17 - 9 - 2019 | 13:25
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home QUAN HỆ QUỐC TẾ Mỹ suy yếu và thời cơ chiến lược của Trung Quốc

Mỹ suy yếu và thời cơ chiến lược của Trung Quốc

Email In PDF.

Với địa vị bá quyền đang trong thời kỳ suy giảm, thực lực hữu hạn mà mục tiêu lại quá lớn, Mỹ đang phải căng trải trên toàn thế giới và điều này đã để lại một không gian hoạt động lớn cho Trung Quốc, giúp cho hai nước cạnh tranh nhưng không quyết đấu.

 

Về mặt quân sự và ngoại giao, Mỹ gần đây nhấn mạnh chính sách “trở lại Châu Á”, chuyển dịch trọng tâm chiến lược quân sự về khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, liên tiếp “điều binh khiển tướng” và tiến hành các hoạt động diễn tập quân sự tại khu vực Đông Á. Những động thái này đã khiến cho tình hình khu vực Đông Á trở nên căng thẳng, môi trường bên ngoài xung quanh Trung Quốc theo đó cũng xấu đi rõ rệt. Có ý kiến cho rằng, Trung Quốc hiện đang trong tình cảnh “bốn bề đều là địch”, do đó “thời kỳ cơ hội chiến lược” để phát triển hòa bình của Trung Quốc cũng sắp kết thúc. Trên thực tế, trên vũ đài quốc tế cũng như tại khu vực Đông Á, Trung Quốc vẫn còn không gian chiến lược rất lớn, chỉ cần giữ được đầy đủ sự kiên trì về chiến lược, phán đoán chính xác những biến đổi của tình hình, xoa dịu mâu thuẫn và xung đột với một số nước trong khu vực, xử lý tốt quan hệ Trung – Mỹ… thì Trung Quốc không những có thể giữ vững “thời kỳ cơ hội chiến lược” để thực hiện phát triển hòa bình, mà còn góp phần cho hòa bình, ổn định và phát triển chung của khu vực.

Không gian xoay chuyển chiến lược của Trung Quốc

- Thứ nhất là trong bối cảnh toàn cầu hóa kinh tế, các nhân tố khiến Trung - Mỹ phụ thuộc lẫn nhau ngày càng tăng lên. Quá trình toàn cầu hóa kinh tế đã mang lại ảnh hưởng sâu sắc trên hai phương diện: một là sự phụ thuộc lẫn nhau ngày càng chặt chẽ giữa các quốc gia, logic về trò chơi “tổng bằng không” (zero-sum) bị phá bỏ; hai là có những vấn đề trước đây chỉ có thể giải quyết bằng chính trị hoặc quân sự thì nay có thể giải quyết bằng kinh tế. Quan hệ Trung - Mỹ cũng vậy, có xung đột, có mâu thuẫn nhưng cũng có lợi ích chung rất lớn; mâu thuẫn và xung đột càng tăng lên, hai bên tổn thất càng nhiều, chỉ có tin cậy lẫn nhau, tăng cường hợp tác và đối thoại mới mang lại kết quả “cùng thắng”.

Đồng thời, giữa Trung Quốc và Mỹ thực ra không có mâu thuẫn và xung đột lợi ích trực diện, không có vấn đề nào căng thẳng tới mức hai bên chỉ có thể giải quyết bằng chiến tranh. Về kinh tế, mặc dù tổng lượng GDP của Trung Quốc đứng thứ hai thế giới chỉ sau Mỹ, nhưng Trung Quốc vẫn nằm ở khâu thấp kém trong “chuỗi sản xuất toàn cầu”, Trung Quốc đang “kiếm những đồng tiền mồ hôi” bằng cách “làm thuê” cho Mỹ. Do đó, sự phụ thuộc về kinh tế giữa hai nước là sự phụ thuộc theo loại hình “chủ lao động” và “người làm công”. Người Mỹ chỉ cần bằng vài thủ đoạn tài chính và thương mại là có thể tước lại những đồng tiền vất vả mà người Trung Quốc kiếm được, chứ đâu cần dùng đến biện pháp quân sự đầy rủi ro, vì vậy những kẻ vẫn rêu rao “Trung - Mỹ ắt có chiến tranh” rõ ràng là muốn thổi phồng cái nguy cơ không có thật.

- Thứ hai là không nên nhấn mạnh quá mức tới sự khác biệt về hình thái ý thức và chế độ chính trị. Về mặt nào đó, Trung Quốc và Mỹ đều là những người được lợi trong trật tự thế giới hiện nay, do đó cả hai đều ra sức duy trì trật tự đó.

Thực tế là, Trung Quốc vẫn đang thua kém Mỹ về mọi mặt và hoàn toàn chưa có năng lực để thách thức Mỹ. Do đó, điều Trung Quốc nên hết sức né tránh là nhấn mạnh quá mức những khác biệt về hình thái ý thức và chế độ chính trị giữa hai nước, việc làm có thể dẫn đến mâu thuẫn và cạnh tranh quân sự giữa hai bên.

- Thứ ba là các nước xung quanh Trung Quốc cũng không nước nào thực sự muốn làm “con tốt đi đầu”. Mỹ chuyển hướng chiến lược quân sự vào Châu Á, điều đó chắc chắn tạo ra áp lực cho Trung Quốc. Tuy nhiên, khả năng Mỹ trực tiếp phát động chiến dịch quân sự với Trung Quốc lại hết sức khỏ. Mỹ có thể lợi dụng mâu thuẫn giữa Trung Quốc với các nước láng giềng, kích động cọ sát, khiến cho môi trường xung quanh Trung Quốc không được yên ổn.

Sự lựa chọn chiến lược của Trung Quốc

- Thứ nhất, Trung Quốc cần nhìn vào sự phát triển lâu dài, tập trung tăng cường sức mạnh tổng hợp quốc gia và cải thiện đời sống nhân dân. Cho dù GDP Trung Quốc đang đứng thứ 2 thế giới, nhưng tài sản bình quân của người dân lại rất thấp; trình độ khoa học kỹ thuật, năng lực sáng tạo và sức cạnh tranh quốc tế đều cần được nâng lên; chặng đường xây dựng chính trị - văn hóa – xã hội vẫn còn rất dài, các vấn đề nổi cộm trong nước và vấn đề mâu thuẫn xã hội vẫn cần có thời gian để giải quyết… Bởi vậy, trong khi xử lý các vấn đề quan hệ quốc tế, điều Trung Quốc hết sức cần là giành được thời gian cho phát triển hòa bình. Trong quá trình đó, Trung Quốc cũng cần giải quyết tốt các vấn đề trong nước, không để thế lực chống phá bên ngoài thừa cơ can thiệp.   

- Thứ hai, cần tập trung xử lý tốt quan hệ với các nước Đông Á, làm hòa dịu các mâu thuẫn và xung đột. Trải qua hơn 30 năm phát triển với tốc độ cao, kinh tế Trung Quốc không ngừng lớn mạnh, đồng thời sự liên hệ với các nước khu vực Đông Á cũng ngày càng chặt chẽ. Trong bối cảnh đó, Trung Quốc cần trang bị nhiều hơn những biện pháp để xử lý quan hệ với các nước Đông Á. Ngoài ra, việc tăng cường trao đổi với các nước trong khu vực cũng mang lại nền tảng xã hội và ưu thế địa chiến lược rất quan trọng. Do đó, Trung Quốc cần phát huy rộng rãi sức mạnh tổng hợp của nhà nước, xã hội và nhân dân để thúc đẩy và tăng cường giao lưu, trao đổi và hợp tác với các nước khu vực Đông Á, trên tất cả các lĩnh vực như chính trị, an ninh, khoa kỹ, văn hóa, giáo dục… Tăng cường hiểu biết lẫn nhau, củng cố tình hữu nghị, thực sự đưa chính sách “mục lân, an lân, phú lân” vào thực tế. Có như vậy thì những mâu thuẫn và xung đột mới được giải quyết và loại bỏ.

- Thứ ba là ra sức tăng cường xây dựng tin cậy chiến lược với Mỹ, xử lý tốt quan hệ song phương Trung – Mỹ. Mỹ có ý đồ tăng cường hiện diện quân sự tại Đông Á, nhằm củng cố địa vị chủ đạo về an ninh tại khu vực. Trung Quốc đã thích ứng với sự tồn tại của Mỹ trong khu vực, và ở mức độ nào đó đã chấp nhận để Mỹ đóng vai trò “người gìn giữ an ninh” tại khu vực Đông Á. Trong 30 năm trở lại đây, Trung Quốc không vì sự tồn tại của Mỹ mà va chạm trực diện với Mỹ, đồng thời cũng không vì sự tồn tại của Mỹ mà dừng bước chân phát triển. Vì vậy Mỹ có “trở lại” thì Trung Quốc cũng chỉ cần xử lý tốt quan hệ với Mỹ là có thể tránh được những xung đột lớn.

Mặt khác, Mỹ cho dù có là siêu cường duy nhất trên thế giới, nhưng bản thân Mỹ cũng gặp phải rất nhiều vấn đề, trong đó có nhiều vấn đề cần tới sự tham dự và hợp tác của Trung Quốc. Đồng thời, với địa vị bá quyền đang trong thời kỳ suy giảm, thực lực hữu hạn mà mục tiêu lại quá lớn, Mỹ đang phải căng trải trên toàn thế giới, điều này đã để lại một không gian hoạt động lớn cho Trung Quốc, giúp cho hai nước cạnh tranh nhưng không quyết đấu, đồng thời cũng đảm bảo một sự ổn định nhất định cho quan hệ song phương Trung – Mỹ./.

Bài viết của Phó Giáo sư Hùng Quang Thanh, Phó Viện trưởng Viện Quan hệ quốc tế, Đại học Kinh tế đối ngoại Singapore trên  “Liên hợp buổi sáng” (ngày 13/2)

Viết Tuấn (gt) 

 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Trump tấn công hệ thống thương mại toàn cầu

Trump tấn công hệ thống thương mại toàn cầu

Sau khi chỉ trích thương mại tự do trong lúc vận động tranh cử chức Tổng thống Mỹ, ông đã biến chủ nghĩa dân tộc về kinh tế trở thành tâm điểm trong chương trình nghị sự của mình.Với việc coi thường các quy tắc thương mại quốc tế, Chính quyền Trump đã làm suy giảm vị thế của Mỹ trên thế giới và khiến các chính phủ khác phải cân nhắc việc sử dụng các công cụ tương tự để hạn chế thương mại một cách độc đoán.

Đọc tiếp...

Hiểm họa hạt nhân hiện nay lớn hơn thời Chiến tranh Lạnh?

Hiểm họa hạt nhân hiện nay lớn hơn thời Chiến tranh Lạnh?

Hiện tại có 9 quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân. Trong đó, chỉ có 2 nước - Trung Quốc và Ấn Độ - xác nhận cam kết “không sử dụng vũ khí hạt nhân trước tiên”, mặc dù Ấn Độ đã bắt đầu rút lại cam kết này dưới thời chính quyền Thủ tướng Modi.

Đọc tiếp...

Phản ứng của châu Á trước sự trỗi dậy của Trung Quốc

Phản ứng của châu Á trước sự trỗi dậy của Trung Quốc

Khi Trung Quốc xâm nhập sâu hơn vào châu Á và các nơi khác trên thế giới, nhiều nhà quan sát đã dự đoán rằng ngày Bắc Kinh trở thành bá chủ thống trị các nước láng giềng chỉ còn là vấn đề thời gian. Nhưng câu chuyện về sự thống trị tất yếu của Trung Quốc này dựa trên những giả định chủ chốt quá thường xuyên không được xem xét kỹ lưỡng. Chặng đường của Trung Quốc tiến tới vị thế hàng đầu khu vực có thể chông chênh hơn dự kiến.

Đọc tiếp...

ASEAN giữa trò chơi địa chiến lược Mỹ-Trung

ASEAN giữa trò chơi địa chiến lược Mỹ-Trung

Cuộc tập trận AUMX diễn ra tại căn cứ hải quân Sattahip ở tỉnh Chon Buri của Thái Lan gần một năm sau khi ASEAN tiến hành một cuộc tập trận hàng hải tương tự với Trung Quốc ở ngoài khơi tỉnh Quảng Đông. Điểm mâu thuẫn là sự kình địch ngày càng gia tăng giữa Mỹ và Trung Quốc trong khi nguyên tắc của ASEAN là duy trì tính trung tâm và cân bằng địa chính trị của khối giữa hai siêu cường này.

Đọc tiếp...

Trung Quốc âm mưu chia cắt liên minh Mỹ-Nhật tại Biển Hoa Đông

Trung Quốc âm mưu chia cắt liên minh Mỹ-Nhật tại Biển Hoa Đông

Nghiên cứu cho thấy rằng Bắc Kinh thường xuyên tìm cách sử dụng các cuộc xung đột trên biển để gây mâu thuẫn liên minh Mỹ-Nhật, đặc biệt trong các sự cố lớn tại quần đảo này vào các năm 2010, 2012 và 2013. Tuy nhiên, cách tiếp cận của Bắc Kinh trong chiến lược “thọc gậy bánh xe” tại Biển Hoa Đông là khác biệt.

Đọc tiếp...

Kỷ nguyên bất định của Châu Á

Kỷ nguyên bất định của Châu Á

Một Trung Quốc quyết đoán hơn nhưng đầy sóng gió ở nội tại, đi liền với một hệ thống liên minh Mỹ rạn nứt và một hải quân Mỹ không còn giữ được sự thống trị như những thập kỷ qua. Cuộc khủng hoảng ở Hồng Công và quan hệ xấu đi giữa Nhật Bản và Hàn Quốc chỉ là bước mở đầu cho một kỷ nguyên bất định.

Đọc tiếp...

Cấu trúc an ninh khu vực Đông Á đang sụp đổ?

Cấu trúc an ninh khu vực Đông Á đang sụp đổ?

Cạnh tranh Mỹ-Trung, Nhật Bản tái vũ trang, khủng hoảng tên lửa Triều Tiên, hợp tác Nga-Trung ngày càng gia tăng. Trong khi đó, ảnh hưởng của Mỹ đã dần suy giảm trong suốt gần một thập kỷ qua, Trung Quốc trỗi dậy mạnh mẽ. Tất cả đang làm nổi lên những quan ngại rằng trật tự an ninh hậu Chiến tranh Thế giới II sắp sụp đổ.

Đọc tiếp...

Thị trường khí ga và khí hoá lỏng (LNG) của Trung Quốc: Quá khứ, hiện tại và tương lai

Thị trường khí ga và khí hoá lỏng (LNG) của Trung Quốc: Quá khứ, hiện tại và tương lai

Trung Quốc cùng với Nhật Bản, Hàn Quốc và các nền kinh tế phát triển nhanh khác ở Châu Á đã và đang là động lực chính cho sự tăng trưởng của thị trường khí ga và khí hoá lỏng (LNG) thế giới trong những năm gần đây. Với nhu cầu khí và LNG vô cùng lớn, Trung Quốc đang theo đuổi quyết liệt các dự án khí ga và khí LNG tại Trung Á, Úc, Trung Đông, Đông Nam Á và Bắc Mỹ.

Đọc tiếp...

Bài học đáp trả Trung Quốc của Malaysia

Bài học đáp trả Trung Quốc của Malaysia

Malaysia đã có sự thay đổi ngoạn mục về chính sách đối với Trung Quốc sau khi Mahathir lên nắm quyền. Cách hành xử khôn khéo của chính quyền Mahathir đã chứng minh tầm quan trọng của chủ nghĩa tượng trưng, chính sách ngoại giao, và một chút không khoan nhượng, là điều không thể xem nhẹ. Đây cũng là bài học tham khảo quan trọng cho các nước khác trong quan hệ với Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Đằng sau nước cờ của Ấn Độ tại Kashmir

Đằng sau nước cờ của Ấn Độ tại Kashmir

Kashmir là khu vực tranh chấp được phân chia giữa Ấn Độ, Pakistan, và Trung Quốc. Quyết định xóa bỏ quy chế đặc biệt của khu vực Jammu và Kashmir là một nước đi táo bạo của thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi. Động thái này về lâu dài có thể đem lại lợi ích cho Ấn Độ, tuy nhiên hiện tại nó đang vấp phải làn sóng phản đối mạnh mẽ từ các nước có liên quan đến tranh chấp và cả chính người dân Kashmir.

Đọc tiếp...

Cuộc chiến thương mại với Mỹ gây chia rẽ giới lãnh đạo Trung Quốc

Cuộc chiến thương mại với Mỹ gây chia rẽ giới lãnh đạo Trung Quốc

Khi Nhà Trắng quyết định đánh thuế đối với các mặt hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, các nhà lãnh đạo Mỹ đã bất đồng về câu hỏi liệu cuộc chiến thương mại dài hơi này có phải là một đường lối hành động khôn ngoan hay không? Và bây giờ, Bắc Kinh cũng đang chia rẽ như vậy.

Đọc tiếp...

Tính logic địa chính trị trong cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung

Tính logic địa chính trị trong cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung

Địa chính trị bao gồm các vấn đề chính trị, kinh tế và quân sự. Khi so sánh Trung Quốc và Nhật Bản, chúng ta phải chú ý cả ba vấn đề này. Trong trường hợp của Nhật Bản, các cân nhắc quân sự được ưu tiên hơn hai vấn đề kia và hạn chế các hành động của Mỹ. Trong trường hợp của Trung Quốc, cả chính trị và kinh tế đều thúc đẩy Mỹ hành động, trong khi không có sự cân nhắc về quân sự để ngăn chặn Mỹ. Tính lô gíc địa chính trị đã đưa chúng ta đến điểm này. Và Mỹ khó có thể lùi bước nếu Trung Quốc không nhượng bộ. 

Đọc tiếp...

Cuộc chiến thương mại có khiến Trung-Mỹ đối đầu chính trị?

Cuộc chiến thương mại có khiến Trung-Mỹ đối đầu chính trị?

Cuộc đọ sức Trung-Mỹ chưa cho thấy dấu hiệu hạ nhiệt sau hàng loạt các cuộc đàm phán bế tắc. Liệu thương chiến có lây lan sang lĩnh vực chính trị và gây ra kết quả tương tự như cuộc đại suy thoái kinh tế những năm 30 của thế kỷ 20?

Đọc tiếp...

Quan hệ với Trung Quốc làm suy yếu nước Nga

Quan hệ với Trung Quốc làm suy yếu nước Nga

Nhờ vào nhân tố thúc đẩy là Mỹ mà Nga và Trung Quốc ngày càng xích lại gần nhau hơn. Tuy nhiên, trong mối quan hệ này, Nga lại là phía bị động và phụ thuộc vào Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Cách mà Mỹ vừa thách thức vừa chung sống với Trung Quốc

Cách mà Mỹ vừa thách thức vừa chung sống với Trung Quốc

Trung Quốc hiện đang là đối thủ số một của Mỹ, khiến cho nhiều người liên tưởng đến tình trạng khá tương tự trong thời kỳ Chiến tranh lạnh giữa Mỹ và Liên Xô. Tuy nhiên, quan hệ với Trung Quốc thời nay không thể giống cách mà Mỹ đã thực hiện với Liên Xô ngày trước.

Đọc tiếp...

Đang xuất hiện một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân mới ở châu Á?

Đang xuất hiện một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân mới ở châu Á?

Khi không còn những hiệp ước kiểm soát vũ khí, Nga, Mỹ và Trung Quốc sẽ tăng cường kho vũ khí hạt nhân, bóng ma Chiến tranh Lạnh xuất hiện trở lại.

Đọc tiếp...

Thách thức trong quan hệ Campuchia - Trung Quốc

Thách thức trong quan hệ Campuchia - Trung Quốc

Mối quan hệ giữa Campuchia và Trung Quốc đang ngày càng gắn bó chặt chẽ.Tuy nhiên, điều này cũng đã đặt ra một câu hỏi: Tại sao một quốc gia hùng mạnh tầm thế giới lại trở thành người bạn thân nhất của một quốc gia nhỏ và nghèo như Campuchia?

Đọc tiếp...

Nhật Bản đã khơi mào cuộc chiến mà nước này chưa sẵn sàng với Hàn Quốc

Nhật Bản đã khơi mào cuộc chiến mà nước này chưa sẵn sàng với Hàn Quốc

Tokyo đã khơi mào tranh chấp thương mại với Seoul, song Nhật Bản lại có vẻ chưa thực sự chuẩn bị kỹ càng cho những hệ lụy nghiêm trọng mà hành động này gây ra. Thủ tướng Abe đang rơi vào tình hình khá phức tạp khi phải đối mặt cùng lúc với nhiều vấn đề đến từ nhiều quốc gia.  Đọc tiếp...

Cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung: Những bí mật chiến lược của Bắc Kinh

Cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung: Những bí mật chiến lược của Bắc Kinh

Cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung hiện đang trong giai đoạn đỉnh điểm, ảnh hưởng tới không chỉ hai nước trong cuộc mà còn tới nhiều quốc gia khác. Với những tham vọng không chỉ dừng lại ở kinh tế, thương mại, Trung Quốc có những chiến lược bí mật nào để đối phó với Mỹ và tiến gần hơn tới mục đích của mình? 

Đọc tiếp...

Cách thức đối phó với mối đe dọa ngày càng gia tăng từ Trung Quốc

Cách thức đối phó với mối đe dọa ngày càng gia tăng từ Trung Quốc

Sự chuyển mình của Trung Quốc với tư cách là một cường quốc kinh tế và quân sự lớn đã tạo ra thách thức đối với nhiều quốc gia, bao gồm cả Mỹ. Tuy nhiên, sự phụ thuộc chặt chẽ lẫn nhau với Trung Quốc đòi hỏi Mỹ phải suy xét cẩn trọng về cách thức đối phó với các mối đe dọa này.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 7282 khách và 2 thành viên Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin