9 - 7 - 2020 | 22:28
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home Nghiên cứu Quốc Tế Nghiên cứu Quốc Tế Những điểm đáng chú ý trong sách trắng quốc phòng Úc năm 2016

Những điểm đáng chú ý trong sách trắng quốc phòng Úc năm 2016

Email In PDF.

Lần đầu tiên, Sách Trắng Quốc phòng Úc 2016 để ngỏ khả năng kết thúc sự vượt trội của Mỹ ở khu vực Tây Thái Bình Dương sau hai thập kỷ tới. Đoạn 2.35 cung cấp một dự báo đáng ngạc nhiên về chi tiêu quân sự trong khu vực cho đến năm 2035, trong bối cảnh Trung Quốc làm lu mờ Mỹ.

 

042309_china_navy2_800.JPG

1. Thuật ngữ “dựa trên luật lệ”

Thuật ngữ “dựa trên luật lệ” được lặp đi lặp lại 56 lần trong Sách Trắng Quốc phòng năm 2016. Với cụm từ “Úc mong muốn giữ nguyên trạng”, thì thuật ngữ “dựa trên luật lệ” là biểu hiện của sự lo lắng và bất an vì nguyên trạng đang bị thách thức. Vào thời điểm Sách Trắng Quốc phòng năm 1976, môi trường chiến lược của Úc có thể không có nhiều khác biệt. Đối tác chiến lược và thương mại của Úc khi đó là như nhau, Liên Xô và Trung Quốc là những kẻ thù không đội trời chung, trong khi khoảng cách kinh tế và công nghệ giữa phương Tây và châu Á được nới rộng. Còn ngày nay, mọi thứ đều ngược lại. Sách Trắng Quốc phòng là sự thừa nhận về thay đổi chiến lược mang tính lịch sử. Trật tự do Mỹ lãnh đạo củng cố sự ổn định chiến lược ở châu Á trong hơn 40 năm qua đang bị xói mòn nhanh chóng. Úc đang bước vào kỷ nguyên mới của sự bất ổn chiến lược do sự cạnh tranh ảnh hưởng quyết liệt của các nước lớn và các thách thức đối với các chuẩn mực quốc tế mà Úc lâu nay vẫn tuân theo.

2. Hoàng hôn với nước Mỹ

Lần đầu tiên, Sách Trắng Quốc phòng Úc 2016 để ngỏ khả năng kết thúc sự vượt trội của Mỹ ở khu vực Tây Thái Bình Dương. Đoạn 2.8 khẳng định rằng “Mỹ vẫn sẽ duy trì ưu thế sức mạnh quân sự vượt trội trên toàn cầu trong hai thập kỷ tới”. Xét về địa chiến lược, 20 năm chỉ như “một cái chớp mắt”, và các Sách Trắng Quốc phòng trước đó đều dự đoán ưu thế quân sự vượt trội của Mỹ trong tương lai. Người ta có thể lập luận rằng Sách Trắng Quốc phòng 2016 đơn thuần đưa ra một tầm nhìn chiến lược trong khoảng thời gian 20 năm, và nó không nên dựa trên phỏng đoán của Chính phủ Úc về sự vượt trội của Mỹ ở Tây Thái Bình Dương có thể kết thúc. Tuy nhiên, đoạn 2.35 lại cung cấp một dự báo đáng ngạc nhiên về chi tiêu quân sự trong khu vực cho đến năm 2035, trong bối cảnh Trung Quốc làm lu mờ Mỹ. Phải công nhận rằng Mỹ có lợi ích an ninh toàn cầu, trong khi Trung Quốc tập trung hiện đại hóa lực lượng trên phạm vi tương đối hẹp trong các mục tiêu chiến lược. Việc Trung Quốc hiện đại hóa quân sự chỉ bằng một phần chi phí nhỏ của Mỹ và không đủ năng lực bao phủ trên 10.000km của khu vực Thái Bình Dương. Mặt khác, Sách Trắng Quốc phòng Úc 2016 nêu rõ: “trật tự dựa trên luật lệ” đang bị thách thức, và sự vượt trội vĩnh cửu của Mỹ có thể không được đảm bảo.

3. Cam kết chi 2% GDP cho quốc phòng

Trong Sách Trắng Quốc phòng 2016, cam kết chi tiêu 2% GDP cho quốc phòng đã được khẳng định. Mục tiêu 2% là cần thiết để quản lý liên minh, và làm thế nào để điều này hoàn toàn không liên quan đến kế hoạch bố trí lực lượng. Với tất cả những gì được khẳng định, chắc chắn kinh phí được nêu trong Sách Trắng Quốc phòng là để sử dụng cho việc điều chỉnh kế hoạch cơ cấu lực lượng. Điểm mấu chốt là cam kết đạt mục tiêu 2% GDP được lặp đi lặp lại một cách nhất quán và rõ ràng trong suốt tài liệu, kể cả trong những đoạn trích dẫn này. Mục tiêu 2% GDP sẽ không bị ảnh hưởng bởi bất kỳ đảng nào trong hai chính đảng thời gian tới, và điều này là hoàn toàn phù hợp với lợi ích quốc gia của Úc.

4. Chính sách quốc phòng của Úc đang bước vào kỷ nguyên hạt nhân

Trong lịch sử gần đây, Sách Trắng Quốc phòng đã khẳng định cam kết lâu dài của Úc trong việc giải trừ vũ khí hạt nhân và một thế giới không vũ khí hạt nhân. Sự phụ thuộc của Úc vào việc mở rộng răn đe hạt nhân của Mỹ đã được diễn đạt bằng những từ ngữ “chừng nào những loại vũ khí này còn tồn tại”.
Đoạn 5.20 đề cập “chỉ các khả năng quân sự thông thường và hạt nhân của Mỹ mới có thể răn đe hiệu quả trước những mối đe dọa hạt nhân nhằm vào Úc”. Hơn nữa, đoạn 2.104 lưu ý rằng Úc có “lịch sử” là quốc gia ủng hộ mạnh mẽ Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân. Trong bối cảnh tiềm ẩn căng thẳng ở khu vực Tây Thái Bình Dương và nguy cơ gia tăng phổ biến các loại tên lửa đạn đạo ở một số nước được liệt kê trong Sách Trắng Quốc phòng, thì rõ ràng cách tiếp cận đối với vũ khí hạt nhân của Chính phủ Úc đang diễn ra nhanh chóng. Việc Úc dựa nhiều hơn vào khả năng răn đe hạt nhân đã được dự báo.

5. Sự sụp đổ của Jakarta

Khi nhắc đến Indonesia, Sách Trắng Quốc phòng 2016 đã chấp nhận cách tiếp cận mục tiêu nhỏ. Đoạn 5.34 nhấn mạnh mối quan hệ mạnh mẽ và hiệu quả với Indonesia là “rất quan trọng đối với an ninh quốc gia của Úc”. Tuy nhiên, người đọc có thể thấy đây đơn thuần chỉ là lời tuyên bố, chứ không phải là mong muốn của Úc làm sâu sắc quan hệ đối tác quốc phòng với Indonesia. Ngược lại, Sách Trắng Quốc phòng 2013 đã nhìn thấy cơ hội lớn trong việc thúc đẩy quan hệ quốc phòng Úc-Indonesia. Sách Trắng thời đó công nhận rằng Indonesia là một nước lục địa lớn bị mắc kẹt trên một quần đảo lớn, và vị thế lực lượng bất đối xứng của Úc rất có lợi cho quan hệ đối tác quốc phòng toàn diện và có thể làm tăng vai trò chiến lược của cả hai nước. Kể từ đó, tình hình đã thay đổi đáng kể; hàng loạt sự kiện như bê bối nghe lén gián điệp, xâm phạm lãnh hải Indonesia, hối lộ bọn buôn người và vụ tử hình hai tù nhân Úc đã đẩy quan hệ hai nước xuống mức thấp nhất kể từ cuộc khủng hoảng Timor Leste năm 1999. Sách Trắng Quốc phòng 2016 nêu ra một loạt danh sách các hoạt động quốc phòng song phương đang diễn ra và thừa nhận những hàm ý chiến lược của một Indonesia đang nổi lên. Tuy nhiên, Sách Trắng không đưa ra bất kỳ kế hoạch cụ thể đánh giá nào về khả năng thúc đẩy hợp tác quốc phòng Úc-Indonesia trong dài hạn. Với tầm quan trọng của mối quan hệ, việc Sách Trắng Quốc phòng 2016 không cung cấp một kế hoạch chiến lược, chi tiết, đáng tin cậy và đầy tham vọng cho hợp tác quốc phòng giữa hai nước là một khuyết điểm lớn.

6. Dò dẫm các mục tiêu chiến lược quốc phòng

Sách Trắng Quốc phòng 2016 liệt kê ba cái gọi là “Mục tiêu Chiến lược Quốc phòng”:

- Ngăn chặn và đánh bại các cuộc tấn công hoặc mối đe dọa đối với Úc cũng như các lợi ích quốc gia của Úc, và các tiếp cận phương Bắc.

- Đóng góp quân sự hiệu quả để hỗ trợ an ninh hàng hải ở khu vực Đông Nam Á, hỗ trợ các chính phủ Papua New Guinea, Timor Leste và các quốc đảo Thái Bình Dương để xây dựng và tăng cường an ninh cho những nước này.

- Đóng góp khả năng quân sự vào các hoạt động của liên minh nhằm hỗ trợ lợi ích của Úc trong trật tự toàn cầu dựa trên luật lệ. Mới đọc lúc đầu thì những mục tiêu này là dài hơi và rõ ràng. Tuy nhiên, cái sâu sắc ở đây là đoạn 3.10 quy định rằng chính phủ đồng ý những mục tiêu này nếu chúng được “cân nhắc một cách công bằng” - một sự khẳng định hết sức vụng về. Hãy tưởng tượng Úc đang bị một thế lực nước ngoài từ phương Bắc xâm lược. Trong khi đó, đồng minh yêu cầu Úc huy động quân đến ổn định tình hình của một khu vực ở Trung Đông. Chính phủ Úc sẽ ưu tiên cho cái nào? Sách Trắng Quốc phòng 2016 đã không làm rõ thứ tự ưu tiên chiến lược của Úc và đây rõ ràng là một lỗ hổng.

7. Sự vắng mặt văn hóa Anh

Sách Trắng Quốc phòng 2016 được Thủ tướng Malcolm Turnbull và Bộ trưởng Quốc phòng Marise Payne công bố khá giống với những gì đã được dự kiến dưới thời những người tiền nhiệm. Tuy nhiên, người ta mường tượng rằng Sách Trắng Quốc phòng dưới thời một thủ tướng đều phải giới thiệu lại về lịch sử hình thành đất nước. Và Sách Trắng Quốc phòng 2016 hầu như không đề cập về mối quan hệ lịch sử của Úc với Vương quốc Anh, mà chỉ trình bày một loạt thực tế của mối quan hệ an ninh và tình báo ở một vài đoạn. Nói cách khác, Sách Trắng Quốc phòng 2016 không đề cập ảnh hưởng của Vương Quốc Anh đối với các vấn đề chiến lược của Úc.

8. Không tinh tế trong đề cập Trung Quốc

Đoạn rõ ràng nhất đề cập đến Trung Quốc nhưng lại không nhắc đến tên nước. Đoạn 2.24 viết: “Trong khi những nước mới nổi tìm kiếm ảnh hưởng lớn hơn là điều tự nhiên, họ cũng phải có trách nhiệm, hành động góp phần vào sự ổn định, an ninh và thịnh vượng trên toàn cầu. Tuy nhiên, một số quốc gia và chủ thể phi nhà nước đã tìm cách thách thức các quy tắc chi phối hành động chung trên toàn cầu như các đại dương, không gian mạng và không gian theo một số cách vô ích, dẫn đến sự bất ổn và căng thẳng”. Tất nhiên, đây không phải là sự ám chỉ tinh tế về việc Trung Quốc bối đắp và quân sự hóa các đảo nhân tạo ở Biển Đông, gián điệp mạng quy mô lớn và vũ khí hóa không gian. Nhưng để dựng lên việc Trung Quốc với “sức mạnh mới” vi phạm lỗi rất trầm trọng, cách suy nghĩ đó có thể dẫn đến tính toán sai lầm nghiêm trọng khi đánh giá dã tâm của Trung Quốc. Đối với người Trung Quốc, họ có nền văn minh vĩ đại nhất từng tồn tại - cốt lõi của một trật tự thế giới lấy Trung Quốc làm trung tâm đã kéo dài 1.800 năm qua. Theo quan điểm của Bắc Kinh, sự thống trị của các cường quốc phương Tây chỉ là một đốm sáng trong biên niên sử của Trung Quốc, và sự trỗi dậy của Trung Quốc đơn thuần là sự điều chỉnh tự nhiên đối với quan niệm chính đáng lâu nay. Hàm ý trong Sách Trắng Quốc phòng 2016 là nếu Trung Quốc chỉ đơn thuần kìm hãm tham vọng của mình và chấp nhận “trật tự dựa trên luật lệ đã được thiết lập”, khi đó mới có thể có được hòa bình và ổn định. Nhưng ở đây lại đặt sự thật bất biến về sự cạnh tranh của các nước lớn đang diễn ra ngay cửa ngõ của Úc: Trung Quốc coi bản thân mình không phải là cường quốc mới nổi, mà là nổi trở lại. Điều này có nghĩa tham vọng của Trung Quốc không dựa trên trí tưởng tượng hoành tráng mà dựa trên những quá khứ hào hùng và vượt qua sự sỉ nhục gần đây.

Kết luận

Tác giả kết thúc bài đánh giá này bằng cách nhắc đến phát biểu mới đây của Thủ tướng Úc Turnbull tại Trung tâm nghiên cứu chiến lược và quốc tế ở Washington, Mỹ, nơi ông Turnbull lưu ý rằng mong muốn của Chủ tịch Tập Cận Bình là tránh cái bẫy Thucydides. Tuyên bố này là một tham khảo để đối chiếu các xu hướng trong lịch sử bùng nổ xung đột khi một đế chế đã được công nhận phải đối mặt với một thế lực đang lên. Trong mô tả nguyên nhân cuộc chiến tranh Peloponnesian, học thuyết Thucydides dường như đưa ra lời giải thích vượt thời gian này: “Đó là sự nổi lên của Athens và nỗi lo sợ điều này gây cảm hứng ở Sparta dẫn đến cuộc chiến không thể tránh khỏi”. Ông Turnbull nói rằng ông tin sự chân thành của Chủ tịch Tập Cận Bình về việc tránh cái bẫy Thucydides, và do đó Trung Quốc nên tránh hành động khiêu khích có thể dẫn đến xung đột. Nhưng điều Thủ tướng đã không đề cập là cuộc chiến tranh Peloponnesian nổ ra, khi đó đế chế đã được công nhận (Sparta) tuyên chiến với thế lực đang lên (Athens). Do đó, khi Chủ tịch Tập Cận Bình nói sẽ tránh cái bẫy Thucydides, có nghĩa ông Tập muốn Mỹ đem đến hòa bình. Người ta hoài nghi rằng trật tự toàn cầu do Mỹ đứng đầu có thật sự tốt cho Úc và thế giới hay không. Mỹ đã trở thành một cường quốc thận trọng, phổ quát và toàn diện hơn so với bất kỳ so sánh nào trong lịch sử. Không phải ngẫu nhiên kỷ nguyên Mỹ trùng hợp với những đột phá chưa từng có trong lịch sử tiến bộ của loài người. Nhưng chúng ta phải thành thật với chính mình. Quyết tâm của Trung Quốc đánh đuổi Mỹ xa khỏi châu Á là điều chắc chắn, và “trật tự dựa trên luật lệ đã được thiết lập” đang đến hồi kết thúc./.

Tác giả là Tiến sĩ Crispin Rovere, thuộc Trung tâm nghiên cứu quốc phòng và chiến lược của Đại học quốc gia Úc. Bài phân tích đăng trên Diễn đàn “The Interpreter” của Viện chính sách quốc tế Lowy.

Hương Trà (gt)

 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

EU - Trung Quốc: Từ đối tác chiến lược thành đối thủ hệ thống

EU - Trung Quốc: Từ đối tác chiến lược thành đối thủ hệ thống

EU và Trung Quốc mối quan hệ từ đối tác chiến lược chuyển thành đối thủ hệ thống. Điều gì đã đẩy hai bên đi đến bước đường này?

Đọc tiếp...
More:

Lời cảnh tỉnh từ COVID-19 cho các nước ASEAN

Lời cảnh tỉnh từ COVID-19 cho các nước ASEAN

Dịch COVID-19 có lẽ là cơ hội để các nước Đông Nam Á hạn chế sự phụ thuộc quá mức vào thị trường Trung Quốc và đa dạng hóa, tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu nhằm đạt được vị thế tốt hơn .

Đọc tiếp...
More:

Quan hệ Nhật - Hàn liệu có thể cải thiện?

Quan hệ Nhật - Hàn liệu có thể cải thiện?

Ngày 28/8, tranh chấp Nhật-Hàn lại tiếp tục rơi vào bế tắc khi Nhật Bản chính thức loại Hàn Quốc ra khỏi “Danh sách trắng” về thương mại. Kể từ đầu tháng 7 đến nay, sau những đòn tấn công “ăn miếng trả miếng” quyết liệt, mâu thuẫn Nhật-Hàn đã leo thang, căng thẳng và phức tạp hơn. Cuộc khủng hoảng này sẽ ngày càng quyết liệt, hay vẫn còn cơ hội để vãn hồi?

Đọc tiếp...
More:

COVID-19 và bầu cử Mỹ: Donald Trump "trong họa được phúc"?

COVID-19 và bầu cử Mỹ: Donald Trump

Với sự lây lan nhanh chóng cùng sự gia tăng tỷ lệ tử vong bởi đại dịch COVID-19, liệu cơ hội giành chiến thắng của Trump trong cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ diễn ra vào tháng 11 tới đây bắt đầu bị đe dọa?

Đọc tiếp...
More:

Ứng phó của châu Âu với cuộc khủng hoảng COVID-19

Ứng phó của châu Âu với cuộc khủng hoảng COVID-19

Với sự xuất hiện của đại dịch COVID-19, Liên minh châu Âu (EU), cũng như phần còn lại của thế giới, đang trải qua một cuộc khủng hoảng chưa từng có, trong đó sự tổn thất về người, sự thiệt hại về kinh tế và chính trị hết sức nặng nề.

Đọc tiếp...
More:

Tác động của COVID-19 đối với Hàn Quốc

Tác động của COVID-19 đối với Hàn Quốc

Tháng 1 năm 2020, sau khi biết tin về bệnh “viêm phổi không rõ nguyên nhân” ở Vũ Hán, Trung Quốc, chính phủ và dư luận Hàn Quốc đã bắt đầu chú ý đến sự phát triển và tác động của dịch bệnh này.

Đọc tiếp...
More:

Xu thế tập hợp lực lượng ở châu châu Á - Thái Bình Dương 5-10 năm tới: tác động và đối sách của Việt Nam

Xu thế tập hợp lực lượng ở châu châu Á - Thái Bình Dương 5-10 năm tới: tác động và đối sách của Việt Nam

Sự dịch chuyển tập hợp lực lượng hiện nay tác động đến tình hình khu vực châu Á - Thái Bình Dương trên nhiều cấp độ và vấn đề khác nhau. Việt Nam đứng trước nhiều thuận lợi và thách thức trong bối cảnh mới. Để có thể ứng xử phù hợp, Việt Nam cần nhận thức rõ các xu hướng tập hợp lực lượng, phương châm và từ đó đề ra các biện pháp thích hợp.

Đọc tiếp...
More:

Hệ lụy của Đại dịch đối với Đông Nam Á

Hệ lụy của Đại dịch đối với Đông Nam Á

Mọi thứ cuối cùng cũng phải kết thúc. Nhưng bây giờ chúng ta đang ở giai đoạn khởi đầu của kết thúc, hay chỉ là kết thúc của bắt đầu? Không ai thực sự biết. Trong lịch sử, đại dịch đã gây ra những hệ lụy đáng kể về kinh tế, chính trị và địa chính trị.

Đọc tiếp...
More:

Lý do Ấn Độ không nên cản trở đầu tư từ Trung Quốc

Lý do Ấn Độ không nên cản trở đầu tư từ Trung Quốc

Trong cuộc khủng hoảng do đại dịch gây ra, và trong thời kỳ suy thoái kinh tế kéo dài vốn sẽ tác động đến nền kinh tế của cả hai nước, Trung Quốc và Ấn Độ cần hợp tác chặt chẽ hơn thay vì dựng lên những rào cản mới đối với can dự kinh tế.

Đọc tiếp...
More:

Dự báo về các nguy cơ toàn cầu năm 2016

Dự báo về các nguy cơ toàn cầu năm 2016

Ba nguy cơ hàng đầu có khả năng xảy ra nhất ở Bắc Mỹ là tấn công mạng, hiện tượng thời tiết khắc nghiệt và đánh cắp dữ liệu, trong khi ở Mỹ Latinh và Caribbean là nguy cơ thất bại của chính phủ quốc gia, thất nghiệp và bất ổn xã hội.

Đọc tiếp...
More:

Quan điểm của Đông Nam Á về những xu hướng ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Quan điểm của Đông Nam Á về những xu hướng ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Bài bình luận này lập luận rằng môi trường bên ngoài ngày càng phức tạp sẽ khiến các nước trong khu vực hướng tới các quy trình hoạch định chiến lược nhiều sắc thái hơn, trong đó có cả xu hướng giảm sự phụ thuộc vào các cường quốc lớn cũng như xây dựng các năng lực nội tại để thích ứng với sự thay đổi.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 5671 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin