18 - 2 - 2018 | 13:58
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home Nghiên cứu Quốc Tế Nghiên cứu Quốc Tế Dự báo tình hình thế giới năm 2016

Dự báo tình hình thế giới năm 2016

Email In PDF.

Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế Mỹ (CSIS) công bố báo cáo “Dự báo tình hình thế giới 2016” với các nội dung đáng chú ý về tình hình các khu vực Châu Âu, Châu Á, Trung Đông và các thách thức đối với Mỹ.

 

flag-soldiers.jpg

a. Mỹ đang đứng trước nhiều thách thức to lớn:

- Sự kết nối giữa châu Á và châu Âu đang chuyển dần từ đường biển sang đường bộ thông qua một loạt các kế hoạch tham vọng của Nga (tuyến đường sắt Á - Âu), và Trung Quốc (một vành đai - một con đường, AIIB, quỹ con đường tơ lụa). Những kế hoạch này không chỉ mang ý nghĩa địa chính trị mà còn mang lại lợi ích thương mại to lớn cho các quốc gia tham gia. Trong khi đó, chính phủ Mỹ vẫn chưa thích ứng được với biến chuyển này khi vẫn nhìn thế giới qua hệ thống giao thương trên biển, chia lục địa Á - Âu thành nhiều khu vực riêng biệt.

- Các cuộc khủng hoảng sẽ diễn ra trên khắp thế giới: sự quyết đoán của Nga và cuộc khủng hoảng di cư ở châu Âu; Trung Quốc cải tạo đảo đá và tham vọng hạt nhân của Triều Tiên ở châu Á; tình hình bạo lực ở Trung Đông. Mỹ dường như luôn ở thế phòng ngự trước những thách thức này.

- Không giống như thời chiến tranh Lạnh, Mỹ không phải đối diện với một thách thức toàn cầu mà là một chuỗi các thách thức khu vực. Mỹ tuy vẫn là số một thế giới nhưng ở từng khu vực, vị trí của Mỹ chỉ là thứ hai, thứ ba. Vị thế lãnh đạo thế giới của Mỹ đang bị lung lay. Trật tự thế giới do Mỹ đề xuất và thực hiện đang bị thách thức.

Điều này là do Mỹ đã quá tự tin và phi thực tế trong hơn chục năm qua. Để đánh giá đúng vai trò của Mỹ trong cục diện hiện nay, cần dựa trên ba nhân tố cơ bản: (i) Mỹ vẫn là siêu cường số một thế giới nhưng ảnh hưởng đã bị giảm sút; (ii) Mỹ vẫn phải kiên định theo đuổi những giá trị cơ bản của mình trong 70 năm qua: đảm bảo an toàn của lãnh thổ và công dân Mỹ, giữ vững cam kết với các đối tác và đồng minh; đảm bảo trật tự tự do kinh tế toàn cầu; đảm bảo luật pháp quốc tế, bao gồm cả việc tôn trọng quyền con người; (iii) Mỹ cần chọn lựa đối tượng can thiệp trên thế giới. Tóm lại, đã đến lúc Mỹ cần thực dụng hơn, lựa chọn đối tượng can thiệp thay vì dàn trải ra khắp thế giới. Nếu may mắn, Mỹ vẫn có thể phục hồi.

b. Tình hình Trung Đông

- Xuất phát từ sự hoang tưởng, thù hận, bài ngoại, IS đang thực hiện các hành vi man rợ nhất chống lại toàn thế giới. Hành động của IS và cơ cấu tổ chức của nó cho thấy IS hoàn toàn khác biệt với tất cả những tổ chức khủng bố trong lịch sử. Trong khi đó chiến lược của Mỹ đối với IS tại Syria và Iraq lại không hiệu quả, chỉ giải quyết triệu chứng của một vấn đề sâu xa, không giúp chấm dứt các cuộc xung đột tại Syria và Iraq. Sự tham gia của Nga cũng chưa mang lại kết quả đáng khích lệ khi họ chủ yếu tấn công các lực lượng đối lập nhằm củng cố chế độ Assad. Nếu muốn đạt được thành công trong cuộc chiến này, Mỹ cần một chiến lược chính trị rõ ràng đối với Iraq và Syria, cụ thể: (i) cùng các đối tác hỗ trợ người dân Syria và Iraq thiết lập các cơ cấu chính trị và quân sự ở cả cấp chính quyền trung ương và địa phương; (ii) phối hợp với Syria, Iran, Arab Saudi, Thỗ Nghĩ Kỳ cũng như lực lượng gìn giữ hoà bình được triển khai tại Syria thúc đẩy giải pháp chính trị cho cuộc nội chiến; (iii) cùng các đối tác vùng Vịnh, Thỗ Nghĩ Kỳ và các nước châu Âu giúp Syria xây dựng một lực lượng an ninh đáng tin cậy.

- Thoả thuận hạt nhân Iran không đồng nghĩa với sự cải thiện lớn trong quan hệ Mỹ - Iran. Mỹ khuyến khích Iran thay đổi và phát triển nhưng không thể đi quá giới hạn, tác động xấu tới các đồng minh trong khu vực của mình. Do đó, trước sức mạnh quân sự ngày càng lớn của Iran, Mỹ sẽ phải tăng cường hiện diện quân sự tại khu vực, thúc đẩy hỗ trợ quốc phòng, tập trận chung với các đồng minh. Bên cạnh đó, Mỹ cần tìm cách giải quyết mối quan hệ căng thẳng với Isarel, không để ảnh hưởng đến an ninh nước này. Mặt khác, Mỹ cũng sẽ phải chống lại sự gia tăng ảnh hưởng của Iran tại 4 nước chủ chốt là Li-băng, Syria, Iraq và Yemen.

- Quan hệ đồng minh Mỹ - Israel đang thay đổi. Hai bên đang bất đồng trên nhiều lĩnh vực. Mỹ ngày càng khó bảo đảm cam kết bảo vệ Israel khi Israel đang phải đối đầu với những mối đe doạ phi đối xứng đến từ Hezbollah và Hamas, hay các cuộc tấn công tên lửa đạn đạo từ Iran. Israel cũng không còn phù hợp với chiến lược Trung Đông của Mỹ như trước. Mặt khác, sự ủng hộ của lưỡng đảng tại Mỹ đối với Israel đã tan vỡ. Đây là những thách thức to lớn đặt ra đối với Tổng thống kế tiếp của Mỹ.

c. Tình hình châu Âu

- Nga đang tìm cách gia tăng ảnh hưởng tại châu Âu, giảm tối đa các thách thức tại những nước láng giềng thuộc Liên Xô cũ, giành lại vị trí cường quốc toàn cầu mà Nga cho là mình xứng đáng có được. Tuy vậy, Putin dường như không có một chiến lược cố định mà luôn tìm kiếm cơ hội trong các sự kiện. Tại Ucraina, Nga không muốn đẩy cuộc chiến lên mức cao hơn, nhưng cũng không cho phép Kiev có cơ hội ổn định và độc lập. Tại Syria, Nga vừa muốn phối hợp với Mỹ trong cuộc chiến chống khủng bố nhưng lại vừa muốn bảo vệ chính quyền Assad. NATO cho rằng Nga gây hấn, Nga lo sợ NATO gây nguy hiểm cho lợi ích quốc gia của mình. Tóm lại, Nga là là một bức tranh phức tạp đối với bất kỳ ai muốn hoạch định chính sách liên quan đến họ.

- Mỹ và châu Âu đã huy động sức mạnh chính trị, quân sự và kinh tế nhằm chống lại Nga kể từ tháng 2/2014 do vấn đề Ucraina, nhưng sự chia rẽ trong NATO vẫn tồn tại. Các đồng minh Đông Âu vẫn tập trung vào Nga; các đồng minh phía Nam tập trung vào sự bất ổn tại Trung Đông và Bắc Phi. Mỹ cần lãnh đạo NATO có một chiến lược nhất quán đối với khu vực phía Đông, tăng cường hiện diện quân sự của các đồng minh, thể hiện quyết tâm lâu dài, thúc đẩy khả năng răn đe các mối đe dọa mới từ Nga... Chiến lược này cần được phát triển dựa trên sự tham vấn đầy đủ với các đối tác phi NATO như Thụy Điển và Phần Lan. Mỹ cũng cần thể hiện sẵn sàng đưa các lực lượng cần thiết, cùng với các đồng minh NATO khác, tới sườn phía Đông của NATO để răn đe các hành động gây bất ổn tiềm tàng của Nga trong dài hạn, chứ không đơn thuần là gửi lực lượng đi trấn an các đồng minh. Điều này sẽ đòi hỏi phải đưa ra những lựa chọn chiến lược khó khăn, nhưng nó sẽ gửi một tín hiệu rõ ràng tới các đồng minh NATO, Nga và các nước láng giềng của NATO rằng Mỹ sẽ dẫn dắt nỗ lực giải quyết vấn đề này.

- Nga và Trung Quốc ngày càng tăng cường hợp tác trong lĩnh vực kinh tế, quân sự và chính trị. Tuy nhiên, quan hệ Nga - Trung vẫn bị chi phối bởi sự mất lòng tin lẫn nhau và bị hạn chế bởi sự mất cân bằng giữa hai nước. Thương mại song phương không đạt được mục tiêu mà hai bên đề ra. Trung Quốc cũng tìm cách tận dụng lợi thế từ sự cô lập của phương Tây đối với Nga để ép Nga chấp nhận những thoả thuận có lợi cho mình. Việc Nga tăng cường bán vũ khí cho các đối tác, bao gồm Ấn Độ và Việt Nam, cũng mâu thuẫn với tham vọng bá chủ khu vực của Trung Quốc. Tóm lại, quan hệ đối tác Trung - Nga còn lâu mới đạt đến mức độ đồng minh. Trung - Nga vẫn tiếp tục là những cường quốc ưu tiên lợi ích của mình hơn là chia sẻ bất kỳ tầm nhìn tương lai nào. Vì vậy, chính sách của Mỹ sẽ là nhân tố chính xác định tương lai của hợp tác Trung - Nga.

d. Tình hình Đông Bắc, Đông Nam và Nam Á

- Nội bộ Trung Quốc đang có nhiều biến động. Trong bối cảnh Đại hội ĐCS Trung Quốc năm 2017 đã gần kề, sức ép đối với Tập Cận Bình từ phía những đối thủ của ông đang ngày một lớn hơn. Để đối phó với tình hình này, trong khoảng vài tháng qua, chiến dịch đổi mới của Tập Cận Bình đã có những thay đổi. Tập Cận Bình đã chọn lựa những cách tiếp cận chậm rãi hơn để đảm bảo quyền lực của mình. Do vậy tình hình Trung Quốc hiện tại có thể gọi là “cải cách lạnh, chính trị nóng”, và việc ưu tiên phát triển kinh tế theo đó cũng sẽ phải nhường bước cho việc ổn định tình hình chính trị trong nước.

- Tuy nhiên, sự phát triển chậm lại của Trung Quốc đã kéo theo những ảnh hưởng xấu đến chính nền kinh tế Trung Quốc cũng như Mỹ và các nước khác trên thế giới. Thậm chí, sự lo ngại đối với nền kinh tế yếu kém của Trung Quốc còn lớn hớn sự lo ngại đối với sự lớn mạnh trong tương lai của họ. Nền kinh tế Trung Quốc hiện đã đủ lớn để vấn đề của nó lan toả khắp toàn cầu với vận tốc ánh sáng. Mỹ cần thúc đẩy quan hệ với Trung Quốc để nước này đạt được những mục tiêu cải cách của mình. Hiệp định TPP cũng có thể là một mũi tên chỉ đường cho Trung Quốc để họ tiếp tục mở cửa nền kinh tế của mình. Nguy cơ va chạm giữa Mỹ và Trung Quốc dù sao cũng mới chỉ là giả thiết, tuy nhiên nguy cơ Trung Quốc rơi vào bẫy thu nhập trung bình đã ở trước mặt, và điều đó chỉ mang tới nguy cơ cho nền kinh tế thế giới.

- Sự trì trệ của Trung Quốc cũng ảnh hưởng đến địa chính trị toàn cầu. Khác với các quốc gia khác gắn liền sức mạnh quốc gia với nhiều yếu tố như quân sự, kinh tế, xã hội, sức mạnh của Trung Quốc hoàn toàn dựa vào kinh tế. Để củng cố vị trí của mình trên thế giới, Trung Quốc đã đề ra nhiều sáng kiến tài chính như AIIB, một vành đai một con đường... Tuy nhiên, khi nền kinh tế trì trệ, vị thế của Trung Quốc trong khu vực theo đó cũng giảm sút. Các nền kinh tế nhỏ vốn tránh né tranh chấp với Trung Quốc trong các lĩnh vực chủ quyền, biên giới lãnh thổ vì sợ Trung Quốc trừng phạt kinh tế, nay trở nên ít kiềm chế hơn do Trung Quốc không còn khả năng dù trì sức mạnh này. Mỹ, theo đó, cũng có cơ hội để củng cố vị trí của mình tại Châu Á – Thái Bình Dương và có thể sẽ tiếp tục dẫn dắt cấu trúc an ninh khu vực trong nhiều năm tới.

- Trong bối cảnh đó, TPP không chỉ là một hiệp định thương mại tự do mà còn giúp Mỹ củng cố sự hiện diện ở khu vực, vai trò địa chính trị của mình đối với các nước Châu Á – Thái Bình Dương, khẳng định cam kết bảo đảm thịnh vượng, hoà bình, ổn định ở khu vực. Hiệp định TPP cũng sẽ giúp chính quyền tương lai của Mỹ tìm ra những cách thức tiếp cận mới với Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia.

- Trong khi đó, những hành động hung hăng, nhạy cảm gần đây cho thấy, Bắc Triều Tiên đang mong manh hơn vẻ bể ngoài của mình. Sự phát triển của công nghệ thông tin đã khiến ngày càng nhiều tin tức về thế giới bên ngoài lọt vào bên trong quốc gia này, khiến cho khoảng cách giữa Kim Jong-un và nhân dân ngày càng lớn và tính chính danh của chính quyền bị suy yếu. Trong năm 2016, để đàn áp sự chống đối, thể hiện uy quyền tuyệt đối của mình, Kim Jong-un có thể sẽ thực hiện hàng loạt những hành động khiêu khích quy mô nhỏ nhằm thể hiện sức mạnh quân sự nhưng không dẫn tới chiến tranh quy mô. Tuy vậy, chỉ một tính toán sai lần cũng có thể dẫn đến khủng hoảng tại bán đảo Triều Tiên trong năm tới.

e. Tình hình quan hệ Mỹ - Cuba và hồ sơ nhân quyền Cuba

- Nhiều năm qua, Mỹ đã thi hành đồng thời chính sách cấm vận, không thiết lập quan hệ, đồng thời tìm cách thúc đẩy dân chủ, cô lập, coi những quan ngại về nhân quyền là nhân tố hàng đầu trong chính sách đối với Cuba. Chiến lược này thực tế đã không mang lại hiệu quả. Cuba của năm 2014 vẫn không tự do hơn Cuba của những năm 1960.

- Bình thường hoá quan hệ, trên thực tế, lại là một phương thức tốt hơn để cải thiện hồ sơ nhân quyền tại nước này. Lần đầu tiên sau hàng chục năm, hai nước đã có thể đối thoại với nhau về vấn đề nhân quyền. Đồng thời, bình thường hoá cũng giúp xoá bỏ sự phản đối của khu vực đối với chính sách cô lập Cuba của Mỹ, giúp Mỹ có được sự ủng hộ của họ trong vấn đề nhân quyền Cuba./.

Vũ Hiền (gt)

 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Bình luận


Mã bảo mật
Tạo mã mới

Sự nổi lên của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình

Sự nổi lên của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình

Trung Quốc, dưới sự lãnh đạo của Tập Cận Bình, đang vươn lên thách thức Mỹ và phương Tây. Cả Chính quyền Trump lẫn EU đều có lỗi khi Trung Quốc chiếm được ưu thế trên vũ đài toàn cầu.

Đọc tiếp...
More:

ASEAN: Quá khứ và tương lai

ASEAN: Quá khứ và tương lai

Chắc chắn, ASEAN là quan trọng. Thiếu vắng ASEAN, các nước ở Đông Nam Á có thể tiếp tục lúng túng bởi những chia rẽ sâu sắc, sự thiếu tin tưởng và những hận thù. Không có ASEAN, có thể các nước ở Đông Nam Á sẽ vẫn là những con tốt và mục tiêu trong các cuộc tranh giành mượn tay kẻ khác của các cường quốc quan trọng ngoài khu vực.

Đọc tiếp...
More:

Tại sao Quân ủy trung ương Trung Quốc bị tinh giản?

Tại sao Quân ủy trung ương Trung Quốc bị tinh giản?

Động thái này giúp Tập Cận Bình củng cố quyền kiểm soát đối với quân đội trong khi tránh được một phản ứng dữ dội, đồng thời “câu giờ” để đánh giá lại sự trung thành của các tướng lĩnh cấp cao và chuẩn bị một đội ngũ bảo vệ ban lãnh đạo mới.

Đọc tiếp...
More:

Yếu tố Trung Quốc trong chuyến thăm châu Âu của Thủ tướng Nhật Bản

Yếu tố Trung Quốc trong chuyến thăm châu Âu của Thủ tướng Nhật Bản

Chuyến thăm tới các nước khu vực Baltic và Balkan nằm trong chiến lược sử dụng quyền lực "mềm" và sức mạnh tài chính nhằm khẳng định vị thế lãnh đạo toàn cầu về kinh tế và chính trị mà Tokyo đã và đang triển khai nhiều thập kỷ qua.

Đọc tiếp...
More:

Bàn về chiến lược kinh tế mới của Mỹ đối với Trung Quốc

Bàn về chiến lược kinh tế mới của Mỹ đối với Trung Quốc

Thách thức do Trung Quốc gây ra không giống như bất cứ thách thức nào Mỹ từng đối mặt. Trong thập kỷ qua, nhận thức ngày càng tăng về thực tế này đã bắt đầu thúc đẩy những sự thay đổi trong học thuyết quân sự, tư thế sức mạnh và ngoại giao của Mỹ. Tuy nhiên các lĩnh vực kinh tế trong chiến lược hiện nay của Mỹ về cơ bản vẫn không thay đổi. Nước Mỹ và tổng thống Donald Trump cần làm gì?

Đọc tiếp...
More:

Brexit: Những bài học lịch sử nghiệt ngã cho nước Anh

Brexit: Những bài học lịch sử nghiệt ngã cho nước Anh

Nước Anh cho rằng họ là đối tác bình quyền với EU trong đàm phán Brexit. Nhưng bài học từ những cuộc đàm phán gia nhập Cộng đồng châu Âu (EC) năm 1973 của Anh đã cho thấy rõ ai là người cao tay hơn trong cuộc chơi này.

Đọc tiếp...
More:

Chính phủ mới của Úc có mang tới những thay đổi lớn?

Chính phủ mới của Úc có mang tới những thay đổi lớn?

Chính phủ mới của Úc - mà đứng đầu là tân Thủ tướng Malcom Turnbull - sẽ rất khác so với chính phủ tiền nhiệm dù họ đều cùng thuộc liên minh Tự do-Dân tộc. Tuy nhiên, việc vẫn còn các lực lượng bảo thủ trong đội ngũ đồng nghĩa với việc sẽ chưa thể có ngay những thay đổi lớn mang tính định hướng trong thời gian ngắn hạn.

Đọc tiếp...
More:

Thế kẹt trước Trung Quốc: Bản lĩnh và sự khôn khéo của Việt Nam

Thế kẹt trước Trung Quốc: Bản lĩnh và sự khôn khéo của Việt Nam

Sự đi xuống của Mỹ trong vai trò "siêu cường duy nhất" của thế giới cùng việc Trung Quốc nổi lên nhanh chóng như là cường quốc nổi trội ở khu vực Đông Á đã tạo ra một thế khó cho Việt Nam. Nối lại quan hệ với Mỹ và gia nhập ASEAN là những biểu hiện của sự khéo léo về ngoại giao của Việt Nam.

Đọc tiếp...
More:

Tương lai năng lượng của khu vực châu Á-Thái Bình Dương

Tương lai năng lượng của khu vực châu Á-Thái Bình Dương

Tương lai thị trường năng lượng châu Á-Thái Bình Dương dựa vào việc hợp tác và hội nhập tốt hơn ở khu vực và các sáng kiến mới được đưa ra nhằm thúc đẩy chuyển đổi sang một loại năng lượng bền vững hơn.

Đọc tiếp...
More:

Dự báo về các nguy cơ toàn cầu năm 2016

Dự báo về các nguy cơ toàn cầu năm 2016

Ba nguy cơ hàng đầu có khả năng xảy ra nhất ở Bắc Mỹ là tấn công mạng, hiện tượng thời tiết khắc nghiệt và đánh cắp dữ liệu, trong khi ở Mỹ Latinh và Caribbean là nguy cơ thất bại của chính phủ quốc gia, thất nghiệp và bất ổn xã hội.

Đọc tiếp...
More:

Triển vọng Đông Nam Á năm 2018

Triển vọng Đông Nam Á năm 2018

Các vấn đề: ảnh hưởng từ quan hệ Mỹ-Trung; bầu cử tại Malaysia, Indonesia, Thái Lan; tiến trình chuyển tiếp chính trị ở Myanmar và Thái Lan; khả năng thiết quân luật trên khắp cả nước ở Philippines sẽ là những xu hướng cần quan tâm trong năm 2018 của Đông Nam Á.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 20854 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin