18 - 11 - 2019 | 18:05
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home QUAN HỆ QUỐC TẾ Mỹ suy yếu và thời cơ chiến lược của Trung Quốc

Mỹ suy yếu và thời cơ chiến lược của Trung Quốc

Email In PDF.

Với địa vị bá quyền đang trong thời kỳ suy giảm, thực lực hữu hạn mà mục tiêu lại quá lớn, Mỹ đang phải căng trải trên toàn thế giới và điều này đã để lại một không gian hoạt động lớn cho Trung Quốc, giúp cho hai nước cạnh tranh nhưng không quyết đấu.

 

Về mặt quân sự và ngoại giao, Mỹ gần đây nhấn mạnh chính sách “trở lại Châu Á”, chuyển dịch trọng tâm chiến lược quân sự về khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, liên tiếp “điều binh khiển tướng” và tiến hành các hoạt động diễn tập quân sự tại khu vực Đông Á. Những động thái này đã khiến cho tình hình khu vực Đông Á trở nên căng thẳng, môi trường bên ngoài xung quanh Trung Quốc theo đó cũng xấu đi rõ rệt. Có ý kiến cho rằng, Trung Quốc hiện đang trong tình cảnh “bốn bề đều là địch”, do đó “thời kỳ cơ hội chiến lược” để phát triển hòa bình của Trung Quốc cũng sắp kết thúc. Trên thực tế, trên vũ đài quốc tế cũng như tại khu vực Đông Á, Trung Quốc vẫn còn không gian chiến lược rất lớn, chỉ cần giữ được đầy đủ sự kiên trì về chiến lược, phán đoán chính xác những biến đổi của tình hình, xoa dịu mâu thuẫn và xung đột với một số nước trong khu vực, xử lý tốt quan hệ Trung – Mỹ… thì Trung Quốc không những có thể giữ vững “thời kỳ cơ hội chiến lược” để thực hiện phát triển hòa bình, mà còn góp phần cho hòa bình, ổn định và phát triển chung của khu vực.

Không gian xoay chuyển chiến lược của Trung Quốc

- Thứ nhất là trong bối cảnh toàn cầu hóa kinh tế, các nhân tố khiến Trung - Mỹ phụ thuộc lẫn nhau ngày càng tăng lên. Quá trình toàn cầu hóa kinh tế đã mang lại ảnh hưởng sâu sắc trên hai phương diện: một là sự phụ thuộc lẫn nhau ngày càng chặt chẽ giữa các quốc gia, logic về trò chơi “tổng bằng không” (zero-sum) bị phá bỏ; hai là có những vấn đề trước đây chỉ có thể giải quyết bằng chính trị hoặc quân sự thì nay có thể giải quyết bằng kinh tế. Quan hệ Trung - Mỹ cũng vậy, có xung đột, có mâu thuẫn nhưng cũng có lợi ích chung rất lớn; mâu thuẫn và xung đột càng tăng lên, hai bên tổn thất càng nhiều, chỉ có tin cậy lẫn nhau, tăng cường hợp tác và đối thoại mới mang lại kết quả “cùng thắng”.

Đồng thời, giữa Trung Quốc và Mỹ thực ra không có mâu thuẫn và xung đột lợi ích trực diện, không có vấn đề nào căng thẳng tới mức hai bên chỉ có thể giải quyết bằng chiến tranh. Về kinh tế, mặc dù tổng lượng GDP của Trung Quốc đứng thứ hai thế giới chỉ sau Mỹ, nhưng Trung Quốc vẫn nằm ở khâu thấp kém trong “chuỗi sản xuất toàn cầu”, Trung Quốc đang “kiếm những đồng tiền mồ hôi” bằng cách “làm thuê” cho Mỹ. Do đó, sự phụ thuộc về kinh tế giữa hai nước là sự phụ thuộc theo loại hình “chủ lao động” và “người làm công”. Người Mỹ chỉ cần bằng vài thủ đoạn tài chính và thương mại là có thể tước lại những đồng tiền vất vả mà người Trung Quốc kiếm được, chứ đâu cần dùng đến biện pháp quân sự đầy rủi ro, vì vậy những kẻ vẫn rêu rao “Trung - Mỹ ắt có chiến tranh” rõ ràng là muốn thổi phồng cái nguy cơ không có thật.

- Thứ hai là không nên nhấn mạnh quá mức tới sự khác biệt về hình thái ý thức và chế độ chính trị. Về mặt nào đó, Trung Quốc và Mỹ đều là những người được lợi trong trật tự thế giới hiện nay, do đó cả hai đều ra sức duy trì trật tự đó.

Thực tế là, Trung Quốc vẫn đang thua kém Mỹ về mọi mặt và hoàn toàn chưa có năng lực để thách thức Mỹ. Do đó, điều Trung Quốc nên hết sức né tránh là nhấn mạnh quá mức những khác biệt về hình thái ý thức và chế độ chính trị giữa hai nước, việc làm có thể dẫn đến mâu thuẫn và cạnh tranh quân sự giữa hai bên.

- Thứ ba là các nước xung quanh Trung Quốc cũng không nước nào thực sự muốn làm “con tốt đi đầu”. Mỹ chuyển hướng chiến lược quân sự vào Châu Á, điều đó chắc chắn tạo ra áp lực cho Trung Quốc. Tuy nhiên, khả năng Mỹ trực tiếp phát động chiến dịch quân sự với Trung Quốc lại hết sức khỏ. Mỹ có thể lợi dụng mâu thuẫn giữa Trung Quốc với các nước láng giềng, kích động cọ sát, khiến cho môi trường xung quanh Trung Quốc không được yên ổn.

Sự lựa chọn chiến lược của Trung Quốc

- Thứ nhất, Trung Quốc cần nhìn vào sự phát triển lâu dài, tập trung tăng cường sức mạnh tổng hợp quốc gia và cải thiện đời sống nhân dân. Cho dù GDP Trung Quốc đang đứng thứ 2 thế giới, nhưng tài sản bình quân của người dân lại rất thấp; trình độ khoa học kỹ thuật, năng lực sáng tạo và sức cạnh tranh quốc tế đều cần được nâng lên; chặng đường xây dựng chính trị - văn hóa – xã hội vẫn còn rất dài, các vấn đề nổi cộm trong nước và vấn đề mâu thuẫn xã hội vẫn cần có thời gian để giải quyết… Bởi vậy, trong khi xử lý các vấn đề quan hệ quốc tế, điều Trung Quốc hết sức cần là giành được thời gian cho phát triển hòa bình. Trong quá trình đó, Trung Quốc cũng cần giải quyết tốt các vấn đề trong nước, không để thế lực chống phá bên ngoài thừa cơ can thiệp.   

- Thứ hai, cần tập trung xử lý tốt quan hệ với các nước Đông Á, làm hòa dịu các mâu thuẫn và xung đột. Trải qua hơn 30 năm phát triển với tốc độ cao, kinh tế Trung Quốc không ngừng lớn mạnh, đồng thời sự liên hệ với các nước khu vực Đông Á cũng ngày càng chặt chẽ. Trong bối cảnh đó, Trung Quốc cần trang bị nhiều hơn những biện pháp để xử lý quan hệ với các nước Đông Á. Ngoài ra, việc tăng cường trao đổi với các nước trong khu vực cũng mang lại nền tảng xã hội và ưu thế địa chiến lược rất quan trọng. Do đó, Trung Quốc cần phát huy rộng rãi sức mạnh tổng hợp của nhà nước, xã hội và nhân dân để thúc đẩy và tăng cường giao lưu, trao đổi và hợp tác với các nước khu vực Đông Á, trên tất cả các lĩnh vực như chính trị, an ninh, khoa kỹ, văn hóa, giáo dục… Tăng cường hiểu biết lẫn nhau, củng cố tình hữu nghị, thực sự đưa chính sách “mục lân, an lân, phú lân” vào thực tế. Có như vậy thì những mâu thuẫn và xung đột mới được giải quyết và loại bỏ.

- Thứ ba là ra sức tăng cường xây dựng tin cậy chiến lược với Mỹ, xử lý tốt quan hệ song phương Trung – Mỹ. Mỹ có ý đồ tăng cường hiện diện quân sự tại Đông Á, nhằm củng cố địa vị chủ đạo về an ninh tại khu vực. Trung Quốc đã thích ứng với sự tồn tại của Mỹ trong khu vực, và ở mức độ nào đó đã chấp nhận để Mỹ đóng vai trò “người gìn giữ an ninh” tại khu vực Đông Á. Trong 30 năm trở lại đây, Trung Quốc không vì sự tồn tại của Mỹ mà va chạm trực diện với Mỹ, đồng thời cũng không vì sự tồn tại của Mỹ mà dừng bước chân phát triển. Vì vậy Mỹ có “trở lại” thì Trung Quốc cũng chỉ cần xử lý tốt quan hệ với Mỹ là có thể tránh được những xung đột lớn.

Mặt khác, Mỹ cho dù có là siêu cường duy nhất trên thế giới, nhưng bản thân Mỹ cũng gặp phải rất nhiều vấn đề, trong đó có nhiều vấn đề cần tới sự tham dự và hợp tác của Trung Quốc. Đồng thời, với địa vị bá quyền đang trong thời kỳ suy giảm, thực lực hữu hạn mà mục tiêu lại quá lớn, Mỹ đang phải căng trải trên toàn thế giới, điều này đã để lại một không gian hoạt động lớn cho Trung Quốc, giúp cho hai nước cạnh tranh nhưng không quyết đấu, đồng thời cũng đảm bảo một sự ổn định nhất định cho quan hệ song phương Trung – Mỹ./.

Bài viết của Phó Giáo sư Hùng Quang Thanh, Phó Viện trưởng Viện Quan hệ quốc tế, Đại học Kinh tế đối ngoại Singapore trên  “Liên hợp buổi sáng” (ngày 13/2)

Viết Tuấn (gt) 

 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Thực chất Diễn đàn Công nghiệp Quốc phòng Nhật Bản-Philippines

Thực chất Diễn đàn Công nghiệp Quốc phòng Nhật Bản-Philippines

Nhật Bản và Philippines cuối cùng cũng đã tổ chức được vòng đầu tiên của Diễn đàn Công nghiệp Quốc phòng mới vào đầu tháng này. Mặc dù cơ chế này chỉ là một trong nhiều sự tiến triển trong quan hệ song phương, song có ý nghĩa đối với mối quan hệ an ninh, cũng như tổng thể mối quan hệ song phương nói chung.

Đọc tiếp...

Trung Quốc: Tứ cố vô thân (Phần cuối)

Trung Quốc: Tứ cố vô thân (Phần cuối)

Trước những áp lực của Mỹ và đồng minh, Trung Quốc đã chuyển hướng sang Nga. Tuy nhiên thực tế là Nga và Trung Quốc không phải là những đồng minh tự nhiên và họ nghi ngờ về từng động thái của nhau nhiều hơn là tin tưởng, điều này sẽ hủy hoại và làm cho bất kỳ thỏa thuận song phương nào mà họ có thể đạt được bị thất bại. Kết quả là Trung Quốc sẽ thấy mình thực sự bị cô lập và hoàn toàn phụ thuộc vào những nước mà họ đã kiểm soát để duy trì việc vận hành nền kinh tế của mình.

 

Đọc tiếp...

Trung Quốc: Tứ cố vô thân (Phần 2)

Trung Quốc: Tứ cố vô thân (Phần 2)

Bên cạnh những thách thức về kinh tế trong nước, Tập Cận Bình còn phải đối mặt với một nước Mỹ đang nhanh chóng mở rộng khả năng quân sự. Không dừng ở đó, ông Tập cũng phải đối mặt với các khả năng quân sự ngày càng mở rộng của Nhật Bản, Đài Loan và Philippines.  

Đọc tiếp...

Trung Quốc: Tứ cố vô thân (Phần 1)

Trung Quốc: Tứ cố vô thân (Phần 1)

Cơ hội “từ trên trời rơi xuống” dành cho Trung Quốc trong lĩnh vực kinh tế và thương mại thực sự đã qua. Hiện Trung Quốc đang vấp phải sự phản ứng dữ dội từ các nước trong khu vực và đặc biệt là từ Mỹ với một vị tổng thống dường như muốn đối đầu với Trung Quốc trên mọi mặt trận và bằng mọi cách.

Đọc tiếp...

Sách lược đầu tư của Mỹ vào Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Sách lược đầu tư của Mỹ vào Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của Mỹ luôn là vấn đề được giới chiến lược, học thuật ở Trung Quốc và nước ngoài tập trung thảo luận và nghiên cứu. Nhưng những phân tích thực nghiệm cụ thể lại khá ít, tập trung quá nhiều vào lĩnh vực chính trị và an ninh. Bài viết sẽ tập trung vào sách lược cạnh tranh đầu tư cơ sở hạ tầng trong khuôn khổ Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của Mỹ, phân tích mục tiêu, lộ trình và triển vọng phát triển của chiến lược này, đưa ra đánh giá mang tính thử nghiệm về tác động có thể có của chiến lược này đối với hợp tác “Vành đai và Con đường”.

Đọc tiếp...

Ý nghĩa chính trị trong chiến lược phòng thủ của Đài Loan

Ý nghĩa chính trị trong chiến lược phòng thủ của Đài Loan

Đài Loan sắp tới sẽ phải đối mặt với một thời kỳ đáng ngại. Chiến lược phòng thủ của Đài Loan đang trở nên phi logic trong khi Trung Quốc lại đang tiến gần tới khả năng thực hiện tuyên bố “thống nhất Đài Loan” của mình.

Đọc tiếp...

Nga “ngả vào” Trung Quốc - Mối đe dọa đối với Hàn Quốc?

Nga “ngả vào” Trung Quốc - Mối đe dọa đối với Hàn Quốc?

Sự hợp tác ngày càng gia tăng giữa Bắc Kinh và Moskva dường như đang giúp Nga mạnh bạo hơn khi thể hiện năng lực cũng như thách thức sức mạnh của mạng lưới liên minh của Mỹ ở Đông Bắc Á.

Đọc tiếp...

Ấn Độ - Hi vọng lớn nhất của Mỹ ở châu Á

Ấn Độ - Hi vọng lớn nhất của Mỹ ở châu Á

Trong hai thập kỷ qua, Washington đã đặt nhiều hi vọng vào Ấn Độ trên vũ đài thế giới. Rộng lớn, đông dân và giàu tài nguyên, xét theo tất cả các biểu hiện bề ngoài, Ấn Độ là một cường quốc đã sẵn sàng. Và với tư cách là nền dân chủ lớn nhất thế giới, theo những hi vọng đó, nước này hứa hẹn sẽ trở thành đối tác quan trọng của Mỹ vào thời điểm cuộc cạnh tranh giữa các bên thách thức đang ngày càng gia tăng.

Đọc tiếp...

Năm điều Mỹ cần cân nhắc khi đối phó Trung Quốc

Năm điều Mỹ cần cân nhắc khi đối phó Trung Quốc

Chính quyền của Tổng thống Trump đang đối đầu với Trung Quốc theo một cách khó có thể thúc đẩy thế cạnh tranh của Mỹ hay thu hút được sự ủng hộ rộng rãi. Cuối tháng trước, ông Trump đã ra một tuyên bố cứng rắn: “Chúng tôi không cần Trung Quốc, và thành thật mà nói, chúng tôi còn tốt hơn nếu không có họ”.

Đọc tiếp...

Bước tiếp theo trong xây dựng quan hệ quân sự Ấn-Trung

Bước tiếp theo trong xây dựng quan hệ quân sự Ấn-Trung

Cuộc đối đầu tại Doklam ở lãnh thổ Bhutan năm 2017 kéo dài 73 ngày trong địa hình hiểm trở và nguy hiểm dọc theo Đường kiểm soát thực tế (LAC) là phép thử đối với tinh thần cũng như cách thức giải quyết vấn đề của quân đội hai nước.

Đọc tiếp...

Quan hệ Việt-Mỹ thời tổng thống Trump

Quan hệ Việt-Mỹ thời tổng thống Trump

Trước những phát ngôn chỉ trích của Tổng thống Mỹ Donald Trump về sự lạm dụng đối tác trong vấn đề thương mại của Việt Nam, mối quan hệ giữa hai quốc gia thực sự không hề chứng kiến một sự chuyển biến tiêu cực.

Đọc tiếp...

Tranh chấp thương mại Trung - Mỹ sẽ đi về đâu?

Tranh chấp thương mại Trung - Mỹ sẽ đi về đâu?

Cuộc chiến thương mại Trung - Mỹ bắt đầu từ tháng 3/2018, cho đến nay, cùng với những đòn trừng phạt và trả đũa nối tiếp nhau, những tổn thất trực tiếp mà cả hai bên phải gánh chịu là điều dễ dàng nhận thấy. Những đòn trừng phạt và trả đũa ấy liệu đơn thuần chỉ nhắm đến lợi ích kinh tế, hay bên trong còn ẩn chứa những mục tiêu mang tính chiến lược và liệu rằng cuộc thương chiến này có đi đến hồi kết?

Đọc tiếp...

Yếu tố khiến Trung-Nga xích lại gần nhau

Yếu tố khiến Trung-Nga xích lại gần nhau

Cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung và chiến dịch trừng phạt kéo dài của Washington đối với Moskva đã thúc đẩy việc tăng cường quan hệ kinh tế và năng lượng giữa hai nước láng giềng phương Đông.

Đọc tiếp...

Cảnh giác trước Trung Quốc, Ấn Độ củng cố quan hệ với các nước láng giềng

Cảnh giác trước Trung Quốc, Ấn Độ củng cố quan hệ với các nước láng giềng

Để củng cố và nâng cao hơn nữa vị thế của bản thân trong khu vực, đặc biệt là trong bối cảnh Trung Quốc đang ngày càng đẩy mạnh các hoạt động lôi kéo các nước khác, Ấn Độ dưới thời ông Modi buộc phải có những bước đi đúng đắn và khôn khéo, thúc đẩy mối quan hệ gắn bó và tốt đẹp với các nước láng giềng là một trong số đó.

Đọc tiếp...

Mỹ và các đồng minh cần thể hiện sự quan tâm thực sự ở Đông Nam Á

Mỹ và các đồng minh cần thể hiện sự quan tâm thực sự ở Đông Nam Á

Đông Nam Á là khu vực rất quan trọng đối với Trung Quốc, tạo ra “thế tiến thoái lưỡng nan ở eo biển Malacca”. Khoảng 80% tổng nguồn cung cấp năng lượng của Trung Quốc đi qua eo biển Malacca. Sáng kiến "Vành đai và Con đường" (BRI) chủ yếu là một giải pháp để thoát khỏi tình thế khó xử này. 

Đọc tiếp...

Trước Trung Quốc, Washington chỉ còn cách tiếp cận duy nhất là đối đầu?

Trước Trung Quốc, Washington chỉ còn cách tiếp cận duy nhất là đối đầu?

Chiến lược an ninh quốc gia Mỹ gán mác cho Trung Quốc là một "cường quốc theo chủ nghĩa xét lại". Trong khi, Giám đốc Cục Điều tra Liên bang Mỹ Christopher Wray đã gọi Trung Quốc là "một mối đe dọa toàn xã hội".

Đọc tiếp...

Trump tấn công hệ thống thương mại toàn cầu

Trump tấn công hệ thống thương mại toàn cầu

Sau khi chỉ trích thương mại tự do trong lúc vận động tranh cử chức Tổng thống Mỹ, ông đã biến chủ nghĩa dân tộc về kinh tế trở thành tâm điểm trong chương trình nghị sự của mình.Với việc coi thường các quy tắc thương mại quốc tế, Chính quyền Trump đã làm suy giảm vị thế của Mỹ trên thế giới và khiến các chính phủ khác phải cân nhắc việc sử dụng các công cụ tương tự để hạn chế thương mại một cách độc đoán.

Đọc tiếp...

Hiểm họa hạt nhân hiện nay lớn hơn thời Chiến tranh Lạnh?

Hiểm họa hạt nhân hiện nay lớn hơn thời Chiến tranh Lạnh?

Hiện tại có 9 quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân. Trong đó, chỉ có 2 nước - Trung Quốc và Ấn Độ - xác nhận cam kết “không sử dụng vũ khí hạt nhân trước tiên”, mặc dù Ấn Độ đã bắt đầu rút lại cam kết này dưới thời chính quyền Thủ tướng Modi.

Đọc tiếp...

Phản ứng của châu Á trước sự trỗi dậy của Trung Quốc

Phản ứng của châu Á trước sự trỗi dậy của Trung Quốc

Khi Trung Quốc xâm nhập sâu hơn vào châu Á và các nơi khác trên thế giới, nhiều nhà quan sát đã dự đoán rằng ngày Bắc Kinh trở thành bá chủ thống trị các nước láng giềng chỉ còn là vấn đề thời gian. Nhưng câu chuyện về sự thống trị tất yếu của Trung Quốc này dựa trên những giả định chủ chốt quá thường xuyên không được xem xét kỹ lưỡng. Chặng đường của Trung Quốc tiến tới vị thế hàng đầu khu vực có thể chông chênh hơn dự kiến.

Đọc tiếp...

ASEAN giữa trò chơi địa chiến lược Mỹ-Trung

ASEAN giữa trò chơi địa chiến lược Mỹ-Trung

Cuộc tập trận AUMX diễn ra tại căn cứ hải quân Sattahip ở tỉnh Chon Buri của Thái Lan gần một năm sau khi ASEAN tiến hành một cuộc tập trận hàng hải tương tự với Trung Quốc ở ngoài khơi tỉnh Quảng Đông. Điểm mâu thuẫn là sự kình địch ngày càng gia tăng giữa Mỹ và Trung Quốc trong khi nguyên tắc của ASEAN là duy trì tính trung tâm và cân bằng địa chính trị của khối giữa hai siêu cường này.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 4370 khách và 1 thành viên Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin