20 - 6 - 2019 | 14:08
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home QUAN HỆ QUỐC TẾ Mỹ suy yếu và thời cơ chiến lược của Trung Quốc

Mỹ suy yếu và thời cơ chiến lược của Trung Quốc

Email In PDF.

Với địa vị bá quyền đang trong thời kỳ suy giảm, thực lực hữu hạn mà mục tiêu lại quá lớn, Mỹ đang phải căng trải trên toàn thế giới và điều này đã để lại một không gian hoạt động lớn cho Trung Quốc, giúp cho hai nước cạnh tranh nhưng không quyết đấu.

 

Về mặt quân sự và ngoại giao, Mỹ gần đây nhấn mạnh chính sách “trở lại Châu Á”, chuyển dịch trọng tâm chiến lược quân sự về khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, liên tiếp “điều binh khiển tướng” và tiến hành các hoạt động diễn tập quân sự tại khu vực Đông Á. Những động thái này đã khiến cho tình hình khu vực Đông Á trở nên căng thẳng, môi trường bên ngoài xung quanh Trung Quốc theo đó cũng xấu đi rõ rệt. Có ý kiến cho rằng, Trung Quốc hiện đang trong tình cảnh “bốn bề đều là địch”, do đó “thời kỳ cơ hội chiến lược” để phát triển hòa bình của Trung Quốc cũng sắp kết thúc. Trên thực tế, trên vũ đài quốc tế cũng như tại khu vực Đông Á, Trung Quốc vẫn còn không gian chiến lược rất lớn, chỉ cần giữ được đầy đủ sự kiên trì về chiến lược, phán đoán chính xác những biến đổi của tình hình, xoa dịu mâu thuẫn và xung đột với một số nước trong khu vực, xử lý tốt quan hệ Trung – Mỹ… thì Trung Quốc không những có thể giữ vững “thời kỳ cơ hội chiến lược” để thực hiện phát triển hòa bình, mà còn góp phần cho hòa bình, ổn định và phát triển chung của khu vực.

Không gian xoay chuyển chiến lược của Trung Quốc

- Thứ nhất là trong bối cảnh toàn cầu hóa kinh tế, các nhân tố khiến Trung - Mỹ phụ thuộc lẫn nhau ngày càng tăng lên. Quá trình toàn cầu hóa kinh tế đã mang lại ảnh hưởng sâu sắc trên hai phương diện: một là sự phụ thuộc lẫn nhau ngày càng chặt chẽ giữa các quốc gia, logic về trò chơi “tổng bằng không” (zero-sum) bị phá bỏ; hai là có những vấn đề trước đây chỉ có thể giải quyết bằng chính trị hoặc quân sự thì nay có thể giải quyết bằng kinh tế. Quan hệ Trung - Mỹ cũng vậy, có xung đột, có mâu thuẫn nhưng cũng có lợi ích chung rất lớn; mâu thuẫn và xung đột càng tăng lên, hai bên tổn thất càng nhiều, chỉ có tin cậy lẫn nhau, tăng cường hợp tác và đối thoại mới mang lại kết quả “cùng thắng”.

Đồng thời, giữa Trung Quốc và Mỹ thực ra không có mâu thuẫn và xung đột lợi ích trực diện, không có vấn đề nào căng thẳng tới mức hai bên chỉ có thể giải quyết bằng chiến tranh. Về kinh tế, mặc dù tổng lượng GDP của Trung Quốc đứng thứ hai thế giới chỉ sau Mỹ, nhưng Trung Quốc vẫn nằm ở khâu thấp kém trong “chuỗi sản xuất toàn cầu”, Trung Quốc đang “kiếm những đồng tiền mồ hôi” bằng cách “làm thuê” cho Mỹ. Do đó, sự phụ thuộc về kinh tế giữa hai nước là sự phụ thuộc theo loại hình “chủ lao động” và “người làm công”. Người Mỹ chỉ cần bằng vài thủ đoạn tài chính và thương mại là có thể tước lại những đồng tiền vất vả mà người Trung Quốc kiếm được, chứ đâu cần dùng đến biện pháp quân sự đầy rủi ro, vì vậy những kẻ vẫn rêu rao “Trung - Mỹ ắt có chiến tranh” rõ ràng là muốn thổi phồng cái nguy cơ không có thật.

- Thứ hai là không nên nhấn mạnh quá mức tới sự khác biệt về hình thái ý thức và chế độ chính trị. Về mặt nào đó, Trung Quốc và Mỹ đều là những người được lợi trong trật tự thế giới hiện nay, do đó cả hai đều ra sức duy trì trật tự đó.

Thực tế là, Trung Quốc vẫn đang thua kém Mỹ về mọi mặt và hoàn toàn chưa có năng lực để thách thức Mỹ. Do đó, điều Trung Quốc nên hết sức né tránh là nhấn mạnh quá mức những khác biệt về hình thái ý thức và chế độ chính trị giữa hai nước, việc làm có thể dẫn đến mâu thuẫn và cạnh tranh quân sự giữa hai bên.

- Thứ ba là các nước xung quanh Trung Quốc cũng không nước nào thực sự muốn làm “con tốt đi đầu”. Mỹ chuyển hướng chiến lược quân sự vào Châu Á, điều đó chắc chắn tạo ra áp lực cho Trung Quốc. Tuy nhiên, khả năng Mỹ trực tiếp phát động chiến dịch quân sự với Trung Quốc lại hết sức khỏ. Mỹ có thể lợi dụng mâu thuẫn giữa Trung Quốc với các nước láng giềng, kích động cọ sát, khiến cho môi trường xung quanh Trung Quốc không được yên ổn.

Sự lựa chọn chiến lược của Trung Quốc

- Thứ nhất, Trung Quốc cần nhìn vào sự phát triển lâu dài, tập trung tăng cường sức mạnh tổng hợp quốc gia và cải thiện đời sống nhân dân. Cho dù GDP Trung Quốc đang đứng thứ 2 thế giới, nhưng tài sản bình quân của người dân lại rất thấp; trình độ khoa học kỹ thuật, năng lực sáng tạo và sức cạnh tranh quốc tế đều cần được nâng lên; chặng đường xây dựng chính trị - văn hóa – xã hội vẫn còn rất dài, các vấn đề nổi cộm trong nước và vấn đề mâu thuẫn xã hội vẫn cần có thời gian để giải quyết… Bởi vậy, trong khi xử lý các vấn đề quan hệ quốc tế, điều Trung Quốc hết sức cần là giành được thời gian cho phát triển hòa bình. Trong quá trình đó, Trung Quốc cũng cần giải quyết tốt các vấn đề trong nước, không để thế lực chống phá bên ngoài thừa cơ can thiệp.   

- Thứ hai, cần tập trung xử lý tốt quan hệ với các nước Đông Á, làm hòa dịu các mâu thuẫn và xung đột. Trải qua hơn 30 năm phát triển với tốc độ cao, kinh tế Trung Quốc không ngừng lớn mạnh, đồng thời sự liên hệ với các nước khu vực Đông Á cũng ngày càng chặt chẽ. Trong bối cảnh đó, Trung Quốc cần trang bị nhiều hơn những biện pháp để xử lý quan hệ với các nước Đông Á. Ngoài ra, việc tăng cường trao đổi với các nước trong khu vực cũng mang lại nền tảng xã hội và ưu thế địa chiến lược rất quan trọng. Do đó, Trung Quốc cần phát huy rộng rãi sức mạnh tổng hợp của nhà nước, xã hội và nhân dân để thúc đẩy và tăng cường giao lưu, trao đổi và hợp tác với các nước khu vực Đông Á, trên tất cả các lĩnh vực như chính trị, an ninh, khoa kỹ, văn hóa, giáo dục… Tăng cường hiểu biết lẫn nhau, củng cố tình hữu nghị, thực sự đưa chính sách “mục lân, an lân, phú lân” vào thực tế. Có như vậy thì những mâu thuẫn và xung đột mới được giải quyết và loại bỏ.

- Thứ ba là ra sức tăng cường xây dựng tin cậy chiến lược với Mỹ, xử lý tốt quan hệ song phương Trung – Mỹ. Mỹ có ý đồ tăng cường hiện diện quân sự tại Đông Á, nhằm củng cố địa vị chủ đạo về an ninh tại khu vực. Trung Quốc đã thích ứng với sự tồn tại của Mỹ trong khu vực, và ở mức độ nào đó đã chấp nhận để Mỹ đóng vai trò “người gìn giữ an ninh” tại khu vực Đông Á. Trong 30 năm trở lại đây, Trung Quốc không vì sự tồn tại của Mỹ mà va chạm trực diện với Mỹ, đồng thời cũng không vì sự tồn tại của Mỹ mà dừng bước chân phát triển. Vì vậy Mỹ có “trở lại” thì Trung Quốc cũng chỉ cần xử lý tốt quan hệ với Mỹ là có thể tránh được những xung đột lớn.

Mặt khác, Mỹ cho dù có là siêu cường duy nhất trên thế giới, nhưng bản thân Mỹ cũng gặp phải rất nhiều vấn đề, trong đó có nhiều vấn đề cần tới sự tham dự và hợp tác của Trung Quốc. Đồng thời, với địa vị bá quyền đang trong thời kỳ suy giảm, thực lực hữu hạn mà mục tiêu lại quá lớn, Mỹ đang phải căng trải trên toàn thế giới, điều này đã để lại một không gian hoạt động lớn cho Trung Quốc, giúp cho hai nước cạnh tranh nhưng không quyết đấu, đồng thời cũng đảm bảo một sự ổn định nhất định cho quan hệ song phương Trung – Mỹ./.

Bài viết của Phó Giáo sư Hùng Quang Thanh, Phó Viện trưởng Viện Quan hệ quốc tế, Đại học Kinh tế đối ngoại Singapore trên  “Liên hợp buổi sáng” (ngày 13/2)

Viết Tuấn (gt) 

 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Quan hệ Trung Quốc-Malaysia quay trở lại lộ trình?

Quan hệ Trung Quốc-Malaysia quay trở lại lộ trình?

Sau khi Thủ tướng Mahathir lên nắm quyền (tháng 5/2018), đã có những nghi ngờ thực sự về vị thế của các siêu dự án Trung Quốc tại Malaysia. Tuy nhiên, trước và trong chuyến thăm thứ 2 của Mahathir tới Trung Quốc vào tháng 4/2019, những mối hoài nghi như vậy đã được xóa bỏ.

Đọc tiếp...

Cạnh tranh Mỹ-Trung: Chiến tranh lạnh kiểu mới?

Cạnh tranh Mỹ-Trung: Chiến tranh lạnh kiểu mới?

Ba thập kỷ sau khi Liên Xô sụp đổ, thời điểm đơn cực đã kết thúc. Tại Trung Quốc, Mỹ phải đối mặt với một đối thủ rất lớn và khao khát trở thành số một. Quan hệ kinh doanh và lợi nhuận, những cái trước đây giúp củng cố mối quan hệ, đã trở thành cái để cạnh tranh.

Đọc tiếp...

Khai thác tiềm năng hợp tác quốc phòng to lớn giữa Ấn Độ và Việt Nam

Khai thác tiềm năng hợp tác quốc phòng to lớn giữa Ấn Độ và Việt Nam

Mặc dù không thể phủ nhận thực tế là hợp tác quốc phòng giữa hai nước đang phát triển, nhưng cần phải có một tầm nhìn chiến lược và một tư duy rõ ràng để đưa nó vào một quỹ đạo cao hơn.

Đọc tiếp...

Chiến tranh thương mại Mỹ-Trung: Mục tiêu là công nghệ

Chiến tranh thương mại Mỹ-Trung: Mục tiêu là công nghệ

Cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung nhận được nhiều sự chú ý, nhưng nó ẩn dấu một “cuộc chiến công nghệ” lớn hơn nhằm tranh giành sự đổi mới trong thế kỷ 21.

Đọc tiếp...

Sẽ là sai lầm khi nghĩ về một cuộc chiến tranh lạnh Mỹ-Trung?

Sẽ là sai lầm khi nghĩ về một cuộc chiến tranh lạnh Mỹ-Trung?

Việc bao vây kinh tế do Mỹ đứng đầu sẽ buộc Trung Quốc phải tạo ra khối kinh tế tự cung tự cấp của chính mình. Điều này sẽ làm tổn thương đến nhiều nền kinh tế châu Á vốn có quan hệ làm ăn với Trung Quốc và Mỹ, bao gồm cả Nhật Bản.

Đọc tiếp...

Chiến lược “phòng bị nước đôi” của Trung Quốc ở vùng Vịnh

Chiến lược “phòng bị nước đôi” của Trung Quốc ở vùng Vịnh

Bắc Kinh đang thực hiện chiến lược “phòng bị nước đôi” ở vùng Vịnh, vừa tìm cách xây dựng mối quan hệ bền chặt với từng quốc gia trong khu vực tại thời điểm mà cam kết của Mỹ với Trung Đông đang bị hoài nghi. Trong bối cảnh BRI tiếp tục được định hình ở Trung Đông, người ta kỳ vọng mối quan hệ hợp tác rộng mở hơn.

Đọc tiếp...

Con đường Tơ lụa trên Biển Mới Thế kỷ 21: Hệ quả Địa chính trị đối với các quốc gia Đông Nam Á

Con đường Tơ lụa trên Biển Mới Thế kỷ 21: Hệ quả Địa chính trị đối với các quốc gia Đông Nam Á

Bài viết tóm tắt khái niệm và các động cơ của Trung Quốc nói chung trong MSR Thế kỷ 21, đồng thời trình bày chi tiết sự tham gia của các nước Đông Nam Á vào dự án cũng như các hệ quả về địa chính trị mà hợp tác này mang lại cho khu vực.

Đọc tiếp...

Thế khó xử của Philippines đối với vốn đầu tư Trung Quốc

Thế khó xử của Philippines đối với vốn đầu tư Trung Quốc

Rủi ro chính trị cao trong khi lợi nhuận thu về khá thấp khiến phần lớn các nhà đầu tư nước ngoài không muốn đầu tư vào các lĩnh vực tạo ra việc làm quan trọng, do đó các quốc gia đang phát triển tại châu Á không còn nhiều lựa chọn khi nguồn vốn đầu tư Trung Quốc đang vẫy gọi.

Đọc tiếp...

Đông Nam Á và sự cạnh tranh Mỹ-Trung

Đông Nam Á và sự cạnh tranh Mỹ-Trung

Ngày 15/11/2018, Thủ tướng Lý Hiển Long từng nói: “Tôi nghĩ việc chúng ta không phải chọn đứng về phe nào là đáng mơ ước, nhưng có thể xảy ra tình huống ASEAN phải lựa chọn phe này hay phe khác. Tôi hy vọng điều đó không sớm xảy ra”.

Đọc tiếp...

Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: Cân nhắc các lợi ich chiến lược của Trung Quốc-Ấn Độ

Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: Cân nhắc các lợi ich chiến lược của Trung Quốc-Ấn Độ

Bài nghiên cứu phân tích các vấn đề địa chiến lược biển đang nổi tại khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương trong bối cảnh Mỹ-Trung đang cạnh tranh nhằm có được ưu thế vượt trội trên biển. Thêm vào đó, bài nghiên cứu cũng tập trung vào các biện pháp của Ấn Độ để đối phó với các động thái trên biển và chiến thuật hải quân của Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Nhật Bản thách thức Trung Quốc ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Nhật Bản thách thức Trung Quốc ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Nếu có một nhân vật duy nhất đóng vai trò lớn nhất trong việc mang lại kỷ nguyên Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, thì người ta có thể cho rằng đó là Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe. Với tư tưởng kiên định không ai sánh kịp, ông đã tận tâm cải tổ không chỉ chính sách đối ngoại của Nhật Bản hậu Chiến tranh thế giới thứ hai, mà còn cả trật tự thế giới hậu Mỹ đang nổi lên.

Đọc tiếp...

Can dự: Biện pháp đối phó hiệu quả nhất với Triều Tiên

Can dự: Biện pháp đối phó hiệu quả nhất với Triều Tiên

Bài phỏng vấn Tiến sĩ Chung-in Moon, cố vấn đặc biệt của Tổng thống Moon Jae-in về các vấn đề thống nhất, ngoại giao và an ninh quốc gia. Tiến sĩ Chung-in Moon được biết đến rộng rãi như là một trong những chuyên gia hàng đầu về quan hệ liên Triều cũng như nhờ đóng góp của ông về học thuật và hoạt động trong chính phủ.

Đọc tiếp...

Hội nghị Mỹ-Triều lần hai: Vai trò của Trung Quốc và Hàn Quốc

Hội nghị Mỹ-Triều lần hai: Vai trò của Trung Quốc và Hàn Quốc

Trong các cuộc đàm phán Mỹ-Triều, vai trò của Trung Quốc là đem lại cảm giác an toàn cho Triều Tiên khi đàm phán trực tiếp với Mỹ, trong khi đó, Hàn Quốc sẽ đóng vai trò là một kênh đối thoại gián tiếp giữa Mỹ và Triều Tiên, cũng như làm “chất xoa dịu” để giảm bớt những căng thẳng có thể leo thang theo giai đoạn.

Đọc tiếp...

Quan hệ Trung Quốc-Ấn Độ trong năm 2019 sẽ ra sao?

Quan hệ Trung Quốc-Ấn Độ trong năm 2019 sẽ ra sao?

Trong bối cảnh quan hệ Trung Quốc-Ấn Độ đang đi xuống do hai bên còn nghi kị lẫn nhau, điều hai nước nên làm trong năm 2019 là tiến hành một cuộc đối thoại chiến lược có ý nghĩa và mang tính bao quát. Nếu có thể, cơ chế đối thoại chiến lược giữa hai nước hiện nay có thể được nâng cấp thành một cơ chế mới và toàn diện.

Đọc tiếp...

"Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở" cần sự đồng thuận

Hiện vẫn chưa có sự đồng thuận về ý tưởng bao trùm sáng kiến kiến "Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở" cũng như chưa rõ các cấu trúc cần thiết cho việc thực thi. Nói đúng hơn là mọi thứ vẫn còn rất mơ hồ. ASEAN và các quốc gia khác nên tham gia vào FOIP để đóng góp cho công cuộc xây dựng nó và hình thành được một trật tự khu vực mang tính tổng thể hơn.

Đọc tiếp...

Từ bỏ NATO và bảo vệ châu Âu mới - Hướng đi tiếp theo của Mỹ?

Từ bỏ NATO và bảo vệ châu Âu mới - Hướng đi tiếp theo của Mỹ?

Mỹ nên hợp tác với NATO với tư cách không phải là thành viên của tổ chức này, và tập trung vào các nguồn lực hữu hạn mà Mỹ có thể đạt được, từ những cuộc cạnh tranh quan trọng mà Mỹ phải đối mặt với Trung Quốc ở Thái Bình Dương đến những quốc gia ở châu Âu mới vẫn có ý chí chiến đấu, và vẫn mang theo ngọn đuốc của nền văn minh phương Tây. Đọc tiếp...

Campuchia ở trung tâm của một cuộc chiến tranh lạnh mới

Campuchia ở trung tâm của một cuộc chiến tranh lạnh mới

Khi cuộc cạnh tranh siêu cường giành tầm ảnh hưởng khu vực đạt tới một cường độ mới, có lẽ Campuchia sẽ nhận thấy mình ở trung tâm của một cuộc chiến tranh lạnh mới ở Đông Nam Á.

Đọc tiếp...

Ấn Độ và “chuỗi đảo ngọc”

Ấn Độ và “chuỗi đảo ngọc”

New Delhi đang mở rộng sự hiện diện quân sự của họ ở khắp Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương trong bối cảnh Trung Quốc gia tăng ảnh hưởng ở khu vực này. Dù còn thua xa Trung Quốc về tài chính cũng như cấp độ và quy mô hiện đại hóa quân đội, nhưng Ấn Độ có ưu thế địa lý và sự hậu thuẫn mạnh mẽ của quốc tế nhằm thúc đẩy những tính toán theo hướng mà New Delhi mong muốn.

Đọc tiếp...

Khi Mỹ làm đảo lộn nền kinh tế thế giới

Khi Mỹ làm đảo lộn nền kinh tế thế giới

Toàn cầu hóa đã kết nối vận mệnh của mọi nền kinh tế. Donald Trump, với tham vọng bảo vệ lợi ích kinh tế Mỹ, đã làm rung chuyển toàn bộ hệ thống. Đó là chất Mỹ điển hình khi dám đứng ra cáng đáng mọi hậu quả. Liệu Tổng thống Mỹ Trump còn có khả năng chống đỡ trước các cuộc tấn công dữ dội ở trong nước mà chính ông là mục tiêu.

Đọc tiếp...

Nhật Bản phải cân nhắc những rủi ro khi xích lại gần Trung Quốc

Nhật Bản phải cân nhắc những rủi ro khi xích lại gần Trung Quốc

"Họ có vẻ gượng ép". Cựu Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Richard Armitage đã mô tả như vậy khi Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình gặp nhau lần đầu tiên hồi năm 2014 bên lề Hội nghị Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương diễn ra tại Bắc Kinh. Không có tình bạn nào giữa hai người.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 7397 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin