13 - 11 - 2019 | 6:01
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home NGHIÊN CỨU TRUNG QUỐC Trung Quốc cần triển khai ngoại giao nước lớn tại Châu Á

Trung Quốc cần triển khai ngoại giao nước lớn tại Châu Á

Email In PDF.

Để thúc đẩy chiến lược Con đường Tơ lụa, Trung Quốc cần phải chủ động và tích cực hợp tác với các quốc gia ở Châu Á và cách tiếp cận cùng cần phải có sự linh hoạt, không nên áp dụng một nguyên tắc, một tiêu chuẩn hay một chính sách trong quá trình thực hiện.

 

 

Trung Quốc đang tăng tốc bước vào kỷ nguyên “Một Vành đai, Một Con đường”. Điều này đòi hỏi Trung Quốc cần xem xét thận trọng môi trường ngoại giao xung quanh để tìm ra những khoảng trống trong chiến lược này. Một trong những khoảng trống như vậy là sự cần thiết phải có một chiến lược ngoại giao nhằm vào các nước lớn láng giềng tại Châu Á. Châu Á đang có những sự thay đổi lớn, từ một khu vực có tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh nhất thế giới sang một khu vực đang phải đối mặt với những thách thức kịch tính nhất về cục diện chính trị. Trung Quốc vừa là động lực vừa là nguyên nhân của sự thay đổi này và sẽ phải đối mặt với thử thách nghiêm trọng nhất từ sự thay đổi đó. Nếu ứng phó không thỏa đáng, chiến lược Một Vành đai, Một Con đường” cũng như sự trỗi dậy của Trung Quốc có thể sẽ bị thụt lùi nghiêm trọng.

Kể từ những năm 90, ngoại giao Trung Quốc tập trung vào quan hệ đối tác, xây dựng trên nền tảng chính sách không liên minh. Nhờ đó, Trung Quốc đã duy trì mối quan hệ tổng thể tốt đẹp với các nước láng giềng. Một chính sách ngoại giao như vậy phù hợp với giai đoạn “giấu mình chờ thời”. Nhưng nay, tình hình đã khác. Mỹ đang theo đuổi “tái cân bằng Châu Á”. Nhật Bản tăng tốc hướng tới một quốc gia bình thường. Kinh tế Ấn Độ tăng trưởng nhanh chóng. Trong con mắt của các nước láng giềng Châu Á, sự trỗi dậy của Trung Quốc không hoàn toàn là sự tích cực. Sự cảnh giác của họ với Trung Quốc đang gia tăng. “Một Vành đai, Một Con đường” ra đời trong hoàn cảnh đó.

Láng giềng của Trung Quốc gồm 14 nước chung biên giới và hơn 30 nước lân cận không chung biên giới. Các quốc gia này có sự khác biệt rất lớn, do vậy, Trung Quốc không thể (và cũng không nên) áp dụng một nguyên tắc, một tiêu chuẩn hay một chính sách trong quá trình thực hiện “Một Vành đai, Một Con đường”. Nói cách khác, Bắc Kinh cần phân loại những nước này để có được sự cân bằng giữa chính sách ngoại giao của Trung Quốc với nhu cầu của những nước này. Các quốc gia này có thể được chia làm 3 nhóm.

Nhóm một là những nước vừa và nhỏ. Tốt nhnên sử dụng nguyên tắc đã được đưa ra trong năm 2002 là hòa thuận cùng láng giềng, thân thiện cùng láng giềngphồn thịnh cùng láng giềng, thân thành huệ dung, xây dựng cộng đồng chung vận mệnh... Những nguyên tắc này vẫn có thể áp dụng với những nước ASEAN có yêu sách tại Biển Đông. Trung Quốc cần xử lý vấn đề Biển Đông trong khuôn khổ Trung Quốc-ASEAN theo hướng “quản lý kiểm soát bất đồng và tăng cường hợp tác”, thúc đẩy “cách tiếp cận qua 2 kênh” và tăng nhanh tiến trình xây dựng COC.

Nhóm hai là các nước láng giềng “điểm tựa”. Khái niệm “điểm tựa” có hai nội hàm: có thể tin cậy và có thực lực nhất định. Những nước có cơ hội trở thành “điểm tựa” của Trung Quốc không phải là quốc gia mạnh nhất trong tiểu vùng của họ, mà là cường quốc thứ cấp, thậm chí nước nhỏ. Pakistan ở tây nam Trung Quốc, Campuchia và Singapore ở đông nam, cũng như Turkmenistan ở Tây Á đều cần Trung Quốc cả về mặt kinh tế và chiến lược, luôn muốn được Bắc Kinh xem là “đáng tin cậy”. Do vậy, những nước này rất có khả năng sẽ trở thành “điểm tựa” của Trung Quốc. Là nước đông dân nhất khu vực Trung Á, nhưng Uzbekistan không mặn mà với kết nối khu vực, thi thoảng vẫn ngăn cản hợp tác trong khuôn khổ Liên minh Á-Âu và Tổ chức hợp tác Thượng Hải. Do vậy, quốc gia này khó có thể trở thành một “điểm tựa” cho Bắc Kinh. Hàn Quốc, Thái Lan, Myanmar và Malaysia đều cần Trung Quốc về mặt kinh tế và một mức độ nhất định về mặt chiến lược. Những nước này cũng có thể trở thành “điểm tựa” của Trung Quốc. Tuy nhiên, thực lực và tầm ảnh hưởng của những nước này tại các tiểu vùng của họ chỉ ở mức hạn chế, khó có thể dẫn dắt các nước láng giềng khác. Mặc dù vậy, những quốc gia này vẫn là mục tiêu quan trọng của chiến lược “Một Vành đai, Một Con đường”.

Nhóm ba là các nước lớn láng giềng. Đây là những nước mạnh nhất trong tiểu vùng của họ. Tây Á thiếu một cường quốc khu vực thực sự. Iran, Ả-rập Xê-út và Thổ Nhĩ Kỳ chỉ có thế mạnh trong một vài lĩnh vực cụ thể. Nhưng Kazakhstan ở phía Tây Trung Quốc, Ấn Độ ở phía tây nam, Indonesia ở đông nam và Nhật Bản ở Đông Bắc là những cường quốc tiểu vùng điển hình (đương nhiên, điều này không có nghĩa là vai trò của những nước này chỉ giới hạn ở phạm vi tiểu vùng). Đối với những nước này, ngoại giao hiện nay của Trung Quốc vẫn chưa có sự tiếp cận mang tính hệ thống. Vậy Bắc Kinh nên làm gì?

Kinh nghiệm của Mỹ có thể đưa ra những gợi ý cho Trung Quốc. Mỹ thường hỗ trợ những cường quốc thứ cấp trong mỗi khu vực bằng cách xây dựng quan hệ đồng minh hoặc hỗ trợ an ninh khi cần thiết để những cường quốc thứ cấp có thể đối trọng với nước mạnh nhất trong khu vực. Đồng thời, Washington duy trì mối tương tác thường xuyên, xây dựng quan hệ kinh tế, văn hóa gần gũi, thậm chí giao lưu quân sự, với những nước mạnh nhất tại các khu vực, vừa để đảm bảo lợi ích chung, vừa để đảm bảo rằng Mỹ có thể ảnh hưởng đến những cường quốc khu vực. Bên cạnh đó, việc mở ra những diễn đàn, sân chơi (như Hội đồng Bảo an, G20) mà qua đó có thể ảnh hưởng đến nước lớn cũng là một nét nổi bật trong cách thức quản lý toàn cầu của Mỹ.

Bốn nước nêu trên là những nước lớn nhất trong tiểu vùng. Tầm ảnh hưởng của họ trong các vấn đề khu vực lớn hơn bất cứ nước nào khác trong khu vực. Những nước này có quan hệ mật thiết với Trung Quốc về kinh tế, song lại giữ khoảng cách với Trung Quốc về an ninh. Đồng thời, họ có quan hệ an ninh gần gũi với các nước lớn ngoài khu vực. Bên cạnh đó, những nước lớn tiểu vùng này có đặc điểm khác nhau. 

Kazahksantan rõ ràng là nước mạnh nhất trong khu vực Trung Á, có nền kinh tế tương đối phát triển và có thái độ tích cực với “Một Vành đai, Một Con đường”. Tổng thống Nazabayev có tầm nhìn chiến lược và đưa ra nhiều ý tưởng thúc đẩy hợp tác khu vực. Năm 1992, ông đề xuất thành lập CICA như là cơ chế an ninh tập thể của Châu Á. Năm 1994, ông đưa ra khái niệm Liên minh Á-Âu.

Indonesia, nước Hồi giáo lớn nhất thế giới, có môi trường chính trị ổn định và tốc độ tăng trưởng kinh tế trên 5% trong thập kỷ qua, là nhà lãnh đạo quyền lực trong ASEAN. Trong vấn đề an ninh, quốc gia này có tiếng nói ảnh hưởng hơn bất cứ thành viên ASEAN nào khác. Tham vọng trở thành cường quốc biển của Indonesia cũng giao thoa với chiến lược “Một Vành đai, Một Con đường”. 

Nhật Bản sẽ tiếp tục duy trì vị thế cường quốc kinh tế toàn cầu. Quốc sách trung hạn của Nhật Bản tập trung vào việc thúc đẩy trở thành quốc gia bình thường thông qua tăng cường quan hệ Nhật-Mỹ. Tuy ghi nhận sự trỗi dậy của Trung Quốc, song Nhật Bản lo ngại tầm ảnh hưởng của mình tại Châu Á bị sụt giảm, tỏ thận trọng trong việc tăng cường quan hệ chính trị và kinh tế với Trung Quốc. 

Ấn Độ, với sự tự tin văn hóa chưa từng có và tham vọng chính trị cao, luôn khát vọng trở thành một nước lớn có tầm ảnh hưởng mà không một nước nào có thể chi phối được. Gần đây, Ấn Độ đẩy mạnh quan hệ kinh tế với các nước Đông Á và muốn có tiếng nói lớn hơn tại châu Á.

Do vậy, trong quá trình thực hiện “Một Vành đai, Một Con đường” và triển khai ngoại giao láng giềng, Trung Quốc có nhu cầu và cả điều kiện để triển khai ngoại giao nước lớn châu Á nhằm vào 4 nước kể trên. Việc thành lập nhóm “G5 châu Á” là đáng để Trung Quốc xem xét nhằm tăng cường quan hệ kinh tế trong nhóm cũng như thúc đẩy hợp tác kinh tế tại châu Á. Cuối cùng, “Một Vành đai, Một Con đường” và ngoại giao láng giềng là những chiến lược dài hạn và không nên chỉ gói gọn trong lĩnh vực kinh tế. Tuy cơ chế hợp tác G5 trong lĩnh vực quân sự, an ninh vẫn chưa chín muồi, nhưng không có lý do gì để không thúc đẩy mạnh mẽ hợp tác về văn hóa.

Xue Li, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu chiến lược quốc tế Viện nghiên cứu kinh tế và chính trị thế giới thuộc Viện Khoa học Xã hội Trung Quốc.  Xu Yanzhou ,chuyên nghiên cứu các vấn đề như: tranh chấp Biển Đông,, chính sách đối ngoại của Trung Quốc..., bảo vệ tiến sĩ tại Đại học Durham, Anh. Bài viết được đăng trên The Diplomat.

Trần Quang (gt)

 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Bên trong chiến dịch tuyên truyền toàn cầu táo bạo của Trung Quốc

Bên trong chiến dịch tuyên truyền toàn cầu táo bạo của Trung Quốc

Bắc Kinh đang sử dụng phương tiện truyền thông và các khóa đào tạo nhà báo quốc tế để “kể câu chuyện Trung Quốc”. Đây là một phần trong chiến dịch tuyên truyền toàn cầu với quy mô và tham vọng đáng kinh ngạc của nước này.

Đọc tiếp...

Đằng sau việc Trung Quốc muốn kiểm soát hai vùng biển ở Đông Á

Đằng sau việc Trung Quốc muốn kiểm soát hai vùng biển ở Đông Á

Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) trong 4 năm qua đã đẩy mạnh các cuộc tập trận quân sự xung quanh hai tuyến đường biển chiến lược - Kênh đào Bashi và Eo biển Miyako - để bảo vệ lối ra vào các vùng biển của nước này.

Đọc tiếp...

Hồi kết của phép màu kinh tế Trung Quốc

Hồi kết của phép màu kinh tế Trung Quốc

Phép màu kinh tế của Trung Quốc đang gần tới hạn, và giờ có nguy cơ gây ra hại nhiều hơn lợi. 

Đọc tiếp...

Tính toán của Trung Quốc đằng sau chiến lược xây đập trên sông Mekong

Tính toán của Trung Quốc đằng sau chiến lược xây đập trên sông Mekong

Cách duy nhất để tránh một tương lai ảm đạm cho toàn bộ khu vực này là chấm dứt việc xây dựng đơn phương các đập trên toàn bộ sông Mekong, tập trung vào bảo vệ quyền của mỗi quốc gia và yêu cầu họ thực hiện nghĩa vụ của mình đối với người dân, các nước láng giềng và cả hành tinh.

Đọc tiếp...

Chiến lược đối ngoại của Trung Quốc: Xung đột với trật tự hiện nay

Chiến lược đối ngoại của Trung Quốc: Xung đột với trật tự hiện nay

Sự mâu thuẫn trong chính sách đối ngoại hiện nay mà chính quyền Tập Cận Bình đã gặp phải rất nhiều khó khăn trong quá trình triển khai chính sách đối ngoại của mình, tiêu biểu là vấp phải sự kiềm chế của Mỹ, sự nghi ngờ và thiếu tin tưởng của chính quyền cũng như người dân các nước xung quanh. Chính vì vậy, mục tiêu xác lập lại trật tự quốc tế theo hướng có lợi cho Trung Quốc đã chưa thể thành hiện thực.

Đọc tiếp...

Ông Tập Cận Bình và vòng vây chính trị từ nay đến năm 2022

Ông Tập Cận Bình và vòng vây chính trị từ nay đến năm 2022

Sự bất bình ở nước ngoài đối với Trung Quốc dưới thời Tập Cận Bình đã lan rộng nhanh chóng trong năm qua, ít nhất ở các nước phát triển. Một số nước nhỏ hơn như Úc và Canada, cảm thấy bị Bắc Kinh chèn ép. Các nước láng giềng thì lo ngại nguy cơ bị gạt ra ngoài.

Đọc tiếp...

“Ngoại giao Nước lớn” thời Tập Cận Bình: Hệ quả từ Sức mạnh Ngày càng Lớn của Trung Quốc

“Ngoại giao Nước lớn” thời Tập Cận Bình: Hệ quả từ Sức mạnh Ngày càng Lớn của Trung Quốc

Các lãnh đạo Trung Quốc từ thời Mao có xu hướng xếp chính sách đối ngoại ở vị trí thứ yếu trong nghị trình quản trị đất nước. Tuy nhiên, ông Tập cho thấy quyết tâm và sự tự tin thay đổi khuôn mẫu truyền thống này nghiêng về cách tiếp cận thống nhất. Khi làm vậy, ông Tập Cận Bình hướng tới một chính sách đối ngoại quyết đoán hơn.

Đọc tiếp...

Có phải Tập Cận Bình châm ngòi chống đối?

Có phải Tập Cận Bình châm ngòi chống đối?

Có phải Tập Cận Bình đã phạm sai lầm khi khẳng định vị thế cường quốc thế giới lớn hơn cho Trung Quốc tương xứng với sức mạnh kinh tế của nước này? Lẽ nào Trung Quốc cần phải tiếp tục “giấu mình chờ thời” thêm một đến hai thập kỉ nữa, cho đến khi đạt được vị thế dẫn đầu về công nghệ tiên tiến và thương mại toàn cầu ở ngưỡng không thể bị đánh trả?

Đọc tiếp...

Luật pháp và Sức mạnh trong Quan hệ Quốc tế của Trung Quốc

Luật pháp và Sức mạnh trong Quan hệ Quốc tế của Trung Quốc

Bài viết này phân tích một chuỗi các vấn đề nổi cộm của Trung Quốc trên lý thuyết cũng như trong thực tiễn, bao gồm thực tiễn tại WTO của Trung Quốc, tranh chấp lãnh thổ và tranh chấp biển, các hiệp định song phương về quyền dân sự, chính trị và các hiệp định đa phương.

Đọc tiếp...

Bộ máy tuyên truyền đối ngoại của Trung Quốc

Bộ máy tuyên truyền đối ngoại của Trung Quốc

Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (PRC) từ lâu có hình ảnh quốc tế thiếu sức hút vì “sức mạnh mềm” khiêm tốn. Hình ảnh nghèo nàn này khiến cộng đồng quốc tế khó chấp nhận Trung Quốc trỗi dậy như một quốc cường toàn cầu. Với mục tiêu “hãnh diện” (yao mianzi) trên trường quốc tế, những năm gần đây, Đảng Cộng Sản Trung Quốc (CCP) đầu tư rất nhiều để cải thiện hình ảnh quốc tế.

Đọc tiếp...

Trung Quốc tạo rủi ro cho các nước đang phát triển

Trung Quốc tạo rủi ro cho các nước đang phát triển

Trung Quốc là chủ nợ lớn nhất thế giới, tài trợ cho các dự án cơ sở hạ tầng tại các nước đang phát triển để đổi lấy quyền tiếp cận các loại nguyên liệu thô. Một nghiên cứu mới cho thấy nguy cơ xảy ra một cuộc khủng hoảng nợ mới là rất lớn.

Đọc tiếp...

Hoạt động của các trung tâm nghiên cứu do Trung Quốc tài trợ ở Washington

Hoạt động của các trung tâm nghiên cứu do Trung Quốc tài trợ ở Washington

Theo báo cáo của Ủy ban Quốc hội Mỹ, Trung Quốc đang âm thầm tăng cường các hoạt động gây ảnh hưởng tại Mỹ, bao gồm cả việc tài trợ cho các cơ quan nghiên cứu ở Washington và ép buộc người Mỹ gốc Hoa.

Đọc tiếp...

Tham vọng của Tập Cận Bình về quân đội Trung Quốc “tầm cỡ thế giới” vào năm 2050

Tham vọng của Tập Cận Bình về quân đội Trung Quốc “tầm cỡ thế giới” vào năm 2050

Tập Cận Bình quyết định rằng việc giành chiến thắng trong các cuộc chiến như thế đòi hỏi sự thay đổi về cấu trúc của lực lượng vũ trang Trung Quốc. Trong 3 năm qua, Tập Cận Bình đã làm được nhiều việc hơn so với bất kỳ nhà lãnh đạo nào của Trung Quốc kể từ thời Đặng Tiểu Bình nhằm cải cách PLA.

Đọc tiếp...

Giải mã vấn đề nợ trong sáng kiến “Vành đai và Con đường”

Giải mã vấn đề nợ trong sáng kiến “Vành đai và Con đường”

Tiền của Trung Quốc lấp đầy khoảng trống trong quỹ tài trợ cơ sở hạ tầng quốc tế. Vậy tại sao nó lại gây ra nợ nần và tranh luận?

Đọc tiếp...

Đánh giá 5 năm triển khai BRI của Trung Quốc

Đánh giá 5 năm triển khai BRI của Trung Quốc

Đến nay, Sáng kiến “Vành đai và Con đường” (BRI) đã triển khai thực hiện được 5 năm. Trong 5 năm qua, Trung Quốc đã đạt được những thành tựu lớn, nhưng cũng có những khiếm khuyết, và còn có nhiều chỗ có thể cải thiện và làm tốt hơn.

Đọc tiếp...

Bước chuyển nền ngoại giao Trung Quốc trong thời đại hiện nay

Bước chuyển nền ngoại giao Trung Quốc trong thời đại hiện nay

Năm 1978 là một thời điểm quan trọng. Đó là năm khởi động cải cách mở cửa, ngoại giao Trung Quốc cũng bắt đầu trải qua sự thay đổi lớn. Ngoại giao phục vụ cho phát triển kinh tế trong nước là chủ đề chính của ngoại giao Trung Quốc thời kỳ này. Sau 40 năm cải cách mở cửa, sức mạnh tổng hợp quốc gia và sức ảnh hưởng quốc tế của Trung Quốc tăng mạnh, ngoại giao Trung Quốc một lần nữa đứng ở ngưỡng cửa lịch sử của sự chuyển mình.

Đọc tiếp...

Các tỉnh thành của Trung Quốc đã ảnh hưởng đến chính sách đối ngoại của quốc gia này như thế nào?

Các tỉnh thành của Trung Quốc đã ảnh hưởng đến chính sách đối ngoại của quốc gia này như thế nào?

Bài nghiên cứu phân tích về vai trò của các chủ thể địa phương tại Trung Quốc, tập trung vào việc các chủ thể này đã định hình chính sách kinh tế và đối nội như thế nào. Lấy Hải Nam và Vân Nam làm hai trường hợp nghiên cứu, bài viết tìm ra 3 cơ chế về tầm ảnh hưởng của các tỉnh thành: khởi xướng , lợi dụng, và kháng cự.

Đọc tiếp...

"Made in China 2025" - Một đánh giá chuyên sâu

“Made in China 2025” là một phần then chốt trong cấu trúc phức tạp gồm các kế hoạch và chính sách nhằm mục đích tạo ra “sự phát triển theo định hướng đổi mới”, một chương trình nghị sự nổi lên như một ưu tiên rõ ràng dưới sự lãnh đạo của Tập Cận Bình.

Đọc tiếp...

Học thuyết quân sự của Trung Quốc với Chủ tịch Tập Cận Bình

Học thuyết quân sự của Trung Quốc với Chủ tịch Tập Cận Bình

“Đường lối chính sách” của Tập Cận Bình không quan tâm nhiều đến việc phân tích các mối đe dọa mới hay các vấn đề học thuyết trừu tượng nhất, mà thay vào đó là danh sách những thứ mà PLA tuyệt đối phải hoàn tất trong một khoảng thời gian ngắn.

Đọc tiếp...

Năm thách thức đối với “Vành đai và Con đường”

Năm thách thức đối với “Vành đai và Con đường”

Bước sang năm thứ 5, nếu BRI là cách để Trung Quốc thúc đẩy cải cách và mở cửa, Trung Quốc phải cho phép sự linh hoạt thay vì áp dụng một công thức phát triển “không có gì mới mẻ” cho các nước đối tác.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 5657 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin