24 - 9 - 2019 | 0:21
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home NGHIÊN CỨU TRUNG QUỐC Một thời kỳ mới trong chính sách đối ngoại của Trung Quốc?

Một thời kỳ mới trong chính sách đối ngoại của Trung Quốc?

Email In PDF.

Một thời kỳ mới đang mở ra trong chính sách đối ngoại của Trung Quốc, khi tăng trưởng kinh tế đã giúp Bắc Kinh có thể chuyển từ rụt rè và tương đối bất lực trong quá khứ sang tự coi mình là một nhà lãnh đạo toàn cầu và bảo vệ các lợi ích riêng.

Tuy nhiên, sự kiện Nga can thiệp vào Ukraine đang đặt ra thử thách với chính sách đối ngoại mới của Bắc Kinh và làm dấy lên những hoài nghi về vai trò toàn cầu của Trung Quốc. Trung Quốc đang gần như đáp ứng được mọi yêu cầu đối với một cường quốc thế giới: chính trị, kinh tế và quân sự có thể đạt mức toàn cầu. Tuy nhiên, Bắc Kinh dường như vẫn chưa hành động như một cường quốc, đặc biệt thể hiện vai trò "can dự" trong các tình huống xung đột như ở Ukraine. Trước đây Đặng Tiểu Bình tuyên bố chính sách đối ngoại của Trung Quốc là "giấu mình chờ thời" thì đến tháng 1/2014, Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc Tập Cận Bình đưa ra quyết sách mới là: Trung Quốc nên "tự chủ động". 

Ngày 15/3, đại diện của Trung Quốc tại Liên hợp quốc (LHQ) đã đưa ra một đề xuất 3 điểm về giải pháp chính trị cho cuộc khủng hoảng Ukraine; hối thúc thành lập một nhóm quốc tế để làm trung gian hòa giải; khuyến nghị tất cả các bên kiềm chế không gây hấn thêm; và kêu gọi các thể chế tài chính quốc tế giúp bình ổn tình hình kinh tế của Ukraine. Tuy nhiên, Trung Quốc (cùng ngày) cũng đã bỏ phiếu trắng đối với một dự thảo nghị quyết LHQ, trong đó chỉ trích cuộc trưng cầu dân ý nhằm hợp pháp hóa việc sáp nhập Crimea vào Nga. Là một cường quốc hàng đầu và là ủy viên thường trực Hội Đồng Bảo An LHQ, Trung Quốc đã thực hiện "quyền phát ngôn" của mình về tình hình Ukraine song lại tránh can dự vào phản ứng quốc tế. Động thái trên của Trung Quốc đã khiến nhiều nhà bình luận đặt vấn đề rằng liệu Trung Quốc có phải là "một bên liên quan miễn cưỡng" trong trật tự toàn cầu hay không và phải chăng Trung Quốc vẫn chỉ là một "cường quốc khu vực".

Kể từ khi trở thành Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc (năm 2012), ông Tập Cận Bình đã giám thị sự mở rộng của những cải cách kinh tế và mở cửa với thế giới bên ngoài của Trung Quốc, cùng lúc đó chỉ đạo một cuộc trấn áp mới với tự do ngôn luận và hội họp cũng như thắt chặt an ninh với người Duy Ngô Nhĩ và Tây Tạng. Dưới sự lãnh đạo của Tập Cận Bình, Trung Quốc đã đối đầu với Nhật Bản trong tranh chấp lãnh thổ ở Biển Hoa Đông, tuyên bố thiết lập một Vùng nhận dạng phòng không (ADIZ) mới trùm lên quần đảo tranh chấp Điếu Ngư/Senkaku, và ngày càng có thái độ kiên quyết hơn ở Biển Đông.
Mô hình kinh tế của Trung Quốc đòi hỏi những thị trường mới và sự tiếp cận ưu tiên với các nguồn tài nguyên. Đây chính là yếu tố trung hòa trong cách tiếp cận trong chính sách đối ngoại của Bắc Kinh. Trung Quốc không thể công kích nước Nga láng giềng vì một loạt lí do phức tạp, từ an ninh đối nội và đối ngoại đến việc tiếp cận các nguồn cung năng lượng mới. Môi trường mang tính cạnh tranh và bất hòa bên ngoài đòi hỏi Bắc Kinh phải đưa ra một cách tiếp cận tương đối cẩn trọng và khéo léo trong ngắn và trung hạn. 

Vì thế, người ta có thể chứng kiến chính sách đối ngoại Trung Quốc sẽ thay đổi từ kiên quyết và tự chủ động trong tình huống này sang mơ hồ và tránh đối đầu trong tình huống khác. Ở những nơi Trung Quốc không thể tác động tạo ra thay đổi, họ sẽ hành động tốt nhất có thể trong khuôn khổ trật tự toàn cầu hiện hành và lặng lẽ theo đuổi lợi ích riêng. Song ở những nơi có khả năng tạo quy tắc mới, Bắc Kinh sẽ hành động kiên quyết. Được coi là một cường quốc đang nổi, bất chấp ngân sách quốc phòng tăng 12,2% (năm 2014) nhưng Trung Quốc dường như sẽ không tiếp bước Mỹ hay Liên Xô tạo ra những gánh nặng đầu tư trong chi tiêu quân sự. Ngân sách quốc phòng của Trung Quốc chỉ chiếm 2% GDP, trong khi con số này ở Mỹ là 4,4% và Liên Xô trước đây là 13-14%. Thay vào đó, Trung Quốc đầu tư vào chiến tranh bất xứng, tập trung vào những loại vũ khí bức xạ điện từ, chiến trang mạng, và một sự răn đe hạt nhân dù nhỏ nhưng thích đáng. Bên cạnh đó, Bắc Kinh cũng tạo ra một mạng lưới phức tạp gồm các thỏa thuận song phương và đa phương mà Trung Quốc là trung tâm như: Tổ chức Hợp tác Thượng Hải, các thỏa thuận thương mại tự do với Iceland, và quan hệ đối tác ít chính thức, tập trung vào những vấn đề cụ thể với những nước có ý nghĩa chiến lược quan trọng như Zimbabwe, Sri Lanka và Nga.

Trung Quốc hiện vẫn là một cường quốc mới tương đối kém an toàn trên phương diện chính trị nội bộ và môi trường bên ngoài. Vì thế, Bắc Kinh sẽ phải tự chủ động hơn nữa trong cả việc bảo vệ lợi ích cũng như xác định cái gì thực sự là lợi ích của mình để trì hoãn việc đối đầu công khai với những đối thủ tiềm tàng khác càng lâu càng tốt. Trung Quốc không phải là một bên liên quan miễn cưỡng; đúng hơn họ là một nhà lãnh đạo bất đắc dĩ. Cộng đồng quốc tế không nên trông đợi Trung Quốc hành xử như các cường quốc trước đây và hiện nay. Bắc Kinh đang tiến lên trên con đường riêng và cần phải giải quyết cảm giác không an toàn của riêng mình thì mới có thể hành xử như một nhà lãnh đạo toàn cầu thực sự. 

Theo "The Diplomat"

Mỹ Anh (gt)


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Đằng sau việc Trung Quốc muốn kiểm soát hai vùng biển ở Đông Á

Đằng sau việc Trung Quốc muốn kiểm soát hai vùng biển ở Đông Á

Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) trong 4 năm qua đã đẩy mạnh các cuộc tập trận quân sự xung quanh hai tuyến đường biển chiến lược - Kênh đào Bashi và Eo biển Miyako - để bảo vệ lối ra vào các vùng biển của nước này.

Đọc tiếp...

Hồi kết của phép màu kinh tế Trung Quốc

Hồi kết của phép màu kinh tế Trung Quốc

Phép màu kinh tế của Trung Quốc đang gần tới hạn, và giờ có nguy cơ gây ra hại nhiều hơn lợi. 

Đọc tiếp...

Tính toán của Trung Quốc đằng sau chiến lược xây đập trên sông Mekong

Tính toán của Trung Quốc đằng sau chiến lược xây đập trên sông Mekong

Cách duy nhất để tránh một tương lai ảm đạm cho toàn bộ khu vực này là chấm dứt việc xây dựng đơn phương các đập trên toàn bộ sông Mekong, tập trung vào bảo vệ quyền của mỗi quốc gia và yêu cầu họ thực hiện nghĩa vụ của mình đối với người dân, các nước láng giềng và cả hành tinh.

Đọc tiếp...

Chiến lược đối ngoại của Trung Quốc: Xung đột với trật tự hiện nay

Chiến lược đối ngoại của Trung Quốc: Xung đột với trật tự hiện nay

Sự mâu thuẫn trong chính sách đối ngoại hiện nay mà chính quyền Tập Cận Bình đã gặp phải rất nhiều khó khăn trong quá trình triển khai chính sách đối ngoại của mình, tiêu biểu là vấp phải sự kiềm chế của Mỹ, sự nghi ngờ và thiếu tin tưởng của chính quyền cũng như người dân các nước xung quanh. Chính vì vậy, mục tiêu xác lập lại trật tự quốc tế theo hướng có lợi cho Trung Quốc đã chưa thể thành hiện thực.

Đọc tiếp...

Ông Tập Cận Bình và vòng vây chính trị từ nay đến năm 2022

Ông Tập Cận Bình và vòng vây chính trị từ nay đến năm 2022

Sự bất bình ở nước ngoài đối với Trung Quốc dưới thời Tập Cận Bình đã lan rộng nhanh chóng trong năm qua, ít nhất ở các nước phát triển. Một số nước nhỏ hơn như Úc và Canada, cảm thấy bị Bắc Kinh chèn ép. Các nước láng giềng thì lo ngại nguy cơ bị gạt ra ngoài.

Đọc tiếp...

“Ngoại giao Nước lớn” thời Tập Cận Bình: Hệ quả từ Sức mạnh Ngày càng Lớn của Trung Quốc

“Ngoại giao Nước lớn” thời Tập Cận Bình: Hệ quả từ Sức mạnh Ngày càng Lớn của Trung Quốc

Các lãnh đạo Trung Quốc từ thời Mao có xu hướng xếp chính sách đối ngoại ở vị trí thứ yếu trong nghị trình quản trị đất nước. Tuy nhiên, ông Tập cho thấy quyết tâm và sự tự tin thay đổi khuôn mẫu truyền thống này nghiêng về cách tiếp cận thống nhất. Khi làm vậy, ông Tập Cận Bình hướng tới một chính sách đối ngoại quyết đoán hơn.

Đọc tiếp...

Có phải Tập Cận Bình châm ngòi chống đối?

Có phải Tập Cận Bình châm ngòi chống đối?

Có phải Tập Cận Bình đã phạm sai lầm khi khẳng định vị thế cường quốc thế giới lớn hơn cho Trung Quốc tương xứng với sức mạnh kinh tế của nước này? Lẽ nào Trung Quốc cần phải tiếp tục “giấu mình chờ thời” thêm một đến hai thập kỉ nữa, cho đến khi đạt được vị thế dẫn đầu về công nghệ tiên tiến và thương mại toàn cầu ở ngưỡng không thể bị đánh trả?

Đọc tiếp...

Luật pháp và Sức mạnh trong Quan hệ Quốc tế của Trung Quốc

Luật pháp và Sức mạnh trong Quan hệ Quốc tế của Trung Quốc

Bài viết này phân tích một chuỗi các vấn đề nổi cộm của Trung Quốc trên lý thuyết cũng như trong thực tiễn, bao gồm thực tiễn tại WTO của Trung Quốc, tranh chấp lãnh thổ và tranh chấp biển, các hiệp định song phương về quyền dân sự, chính trị và các hiệp định đa phương.

Đọc tiếp...

Bộ máy tuyên truyền đối ngoại của Trung Quốc

Bộ máy tuyên truyền đối ngoại của Trung Quốc

Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (PRC) từ lâu có hình ảnh quốc tế thiếu sức hút vì “sức mạnh mềm” khiêm tốn. Hình ảnh nghèo nàn này khiến cộng đồng quốc tế khó chấp nhận Trung Quốc trỗi dậy như một quốc cường toàn cầu. Với mục tiêu “hãnh diện” (yao mianzi) trên trường quốc tế, những năm gần đây, Đảng Cộng Sản Trung Quốc (CCP) đầu tư rất nhiều để cải thiện hình ảnh quốc tế.

Đọc tiếp...

Trung Quốc tạo rủi ro cho các nước đang phát triển

Trung Quốc tạo rủi ro cho các nước đang phát triển

Trung Quốc là chủ nợ lớn nhất thế giới, tài trợ cho các dự án cơ sở hạ tầng tại các nước đang phát triển để đổi lấy quyền tiếp cận các loại nguyên liệu thô. Một nghiên cứu mới cho thấy nguy cơ xảy ra một cuộc khủng hoảng nợ mới là rất lớn.

Đọc tiếp...

Hoạt động của các trung tâm nghiên cứu do Trung Quốc tài trợ ở Washington

Hoạt động của các trung tâm nghiên cứu do Trung Quốc tài trợ ở Washington

Theo báo cáo của Ủy ban Quốc hội Mỹ, Trung Quốc đang âm thầm tăng cường các hoạt động gây ảnh hưởng tại Mỹ, bao gồm cả việc tài trợ cho các cơ quan nghiên cứu ở Washington và ép buộc người Mỹ gốc Hoa.

Đọc tiếp...

Tham vọng của Tập Cận Bình về quân đội Trung Quốc “tầm cỡ thế giới” vào năm 2050

Tham vọng của Tập Cận Bình về quân đội Trung Quốc “tầm cỡ thế giới” vào năm 2050

Tập Cận Bình quyết định rằng việc giành chiến thắng trong các cuộc chiến như thế đòi hỏi sự thay đổi về cấu trúc của lực lượng vũ trang Trung Quốc. Trong 3 năm qua, Tập Cận Bình đã làm được nhiều việc hơn so với bất kỳ nhà lãnh đạo nào của Trung Quốc kể từ thời Đặng Tiểu Bình nhằm cải cách PLA.

Đọc tiếp...

Giải mã vấn đề nợ trong sáng kiến “Vành đai và Con đường”

Giải mã vấn đề nợ trong sáng kiến “Vành đai và Con đường”

Tiền của Trung Quốc lấp đầy khoảng trống trong quỹ tài trợ cơ sở hạ tầng quốc tế. Vậy tại sao nó lại gây ra nợ nần và tranh luận?

Đọc tiếp...

Đánh giá 5 năm triển khai BRI của Trung Quốc

Đánh giá 5 năm triển khai BRI của Trung Quốc

Đến nay, Sáng kiến “Vành đai và Con đường” (BRI) đã triển khai thực hiện được 5 năm. Trong 5 năm qua, Trung Quốc đã đạt được những thành tựu lớn, nhưng cũng có những khiếm khuyết, và còn có nhiều chỗ có thể cải thiện và làm tốt hơn.

Đọc tiếp...

Bước chuyển nền ngoại giao Trung Quốc trong thời đại hiện nay

Bước chuyển nền ngoại giao Trung Quốc trong thời đại hiện nay

Năm 1978 là một thời điểm quan trọng. Đó là năm khởi động cải cách mở cửa, ngoại giao Trung Quốc cũng bắt đầu trải qua sự thay đổi lớn. Ngoại giao phục vụ cho phát triển kinh tế trong nước là chủ đề chính của ngoại giao Trung Quốc thời kỳ này. Sau 40 năm cải cách mở cửa, sức mạnh tổng hợp quốc gia và sức ảnh hưởng quốc tế của Trung Quốc tăng mạnh, ngoại giao Trung Quốc một lần nữa đứng ở ngưỡng cửa lịch sử của sự chuyển mình.

Đọc tiếp...

Các tỉnh thành của Trung Quốc đã ảnh hưởng đến chính sách đối ngoại của quốc gia này như thế nào?

Các tỉnh thành của Trung Quốc đã ảnh hưởng đến chính sách đối ngoại của quốc gia này như thế nào?

Bài nghiên cứu phân tích về vai trò của các chủ thể địa phương tại Trung Quốc, tập trung vào việc các chủ thể này đã định hình chính sách kinh tế và đối nội như thế nào. Lấy Hải Nam và Vân Nam làm hai trường hợp nghiên cứu, bài viết tìm ra 3 cơ chế về tầm ảnh hưởng của các tỉnh thành: khởi xướng , lợi dụng, và kháng cự.

Đọc tiếp...

"Made in China 2025" - Một đánh giá chuyên sâu

“Made in China 2025” là một phần then chốt trong cấu trúc phức tạp gồm các kế hoạch và chính sách nhằm mục đích tạo ra “sự phát triển theo định hướng đổi mới”, một chương trình nghị sự nổi lên như một ưu tiên rõ ràng dưới sự lãnh đạo của Tập Cận Bình.

Đọc tiếp...

Học thuyết quân sự của Trung Quốc với Chủ tịch Tập Cận Bình

Học thuyết quân sự của Trung Quốc với Chủ tịch Tập Cận Bình

“Đường lối chính sách” của Tập Cận Bình không quan tâm nhiều đến việc phân tích các mối đe dọa mới hay các vấn đề học thuyết trừu tượng nhất, mà thay vào đó là danh sách những thứ mà PLA tuyệt đối phải hoàn tất trong một khoảng thời gian ngắn.

Đọc tiếp...

Năm thách thức đối với “Vành đai và Con đường”

Năm thách thức đối với “Vành đai và Con đường”

Bước sang năm thứ 5, nếu BRI là cách để Trung Quốc thúc đẩy cải cách và mở cửa, Trung Quốc phải cho phép sự linh hoạt thay vì áp dụng một công thức phát triển “không có gì mới mẻ” cho các nước đối tác.

Đọc tiếp...

Liệu Trung Quốc có trở thành cường quốc hình mẫu của thế kỷ 21?

Liệu Trung Quốc có trở thành cường quốc hình mẫu của thế kỷ 21?

Trung Quốc đã nổi lên là một cường quốc kinh tế, và mong muốn trở thành cường quốc trong mọi lĩnh vực. Trung Quốc đang phát triển một chiến lược gắn kết và tổng thể nhằm khẳng định, nhân dịp kỷ niệm 100 năm ngày thành lập nước, là một cường quốc hình mẫu về kinh tế, quân sự, ngoại giao, chính trị và ý thức hệ. Trung Quốc còn dự định đề xuất một mô hình phát triển và quản trị đất nước thực sự, và tiến hành cơ cấu lại quản trị toàn cầu.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 8788 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin