15 - 8 - 2018 | 10:15
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home NGHIÊN CỨU TRUNG QUỐC Tại sao chính sách đối ngoại của Trung Quốc ngày càng hung hăng?

Tại sao chính sách đối ngoại của Trung Quốc ngày càng hung hăng?

Email In PDF.

Trung Quốc đã nổi lên như một cường quốc chiến lược lớn, và việc Bắc Kinh nhấn mạnh đến chủ quyền, an ninh cũng như vị thế nước lớn của Trung Quốc đã phản ánh thái độ hung hăng “mới” của nước này. Giai đoạn hiện nay và trong nhiều năm sắp tới, "giấc mơ Trung Hoa" sẽ được trình diễn trên vũ đài quốc tế. Đâu là nguyên nhân?

 

Có thể nói, việc Trung Quốc trỗi dậy trở thành cường quốc là sự thay đổi quan trọng nhất trong hệ thống quốc tế của thế kỷ 21. Trung Quốc hiện đang được nhiều nước trên thế giới coi là một đối thủ chiến lược của Mỹ trên thực tế, có khả năng thách thức uy quyền tối cao của Mỹ trên toàn cầu, đặc biệt là ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương.

Sau những căng thẳng leo thang ở Biển Đông, nhiều nhà quan sát đã mô tả chính sách đối ngoại của Trung Quốc là "ngày càng hung hăng". Từ trước đến nay, chính sách đối ngoại "quyết đoán" của Trung Quốc thường được hiểu là nhằm phản ứng với cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu giai đoạn 2008-2009. Tháng 7/2009, Chủ tịch Trung Quốc khi đó là ông Hồ Cầm Đào đã có bài phát biểu trước các quan chức ngoại giao trong nước, nhấn mạnh rằng Trung Quốc cần phải tăng cường sức mạnh cũng như ảnh hưởng trên vũ đài quốc tế. Tuy nhiên, ông Hồ Cẩm Đào đã nhắc đến một nguyên tắc chỉ đạo chiến lược mà nhà lãnh đạo tiền bối Đặng Tiểu Bình từng đưa ra hồi đầu những năm 1990, đó là: "giấu mình, chờ thời" (KLP/AS), đồng thời khẳng định Trung Quốc nên "tuân thủ nghiêm ngặt" nguyên tắc đó. Mặc dù toàn văn bài phát biểu đó của ông Hồ Cẩm Đào không được công bố chính thức, song tờ "Nhân dân Nhật báo" - cơ quan ngôn luận của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc - đã nhấn mạnh rằng Trung Quốc nên "theo đuổi để đạt được 4 thế mạnh" trong chính sách đối ngoại: Một là, Trung Quốc nên tìm kiếm ảnh hưởng lớn hơn trên vũ đài chính trị quốc tế; Hai là, Trung Quốc nên tăng cường khả năng cạnh tranh trong nền kinh tế toàn cầu; Ba là, Trung Quốc nên tự xây dựng cho mình một hình ảnh thân thiện hơn; Bốn là, Trung Quốc nên trau dồi để trở thành một cường quốc có đạo nghĩa.

Kể từ đó, dường như luôn có một sự mâu thuẫn đáng kể giữa những ý định được công bố chính thức của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (PRC) và cách hành xử với bên ngoài của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) cũng như các cơ quan thực thi luật pháp hàng hải của nước này. Năm 2011, một số phương tiện truyền thông chính thức ở Trung Quốc đã lên tiếng chỉ trích việc (chính quyền) phớt lờ một phần "vô cùng cần thiết" trong nguyên tắc chỉ đạo của nhà lãnh đạo Đặng Tiểu Bình, đó là "giấu mình".

Khi Chủ tịch đương nhiệm Tập Cận Bình tiến hành củng cố quyền lực, bức tranh ở Trung Quốc đã thay đổi. Ông Tập Cận Bình không còn nhắc tới nguyên tắc "giấu mình chờ thời" nữa mà thay vào đó, ông đưa ra "chiến lược chủ động" (SFA), tìm mọi cách để hiện thực hóa "giấc mơ Trung Hoa" trên vũ đài quốc tế, đặc biệt là trong chính sách ngoại giao với các nước lân cận (chính sách ngoại giao ngoại biên) của Trung Quốc. "Giấc mơ Trung Hoa" vẽ lên viễn cảnh đất nước Trung Quốc hồi sinh, trở nên thịnh vượng và có sức mạnh quân sự. Ông Tập Cận Bình đã tìm cách định hình lại các vấn đề đối nội và đối ngoại, cải tổ các thể chế an ninh, trong đó có việc thành lập Ủy ban An ninh Quốc gia (CNSC) tháng 1/2014 do chính ông đứng đầu. Mục đích của việc thành lập CNSC là để tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan nhà nước và phát triển một chiến lược an ninh quốc gia chính thống.

Ông Tập Cận Bình - hiện còn là Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc và Chủ tịch Quân ủy Trung ương và CNSC - ngày càng đóng vai trò nổi bật trong quá trình hoạch định chính sách đối ngoại và an ninh cũng như trong việc điều phối các cơ quan nhà nước thuộc Đảng, chính phủ và PLA. Tuyên bố của ông Tập Cận Bình về SFA chẳng hề có điểm chung nào với nguyên tắc "giấu mình". Không những thế, SFA còn nhấn mạnh sự cần thiết phải bảo vệ chủ quyền của Trung Quốc và các lợi ích an ninh cũng như thành tựu kinh tế. Theo nhận định của Giáo sư Diêm Học Thông thuộc Đại học Thanh Hoa, chiến lược SFA của ông Tập Cận Bình đặt mục tiêu "tìm kiếm một môi trường thích hợp để Trung Quốc hồi sinh mạnh mẽ". Chiến lược này về cơ bản là khác biệt so với chiến lược KLP (đặt mục tiêu tạo ra một môi trường quốc tế có lợi cho sự phát triển kinh tế của Trung Quốc).

Ông Tập Cận Bình coi Trung Quốc là một cường quốc lớn trên vũ đài thế giới. Trong một bài phát biểu vào tháng 10/2014, ông đã đưa ra khái niệm "chính sách ngoại giao nước lớn mang đậm bản sắc Trung Quốc". Đây là lần đầu tiên trong nhiều thập kỷ, giới lãnh đạo Bắc Kinh mô tả chính sách ngoại giao của Trung Quốc là chính sách ngoại giao của một "nước lớn". Trung Quốc đã biến chiến lược SFA thành hiện thực thông qua đề xuất về một "mối quan hệ kiểu mới của các cường quốc" giữa Trung Quốc và Mỹ, thông qua sáng kiến "Một Vành đai, Một Con đường" kết nối Á-Âu và thông qua cam kết của ông Tập Cận Bình về việc góp 8.000 quân cho lực lượng gìn giữ hòa bình dự phòng của Liên hợp quốc.

Khu vực châu Á-Thái Bình Dương có vai trò then chốt trong các hoạt động chính sách đối ngoại và an ninh hiện tại của Trung Quốc. Năm 2013, ông Tập Cận Bình từng nói rằng Trung Quốc nên thúc đẩy các mối quan hệ chính trị, củng cố các thành tựu kinh tế, tăng cường hợp tác an ninh cũng như các cuộc trao đổi văn hóa trong khu vực. Phát biểu này được đưa ra sau khi Trung Quốc đề xuất thành lập Ngân hàng Đầu tư Cơ sở Hạ tầng châu Á (AIIB) và Quỹ Con đường Tơ lụa. Khu vực này đầy rẫy những mối đe dọa truyền thống tiềm tàng đối với Trung Quốc, trong đó có các cuộc tranh chấp biên giới lãnh thổ, lãnh hải cũng như chính sách "xoay trục sang châu Á" của Mỹ. Chính sách "xoay trục sang châu Á" của Mỹ được Bắc Kinh coi là trở ngại lớn nhất đối với việc giải quyết các cuộc tranh chấp lãnh thổ theo hướng có lợi cho Trung Quốc. Việc bảo vệ chủ quyền và quyền hàng hải đã trở thành ưu tiên chính sách hàng đầu, quan trọng ngang hàng với việc duy trì ổn định trong khu vực.

Trong cuộc họp bàn về Công tác Ngoại giao Ngoại biên năm 2013 và Hội nghị về Công tác Đối ngoại Trung ương năm 2014, ông Tập Cận Bình đã nhấn mạnh đến tầm quan trọng của nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền quốc gia. Những hành động hung hăng nhằm tranh giành đất đai cũng như các nỗ lực của Trung Quốc trong việc tiến hành các hoạt động xây dựng ở Biển Đông được Trung Quốc coi là một phần trong chiến lược SFA. Theo lời Đô đốc Tôn Kiến Quốc hồi tháng 5/2015, đây là các hoạt động "hợp pháp và chính đáng". Mặc dù các nỗ lực tranh giành đất đai của Trung Quốc có thể giúp nước này tăng cường khả năng duy trì các chiến dịch quân sự trong khu vực, song có thể nói chúng đã vi phạm tinh thần hợp tác chung cũng như quy định "tự kiềm chế" được đưa ra trong Tuyên bố chung về cách ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) năm 2002. Rõ ràng, Trung Quốc đã có những cách tiếp cận độc đoán hơn đối với các tranh chấp lãnh thổ, lãnh hải trong khu vực.

Thái độ hung hăng "mới" này của Trung Quốc kể từ năm 2012 nên được coi là một diễn tiến lôgic, có chủ ý của Bắc Kinh. Trung Quốc đã nổi lên như một cường quốc chiến lược lớn, và việc Bắc Kinh nhấn mạnh đến chủ quyền, an ninh cũng như vị thế nước lớn của Trung Quốc đã phản ánh điều này. Giai đoạn hiện nay và trong nhiều năm sắp tới, "giấc mơ Trung Hoa" sẽ được trình diễn trên vũ đài quốc tế.

Masayuki Masuda, một thành viên cấp cao thuộc Viện Nghiên cứu Quốc phòng Quốc gia (NIDS) ở thủ đô Tokyo (Nhật Bản). Bài viết được đăng trên East Asia Forum.

Trần Quang (gt)

 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Trung Quốc sẽ làm suy yếu nền kinh tế toàn cầu

Trung Quốc sẽ làm suy yếu nền kinh tế toàn cầu

Trên thực tế, Trung Quốc đã không thoát khỏi sự sụp đổ năm 2008. Họ chỉ trì hoãn nó – cho đến hiện nay. Do đó, dường như Bắc Kinh đang làm suy yếu nền kinh tế toàn cầu một lần nữa. Lần nay, nạn nhân lớn nhất sẽ là Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Về thế và lực quân sự hiện nay của Trung Quốc

Về thế và lực quân sự hiện nay của Trung Quốc

Đến nay, bức tranh toàn cảnh về thế và lực quân sự của Trung Quốc đã có những thay đổi đáng chú ý. Tuy lực và thế quân sự của Trung Quốc được cải thiện, nhưng thiếu kinh nghiệm tác chiến thực tế, Trung Quốc sẽ gặp khó khăn lớn khi tiến hành chiến tranh với cường quốc khác. Trong khi đó, Trung Quốc có ưu thế hơn hẳn các nước khu vực.

Đọc tiếp...

Đằng sau việc Trung Quốc thúc đẩy mạnh mẽ chương trình tàu sân bay

Đằng sau việc Trung Quốc thúc đẩy mạnh mẽ chương trình tàu sân bay

Có thể thấy ở thời điểm hiện tại, các tàu sân bay Trung Quốc cơ bản không theo kịp cạnh tranh ngày một gia tăng ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, nhưng Bắc Kinh có lý do để tin rằng sẽ đến lúc thực tế đó thay đổi.

Đọc tiếp...

Những thách thức thực sự của Trung Quốc

Những thách thức thực sự của Trung Quốc

Tới một thời điểm nào đó, Bắc Kinh sẽ không thể thực hiện đầy đủ các cam kết và do đó khiến cho bản thân trở nên dễ bị tổn thương.

Đọc tiếp...

Cuộc chơi mới: Trung Quốc và cuộc cạnh tranh khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Cuộc chơi mới: Trung Quốc và cuộc cạnh tranh khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Khả năng phô trương sức mạnh hải quân đang gia tăng của Trung Quốc - cũng như sự chuyển hướng của họ sang chiến lược phòng thủ tích cực - đã kích động sự cạnh tranh căng thẳng trên biển ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, nơi các quan điểm truyền thống về phạm vi ảnh hưởng đang bị thách thức.

Đọc tiếp...

Quan điểm của Trung Quốc về chiến lược Ấn Độ-Thái Bình Dương

Quan điểm của Trung Quốc về chiến lược Ấn Độ-Thái Bình Dương

Nhìn chung, đa số các học giả Trung Quốc có xu hướng coi đây là một chiến lược để kiềm chế sự trỗi dậy của Trung Quốc. Tuy nhiên, các học giả Trung Quốc không chắc chắn về tính hiệu quả trong tương lai của chiến lược này do vấn đề còn tồn tại trong hợp tác giữa Mỹ, Nhật Bản, Ấn Độ và Úc.

Đọc tiếp...

Trung Quốc và cách thức trở thành một cường quốc có trách nhiệm

Trung Quốc và cách thức trở thành một cường quốc có trách nhiệm

Việc thay đổi Hiến pháp vừa diễn ra tại Trung Quốc giúp ông Tập có thể kéo dài vai trò lãnh đạo đất nước thêm nhiều năm nữa. Điều này khiến nhiều nhà bình luận cả trong và ngoài Trung Quốc bày tỏ sự quan tâm liệu việc này sẽ ảnh hưởng như thế nào đến các mối quan hệ quốc tế của Trung Quốc?

Đọc tiếp...

"Vành đai và Con đường": Tương lai hay ác mộng đối với Trung Quốc?

Mặc dù sáng kiến "Vành đai và Con đường" (BRI) của Trung Quốc được cộng đồng quốc tế hết sức quan tâm, nhưng BRI cũng đối mặt với rất nhiều thách thức. Nếu Bắc Kinh không giải quyết được những thách thức này, BRI sẽ trở thành cơn ác mộng.

Đọc tiếp...

Các điểm yếu chiến lược của Trung Quốc

Các điểm yếu chiến lược của Trung Quốc

Trung Quốc trong thế kỷ 21 có thể sở hữu cỗ máy quân sự mạnh mẽ với kho vũ khí tên lửa có khả năng bắn tới lục địa Mỹ, tuy nhiên, Vạn lý trường thành trên bộ và Vạn lý trường thành trên biển, là những đảo đá được gia cố và cải tạo ở Biển Đông, vẫn có thể khiến Trung Quốc dễ bị tổn thương.

Đọc tiếp...

Trung Quốc: Liệu PLA có theo gương đồng nhân dân tệ?

Trung Quốc: Liệu PLA có theo gương đồng nhân dân tệ?

Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc sẽ đóng vai trò ngày càng rõ rệt cả trong và ngoài khu vực Âu-Á thông qua những sự triển khai và con đường ngoại giao. Điều đó có nghĩa là Mỹ sẽ phải liên tục đánh giá lại mối quan hệ đối tác quân sự của mình trong khu vực.

Đọc tiếp...

Tại sao Quân ủy trung ương Trung Quốc bị tinh giản?

Tại sao Quân ủy trung ương Trung Quốc bị tinh giản?

Động thái này giúp Tập Cận Bình củng cố quyền kiểm soát đối với quân đội trong khi tránh được một phản ứng dữ dội, đồng thời “câu giờ” để đánh giá lại sự trung thành của các tướng lĩnh cấp cao và chuẩn bị một đội ngũ bảo vệ ban lãnh đạo mới.

Đọc tiếp...

Ai sẽ dẫn dắt Trung Quốc tiến vào kỷ nguyên mới?

Ai sẽ dẫn dắt Trung Quốc tiến vào kỷ nguyên mới?

Ngoại trừ Tập Cận Bình và Thủ tướng Lý Khắc Cường, tất cả các thành viên khác trong Ban Thường vụ đều là mới đối với “câu lạc bộ quyền lực” gồm 7 ủy viên này, mặc dù tất cả họ đều có kinh nghiệm dày dạn trong viêc hoạch định chính sách. Những thành viên mới này là ai và sự thăng tiến của họ có ý nghĩa gì trong việc hoạch định chính sách cho 5 năm tới? 

Đọc tiếp...

Đánh giá Thái độ đang Thay đổi của Trung Quốc đối với Singapore

Đánh giá Thái độ đang Thay đổi của Trung Quốc đối với Singapore

Mối quan hệ Trung Quốc – Singapore đã trải qua những thăng trầm lớn trong năm 2016. Sự thay đổi được thể hiện qua nhiều phản ứng khác nhau của các thành phần xã hội Trung Quốc đối với những căng thẳng quan hệ năm 2016. Bài viết phân tích toàn diện sự thay đổi thái độ của Trung Quốc với Singapore cũng như các sự kiện cản trở mối quan hệ, xác định bảy lĩnh vực bất hòa và gây tranh cãi chính giữa hai nước.

Đọc tiếp...

Năm điều thách thức sự trỗi dậy của Trung Quốc

Năm điều thách thức sự trỗi dậy của Trung Quốc

Bất chấp vẻ ngoài tự tin, vẫn còn nhiều vấn đề khiến giới cầm quyền cao nhất của Trung Quốc phải bận tâm. Có 5 vấn đề thực sự khiến họ bận tâm: đặc điểm địa lý, nước Mỹ, sự trỗi dậy và trở lại của các cường quốc khác, “chủ nghĩa ly khai” và sự ổn định kinh tế.

Đọc tiếp...

Ba vấn đề về sức mạnh của Trung Quốc

Ba vấn đề về sức mạnh của Trung Quốc

Trung Quốc là một siêu cường, sức mạnh và ảnh hưởng ngày càng tăng ở quy mô toàn cầu. Tuy nhiên, đằng sau những yếu tố sức mạnh này, cũng như bài diễn văn rất tự tin của Chủ tịch Tập Cận Bình về sự trở lại của Trung Quốc trên trường quốc tế và "Giấc mộng Trung Hoa", sự trỗi dậy của Trung Quốc đang vấp phải những hạn chế, khó khăn cần phải vượt qua.

Đọc tiếp...

Trung Quốc sử dụng có chiến lược kinh phí khoa học cho nghiên cứu về Luật quốc tế

Trung Quốc sử dụng có chiến lược kinh phí khoa học cho nghiên cứu về Luật quốc tế

Trong số nhiều chủ đề được chính phủ Trung Quốc tài trợ và khuyến khích, đứng đầu là luật kinh tế quốc tế, thứ hai là các vấn đề liên quan tới luật biển và thứ ba là luật môi trường quốc tế. Và Trung Quốc thường khuyến khích các học giả phát triển cách tiếp cận theo hướng chủ nghĩa dân tộc.

Đọc tiếp...

Giải mã tầm nhìn của Bắc Kinh về khu vực “cộng đồng chung vận mệnh”

Giải mã tầm nhìn của Bắc Kinh về khu vực “cộng đồng chung vận mệnh”

Hiện nay Sáng kiến Vành đai Con đường được thể hiện như phản ứng của Trung Quốc trước một nhu cầu thúc bách cần phải có sự thay đổi, một trật tự lấy Trung Quốc làm trung tâm. Liệu ý niệm về cộng đồng chung vận mệnh có đồng nghĩa với hệ thống “thiên hạ - triều cống”?

Đọc tiếp...

Chính sách đối ngoại Trung Quốc: Những động lực trong nước

Chính sách đối ngoại Trung Quốc: Những động lực trong nước

Dưới sự lãnh đạo của Tập Cận Bình, chính sách đối ngoại “giấu mình chờ thời” của Trung Quốc đã không còn được ưa chuộng mà thay bằng định hướng “làm nên công tích”. Trong bối cảnh đó, ngoại giao Trung Quốc đã trở nên chủ động hơn nhiều, phát động những sáng kiến tại châu Á-Thái Bình Dương và vượt ra ngoài khu vực.

Đọc tiếp...

Mười mối quan hệ Trung Quốc phải xử lý khi thực hiện chiến lược “Vành đai và Con đường”

Mười mối quan hệ Trung Quốc phải xử lý khi thực hiện chiến lược “Vành đai và Con đường”

Trên thế giới hiện nay vẫn có rất nhiều tranh luận khác nhau về chiến lược này, chẳng hạn như chiến lược này liên quan tới chủ nghĩa thực dân mới, thuyết về mối đe dọa Trung Quốc, kế hoạch Marshall mới... Do vậy, việc phân tích và thảo luận có hệ thống về 10 mối quan hệ lớn Trung Quốc phải xử lý có ý nghĩa thực tiễn quan trọng.

Đọc tiếp...

Trung Quốc mở rộng đầu tư vào cảng biển trên toàn cầu

Trung Quốc mở rộng đầu tư vào cảng biển trên toàn cầu

Trung Quốc đang nỗ lực đẩy mạnh các bước đi nhằm thể hiện vai trò một cường quốc biển. Bên cạnh việc tăng cường sức mạnh hải quân, Trung Quốc cũng đang đầu tư rất lớn vào hạ tầng cảng biển trên quy mô toàn cầu. Tuy nhiên, có những rủi ro kinh tế và chính trị cần được xem xét thỏa đáng nhằm bảo đảm sự đầu tư này thực sự mang lại hiệu quả.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 7687 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin