22 - 10 - 2019 | 2:47
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home Nghiên cứu Quốc Tế Nghiên cứu Quốc Tế Sức mạnh tiềm ẩn của chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Sức mạnh tiềm ẩn của chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Email In PDF.

Trong bối cảnh chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi dường như đang lan khắp thế giới, một trong những thách thức địa chính trị lớn nhất đối với châu Á là cách thức đối phó sự trỗi dậy của Trung Quốc. Một trong những câu trả lời chính là chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở mà Tokyo đang thúc đẩy.  

 

australia_scs.jpg

 

Song nhiều người nói về ý tưởng này đang cảm thấy bất an khi nghĩ về Ấn Độ, một trong những thành phần chủ chốt của chiến lược này. Tháng trước, tại Đối thoại An ninh Shangri-La ở Singapore, các chuyên gia an ninh tỏ ra lúng túng khi Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, Chủ tịch Diễn đàn năm nay, đã có bài phát biểu không như kỳ vòng và thậm chí cảm thấy không thoải mái khi nhắc đến Đối thoại An ninh Tứ giác hay Nhóm Bộ tứ bao gồm các cường quốc dân chủ như Mỹ, Nhật Bản, Úc và Ấn Độ.

Điều mỉa mai là khái niệm Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở lại xuất phát từ sĩ quan hải quân Ấn Độ, Thuyền trưởng Gurpreet Khurana, người đầu tiên đư ra khái niệm địa chính trị hồi đầu năm 2007 trong một bài báo với tiêu đề “An ninh của Các tuyến đường Biển: Triển vọng cho sự hợp tác Ấn Độ-Nhật Bản”. Trước đây, Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở chủ yếu là khái niệm về địa lý mô tả không gian biển trải dài từ các vùng duyên hải ở Đông Phi và Tây Á qua Ấn Độ Dương và Tây Thái Bình Dương cho tới các vùng duyên hải ở Đông Á. Thuật ngữ này đã đặt Ấn Độ làm trung tâm nằm giữa các nền kinh tế phát triển của châu Á-Thái Bình Dương và các nền kinh tế đang nổi ở Đông Nam Á, Nam Á và Đông Phi.

Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe, trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình tháng 8/2007, đã ví đây như “Ngã tư của Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương” và “điểm kết nối năng động của các vùng biển tự do và thịnh vượng” ở một khu vực châu Á rộng lớn hơn. Đáng chú ý, việc Thủ tướng Abe tập trung thúc đẩy các mối quan hệ mạnh mẽ hơn ở các khu vực duyên hải phía Đông, Tây Nam và Nam Á nhằm cân bằng với một Trung Quốc ngày càng quyết đoán là động lực rất quan trọng của sáng kiến này. Thật không may, sự lãnh đạo của Nhật Bản thúc đẩy khái niệm Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương đã bị gián đoạn khi ông Abe từ chức thủ tướng vào cuối năm đó. Khái niệm này đã xuất hiện trở lại trong Sách trắng Quốc phòng Australia năm 2013. Sách trắng phản ánh “tầm nhìn xa trông rộng” của Canberra nhằm bảo đảm các lợi ích địa chính trị của mình, nước này cũng sẽ cần những khái niệm chiến lược hoạt động ở khu vực Ấn Độ Dương, bao gồm với các đối tác khu vực có cùng lợi ích chiến lược.

Tháng 11/2017, khái niệm Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở đã được đề cập nhiều hơn và bị Trung Quốc kịch liệt chỉ trích khi Tổng thống Mỹ Donald Trump nhắc tới ý tưởng này trong các bài phát biểu của ông trước các nhà lãnh đạo khu vực tại một số sự kiện. Nhật Bản, Úc, Mỹ và Ấn Độ, tất cả đã bắt đầu nhắc tới thuật ngữ này trong các văn bản và tuyên bố chính thức. Cùng với khái nhiệm Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, ý tưởng Nhóm Bộ tứ được “hồi sinh” năm 2017 khi có đến 7 chủ đề tập trung vào việc thúc đẩy trật tự tự do quốc tế: trật tự dựa trên luật trị ở châu Á, tự do hàng hải và hàng không trong các vùng biển chung, tôn trọng luật pháp quốc tế, thúc đẩy kết nối, an ninh hàng hải, không phổ biến vũ khí hạt nhân và chủ nghĩa khủng bố.

Rõ ràng, đây là những phản ứng trước sự quyết đoán gia tăng của Trung Quốc ở khu vực. Việc Trung Quốc quân sự hóa các đảo nhân tạo ở Biển Đông, tuyên bố vùng nhận dạng phòng không ở Biển Hoa Đông, thực hiện chiến thuật “chiến tranh pháp lý” xung quanh quần đảo Senkaku của Nhật Bản hay kế hoạch bao vây Ấn Độ là những lý do để Nhóm Bộ tứ xuất hiện trở lại và các quốc gia có liên quan tập hợp xung quanh khái niệm Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.

Tuy nhiên, tuyên bố của 4 nước trên về thuật ngữ này cho thấy sự khác nhau trong việc đánh giá tầm quan trọng cũng như nét đặc trưng liên quan đến các chủ đề cốt lõi. Mỹ và Úc là những thành viên duy nhất sử dụng thuật ngữ “Tứ giác”, trong khi Nhật Bản cố gắng không nhấn mạnh sự liên kết này để tránh hiểu nghĩa rộng hơn của chính sách ngăn chặn. Đáng chú ý hơn cả là việc Ấn Độ tỏ ra do dự khi sử dụng thuật ngữ tự do hàng hải và hàng không ở các vùng biển chung và tôn trọng luật pháp quốc tế. Việc Ấn Độ thiếu cam kết đối với những vấn đề cốt lõi đã làm dấy lên hoài nghi về tương lai của khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở cũng như Nhóm Bộ tứ.

Và điều này sẽ tác động như nào đến sự cân bằng vốn mong manh để quản lý sự nổi lên của Trung Quốc mà không dẫn đến xung đột? Việc Ấn Độ do dự cho thấy năng lực của nước này còn hạn chế so với đối thủ địa chính trị Trung Quốc. Về khả năng quân sự, Ấn Độ đứng sau Nhật Bản, Úc và Mỹ, những nước tham gia tập trận chung với những công nghệ quân sự tối tân trong nhiều năm qua. Với mức độ phát triển quân sự, trang thiết bị và huấn luyện như hiện nay, Ấn Độ sẽ khó có thể tạo ra một lực lượng quân đội chính quy, tinh nhuệ đủ khả năng bảo đảm cho một khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương dựa trên luật lệ.

Người Ấn Độ rất thực tế về khả năng hiện nay của họ để tham gia vào một cuộc cạnh tranh địa chính trị trực tiếp với Trung Quốc. Dù đang phát triển mạnh mẽ nhưng sự giàu có, cơ sở công nghiệp và sức mạnh quân sự của Ấn Độ vẫn đứng sau Trung Quốc. Việc Ấn Độ cam kết chống lại sự quyết đoán của Trung Quốc một cách thiếu thận trọng và không đúng lúc có thể phản tác dụng, gây tổn hại cho lợi ích quốc gia, chẳng hạn như ở khu vực biên giới Ấn Độ-Pakistan, các vùng lãnh thổ tranh chấp giữa Trung Quốc và Ấn Độ, hay ảnh hưởng gia tăng của Trung Quốc ở sân sau của Ấn Độ như Nepal, Sri Lanka và Bangladesh.

Tuy nhiên, tất cả những điều này không có nghĩa Nhóm Bộ tứ và khái niệm Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở bị “thất bại”. Cho dù Ấn Độ ít lên tiếng nhưng vẫn có không gian để mở rộng và làm sâu sắc cho cả hai khái niệm này trong khi tối đa hóa vai trò của Ấn Độ. Thứ nhất, chúng ta cần phải lưu ý rằng đây vẫn là khuôn khổ mới hình thành trong bối cảnh biến động không ngừng. Hãy nhìn vào Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Sức mạnh của tổ chức này dựa trên cam kết phòng thủ tập thể. Do có sự khác nhau về quy mô, năng lực và tầm với toàn cầu, các quốc gia thành viên NATO có vai trò và năng lực khác nhau cho phép điều phối tổ chức và duy trì gắn kết thể chế.

Giống như NATO, khuôn khổ Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương và Nhóm Bộ tứ nên tập trung vào những thế mạnh của mỗi quốc gia thành viên trong khi củng cố các giá trị, đáp ứng toàn bộ “chủ đề” thúc đẩy một khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở. Vị trí trung tâm của Ấn Độ trong khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương cùng với dân số và nguồn tài nguyên phong phú cho thấy vai trò của Ấn Độ có thể là hỗ trợ dưới hình thức là một đầu tàu kinh tế năng động, một người truyền bá các quy tắc hay một nhà lãnh đạo thúc đẩy khuôn khổ Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở cho những quốc gia còn lưỡng lự ở khu vực này, hoặc cũng có thể là mô hình cho các quốc gia đang phát triển đóng góp vào các khuôn khổ an ninh đa phương bằng nhiều cách cả quân sự và phi quân sự. Vài trò của Ấn Độ vẫn sẽ là hỗ trợ. Ấn Độ sẽ tiếp tục đi lên với các khả năng quân sự, chính trị và kinh tế ngày càng phát triển của mình và những điều kiện địa chính trị thay đổi bất thường ở khu vực mà chúng ta chứng kiến là một sự leo thang hoặc giảm bớt căng thẳng trong cạnh tranh quyền bá chủ khu vực của hai đối thủ Mỹ-Trung.

Theo “Japan Times

Vũ Hiền (gt)

 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Trung Quốc: Tứ cố vô thân (Phần cuối)

Trung Quốc: Tứ cố vô thân (Phần cuối)

Trước những áp lực của Mỹ và đồng minh, Trung Quốc đã chuyển hướng sang Nga. Tuy nhiên thực tế là Nga và Trung Quốc không phải là những đồng minh tự nhiên và họ nghi ngờ về từng động thái của nhau nhiều hơn là tin tưởng, điều này sẽ hủy hoại và làm cho bất kỳ thỏa thuận song phương nào mà họ có thể đạt được bị thất bại. Kết quả là Trung Quốc sẽ thấy mình thực sự bị cô lập và hoàn toàn phụ thuộc vào những nước mà họ đã kiểm soát để duy trì việc vận hành nền kinh tế của mình.

 

Đọc tiếp...
More:

AUMX và kỳ vọng của ASEAN

AUMX và kỳ vọng của ASEAN

Cuộc tập trận ASEAN-Mỹ là bước đi quan trọng hướng tới việc thực thi tầm nhìn của ASEAN về cấu trúc an ninh khu vực mở và hòa bình, không bị chi phối bởi Trung Quốc và có sự tham gia của tất cả các nước lớn - bao gồm Mỹ.

Đọc tiếp...
More:

Đằng sau việc Trung Quốc muốn kiểm soát hai vùng biển ở Đông Á

Đằng sau việc Trung Quốc muốn kiểm soát hai vùng biển ở Đông Á

Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) trong 4 năm qua đã đẩy mạnh các cuộc tập trận quân sự xung quanh hai tuyến đường biển chiến lược - Kênh đào Bashi và Eo biển Miyako - để bảo vệ lối ra vào các vùng biển của nước này.

Đọc tiếp...
More:

Quan hệ Nhật - Hàn liệu có thể cải thiện?

Quan hệ Nhật - Hàn liệu có thể cải thiện?

Ngày 28/8, tranh chấp Nhật-Hàn lại tiếp tục rơi vào bế tắc khi Nhật Bản chính thức loại Hàn Quốc ra khỏi “Danh sách trắng” về thương mại. Kể từ đầu tháng 7 đến nay, sau những đòn tấn công “ăn miếng trả miếng” quyết liệt, mâu thuẫn Nhật-Hàn đã leo thang, căng thẳng và phức tạp hơn. Cuộc khủng hoảng này sẽ ngày càng quyết liệt, hay vẫn còn cơ hội để vãn hồi?

Đọc tiếp...
More:

Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương ở "tuổi" thứ 2

Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương ở

Tương lai của sự lãnh đạo của Mỹ ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương phụ thuộc vào tính hợp pháp mà Washington có được thông qua mạng lưới các đồng minh trong khu vực. Tuy nhiên, ở mức độ nào đó, Mỹ đang ngày càng trở nên xa dần các đối tác châu Á của mình.

Đọc tiếp...
More:

Tại sao EU gặp khó khăn trong việc giành ảnh hưởng tại Đông Nam Á

Tại sao EU gặp khó khăn trong việc giành ảnh hưởng tại Đông Nam Á

Cho dù đã tăng cường chính sách quyết đoán tại Đông Nam Á, lập trường của châu Âu vẫn bộc lộ chính những vấn đề mà các chuyên gia và giới chức ở châu Âu đã nêu bật: Ngoại trừ thương mại, EU gần như không có biện pháp nào khác để gây ảnh hưởng đến cách ứng xử của các quốc gia trong khu vực.

Đọc tiếp...
More:

Mặt tích cực và tiêu cực của chủ nghĩa dân tộc ở châu Á

Mặt tích cực và tiêu cực của chủ nghĩa dân tộc ở châu Á

Những diễn biến tại Ấn Độ, Nhật Bản và Hong Kong đã đưa ra những bài học ý nghĩa cho cuộc tranh cãi gay gắt giữa những người coi chủ nghĩa dân tộc mang bản chất hiếu chiến và những người nhìn nhận chủ nghĩa dân tộc có thể mang tính nhân dân.

Đọc tiếp...
More:

Mục tiêu cường quốc tầm trung và viễn cảnh ngoại giao Việt Nam sau năm 2030

Mục tiêu cường quốc tầm trung và viễn cảnh ngoại giao Việt Nam sau năm 2030

Một trong những bí quyết thành công của sự nghiệp Đổi mới và của ngoại giao Việt Nam kể từ năm 1986 đến nay là không ngừng tìm tòi cái mới, tạo đột phá. Bài viết này cố gắng làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn xoay quanh ý tưởng cường quốc tầm trung cho Việt Nam sau năm 2030.

Đọc tiếp...
More:

Chủ nghĩa đa phương là không thể thay thế?

Chủ nghĩa đa phương là không thể thay thế?

Tất cả các nước cần phải chung vai trong việc khôi phục hệ thống đa phương này vốn đã đóng góp rất nhiều cho thịnh vượng và tăng trưởng chung trong vòng 70 năm qua.

Đọc tiếp...
More:

Dự báo về các nguy cơ toàn cầu năm 2016

Dự báo về các nguy cơ toàn cầu năm 2016

Ba nguy cơ hàng đầu có khả năng xảy ra nhất ở Bắc Mỹ là tấn công mạng, hiện tượng thời tiết khắc nghiệt và đánh cắp dữ liệu, trong khi ở Mỹ Latinh và Caribbean là nguy cơ thất bại của chính phủ quốc gia, thất nghiệp và bất ổn xã hội.

Đọc tiếp...
More:

Chiến lược Trục hàng hải toàn cầu trong nhiệm kỳ 2 của tổng thống Indonesia

Chiến lược Trục hàng hải toàn cầu trong nhiệm kỳ 2 của tổng thống Indonesia

Việc thực hiện Trục hàng hải toàn cầu (GMF) của Chính quyền Jokowi đang ở giai đoạn nào sau khi ông kết thúc nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên? Và trong nhiệm kỳ 2 này, GMF sẽ được thực hiện ra sao? Liệu ông Jokowi còn tiếp tục ưu tiên thực hiện chiến lược này như đã cam kết hay không, hay đang dần chuyển sang ưu tiên mục tiêu mới, thiết thực và quan trọng hơn.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 6102 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin