vừa có quan hệ kinh tế chặt chẽ với Trung Quốc.

Đọc tiếp...

EU - Trung Quốc: Từ đối tác chiến lược thành đối thủ hệ thống

EU - Trung Quốc: Từ đối tác chiến lược thành đối thủ hệ thống

EU và Trung Quốc mối quan hệ từ đối tác chiến lược chuyển thành đối thủ hệ thống. Điều gì đã đẩy hai bên đi đến bước đường này?

Đọc tiếp...

Cách Mỹ thách thức Trung Quốc dưới thời Tập Cận Bình

Cách Mỹ thách thức Trung Quốc dưới thời Tập Cận Bình

Chính sách Mỹ-Trung đòi hỏi một chiến lược nghiêm túc, bền vững, chứ không phải một chiến lược chắp vá trong chiến dịch tranh cử tổng thống để cứu lấy một chính quyền thất bại.

Đọc tiếp...

Cơ hội lớn của ASEAN trong quan hệ với Trung Quốc

Cơ hội lớn của ASEAN trong quan hệ với Trung Quốc

Các quốc gia Đông Nam Á có cơ hội hiếm có để tận dụng tuyên bố của Bắc Kinh về sự phụ thuộc lẫn nhau trong việc giải quyết các vấn đề cấp bách, chẳng hạn như sáng kiến “Vành đai và Con đường” và Biển Đông.  

Đọc tiếp...

Đằng sau sự thay đổi bất ngờ của Philippines về VFA với Mỹ

Đằng sau sự thay đổi bất ngờ của Philippines về VFA với Mỹ

Hôm 11 tháng 2, Philippines thông báo chấm dứt Thỏa thuận các lực lượng thăm viếng (VFA) với Mỹ, đến ngày 2 tháng 6 nước này lại tuyên bố hoãn quyết định chấm dứt VFA. Điều gì uẩn khúc đằng sau sự thay đổi bất ngờ của Philppines?

Đọc tiếp...

Hiểm họa đối đầu Mỹ -Trung

Hiểm họa đối đầu Mỹ -Trung

Sự trỗi dậy của Trung Quốc liệu có thay đổi cục diện một "nền hòa bình kiểu Mỹ" tại khu vực châu Á. Phản ứng của các quốc gia trong khu vực sẽ ra sao, chọn Mỹ hay chọn Trung Quốc?

Đọc tiếp...

Xây dựng lòng tin ở châu Á - Thái Bình Dương: Lý thuyết, thực tiễn và một số bài học kinh nghiệm

Xây dựng lòng tin ở châu Á - Thái Bình Dương: Lý thuyết, thực tiễn và một số bài học kinh nghiệm

Bài viết tìm hiểu cơ sở lý thuyết và thực tiễn về xây dựng lòng tin ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương thông qua trả lời các câu hỏi: Vì sao đặc điểm triển khai các biện pháp xây dựng lòng tin (CBMs) ở châu Á - Thái Bình Dương khác với CBMs truyền thống? Bài học kinh nghiệm rút ra từ triển khai CBMs ở khu vực là gì?

Đọc tiếp...

Quan điểm của Đông Nam Á về cuộc đối đầu Mỹ-Trung

Quan điểm của Đông Nam Á về cuộc đối đầu Mỹ-Trung

Các quốc gia trong khu vực đang tìm cách không để cho những tranh chấp của họ với Trung Quốc ảnh hưởng tới các khía cạnh khác trong mối quan hệ với nước láng giềng quan trọng này, tìm cách cân bằng giữa Trung Quốc và Mỹ, cũng như các cường quốc khu vực như Nhật Bản và Ấn Độ.

Đọc tiếp...

Covid 19 đẩy quan hệ Mỹ-Trung xuống đáy

Covid 19 đẩy quan hệ Mỹ-Trung xuống đáy

Đại dịch đã đẩy quan hệ Mỹ-Trung xuống đáy vì cả hai nước đều tìm cách vượt mặt nhau để định hình trật tự thế giới.

Đọc tiếp...

Tác động của COVID-19 đến quan hệ Trung-Mỹ

Tác động của COVID-19 đến quan hệ Trung-Mỹ

Dịch COVID-19 đã đẩy mối quan hệ Trung-Mỹ vào một giai đoạn tồi tệ mới. Quan hệ thương mại song phương trên đà suy thoái, rơi vào trạng thái dường như đóng băng; sự thiếu hụt lòng tin chiến lược ngày càng nghiêm trọng; bầu không khí giữa hai bên ngột ngạt chưa từng có.

Đọc tiếp...

Khả năng tồn tại của liên minh Mỹ-Philippines

Khả năng tồn tại của liên minh Mỹ-Philippines

Các nhà ngoại giao và quan chức quân sự ở cả Mỹ và Philippines đang tìm cách cứu vãn Thỏa thuận Các lực lượng thăm viếng (VFA) với lo ngại rằng khoảng trống an ninh do thoả thuận trên để lại có thể sẽ tạo cơ hội để Bắc Kinh tăng cường củng cố quân đội và bành trướng hơn nữa ở Biển Đông.

Đọc tiếp...

Những thách thức của quan hệ đối tác Nga-Trung

Những thách thức của quan hệ đối tác Nga-Trung

Quan hệ đối tác Trung-Nga đã được củng cố đáng kể trong hai năm qua. Tuy nhiên, những thay đổi tiềm tàng trong chính sách của Mỹ và đặc biệt là những diễn biến ở Trung Á và Bắc Cực có thể thách thức mối quan hệ này trong tương lai.

Đọc tiếp...

Mỹ-Trung không nên đấu đá nhau trong bối cảnh đại dịch

Mỹ-Trung không nên đấu đá nhau trong bối cảnh đại dịch

COVID-19 là nguyên nhân mới nhất dẫn đến xích mích trong mối quan hệ ngày càng căng thẳng giữa Washington và Bắc Kinh. Tuy nhiên, nếu để cho sự ganh đua làm mờ mắt trước những mối đe dọa rõ ràng lúc này, hai bên rốt cuộc sẽ tự hủy hoại chính mình.

Đọc tiếp...

Sáng kiến cộng đồng chung vận mệnh Trung Quốc – ASEAN của Trung Quốc và phản ứng hai chiều từ ASEAN

Sáng kiến cộng đồng chung vận mệnh Trung Quốc – ASEAN của Trung Quốc và phản ứng hai chiều từ ASEAN

Đề xuất này là dấu hiện cho sự kết tinh của một chiến lược có chủ ý và được đầu tư từ phía Trung Quốc về tương lai của quan hệ ASEAN-Trung Quốc, nhằm củng cố sự thay đổi quyền lực đang diễn ra ở Đông Nam Á và tạo ra sự chuyển đổi suôn sẻ sang trật tự khu vực lấy Trung Quốc làm trung tâm trong bối cảnh Mỹ suy giảm ảnh hưởng trong khu vực.

Đọc tiếp...

Dịch COVID-19 tác động đến chính sách đối ngoại của Trung Quốc

Dịch COVID-19 tác động đến chính sách đối ngoại của Trung Quốc

Trung Quốc đã cố gắng giải quyết một cách thận trọng mối quan hệ với Mỹ, đồng thời triển khai sức mạnh kinh tế và quân sự ngày càng gia tăng trên toàn thế giới. Dịch COVID-19 đã làm trầm trọng thêm căng thẳng trong quan hệ giữa Trung Quốc và Mỹ và đặt ra những câu hỏi về vai trò lãnh đạo toàn cầu của Bắc Kinh.

Đọc tiếp...

Trung Quốc-Hy vọng và lo sợ của Đông Nam Á

Trung Quốc-Hy vọng và lo sợ của Đông Nam Á

Trung Quốc được nhìn nhận là nước có ảnh hưởng lớn nhất về kinh tế tại khu vực Đông Nam Á. Tuy nhiên, niềm tin của khu vực vào Trung Quốc đã suy giảm trong một vài năm qua dựa trên thái độ của quốc gia này đối với các vấn đề lợi ích chung.

Đọc tiếp...

Tiềm năng quan hệ Mỹ-ASEAN

Tiềm năng quan hệ Mỹ-ASEAN

Cuộc thăm dò dư luận gần đây nhất của ISEAS cho thấy Trung Quốc đang nhanh chóng giành được ưu thế kinh tế và chiến lược ở Đông Nam Á so với Mỹ. Do đó, để lấy lại lợi thế của mình tại khu vực này, Mỹ phải xác định lại các điều khoản cạnh tranh.

Đọc tiếp...

Hậu quả của việc Mỹ mất VFA với Philippines

Hậu quả của việc Mỹ mất VFA với Philippines

Việc chấm dứt Thỏa thuận các lực lượng thăm viếng (VFA) với Philippines sẽ khiến Mỹ dễ bị tổn thương hơn nữa trước các chính sách chính trị và đối ngoại trong nước của các đồng minh hiệp ước khác.  

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 5405 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin