19 - 9 - 2019 | 13:26
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home NGHIÊN CỨU TRUNG QUỐC Chiến lược đối ngoại của Trung Quốc: Xung đột với trật tự hiện nay

Chiến lược đối ngoại của Trung Quốc: Xung đột với trật tự hiện nay

Email In PDF.

Sự mâu thuẫn trong chính sách đối ngoại hiện nay mà chính quyền Tập Cận Bình đã gặp phải rất nhiều khó khăn trong quá trình triển khai chính sách đối ngoại của mình, tiêu biểu là vấp phải sự kiềm chế của Mỹ, sự nghi ngờ và thiếu tin tưởng của chính quyền cũng như người dân các nước xung quanh. Chính vì vậy, mục tiêu xác lập lại trật tự quốc tế theo hướng có lợi cho Trung Quốc đã chưa thể thành hiện thực.

 

 

 

1.  Thái độ hài hoà và cứng rắn với bên ngoài của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình

Tháng 11/2012, Đại hội toàn quốc lần thứ 18 của Đảng Cộng sản Trung Quốc (Đại hội toàn quốc lần thứ 18) đã được tổ chức. Chủ tịch Tập Cận Bình được bầu làm Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc và trở thành lãnh đạo mới của Trung Quốc. Chủ tịch Tập tuyên bố với người dân Trung Quốc và toàn bộ thế giới rằng, trong tương lai, Bắc Kinh phải hiện thực hoá được mục tiêu “phục hưng dân tộc Trung Hoa vĩ đại” nằm trong “Giấc mộng Trung Hoa”.[1]

Không lâu sau đó, Chủ tịch Tập Cận Bình đã đưa ra hai phương châm chính sách đối ngoại để hiện thực hóa "Giấc mộng Trung Hoa" này. Theo đó, phương châm đầu tiên là xây dựng môi trường quốc tế thuận lợi cho sự phát triển của Trung Quốc, bằng cách thúc đẩy phát triển quan hệ một cách hài hoà với các quốc gia khác. Nhưng song song với đó, phương châm thứ hai là phải bảo vệ "lợi ích cốt lõi" của Trung Quốc, ngay cả khi điều đó ảnh hưởng xấu đến quan hệ với các nước khác. Kể từ đó, chính sách đối ngoại của Trung Quốc đã được thực hiện theo hai phương châm nói trên. Chừng nào Chủ tịch Tập Cận Bình còn giữ vai trò là người lãnh đạo, tình hình này sẽ không thay đổi nhiều trong tương lai.

Hơn hai tháng sau khi Chủ tịch Tập Cận Bình nhậm chức Tổng Bí thư, Cục Chính trị của Ủy ban Trung ương Đảng cộng sản Trung Quốc đã chủ trì một nghiên cứu về chính sách đối ngoại Trung Quốc vào ngày 28 tháng 1 năm 2013. Trong nghiên cứu này, Chủ tịch Tập Cận Bình nhấn mạnh rằng, Trung Quốc nên tiếp tục thực hiện theo "con đường phát triển hòa bình". Theo đó, "con đường phát triển hòa bình" là phương châm cơ bản của ngành ngoại giao Trung Quốc, được thiết lập từ thời của cựu Tổng Bí thư Hồ Cẩm Đào.

Điểm chính của phương châm này là, trong xu thế đa cực hóa chính trị và toàn cầu hóa kinh tế, sự phụ thuộc lẫn nhau giữa Trung Quốc và cộng đồng quốc tế ngày càng sâu sắc, “thông qua việc tranh thủ môi trường quốc tế hòa bình để có thể tự phát triển, và lấy sự tự thân phát triển để bảo vệ và thúc đẩy hoà bình thế giới”[2]. Chủ tịch Tập Cận Bình chỉ ra rằng, để thực hiện được mục tiêu “phục hưng dân tộc Trung Hoa vĩ đại” nằm trong “Giấc mộng Trung Hoa”, một môi trường quốc tế hòa bình là đặc biệt cần thiết và quan trọng, khiến cho "con đường phát triển hòa bình" càng dễ thực hiện hơn.

Chủ trương “thống nhất sự phát triển trong nước với mở cửa ra bên ngoài, liên kết sự phát triển của Trung Quốc với sự phát triển thế giới, kết hợp lợi ích của người dân Trung Quốc với lợi ích chung của các dân tộc trên thế giới, không ngừng mở rộng hợp tác cùng có lợi với tất cả các nước, tích cực hơn trong việc tham gia vào các vấn đề quốc tế, cùng nhau đối phó với các thách thức toàn cầu, và cố gắng cống hiến cho sự phát triển của thế giới.

Ngoài ra, Chủ tịch Tập Cận Bình nhấn mạnh rằng, việc Trung Quốc đi theo "con đường phát triển hòa bình", và là “người thực hiện phát triển hòa bình, người thúc đẩy sự phát triển chung, người bảo vệ hệ thống thương mại đa phương, và là người tham gia quản trị kinh tế toàn cầu"[3]. Điều đó có nghĩa là, Chủ tịch Tập Cận Bình đã nói rõ rằng, thông qua việc mở rộng hơn nữa quan hệ hợp tác kinh tế với các nước khác, đồng thời thúc đẩy sự phát triển của Trung Quốc và xây dựng môi trường quốc tế ổn định, ông đã tích cực tham gia xây dựng các quy tắc và giải quyết các vấn đề kinh tế toàn cầu.

Mặt khác, trong nghiên cứu này, Tổng Bí thư Tập Cận Bình nhấn mạnh, phương châm của Trung Quốc là kiên quyết bảo vệ "lợi ích cốt lõi" của mình. Liên quan đến nội dung của khái niệm "lợi ích cốt lõi", chính phủ Trung Quốc giải thích rõ 6 nội hàm: “thứ nhất là chủ quyền quốc gia, thứ hai là an ninh quốc gia, thứ ba là toàn vẹn lãnh thổ, thứ tư là thống nhất đất nước, thứ năm là hệ thống chính trị quốc gia và ổn định xã hội được thiết lập bởi Hiến pháp Trung Quốc, thứ sáu là bảo đảm cơ bản và duy trì sự phát triển kinh tế và xã hội”.[4]

Theo đó, mục tiêu thống nhất đất nước của Trung Quốc bao gồm vấn đề Đài Loan, các dân tộc thiểu số của Trung Quốc đang ngày càng đi ngược lại với kỳ vọng của chính phủ, các vấn đề liên quan đến Khu tự trị Tân Cương Duy Ngô Nhĩ và Khu tự trị Tây Tạng, biên giới đất liền với Ấn Độ, Biển Hoa Đông, Biển Đông và các vấn đề liên quan tới chủ quyền, lãnh thổ khác. Bên cạnh đó, sự lên án và phản đối trong và ngoài nước đối với chế độ của Trung Quốc cũng được coi là có liên quan đến "lợi ích cốt lõi" của quốc gia này.

Chủ tịch Tập Cận Bình kiên trì "con đường phát triển hòa bình", đồng thời nhấn mạnh: "Chúng ta kiên quyết không từ bỏ quyền và lợi ích chính đáng của mình, cũng không thể hy sinh lợi ích cốt lõi của đất nước. Các quốc gia không nên mong đợi Trung Quốc đánh đổi lợi ích cốt lõi của mình, cũng không nên kỳ vọng Trung Quốc sẽ tự làm tổn hại chủ quyền, an ninh và lợi ích phát triển của chính mình.

Ngoài ra, Chủ tịch Tập Cận Bình chủ trương ủng hộ rằng "Trung Quốc nên đi theo con đường phát triển hòa bình, và các quốc gia khác cũng nên đi theo con đường phát triển hòa bình". Đối với những quốc gia có hành động gây tổn hại cho "lợi ích cốt lõi" của Trung Quốc, Chủ tịch Tập Cận Bình chỉ ra rằng "con đường phát triển hòa bình" dựa trên sự phối hợp hài hoà sẽ không thể được áp dụng, và Bắc Kinh sẽ không ngần ngại thực hiện các biện pháp cứng rắn.

Kể từ đó, chính quyền của Chủ tịch Tập Cận Bình, đặc biệt là ở các khu vực lân cận Trung Quốc, đã tích cực triển khai các chính sách đối ngoại dựa trên hai phương châm: thúc đẩy "con đường phát triển hòa bình" và bảo vệ "lợi ích cốt lõi". Để hiện thực hóa phương châm đầu tiên, Trung Quốc đã đưa ra chiến lược “Vành đai kinh tế Con đường tơ lụa” và “Con đường tơ lụa trên biển thế kỷ 21”, từ đó cấu thành nên kế hoạch xây dựng “Vành đai và Con đường”.

Vào tháng 9/2013, Chủ tịch Tập Cận Bình đã đến thăm Kazakhstan, quốc gia ở Trung Á và có bài phát biểu tại Đại học Nazarbayev. Trong bài phát biểu, Chủ tịch Tập Cận Bình chủ trương rằng Trung Quốc đang đi theo "con đường phát triển hòa bình" và không tìm kiếm sự thống trị và phạm vi ảnh hưởng ở Trung Á. Chủ tịch Tập Cận Bình đã chỉ ra rằng "kiên quyết hỗ trợ lẫn nhau trong các vấn đề quan trọng liên quan đến lợi ích cốt lõi, như chủ quyền quốc gia, toàn vẹn lãnh thổ, an ninh và ổn định,… là bản chất và nội dung quan trọng của quan hệ đối tác chiến lược giữa Trung Quốc với các nước Trung Á."

Nhằm thúc đẩy hợp tác và phát triển kinh tế giữa Trung Quốc và các nước Trung Á và châu Âu khác, Trung Quốc đã đề xuất xây dựng sáng kiến “Vành đai kinh tế Con đường tơ lụa”. Về nội dung cụ thể, Chủ tịch Tập Cận Bình đã đưa ra đề xuất cải thiện cơ sở hạ tầng giao thông, xây dựng "mạng lưới giao thông kết nối Đông Á, Tây Á và Nam Á", thúc đẩy phát triển kinh tế khu vực thông qua tự do hóa thương mại, tạo thuận lợi cho đầu tư, thúc đẩy trao đổi và thanh toán bằng đồng nhân dân tệ, nâng cao khả năng ứng phó với các rủi ro tài chính.[5]

Tháng 10/2013, Chủ tịch Tập Cận Bình đã đến thăm Indonesia và có bài phát biểu tại Quốc hội nước này. Tại đây, Chủ tịch Tập Cận Bình đã nhấn mạnh phương châm tăng cường hợp tác với các nước thuộc Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN).

Về mặt chính trị, Chủ tịch Tập Cận Bình đã chỉ ra sự cần thiết phải tăng cường tin tưởng lẫn nhau giữa ASEAN và Trung Quốc, đồng thời bày tỏ mong muốn ký kết một hiệp ước láng giềng, hữu nghị và hợp tác với các nước ASEAN.

Về mặt kinh tế, Chủ tịch Tập Cận Bình đề cập đến phương châm mang lợi ích phát triển của Trung Quốc cho các nước ASEAN, bằng cách cải thiện mức độ hợp tác của Hiệp định thương mại tự do Trung Quốc - ASEAN và thúc đẩy thương mại song phương phát triển. Ngoài ra, Chủ tịch Tập Cận Bình còn đề xuất kế hoạch xây dựng Ngân hàng Đầu tư Cơ sở hạ tầng châu Á (AIIB), cho thấy sự sẵn sàng hỗ trợ các nước đang phát triển trong đó có các nước ASEAN của Bắc Kinh trong việc kết nối cơ sở hạ tầng.

Bên cạnh đó, Chủ tịch Tập Cận Bình đề nghị rằng, trong bối cảnh Trung Quốc tăng cường quan hệ đối tác hàng hải với các nước ASEAN, hai bên cần phải cùng nhau xây dựng "Con đường tơ lụa trên biển thế kỷ 21", đồng thời bày tỏ thiện chí sẵn sàng hợp tác với Indonesia để xây dựng "Cộng đồng chung vận mệnh Trung Quốc - ASEAN".[6]

….

Đọc toàn bộ bản dịch tại đây.

Masafumi Iida, chuyên viên nghiên cứu cao cấp, Ban Trung Quốc, Trung tâm Nghiên cứu khu vực, Viện Nghiên cứu Phòng vệ Nhật Bản (NIDS). Bài nghiên cứu được đăng trong Báo cáo Chiến lược An ninh Trung Quốc năm 2019, tr.5-23.

Hải Yến (dịch)

Trần Quang (hiệu đính)


[1] Nhân dân Nhật báo, 16/11/2012

[2] Nhân dân Nhật báo, 23/12/2005

[3] Nhân dân Nhật báo, 30/1/2013

[4] Nhân dân Nhật báo, 7/9/2011

[5] Nhân dân Nhật báo, 8/9/2013

[6] Nhân dân Nhật báo, 4/10/2013

 

 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Hồi kết của phép màu kinh tế Trung Quốc

Hồi kết của phép màu kinh tế Trung Quốc

Phép màu kinh tế của Trung Quốc đang gần tới hạn, và giờ có nguy cơ gây ra hại nhiều hơn lợi. 

Đọc tiếp...

Tính toán của Trung Quốc đằng sau chiến lược xây đập trên sông Mekong

Tính toán của Trung Quốc đằng sau chiến lược xây đập trên sông Mekong

Cách duy nhất để tránh một tương lai ảm đạm cho toàn bộ khu vực này là chấm dứt việc xây dựng đơn phương các đập trên toàn bộ sông Mekong, tập trung vào bảo vệ quyền của mỗi quốc gia và yêu cầu họ thực hiện nghĩa vụ của mình đối với người dân, các nước láng giềng và cả hành tinh.

Đọc tiếp...

Chiến lược đối ngoại của Trung Quốc: Xung đột với trật tự hiện nay

Chiến lược đối ngoại của Trung Quốc: Xung đột với trật tự hiện nay

Sự mâu thuẫn trong chính sách đối ngoại hiện nay mà chính quyền Tập Cận Bình đã gặp phải rất nhiều khó khăn trong quá trình triển khai chính sách đối ngoại của mình, tiêu biểu là vấp phải sự kiềm chế của Mỹ, sự nghi ngờ và thiếu tin tưởng của chính quyền cũng như người dân các nước xung quanh. Chính vì vậy, mục tiêu xác lập lại trật tự quốc tế theo hướng có lợi cho Trung Quốc đã chưa thể thành hiện thực.

Đọc tiếp...

Ông Tập Cận Bình và vòng vây chính trị từ nay đến năm 2022

Ông Tập Cận Bình và vòng vây chính trị từ nay đến năm 2022

Sự bất bình ở nước ngoài đối với Trung Quốc dưới thời Tập Cận Bình đã lan rộng nhanh chóng trong năm qua, ít nhất ở các nước phát triển. Một số nước nhỏ hơn như Úc và Canada, cảm thấy bị Bắc Kinh chèn ép. Các nước láng giềng thì lo ngại nguy cơ bị gạt ra ngoài.

Đọc tiếp...

“Ngoại giao Nước lớn” thời Tập Cận Bình: Hệ quả từ Sức mạnh Ngày càng Lớn của Trung Quốc

“Ngoại giao Nước lớn” thời Tập Cận Bình: Hệ quả từ Sức mạnh Ngày càng Lớn của Trung Quốc

Các lãnh đạo Trung Quốc từ thời Mao có xu hướng xếp chính sách đối ngoại ở vị trí thứ yếu trong nghị trình quản trị đất nước. Tuy nhiên, ông Tập cho thấy quyết tâm và sự tự tin thay đổi khuôn mẫu truyền thống này nghiêng về cách tiếp cận thống nhất. Khi làm vậy, ông Tập Cận Bình hướng tới một chính sách đối ngoại quyết đoán hơn.

Đọc tiếp...

Có phải Tập Cận Bình châm ngòi chống đối?

Có phải Tập Cận Bình châm ngòi chống đối?

Có phải Tập Cận Bình đã phạm sai lầm khi khẳng định vị thế cường quốc thế giới lớn hơn cho Trung Quốc tương xứng với sức mạnh kinh tế của nước này? Lẽ nào Trung Quốc cần phải tiếp tục “giấu mình chờ thời” thêm một đến hai thập kỉ nữa, cho đến khi đạt được vị thế dẫn đầu về công nghệ tiên tiến và thương mại toàn cầu ở ngưỡng không thể bị đánh trả?

Đọc tiếp...

Luật pháp và Sức mạnh trong Quan hệ Quốc tế của Trung Quốc

Luật pháp và Sức mạnh trong Quan hệ Quốc tế của Trung Quốc

Bài viết này phân tích một chuỗi các vấn đề nổi cộm của Trung Quốc trên lý thuyết cũng như trong thực tiễn, bao gồm thực tiễn tại WTO của Trung Quốc, tranh chấp lãnh thổ và tranh chấp biển, các hiệp định song phương về quyền dân sự, chính trị và các hiệp định đa phương.

Đọc tiếp...

Bộ máy tuyên truyền đối ngoại của Trung Quốc

Bộ máy tuyên truyền đối ngoại của Trung Quốc

Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (PRC) từ lâu có hình ảnh quốc tế thiếu sức hút vì “sức mạnh mềm” khiêm tốn. Hình ảnh nghèo nàn này khiến cộng đồng quốc tế khó chấp nhận Trung Quốc trỗi dậy như một quốc cường toàn cầu. Với mục tiêu “hãnh diện” (yao mianzi) trên trường quốc tế, những năm gần đây, Đảng Cộng Sản Trung Quốc (CCP) đầu tư rất nhiều để cải thiện hình ảnh quốc tế.

Đọc tiếp...

Trung Quốc tạo rủi ro cho các nước đang phát triển

Trung Quốc tạo rủi ro cho các nước đang phát triển

Trung Quốc là chủ nợ lớn nhất thế giới, tài trợ cho các dự án cơ sở hạ tầng tại các nước đang phát triển để đổi lấy quyền tiếp cận các loại nguyên liệu thô. Một nghiên cứu mới cho thấy nguy cơ xảy ra một cuộc khủng hoảng nợ mới là rất lớn.

Đọc tiếp...

Hoạt động của các trung tâm nghiên cứu do Trung Quốc tài trợ ở Washington

Hoạt động của các trung tâm nghiên cứu do Trung Quốc tài trợ ở Washington

Theo báo cáo của Ủy ban Quốc hội Mỹ, Trung Quốc đang âm thầm tăng cường các hoạt động gây ảnh hưởng tại Mỹ, bao gồm cả việc tài trợ cho các cơ quan nghiên cứu ở Washington và ép buộc người Mỹ gốc Hoa.

Đọc tiếp...

Tham vọng của Tập Cận Bình về quân đội Trung Quốc “tầm cỡ thế giới” vào năm 2050

Tham vọng của Tập Cận Bình về quân đội Trung Quốc “tầm cỡ thế giới” vào năm 2050

Tập Cận Bình quyết định rằng việc giành chiến thắng trong các cuộc chiến như thế đòi hỏi sự thay đổi về cấu trúc của lực lượng vũ trang Trung Quốc. Trong 3 năm qua, Tập Cận Bình đã làm được nhiều việc hơn so với bất kỳ nhà lãnh đạo nào của Trung Quốc kể từ thời Đặng Tiểu Bình nhằm cải cách PLA.

Đọc tiếp...

Giải mã vấn đề nợ trong sáng kiến “Vành đai và Con đường”

Giải mã vấn đề nợ trong sáng kiến “Vành đai và Con đường”

Tiền của Trung Quốc lấp đầy khoảng trống trong quỹ tài trợ cơ sở hạ tầng quốc tế. Vậy tại sao nó lại gây ra nợ nần và tranh luận?

Đọc tiếp...

Đánh giá 5 năm triển khai BRI của Trung Quốc

Đánh giá 5 năm triển khai BRI của Trung Quốc

Đến nay, Sáng kiến “Vành đai và Con đường” (BRI) đã triển khai thực hiện được 5 năm. Trong 5 năm qua, Trung Quốc đã đạt được những thành tựu lớn, nhưng cũng có những khiếm khuyết, và còn có nhiều chỗ có thể cải thiện và làm tốt hơn.

Đọc tiếp...

Bước chuyển nền ngoại giao Trung Quốc trong thời đại hiện nay

Bước chuyển nền ngoại giao Trung Quốc trong thời đại hiện nay

Năm 1978 là một thời điểm quan trọng. Đó là năm khởi động cải cách mở cửa, ngoại giao Trung Quốc cũng bắt đầu trải qua sự thay đổi lớn. Ngoại giao phục vụ cho phát triển kinh tế trong nước là chủ đề chính của ngoại giao Trung Quốc thời kỳ này. Sau 40 năm cải cách mở cửa, sức mạnh tổng hợp quốc gia và sức ảnh hưởng quốc tế của Trung Quốc tăng mạnh, ngoại giao Trung Quốc một lần nữa đứng ở ngưỡng cửa lịch sử của sự chuyển mình.

Đọc tiếp...

Các tỉnh thành của Trung Quốc đã ảnh hưởng đến chính sách đối ngoại của quốc gia này như thế nào?

Các tỉnh thành của Trung Quốc đã ảnh hưởng đến chính sách đối ngoại của quốc gia này như thế nào?

Bài nghiên cứu phân tích về vai trò của các chủ thể địa phương tại Trung Quốc, tập trung vào việc các chủ thể này đã định hình chính sách kinh tế và đối nội như thế nào. Lấy Hải Nam và Vân Nam làm hai trường hợp nghiên cứu, bài viết tìm ra 3 cơ chế về tầm ảnh hưởng của các tỉnh thành: khởi xướng , lợi dụng, và kháng cự.

Đọc tiếp...

"Made in China 2025" - Một đánh giá chuyên sâu

“Made in China 2025” là một phần then chốt trong cấu trúc phức tạp gồm các kế hoạch và chính sách nhằm mục đích tạo ra “sự phát triển theo định hướng đổi mới”, một chương trình nghị sự nổi lên như một ưu tiên rõ ràng dưới sự lãnh đạo của Tập Cận Bình.

Đọc tiếp...

Học thuyết quân sự của Trung Quốc với Chủ tịch Tập Cận Bình

Học thuyết quân sự của Trung Quốc với Chủ tịch Tập Cận Bình

“Đường lối chính sách” của Tập Cận Bình không quan tâm nhiều đến việc phân tích các mối đe dọa mới hay các vấn đề học thuyết trừu tượng nhất, mà thay vào đó là danh sách những thứ mà PLA tuyệt đối phải hoàn tất trong một khoảng thời gian ngắn.

Đọc tiếp...

Năm thách thức đối với “Vành đai và Con đường”

Năm thách thức đối với “Vành đai và Con đường”

Bước sang năm thứ 5, nếu BRI là cách để Trung Quốc thúc đẩy cải cách và mở cửa, Trung Quốc phải cho phép sự linh hoạt thay vì áp dụng một công thức phát triển “không có gì mới mẻ” cho các nước đối tác.

Đọc tiếp...

Liệu Trung Quốc có trở thành cường quốc hình mẫu của thế kỷ 21?

Liệu Trung Quốc có trở thành cường quốc hình mẫu của thế kỷ 21?

Trung Quốc đã nổi lên là một cường quốc kinh tế, và mong muốn trở thành cường quốc trong mọi lĩnh vực. Trung Quốc đang phát triển một chiến lược gắn kết và tổng thể nhằm khẳng định, nhân dịp kỷ niệm 100 năm ngày thành lập nước, là một cường quốc hình mẫu về kinh tế, quân sự, ngoại giao, chính trị và ý thức hệ. Trung Quốc còn dự định đề xuất một mô hình phát triển và quản trị đất nước thực sự, và tiến hành cơ cấu lại quản trị toàn cầu.

Đọc tiếp...

Bẫy nợ của Tập Cận Bình

Bẫy nợ của Tập Cận Bình

Ai mới thực sự là kẻ thù của Trung Quốc? Có phải là Mỹ không? Hay là Nhật Bản? Nga? Nếu bình tĩnh suy nghĩ về mọi việc, thì có lẽ câu trả lời không nằm trong số đó. Kẻ thù của Trung Quốc là chính mình.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 8787 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin