12 - 8 - 2020 | 16:32
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home QUAN HỆ QUỐC TẾ Cạnh tranh Nga - Mỹ tại Trung Á

Cạnh tranh Nga - Mỹ tại Trung Á

Email In PDF.

Cuộc đua Nga-Mỹ tranh giành ở Trung Á có xu hướng gia tăng khi Nga đang trở lại khu vực một cách nhanh chóng với các dự án lớn về quân sự và kinh tế, trong khi Mỹ sẵn sàng chấp nhận rủi ro để đạt các mục tiêu quan trọng tại đây.

 

“Báo Độc lập” (Nga) ngày 24/9 đăng bài của tác giả Anton Barbashin – nhà nghiên cứu chính trị thuộc Trung tâm thẩm định khu vực Xibêri “Hiện đại hoá”, bình luận về mục đích chuyến thăm Cưrơgưxtan của Tổng thống Nga Vladimir Putin vừa qua và sự tranh giành ảnh hưởng giữa Nga và Mỹ ở khu vực Trung Á như sau: 

Ngày 20/9 Tổng thống Putin đã tới thăm Cưrơgưxtan. Trong chuyến thăm này, Nga và Cưrơgưxtan đã ký Hiệp định về gia hạn thời gian hiện diện của căn cứ quân sự của Nga và thỏa thuận về việc xây dựng nhà máy thủy điện trên lãnh thổ Cưrơgưxtan. Sau một thời gian không xác định, Biskếch đang trở lại quan hệ đối tác ổn định với Nga. 

Cưrơgưxtan xác định là đồng minh địa chính trị với Nga, có nghĩa là các vị trí của Mỹ - đấu thủ quan trọng thứ hai trong khu vực - bị suy giảm. Tại cuộc họp báo với Tổng thống Putin, Tổng thống Cưrơgưxtan Almazbek Atambayev một lần nữa khẳng định rằng căn cứ không quân Manas của Mỹ sẽ chấm dứt sự tồn tại vào năm 2014. Còn năm 2017 ở thành phố Osh, một căn cứ quân sự mới của Nga - Cưrơgưxtan sẽ được mở ra với thời hạn ít nhất là 15 năm. Căn cứ quân sự mới sẽ bổ sung cho sự hiện diện vốn đã rất ấn tượng của quân đội Nga trên lãnh thổ Cưrơgưxtan, cụ thể là – bổ sung cho căn cứ không quân Kant, căn cứ thử nghiệm vũ khí chống tàu ngầm ở khu vực Issyk-Kul, đầu mối liên lạc số 338 của Hải quân (trạm Prometheus) và trạm đo địa chấn hoạt động cùng với các đơn vị tên lửa chiến lược. 

Nga tăng cường sự hiện diện của mình không chỉ với các căn cứ quân sự, mà cả với các cơ sở kinh tế, cụ thể là xây dựng Nhà máy thuỷ điện Kambarata-1 (với sự tham gia của Công ty điện của Nga "Inter RAO") và xây dựng đập thượng Naryn của Nhà máy thuỷ điện (với sự tham gia của Công ty điện lực "RusHydro" của Nga), có thể cùng xây dựng lại Nhà máy nhiệt điện Biskếch – 1. Những công trình này sẽ cho phép Cưrơgưxtan không chỉ đáp ứng đủ nhu cầu năng lượng của mình, mà còn có thể xuất khẩu. Triển vọng xây dựng thành công đập thượng Naryn của Nhà máy thủy điện có thể sẽ đưa Nga tham gia thị trường xuất khẩu năng lượng vượt ra ngoài giới hạn khu vực Trung Á - đi qua Pakixtan và Ápganixtan đến Ấn Độ. 

Còn nếu tham gia các dự án ở Cưrơgưxtan làm tăng khả năng Nga có thể tham gia việc xây dựng Nhà máy thủy điện Rogun ở Tátgikixtan, thì về nguyên tắc, Mátxcơva sẽ thay đổi bản đồ năng lượng của khu vực. Thoả thuận mới đây về việc gia hạn sự hiện diện của Căn cứ quân sự 201 trên lãnh thổ Cưrơgưxtan thêm 20-30 năm nữa là tiền đề cho quyết định quan trọng trong vấn đề Nga tham gia “Dự án thế kỷ”. 

Như vậy, chính sách của Nga tại Trung Á đang dần phát triển. Hiện nay sự kết hợp các giải pháp kinh tế với các các thỏa thuận quân sự thể hiện rõ ràng sự tăng cường hiện diện của Nga ở Trung Á. Định dạng Mátxcơva –Biskếch - Đusanbe đã hiện lên rõ ràng. 

Mô hình như vậy buộc Oasinhtơn phải phản ứng và tìm những cách thức mới để thực hiện mục tiêu chiến lược của mình. Mỹ cần Trung Á để hỗ trợ việc vận chuyển hàng hoá khi rút quân khỏi Ápganixtan, còn sau năm 2014 - giám sát sự phát triển ổn định của nước này trong tương lai. Đồng thời, nhu cầu tăng lên đối với việc theo dõi các hoạt động của Trung Quốc trong khu vực đòi hỏi Oasinhtơn phải duy trì sự hiện diện quân sự trong các vùng lân cận khu vực Trung Á. Hơn nữa, như chính sách của Mỹ trong 50 năm trở lại đây cho thấy Oasinhtơn rất không muốn rút hẳn khỏi những nơi mà binh lính Mỹ đã tới. Vì lý do này, sự "thất bại" trong vấn đề căn cứ Manas đòi hỏi một “trận phục thù” tại một góc khác của khu vực Trung Á. Thực chất, đối với Mỹ, đối tác duy nhất còn lại là Udơbêkixtan - đất nước thất bại trong việc thực hiện các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng với sự tham gia của Nga ở các nước láng giềng. Hơn nữa, thời gian gần đây các mối quan hệ giữa Nga và Udơbêkixtan xấu đi nhanh chóng. Một dấu hiệu rõ ràng về tình hình ngày càng xấu đi trong quan hệ giữa Mátxcơva và Tasken là việc tháng 6/2012, Udơbêkixtan rút ra khỏi Tổ chức Hiệp ước an ninh tập thể (ODKB), và những khó khăn mà các doanh nghiệp của Nga và một số người dân nói tiếng Nga sống ở nước này gặp phải. Những ví dụ về sự gia tăng căng thẳng từ phía Tasken là một loạt các hành động chống lại một bộ phận công dân Nga và việc Công ty liên lạc di động của Nga tạm ngừng hoạt động trong 3 tháng. 

Oasinhtơn định đàm phán với Tasken ngay sau khi biết Nga và Cưrơgưxtan có ý định ký hiệp định về các căn cứ quân sự ở Cưrơgưxtan. Chính khi đó, ông Robert Blake, người phụ trách các vấn đề về hợp tác và phát triển ở Trung Á thuộc Bộ Ngoại giao Mỹ, vốn lên kế hoạch đi một tour tới thủ đô các nước khu vực Trung Á, đã hủy chuyến thăm của mình tới Almaty (Cadắcxtan) và Biskếch mà không tuyên bố lý do và chuyển chuyến công du tới Tasken. Rõ ràng, chủ đề của cuộc trao đổi là khả năng triển khai căn cứ quân sự của Mỹ trên lãnh thổ Udơbêkixtan, mặc dù Oasinhtơn chính thức bác bỏ tuyên bố như vậy. 

Thật không may cho Oasinhtơn, theo sáng kiến của Tổng thống Karimov, ngày 30/8 dự luật cấm triển khai các căn cứ quân sự của nước ngoài trên lãnh thổ Udơbêkixtan, đã được thông qua. Nhưng tham khảo kinh nghiệm của Cưrơgưxtan (năm 2009 cơ sở quân sự Manas ở nước này đơn giản được đổi tên thành trung tâm vận chuyển quá cảnh), không loại trừ khả năng Tasken sẽ tìm được lỗ hổng pháp lý để có thể thành lập căn cứ quân sự của Mỹ. Việc tiếp tục xây dựng Nhà máy thuỷ điện có thể sẽ làm trầm trọng thêm quan hệ vốn đã căng thẳng giữa Mátxcơva và Tasken và đẩy Tổng thống Karimov vào vòng tay của Mỹ. 

Rõ ràng là Nga đang trở lại Trung Á - và trở lại một cách nhanh chóng với các dự án lớn và mục tiêu rõ ràng. Dự án Liên minh Á-Âu đã được tuyên bố sẽ không thể thực hiện được nếu không có sự tham gia tích cực của các nước trong khu vực, hơn nữa Cưrơgưxtan đã bày tỏ mong muốn là một bộ phận của Liên minh thuế quan. Tuy nhiên, lợi ích của Nga không chỉ ở sự phát triển kinh tế và thúc đẩy các dự án liên kết. Trong điều kiện việc Hồi giáo hoá ngày càng tăng trong khu vực và quân đội NATO sắp rút khỏi đây, thì đối với Nga, các nhiệm vụ ưu tiên là an ninh và ngăn chặn ảnh hưởng của chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan ở biên giới phía Nam nước mình. 

Đối với Mỹ, Trung Á là khu vực quan trọng không kém, và để đạt được mục tiêu của mình, Oasinhtơn sẵn sàng chấp nhận các rủi ro. Rủi ro chính là ở việc lôi kéo chế độ của Tổng thống Karimov, người nhận thấy Trung Á là khu vực lợi ích của mình và hiện tuyên bố về sự đe dọa của chiến tranh. Thời gian sẽ cho thấy liệu Oasinhtơn có thoả thuận được với Tasken mà không gây ra xung đột giữa các nước trong khu vực hay không và liệu Mátxcơva có thể trở thành người sáng tạo và trung gian trong việc giải quyết các vấn đề của các dân tộc ở Trung Á hay không? 

Anton Barbashin – nhà nghiên cứu chính trị thuộc Trung tâm thẩm định khu vực Xibêri “Hiện đại hoá”

Theo Báo Độc Lập (Nga)

Thúy Bình (gt)

 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

EU - Trung Quốc: Từ đối tác chiến lược thành đối thủ hệ thống

EU - Trung Quốc: Từ đối tác chiến lược thành đối thủ hệ thống

EU và Trung Quốc mối quan hệ từ đối tác chiến lược chuyển thành đối thủ hệ thống. Điều gì đã đẩy hai bên đi đến bước đường này?

Đọc tiếp...

Cách Mỹ thách thức Trung Quốc dưới thời Tập Cận Bình

Cách Mỹ thách thức Trung Quốc dưới thời Tập Cận Bình

Chính sách Mỹ-Trung đòi hỏi một chiến lược nghiêm túc, bền vững, chứ không phải một chiến lược chắp vá trong chiến dịch tranh cử tổng thống để cứu lấy một chính quyền thất bại.

Đọc tiếp...

Cơ hội lớn của ASEAN trong quan hệ với Trung Quốc

Cơ hội lớn của ASEAN trong quan hệ với Trung Quốc

Các quốc gia Đông Nam Á có cơ hội hiếm có để tận dụng tuyên bố của Bắc Kinh về sự phụ thuộc lẫn nhau trong việc giải quyết các vấn đề cấp bách, chẳng hạn như sáng kiến “Vành đai và Con đường” và Biển Đông.  

Đọc tiếp...

Đằng sau sự thay đổi bất ngờ của Philippines về VFA với Mỹ

Đằng sau sự thay đổi bất ngờ của Philippines về VFA với Mỹ

Hôm 11 tháng 2, Philippines thông báo chấm dứt Thỏa thuận các lực lượng thăm viếng (VFA) với Mỹ, đến ngày 2 tháng 6 nước này lại tuyên bố hoãn quyết định chấm dứt VFA. Điều gì uẩn khúc đằng sau sự thay đổi bất ngờ của Philppines?

Đọc tiếp...

Hiểm họa đối đầu Mỹ -Trung

Hiểm họa đối đầu Mỹ -Trung

Sự trỗi dậy của Trung Quốc liệu có thay đổi cục diện một "nền hòa bình kiểu Mỹ" tại khu vực châu Á. Phản ứng của các quốc gia trong khu vực sẽ ra sao, chọn Mỹ hay chọn Trung Quốc?

Đọc tiếp...

Xây dựng lòng tin ở châu Á - Thái Bình Dương: Lý thuyết, thực tiễn và một số bài học kinh nghiệm

Xây dựng lòng tin ở châu Á - Thái Bình Dương: Lý thuyết, thực tiễn và một số bài học kinh nghiệm

Bài viết tìm hiểu cơ sở lý thuyết và thực tiễn về xây dựng lòng tin ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương thông qua trả lời các câu hỏi: Vì sao đặc điểm triển khai các biện pháp xây dựng lòng tin (CBMs) ở châu Á - Thái Bình Dương khác với CBMs truyền thống? Bài học kinh nghiệm rút ra từ triển khai CBMs ở khu vực là gì?

Đọc tiếp...

Quan điểm của Đông Nam Á về cuộc đối đầu Mỹ-Trung

Quan điểm của Đông Nam Á về cuộc đối đầu Mỹ-Trung

Các quốc gia trong khu vực đang tìm cách không để cho những tranh chấp của họ với Trung Quốc ảnh hưởng tới các khía cạnh khác trong mối quan hệ với nước láng giềng quan trọng này, tìm cách cân bằng giữa Trung Quốc và Mỹ, cũng như các cường quốc khu vực như Nhật Bản và Ấn Độ.

Đọc tiếp...

Covid 19 đẩy quan hệ Mỹ-Trung xuống đáy

Covid 19 đẩy quan hệ Mỹ-Trung xuống đáy

Đại dịch đã đẩy quan hệ Mỹ-Trung xuống đáy vì cả hai nước đều tìm cách vượt mặt nhau để định hình trật tự thế giới.

Đọc tiếp...

Tác động của COVID-19 đến quan hệ Trung-Mỹ

Tác động của COVID-19 đến quan hệ Trung-Mỹ

Dịch COVID-19 đã đẩy mối quan hệ Trung-Mỹ vào một giai đoạn tồi tệ mới. Quan hệ thương mại song phương trên đà suy thoái, rơi vào trạng thái dường như đóng băng; sự thiếu hụt lòng tin chiến lược ngày càng nghiêm trọng; bầu không khí giữa hai bên ngột ngạt chưa từng có.

Đọc tiếp...

Khả năng tồn tại của liên minh Mỹ-Philippines

Khả năng tồn tại của liên minh Mỹ-Philippines

Các nhà ngoại giao và quan chức quân sự ở cả Mỹ và Philippines đang tìm cách cứu vãn Thỏa thuận Các lực lượng thăm viếng (VFA) với lo ngại rằng khoảng trống an ninh do thoả thuận trên để lại có thể sẽ tạo cơ hội để Bắc Kinh tăng cường củng cố quân đội và bành trướng hơn nữa ở Biển Đông.

Đọc tiếp...

Thế khó của Nhật Bản trong cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung

Thế khó của Nhật Bản trong cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung

Nhật Bản là một trường hợp đặc biệt để nghiên cứu tác động của cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung. Là quốc gia nằm tại tiền tuyến của cạnh tranh, Nhật Bản ở vị thế khó xử bởi vừa là đồng minh quân sự thân cận của Mỹ lại vừa có quan hệ kinh tế chặt chẽ với Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Những thách thức của quan hệ đối tác Nga-Trung

Những thách thức của quan hệ đối tác Nga-Trung

Quan hệ đối tác Trung-Nga đã được củng cố đáng kể trong hai năm qua. Tuy nhiên, những thay đổi tiềm tàng trong chính sách của Mỹ và đặc biệt là những diễn biến ở Trung Á và Bắc Cực có thể thách thức mối quan hệ này trong tương lai.

Đọc tiếp...

Mỹ-Trung không nên đấu đá nhau trong bối cảnh đại dịch

Mỹ-Trung không nên đấu đá nhau trong bối cảnh đại dịch

COVID-19 là nguyên nhân mới nhất dẫn đến xích mích trong mối quan hệ ngày càng căng thẳng giữa Washington và Bắc Kinh. Tuy nhiên, nếu để cho sự ganh đua làm mờ mắt trước những mối đe dọa rõ ràng lúc này, hai bên rốt cuộc sẽ tự hủy hoại chính mình.

Đọc tiếp...

Sáng kiến cộng đồng chung vận mệnh Trung Quốc – ASEAN của Trung Quốc và phản ứng hai chiều từ ASEAN

Sáng kiến cộng đồng chung vận mệnh Trung Quốc – ASEAN của Trung Quốc và phản ứng hai chiều từ ASEAN

Đề xuất này là dấu hiện cho sự kết tinh của một chiến lược có chủ ý và được đầu tư từ phía Trung Quốc về tương lai của quan hệ ASEAN-Trung Quốc, nhằm củng cố sự thay đổi quyền lực đang diễn ra ở Đông Nam Á và tạo ra sự chuyển đổi suôn sẻ sang trật tự khu vực lấy Trung Quốc làm trung tâm trong bối cảnh Mỹ suy giảm ảnh hưởng trong khu vực.

Đọc tiếp...

Dịch COVID-19 tác động đến chính sách đối ngoại của Trung Quốc

Dịch COVID-19 tác động đến chính sách đối ngoại của Trung Quốc

Trung Quốc đã cố gắng giải quyết một cách thận trọng mối quan hệ với Mỹ, đồng thời triển khai sức mạnh kinh tế và quân sự ngày càng gia tăng trên toàn thế giới. Dịch COVID-19 đã làm trầm trọng thêm căng thẳng trong quan hệ giữa Trung Quốc và Mỹ và đặt ra những câu hỏi về vai trò lãnh đạo toàn cầu của Bắc Kinh.

Đọc tiếp...

Trung Quốc-Hy vọng và lo sợ của Đông Nam Á

Trung Quốc-Hy vọng và lo sợ của Đông Nam Á

Trung Quốc được nhìn nhận là nước có ảnh hưởng lớn nhất về kinh tế tại khu vực Đông Nam Á. Tuy nhiên, niềm tin của khu vực vào Trung Quốc đã suy giảm trong một vài năm qua dựa trên thái độ của quốc gia này đối với các vấn đề lợi ích chung.

Đọc tiếp...

Tiềm năng quan hệ Mỹ-ASEAN

Tiềm năng quan hệ Mỹ-ASEAN

Cuộc thăm dò dư luận gần đây nhất của ISEAS cho thấy Trung Quốc đang nhanh chóng giành được ưu thế kinh tế và chiến lược ở Đông Nam Á so với Mỹ. Do đó, để lấy lại lợi thế của mình tại khu vực này, Mỹ phải xác định lại các điều khoản cạnh tranh.

Đọc tiếp...

Hậu quả của việc Mỹ mất VFA với Philippines

Hậu quả của việc Mỹ mất VFA với Philippines

Việc chấm dứt Thỏa thuận các lực lượng thăm viếng (VFA) với Philippines sẽ khiến Mỹ dễ bị tổn thương hơn nữa trước các chính sách chính trị và đối ngoại trong nước của các đồng minh hiệp ước khác.  

Đọc tiếp...

Thế giới không chỉ xoay quanh Mỹ và Trung Quốc

Thế giới không chỉ xoay quanh Mỹ và Trung Quốc

Từ lâu, “phạm vi ảnh hưởng” đã trở thành một khái niệm được coi trọng trong việc quản lý sự phức tạp của quan hệ nước lớn. Việc thiết lập phạm vi ảnh hưởng cần đến sự hiểu biết chung không chỉ giữa các nước lớn, mà cả giữa những nước đã nằm trong phạm vi ảnh hưởng của họ.

Đọc tiếp...

Cách Duterte biến Philippines thành quân cờ của Trung Quốc

Cách Duterte biến Philippines thành quân cờ của Trung Quốc

Để giành được những đồng đôla phát triển đất nước, Rodrigo Duterte đã gây tổn hại đến an ninh quốc gia của Philippines. Quyết định chính sách đối ngoại lớn đầu tiên của Duterte là bác bỏ chiến thắng mang tính lịch sử của Philippines trước Trung Quốc trong vụ kiện liên quan đến tranh chấp chủ quyền trên biển.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 5159 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin