7 - 7 - 2020 | 13:13
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home NGHIÊN CỨU TRUNG QUỐC Tại sao chính sách đối ngoại của Trung Quốc ngày càng hung hăng?

Tại sao chính sách đối ngoại của Trung Quốc ngày càng hung hăng?

Email In PDF.

Trung Quốc đã nổi lên như một cường quốc chiến lược lớn, và việc Bắc Kinh nhấn mạnh đến chủ quyền, an ninh cũng như vị thế nước lớn của Trung Quốc đã phản ánh thái độ hung hăng “mới” của nước này. Giai đoạn hiện nay và trong nhiều năm sắp tới, "giấc mơ Trung Hoa" sẽ được trình diễn trên vũ đài quốc tế. Đâu là nguyên nhân?

 

Có thể nói, việc Trung Quốc trỗi dậy trở thành cường quốc là sự thay đổi quan trọng nhất trong hệ thống quốc tế của thế kỷ 21. Trung Quốc hiện đang được nhiều nước trên thế giới coi là một đối thủ chiến lược của Mỹ trên thực tế, có khả năng thách thức uy quyền tối cao của Mỹ trên toàn cầu, đặc biệt là ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương.

Sau những căng thẳng leo thang ở Biển Đông, nhiều nhà quan sát đã mô tả chính sách đối ngoại của Trung Quốc là "ngày càng hung hăng". Từ trước đến nay, chính sách đối ngoại "quyết đoán" của Trung Quốc thường được hiểu là nhằm phản ứng với cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu giai đoạn 2008-2009. Tháng 7/2009, Chủ tịch Trung Quốc khi đó là ông Hồ Cầm Đào đã có bài phát biểu trước các quan chức ngoại giao trong nước, nhấn mạnh rằng Trung Quốc cần phải tăng cường sức mạnh cũng như ảnh hưởng trên vũ đài quốc tế. Tuy nhiên, ông Hồ Cẩm Đào đã nhắc đến một nguyên tắc chỉ đạo chiến lược mà nhà lãnh đạo tiền bối Đặng Tiểu Bình từng đưa ra hồi đầu những năm 1990, đó là: "giấu mình, chờ thời" (KLP/AS), đồng thời khẳng định Trung Quốc nên "tuân thủ nghiêm ngặt" nguyên tắc đó. Mặc dù toàn văn bài phát biểu đó của ông Hồ Cẩm Đào không được công bố chính thức, song tờ "Nhân dân Nhật báo" - cơ quan ngôn luận của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc - đã nhấn mạnh rằng Trung Quốc nên "theo đuổi để đạt được 4 thế mạnh" trong chính sách đối ngoại: Một là, Trung Quốc nên tìm kiếm ảnh hưởng lớn hơn trên vũ đài chính trị quốc tế; Hai là, Trung Quốc nên tăng cường khả năng cạnh tranh trong nền kinh tế toàn cầu; Ba là, Trung Quốc nên tự xây dựng cho mình một hình ảnh thân thiện hơn; Bốn là, Trung Quốc nên trau dồi để trở thành một cường quốc có đạo nghĩa.

Kể từ đó, dường như luôn có một sự mâu thuẫn đáng kể giữa những ý định được công bố chính thức của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (PRC) và cách hành xử với bên ngoài của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) cũng như các cơ quan thực thi luật pháp hàng hải của nước này. Năm 2011, một số phương tiện truyền thông chính thức ở Trung Quốc đã lên tiếng chỉ trích việc (chính quyền) phớt lờ một phần "vô cùng cần thiết" trong nguyên tắc chỉ đạo của nhà lãnh đạo Đặng Tiểu Bình, đó là "giấu mình".

Khi Chủ tịch đương nhiệm Tập Cận Bình tiến hành củng cố quyền lực, bức tranh ở Trung Quốc đã thay đổi. Ông Tập Cận Bình không còn nhắc tới nguyên tắc "giấu mình chờ thời" nữa mà thay vào đó, ông đưa ra "chiến lược chủ động" (SFA), tìm mọi cách để hiện thực hóa "giấc mơ Trung Hoa" trên vũ đài quốc tế, đặc biệt là trong chính sách ngoại giao với các nước lân cận (chính sách ngoại giao ngoại biên) của Trung Quốc. "Giấc mơ Trung Hoa" vẽ lên viễn cảnh đất nước Trung Quốc hồi sinh, trở nên thịnh vượng và có sức mạnh quân sự. Ông Tập Cận Bình đã tìm cách định hình lại các vấn đề đối nội và đối ngoại, cải tổ các thể chế an ninh, trong đó có việc thành lập Ủy ban An ninh Quốc gia (CNSC) tháng 1/2014 do chính ông đứng đầu. Mục đích của việc thành lập CNSC là để tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan nhà nước và phát triển một chiến lược an ninh quốc gia chính thống.

Ông Tập Cận Bình - hiện còn là Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc và Chủ tịch Quân ủy Trung ương và CNSC - ngày càng đóng vai trò nổi bật trong quá trình hoạch định chính sách đối ngoại và an ninh cũng như trong việc điều phối các cơ quan nhà nước thuộc Đảng, chính phủ và PLA. Tuyên bố của ông Tập Cận Bình về SFA chẳng hề có điểm chung nào với nguyên tắc "giấu mình". Không những thế, SFA còn nhấn mạnh sự cần thiết phải bảo vệ chủ quyền của Trung Quốc và các lợi ích an ninh cũng như thành tựu kinh tế. Theo nhận định của Giáo sư Diêm Học Thông thuộc Đại học Thanh Hoa, chiến lược SFA của ông Tập Cận Bình đặt mục tiêu "tìm kiếm một môi trường thích hợp để Trung Quốc hồi sinh mạnh mẽ". Chiến lược này về cơ bản là khác biệt so với chiến lược KLP (đặt mục tiêu tạo ra một môi trường quốc tế có lợi cho sự phát triển kinh tế của Trung Quốc).

Ông Tập Cận Bình coi Trung Quốc là một cường quốc lớn trên vũ đài thế giới. Trong một bài phát biểu vào tháng 10/2014, ông đã đưa ra khái niệm "chính sách ngoại giao nước lớn mang đậm bản sắc Trung Quốc". Đây là lần đầu tiên trong nhiều thập kỷ, giới lãnh đạo Bắc Kinh mô tả chính sách ngoại giao của Trung Quốc là chính sách ngoại giao của một "nước lớn". Trung Quốc đã biến chiến lược SFA thành hiện thực thông qua đề xuất về một "mối quan hệ kiểu mới của các cường quốc" giữa Trung Quốc và Mỹ, thông qua sáng kiến "Một Vành đai, Một Con đường" kết nối Á-Âu và thông qua cam kết của ông Tập Cận Bình về việc góp 8.000 quân cho lực lượng gìn giữ hòa bình dự phòng của Liên hợp quốc.

Khu vực châu Á-Thái Bình Dương có vai trò then chốt trong các hoạt động chính sách đối ngoại và an ninh hiện tại của Trung Quốc. Năm 2013, ông Tập Cận Bình từng nói rằng Trung Quốc nên thúc đẩy các mối quan hệ chính trị, củng cố các thành tựu kinh tế, tăng cường hợp tác an ninh cũng như các cuộc trao đổi văn hóa trong khu vực. Phát biểu này được đưa ra sau khi Trung Quốc đề xuất thành lập Ngân hàng Đầu tư Cơ sở Hạ tầng châu Á (AIIB) và Quỹ Con đường Tơ lụa. Khu vực này đầy rẫy những mối đe dọa truyền thống tiềm tàng đối với Trung Quốc, trong đó có các cuộc tranh chấp biên giới lãnh thổ, lãnh hải cũng như chính sách "xoay trục sang châu Á" của Mỹ. Chính sách "xoay trục sang châu Á" của Mỹ được Bắc Kinh coi là trở ngại lớn nhất đối với việc giải quyết các cuộc tranh chấp lãnh thổ theo hướng có lợi cho Trung Quốc. Việc bảo vệ chủ quyền và quyền hàng hải đã trở thành ưu tiên chính sách hàng đầu, quan trọng ngang hàng với việc duy trì ổn định trong khu vực.

Trong cuộc họp bàn về Công tác Ngoại giao Ngoại biên năm 2013 và Hội nghị về Công tác Đối ngoại Trung ương năm 2014, ông Tập Cận Bình đã nhấn mạnh đến tầm quan trọng của nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền quốc gia. Những hành động hung hăng nhằm tranh giành đất đai cũng như các nỗ lực của Trung Quốc trong việc tiến hành các hoạt động xây dựng ở Biển Đông được Trung Quốc coi là một phần trong chiến lược SFA. Theo lời Đô đốc Tôn Kiến Quốc hồi tháng 5/2015, đây là các hoạt động "hợp pháp và chính đáng". Mặc dù các nỗ lực tranh giành đất đai của Trung Quốc có thể giúp nước này tăng cường khả năng duy trì các chiến dịch quân sự trong khu vực, song có thể nói chúng đã vi phạm tinh thần hợp tác chung cũng như quy định "tự kiềm chế" được đưa ra trong Tuyên bố chung về cách ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) năm 2002. Rõ ràng, Trung Quốc đã có những cách tiếp cận độc đoán hơn đối với các tranh chấp lãnh thổ, lãnh hải trong khu vực.

Thái độ hung hăng "mới" này của Trung Quốc kể từ năm 2012 nên được coi là một diễn tiến lôgic, có chủ ý của Bắc Kinh. Trung Quốc đã nổi lên như một cường quốc chiến lược lớn, và việc Bắc Kinh nhấn mạnh đến chủ quyền, an ninh cũng như vị thế nước lớn của Trung Quốc đã phản ánh điều này. Giai đoạn hiện nay và trong nhiều năm sắp tới, "giấc mơ Trung Hoa" sẽ được trình diễn trên vũ đài quốc tế.

Masayuki Masuda, một thành viên cấp cao thuộc Viện Nghiên cứu Quốc phòng Quốc gia (NIDS) ở thủ đô Tokyo (Nhật Bản). Bài viết được đăng trên East Asia Forum.

Trần Quang (gt)

 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Sau Covid 19, liệu Trung Quốc có thể thay thế cường quốc tài chính Mỹ?

Sau Covid 19, liệu Trung Quốc có thể thay thế cường quốc tài chính Mỹ?

Liệu họ có thể tin tưởng vào một quốc gia ban đầu đã tìm cách che giấu dịch COVID-19 để rồi khiến nó lan ra toàn cầu hay không?

Đọc tiếp...

Hành vi chính sách đối ngoại của Trung Quốc: Nhận biết qua lăng kính địa tâm lý học

Hành vi chính sách đối ngoại của Trung Quốc: Nhận biết qua lăng kính địa tâm lý học

Bài viết này xem xét chính sách đối ngoại và ngoại giao của Trung Quốc trong khuôn khổ lý thuyết địa tâm lý học, một loại lý thuyết có thể được định nghĩa là lăng kính địa lý về mô hình hành vi và thái độ của một dân tộc đối với các dân tộc khác, bắt nguồn từ những kinh nghiệm trong quá khứ, quá trình lịch sử, cấu trúc văn hóa và cấu trúc xã hội.

Đọc tiếp...

Sự thay đổi tuyên truyền của Trung Quốc trong đại dịch COVID-19

Sự thay đổi tuyên truyền của Trung Quốc trong đại dịch COVID-19

Luận điệu của Trung Quốc về cuộc chiến chống COVID-19 đã thay đổi rõ rệt theo sự chuyển biến của tiến trình chống dịch trong nước: từ thận trọng và phòng vệ sang bất mãn với những nhận định về nguồn gốc của virus.

Đọc tiếp...

Trung Quốc với mục tiêu quân đội tầm cỡ thế giới

Trung Quốc với mục tiêu quân đội tầm cỡ thế giới

Tham vọng của Bắc Kinh xây dựng PLA thành một lực lượng quân đội hàng đầu thế giới sẽ đặt ra những thách thức đối với các lợi ích của Mỹ cũng như các đồng minh và đối tác của nước này trong và ngoài khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.

Đọc tiếp...

Liệu cuộc khủng hoảng virus corona có đe dọa tương lai của Tập Cận Bình

Liệu cuộc khủng hoảng virus corona có đe dọa tương lai của Tập Cận Bình

Không phải cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung hay các cuộc biểu tình ở Hong Kong, mà chính sự bùng phát dịch Covid-19 mới là thử thách thực sự về khả năng lãnh đạo của Chính quyền Tập Cận Bình.

 

Đọc tiếp...

Tiến trình hiện đại hóa quân sự của Trung Quốc

Tiến trình hiện đại hóa quân sự của Trung Quốc

Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc (PLA) đang phấn đấu trở thành lực lượng thống trị khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương bằng cách tăng cường sự kiểm soát của Trung Quốc đối với Đài Loan và các tranh chấp quốc tế ở Biển Đông.

Đọc tiếp...

Bên trong chiến dịch tuyên truyền toàn cầu táo bạo của Trung Quốc

Bên trong chiến dịch tuyên truyền toàn cầu táo bạo của Trung Quốc

Bắc Kinh đang sử dụng phương tiện truyền thông và các khóa đào tạo nhà báo quốc tế để “kể câu chuyện Trung Quốc”. Đây là một phần trong chiến dịch tuyên truyền toàn cầu với quy mô và tham vọng đáng kinh ngạc của nước này.

Đọc tiếp...

Đằng sau việc Trung Quốc muốn kiểm soát hai vùng biển ở Đông Á

Đằng sau việc Trung Quốc muốn kiểm soát hai vùng biển ở Đông Á

Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) trong 4 năm qua đã đẩy mạnh các cuộc tập trận quân sự xung quanh hai tuyến đường biển chiến lược - Kênh đào Bashi và Eo biển Miyako - để bảo vệ lối ra vào các vùng biển của nước này.

Đọc tiếp...

Hồi kết của phép màu kinh tế Trung Quốc

Hồi kết của phép màu kinh tế Trung Quốc

Phép màu kinh tế của Trung Quốc đang gần tới hạn, và giờ có nguy cơ gây ra hại nhiều hơn lợi. 

Đọc tiếp...

Tính toán của Trung Quốc đằng sau chiến lược xây đập trên sông Mekong

Tính toán của Trung Quốc đằng sau chiến lược xây đập trên sông Mekong

Cách duy nhất để tránh một tương lai ảm đạm cho toàn bộ khu vực này là chấm dứt việc xây dựng đơn phương các đập trên toàn bộ sông Mekong, tập trung vào bảo vệ quyền của mỗi quốc gia và yêu cầu họ thực hiện nghĩa vụ của mình đối với người dân, các nước láng giềng và cả hành tinh.

Đọc tiếp...

Chiến lược đối ngoại của Trung Quốc: Xung đột với trật tự hiện nay

Chiến lược đối ngoại của Trung Quốc: Xung đột với trật tự hiện nay

Sự mâu thuẫn trong chính sách đối ngoại hiện nay mà chính quyền Tập Cận Bình đã gặp phải rất nhiều khó khăn trong quá trình triển khai chính sách đối ngoại của mình, tiêu biểu là vấp phải sự kiềm chế của Mỹ, sự nghi ngờ và thiếu tin tưởng của chính quyền cũng như người dân các nước xung quanh. Chính vì vậy, mục tiêu xác lập lại trật tự quốc tế theo hướng có lợi cho Trung Quốc đã chưa thể thành hiện thực.

Đọc tiếp...

Ông Tập Cận Bình và vòng vây chính trị từ nay đến năm 2022

Ông Tập Cận Bình và vòng vây chính trị từ nay đến năm 2022

Sự bất bình ở nước ngoài đối với Trung Quốc dưới thời Tập Cận Bình đã lan rộng nhanh chóng trong năm qua, ít nhất ở các nước phát triển. Một số nước nhỏ hơn như Úc và Canada, cảm thấy bị Bắc Kinh chèn ép. Các nước láng giềng thì lo ngại nguy cơ bị gạt ra ngoài.

Đọc tiếp...

“Ngoại giao Nước lớn” thời Tập Cận Bình: Hệ quả từ Sức mạnh Ngày càng Lớn của Trung Quốc

“Ngoại giao Nước lớn” thời Tập Cận Bình: Hệ quả từ Sức mạnh Ngày càng Lớn của Trung Quốc

Các lãnh đạo Trung Quốc từ thời Mao có xu hướng xếp chính sách đối ngoại ở vị trí thứ yếu trong nghị trình quản trị đất nước. Tuy nhiên, ông Tập cho thấy quyết tâm và sự tự tin thay đổi khuôn mẫu truyền thống này nghiêng về cách tiếp cận thống nhất. Khi làm vậy, ông Tập Cận Bình hướng tới một chính sách đối ngoại quyết đoán hơn.

Đọc tiếp...

Có phải Tập Cận Bình châm ngòi chống đối?

Có phải Tập Cận Bình châm ngòi chống đối?

Có phải Tập Cận Bình đã phạm sai lầm khi khẳng định vị thế cường quốc thế giới lớn hơn cho Trung Quốc tương xứng với sức mạnh kinh tế của nước này? Lẽ nào Trung Quốc cần phải tiếp tục “giấu mình chờ thời” thêm một đến hai thập kỉ nữa, cho đến khi đạt được vị thế dẫn đầu về công nghệ tiên tiến và thương mại toàn cầu ở ngưỡng không thể bị đánh trả?

Đọc tiếp...

Luật pháp và Sức mạnh trong Quan hệ Quốc tế của Trung Quốc

Luật pháp và Sức mạnh trong Quan hệ Quốc tế của Trung Quốc

Bài viết này phân tích một chuỗi các vấn đề nổi cộm của Trung Quốc trên lý thuyết cũng như trong thực tiễn, bao gồm thực tiễn tại WTO của Trung Quốc, tranh chấp lãnh thổ và tranh chấp biển, các hiệp định song phương về quyền dân sự, chính trị và các hiệp định đa phương.

Đọc tiếp...

Bộ máy tuyên truyền đối ngoại của Trung Quốc

Bộ máy tuyên truyền đối ngoại của Trung Quốc

Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (PRC) từ lâu có hình ảnh quốc tế thiếu sức hút vì “sức mạnh mềm” khiêm tốn. Hình ảnh nghèo nàn này khiến cộng đồng quốc tế khó chấp nhận Trung Quốc trỗi dậy như một quốc cường toàn cầu. Với mục tiêu “hãnh diện” (yao mianzi) trên trường quốc tế, những năm gần đây, Đảng Cộng Sản Trung Quốc (CCP) đầu tư rất nhiều để cải thiện hình ảnh quốc tế.

Đọc tiếp...

Trung Quốc tạo rủi ro cho các nước đang phát triển

Trung Quốc tạo rủi ro cho các nước đang phát triển

Trung Quốc là chủ nợ lớn nhất thế giới, tài trợ cho các dự án cơ sở hạ tầng tại các nước đang phát triển để đổi lấy quyền tiếp cận các loại nguyên liệu thô. Một nghiên cứu mới cho thấy nguy cơ xảy ra một cuộc khủng hoảng nợ mới là rất lớn.

Đọc tiếp...

Hoạt động của các trung tâm nghiên cứu do Trung Quốc tài trợ ở Washington

Hoạt động của các trung tâm nghiên cứu do Trung Quốc tài trợ ở Washington

Theo báo cáo của Ủy ban Quốc hội Mỹ, Trung Quốc đang âm thầm tăng cường các hoạt động gây ảnh hưởng tại Mỹ, bao gồm cả việc tài trợ cho các cơ quan nghiên cứu ở Washington và ép buộc người Mỹ gốc Hoa.

Đọc tiếp...

Tham vọng của Tập Cận Bình về quân đội Trung Quốc “tầm cỡ thế giới” vào năm 2050

Tham vọng của Tập Cận Bình về quân đội Trung Quốc “tầm cỡ thế giới” vào năm 2050

Tập Cận Bình quyết định rằng việc giành chiến thắng trong các cuộc chiến như thế đòi hỏi sự thay đổi về cấu trúc của lực lượng vũ trang Trung Quốc. Trong 3 năm qua, Tập Cận Bình đã làm được nhiều việc hơn so với bất kỳ nhà lãnh đạo nào của Trung Quốc kể từ thời Đặng Tiểu Bình nhằm cải cách PLA.

Đọc tiếp...

Giải mã vấn đề nợ trong sáng kiến “Vành đai và Con đường”

Giải mã vấn đề nợ trong sáng kiến “Vành đai và Con đường”

Tiền của Trung Quốc lấp đầy khoảng trống trong quỹ tài trợ cơ sở hạ tầng quốc tế. Vậy tại sao nó lại gây ra nợ nần và tranh luận?

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 5666 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin