22 - 2 - 2017 | 9:15
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home NGHIÊN CỨU NƯỚC NGOÀI Vùng Nhận dạng Phòng không ở Biển Đông: Phiên bản Đường Chín đoạn 2.0?

Vùng Nhận dạng Phòng không ở Biển Đông: Phiên bản Đường Chín đoạn 2.0?

Email In PDF.

Liệu Trung Quốc có thiết lập ADIZ ở Biển Đông? Nếu là có, khi nào Trung Quốc sẽ thực hiện và phạm vi mức độ sẽ như thế nào? Bài viết này sẽ giúp độc giả, cả những người muốn đánh giá những dự đoán của các chuyên gia hay những người muốn tự mình suy đoán, có thể suy nghĩ một cách có hệ thống về chủ đề này.

 

Kể từ khi Trung Quốc thành lập vùng nhận diện phòng không đầu tiên (ADIZ) ở Biển Hoa Đông vào tháng 11/2013, một ADIZ Trung Quốc như một lưỡi kiếm treo lơ lửng trên đầu Biển Đông. Cùng ngày khi Bộ Quốc phòng Trung Quốc thông báo thiết lập vùng nhận diện phòng không ở Hoa Đông, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc tuyên bố “Trung Quốc sẽ thành lập vùng nhận diện phòng không vào thời điểm thích hợp sau khi đã hoàn tất việc chuẩn bị”. Kể từ thời điểm đó, các tuyên bố chính thức của cả Bộ Quốc phòng Trung QuốcBộ Ngoại giao đều không loại trừ khả năng thành lập vùng nhận diện phòng không ở Biển Đông, liên tục tuyên bố rằng thành lập vùng nhận diện phòng không là quyền chủ quyền của Trung Quốc. Thêm vào đó, các nguồn tin thân cận với quân đội Trung Quốc đã thỉnh thoảng tiết lộ cho phóng viên nước ngoài rằng Trung Quốc đã có các kế hoạch và sẵn sàng thiết lập ADIZ trên Biển Đông. Vào đầu năm 2016, Đại tá hải quân Lương Phương, một chiến lược gia có tiếng tại Trường Đại học Quốc phòng đã công khai hối thúc Giải phóng Quân (PLA) tuyên bố vùng nhận diện phòng không ở Biển Đông. Tất cả những thông báo này có thể là các nỗ lực có chủ đích nhằm lừa phỉnh các đối thủ của Trung Quốc, nhưng khả năng triển khai vùng nhận diện phòng không của Trung Quốc ở Biển Đông là có thật.

Liệu Trung Quốc có thiết lập ADIZ ở Biển Đông? Nếu là có, khi nào Trung Quốc sẽ thực hiện và phạm vi mức độ sẽ như thế nào? Những câu hỏi này đã được đưa ra nhiều lần kể từ tháng 11/2013. Một ADIZ ở Biển Đông một lần nữa lại trở thành điểm nóng sau khi Thứ trưởng Ngoại giao Trung Quốc nêu vấn đề ra để đáp lại việc Toà trọng tài ra phán quyết ngày 12/7/2016. Người ta có thể dự đoán như thế nào về ADIZ ở Biển Đông? Bài viết này sẽ giúp độc giả, cả những người muốn đánh giá những dự đoán của các chuyên gia hay những người muốn tự mình suy đoán, có thể suy nghĩ một cách có hệ thống về chủ đề này.

 Liệu Trung Quốc có thiết lập ADIZ ở Biển Đông?

ADIZ ở Biển Đông là một con chó nhưng vẫn chưa sủa, nhưng lại có thể là một trong ba con vật sau.

Trước tiên, nó có thể là một con chó mà trước sau gì cũng sẽ sủa. Hầu hết các nhà quan sát đều tin rằng việc Trung Quốc tuyên bố vùng nhận diện phòng không ở Biển Đông chỉ là vấn đề thời gian. Có hai lý do quan trọng cho lòng tin này. Trước tiên, các tuyên bố chính thức của Trung Quốc cho thấy Trung Quốc đã có các kế hoạch thành lập ADIZ ở Biển Đông khi thời gian chín muồi.

Thứ hai, các cơ sở hạ tầng mà Trung Quốc xây dựng ở các đảo có tranh chấp ở Biển Đông quá lớn đối với nhu cầu của cộng đồng địa phương. Một số cơ sở này bao gồm bốn đảo có đường băng dài 3000 mét là Phú Lâm, Chữ Thập, Subi và Vành Khăn và một trạm rada trên đá Châu Viên. Trung Quốc cũng triển khai trên đảo Phú Lâm một hệ thống tên lửa đất đối không có thể tiếp cận mục tiêu ở 200km. Trong con mắt của nhiều chuyên gia, các cơ sở hạ tầng này và các hệ thống vũ khí cần nhất cho việc thiết lập ADIZ trong tương lai.

Nhưng ADIZ ở Biển Đông cũng có thể là một con chó không bao giờ sủa. Ngay cả khi Trung Quốc đã có kế hoạch thành lập vùng nhận diện phòng không, không bao giờ có thời điểm chín muồi cho một tuyên bố chính thức. Ít nhất có bốn lập luận sau có thể chứng minh cho quan điểm này.

Thứ nhất, “Trung Quốc có thể rút ra bài học từ ADIZ ở Hoa Đông rằng trò chơi đặc biệt này là không đáng”. Như David Welch đã lập luận “Tuyên bố ADIZ ở Biển Đông sẽ làm tổn hại nghiêm trọng lợi ích của Trung Quốc, an ninh hàng không và lòng tin quốc tế đối với Trung Quốc. Rất nhiều khả năng hành động này của Trung Quốc sẽ làm cho các quốc gia khác cũng sẽ tuyên bố vùng nhận diện phòng không của riêng mình”. Tuy nhiên, một số các chuyên gia khác nghi ngờ liệu Trung Quốc đã thật sự rút ra bài học từ Biển Hoa Đông theo cach đó. Nhìn nhận lại ADIZ của Trung Quốc ở Hoa Đông, Chu Phong lập luận rằng lợi ích mang lại của ADIZ lớn hơn các rủi ro.

Thứ hai, một ADIZ cũng có thể làm tổn hại bản chất mơ hồ trong các yêu sách của Trung Quốc ở Biển Đông. Sự mập mờ này được cho là có lợi cho Trung Quốc. Do đó, Trung Quốc sẽ phải cân nhắc kỹ trước khi áp đặt ADIZ ở Biển Đông.

Thứ ba, một số đối thủ của Trung Quốc giữ các con bài có thể ngăn chặn Trung Quốc tuyên bố thành lập ADIZ ở Biển Đông. Con bài hiệu quả nhất là tuyên bố vùng nhận diện phòng không Việt Nam có thể tuyên bố ở Hoàng Sa để tái thiết lập một số hình thức quản lý của Việt Nam đối với các đảo. Trung Quốc có thể bị răn đe bởi các triển vọng Việt Nam có thể tiến hành một vụ kiện đối với Trung Quốc hoặc Việt Nam và Philippines có thể cho Mỹ thường xuyên sử dụng các vị trí chiến lược xung quanh Biển Đông như Vịnh Cam Ranh và Đà Nẵng ở Việt Nam hay Vịnh Ulugan, Vịnh Subic và Tỉnh Zambles của Philippines.

Thứ tư, Trung Quốc có thể sử dụng ADIZ giả định ở Biển Đông làm công cụ răn đe đối với các nước sử dụng Biển Đông. Nếu một ADIZ hoạt động tốt nhất khi nó chỉ là một lời đe doạ, thì nó sẽ không bao giờ trở thành hiện thực.

Cuối cùng, ADIZ ở Biển Đông có thể là một con chó sủa dưới hình dạng của các một con vật khác. Sự nguỵ trang này có thể thực hiện dưới nhiều dạng. Trung Quốc có thể áp dụng một hay nhiều dạng các vùng đặc quyền dưới tên ADIZ.

Một khả năng khác Trung Quốc có thể thành lập một ADIZ bán phần hay toàn bộ mà không cần tuyên bố chính thức nhưng vẫn được thực thi trên thực tế. Theo như thẩm phán của Philippines Anonio Carpio, Trung Quốc đã áp dụng một dạng ADIZ ở Biển Đông bằng việc cảnh báo qua radio, yêu cầu máy bay Philippines đang bay qua Trường Sa “hãy tránh xa khỏi khu vực này”. Các cảnh báo tương tự cũng đã được gửi đến các chuyến bay quân sự và dân sự của các quốc gia khác bao gồm cả Mỹ và Úc. Hiện tại, ADIZ bán phần của Trung Quốc có vẻ bao gồm 20 hải lý trở lại tính từ các bờ biển của các thực thể mà Trung Quốc đang kiểm soát.

Tại sao Trung Quốc cần ADIZ?

Câu hỏi là liệu Trung Quốc sẽ thiết lập một ADIZ ở Biển Đông chỉ có thể được trả lời đầy đủ nếu như người ta hiểu được lý do tại sao Trung Quốc cần một ADIZ trong khu vực này. Công dụng của ADIZ là một trong các chủ đề ít xuất hiện nhất trong các thảo luận về ADIZ của Trung Quốc. Khuynh hướng chung là thừa nhận một cách đơn giản rằng ADIZ Trung Quốc có bản chất giống như cái tên nó chỉ ra – một vùng phòng không hay một công cụ của quân sự nhằm kiểm soát lãnh thổ. Nhưng tác dụng của một ADIZ không chỉ giới hạn trong lĩnh vực quân sự. ADIZ vẫn có một số ích lợi dù không phải được triển khai trên thực tế. Với tư cách là một công cụ chính sách, ADIZ có thể thực hiện một số chức năng chính trị, ngoại giao và pháp lý.

Một ADIZ có thể thực hiện một hay nhiều hơn trong số sáu chức năng căn bản. Hai trong số các chức năng này (đó là cơ chế cảnh báo sớm và vùng đặc quyền) yêu cầu việc triển khai thực tế trong khi ba chức năng khác (yêu sách chủ quyền, lợi thế đàm phán và công cụ biểu tượng) dựa vào nhiều hơn một tuyên bố chính thức. Một trong những chức năng (răn đe) chỉ có thể thực hiện được nếu như không tuyên bố một ADIZ nào liên quan.

- ADIZ với chức năng là cơ chế cảnh báo sớm. Đây là mục đích ban đầu để Mỹ thiết lập ADIZ đầu tiên trong Chiến tranh Lạnh. Mỹ tuyên bố ADIZ là nhằm giảm nguy cơ bị tấn công trên không bất ngờ từ Liên Xô. Ngày nay, Trung Quốc lo ngại nhiều hơn về các hoạt động tình báo từ Mỹ chứ không phải là sợ bị tấn công bất ngờ từ Mỹ hay các nước láng giềng ở Biển Đông. Nếu như Trung Quốc muốn giảm các hoạt động do thám của Mỹ dọc bờ biển của mình, khả năng triển khai quan trọng hơn là việc tuyên bố chính thức một ADIZ bởi vì Washington đã tuyên bố sẽ không chấp nhận ADIZ của Trung Quốc.

- ADIZ là một vùng đặc quyền. Một ADIZ có thể cung cấp cơ sở pháp lý để từ chối quyền tiếp cận của các máy bay nước ngoài đối với một số khu vực nhất định. ADIZ của Trung Quốc thậm chí đòi hỏi máy bay bay qua không phận quốc tế mà không hướng đến Trung Quốc vẫn phải cung cấp nhận dạng.

- AZIZ là một chỉ dấu về chủ quyền. Mặc dù một ADIZ không phải là yêu sách lãnh thổ, nó có thể được sử dụng  thực hiện một số quyền chủ quyền và quản lý đối với vùng trời của lãnh thổ. Chấp nhận hay ngầm công nhận của máy bay nước ngoài đối với một ADIZ có thể được diễn giải là sự công nhận đối với việc thực thi chủ quyền thực tế của quốc gia tuyên bố vùng ADIZ đối với vùng lãnh thổ đó. Trong khi ADIZ phải được triển khai nhằm thực hiện các chức năng như cảnh báo sớm hay là vùng đặc quyền, thì nó không cần nhiều đối với việc triển khai để đóng vai trò là cột mốc chủ quyền. Việc triển khai phần nào đó có thể đủ để thể hiện việc thực hiện chủ quyền và không cần thiết phải triển khai ADIZ trên thực tế để buộc các quốc gia khác công nhận.

- ADIZ là một con bài để mặc cả. Một ADIZ có thể được sử dụng để nâng cao vị thế của một quốc gia trong tương tác với các quốc gia khác. Ví dụ như ADIZ của Trung Quốc ở Hoa Đông đã tăng cường vị thế của nước này so với Nhật Bản trong tranh chấp các đảo Senkaku (Điếu Ngư). Nó giúp Trung Quốc có cơ sở pháp lý để đưa máy bay chiến đấu để chống lại các máy bay của Nhật Bản ở khu vực và mở rộng khu vực tranh chấp từ vùng nước liền kề với ác đảo ra vùng trời phía trên. ADIZ ở Hoa Đông cũng giúp Trung Quốc tạo ra một nguyên trạng mới trong khu vực. Như Ian Rinehart và Bart Elias đã lập luận rằng “Trung Quốc sẽ tìm cách đạt được lợi thế chiến lược bằng cách đặt ra lập trường cao nhất rồi sau đó hạ thấp yêu cầu trong khi đạt thêm một số quyền lợi -  – giống như là hiệu ứng bánh cóc (nghĩa là cơ chế hãm bánh răng quay ngược trở lại).

- ADIZ là công cụ đưa ra tín hiệu. Một ADIZ có thể được sử dụng để ra dấu hiệu về điều gì đó quan trọng cho quốc gia tuyên bố nó. Đối tượng tín hiệu hướng đến có thể là trong nước hay quốc tế hoặc là cả hai. Tuyên bố một ADIZ trong bối cảnh phải đối mặt với sự phản đối của nước ngoài có thể là thể hiện quyết tâm. Nó cũng có thể là thể hiện sự tức giận và một cách gián tiếp sự bất chấp khi phản ứng lại với một sự kiện trước đó gây tổn hại đến quốc gia tuyên bố ADIZ. Việc thực thi ADIZ cũng thể hiện năng lực. Quyết tâm, tức giận và năng lực có thể có tác dụng răn đe các quốc gia bên ngoài không được phép chống phá quốc gia tuyên bố ADIZ. Liệu một ADIZ có thể được sử dụng để đảm bảo với các quốc gia khác về ý định hợp tác của quốc gia tuyên bố? Một nhà quan sát lập luận rằng Trung Quốc đã cố gắng sử dụng ADIZ đã tuyên bố tại Hoa Đông của mình như là “một công cụ để can dự, chứ không phải là xâm lược”. Tuy nhiên, sự chống đối quốc tế đối với ADIZ ở cả Biển Đông và Hoa Đông cho thấy chỉ có kẻ ngốc mới sử dụng ADIZ để ra tín hiệu về hợp tác.

- ADIZ là công cụ răn đe. Các tín hiệu phát đi khi tuyên bố hay chỉ là khả năng nghiêm túc về việc hình thành một ADIZ có thể có tác dụng răn đe các bên khác không nên làm những việc mà quốc gia tuyên bố ADIZ không muốn. Trong khi chức năng trước chỉ có thể có tác dụng khi ADIZ được tuyên bố, thì chức năng răn đe không còn hiệu lực ngay tại thời điểm trên. Với một ADIZ trên ý định và giả định với mục đích răn đe thì nó cần phải thiết kế theo cách bất lợi nhất đối với lợi ích của đối tượng cần răn đe. Với chức năng là một vùng đặc quyền, chỉ dấu chủ quyền và nâng cao vị thế, ADIZ của Trung Quốc có thể được sử dụng như là công cụ răn đe. Trên thực tế, Trung Quốc đã luôn rêu rao rằng liệu nước này có tuyên bố ADIZ hay không dựa vào mức độ của mối đe doạ mà Trung Quốc phải đối mặt.

Khi nào thì Trung Quốc thiết lập ADIZ ở Biển Đông?

Quyết định của Trung Quốc tuyên bố ADIZ sẽ là kết quả của tính toán lợi hại. Nếu như Trung Quốc đã có kế hoạch tuyên bố ADIZ ở Biển Đông Trung Quốc sẽ thông báo khi dự đoán rằng lợi nhiều hơn mất. Các lợi ích có được phần lớn từ tác dụng của ADIZ; các chi phí phụ thuộc phần lớn vào phản ứng của nước ngoài. Các tình thế như là khủng hoảng ở Bắc Triều Tiên sẽ làm cho Mỹ phải phụ thuộc vào sự ủng hộ của Trung Quốc hay toà án quốc tế đưa ra phán quyết về tranh chấp Biển Đông cũng ảnh hưởng phân tích về được mất. Các sự kiện quốc tế hoặc có thể trói tay các đối thủ của Trung Quốc hoặc có thể để cho phép họ quyết đoán hơn ở Biển Đông. Những sự kiện này cũng có thể thay đổi lợi ích quân sự, chính trị, pháp lý và ngoại giao mà Trung Quốc có thể tận dụng được từ việc tuyên bố ADIZ ở Biển Đông.

Trong khi các lợi ích được cho rằng đã phần nào đã rõ ràng đối với Trung Quốc, các phí tổn là không dễ để tính toán. Nói chung khó có thể biết được các nước bên ngoài sẽ phản ứng như thế nào và Trung Quốc có thể hiểu nhầm tín hiệu từ các nước khác. Với các nhà quan sát bên ngoài, khó có thể dự đoán liệu Trung Quốc thiết lập ADIZ ở Biển Đông hay không, và khi nào. Tuy nhiên, sự bất định không phải là không có giới hạn – có một vài nhân tố tác động đến quyết định của Bắc Kinh.

Nếu như Trung Quốc muốn sử dụng ADIZ ở Biển Đông cho mục đích quân sự (cảnh báo sớm và chống tiếp cận), việc triển khai có hiệu lực là thật sự cần thiết. Việc xây dựng các cơ sở hạ tầng cần thiết và triển khai các trang thiết bị là các dấu hiệu chính cho biết khi nào Trung Quốc tuyên bố ADIZ. Trung Quốc có thể chính thức tuyên bố ADIZ một khi đã có đầy đủ khả năng nhưng nếu như các hoàn cảnh không có lợi, Trung Quốc có thể chỉ áp đặt các hệ thống cảnh báo sớm và vùng đặc quyền dưới những cái tên khác chứ không phải ADIZ hoặc Trung Quốc có thể triển khai trên thực tế mà không cần tuyên bố.

Nếu như Trung Quốc sử dụng ADIZ như là một “chỉ dấu chủ quyền” (để ghi nhận chủ quyền đối với các lãnh thổ ở Biển Đông và đạt được sự công nhận hoặc ngầm chấp nhận của quốc tế), một con bài mặc cả, hay một công cụ phát tín hiệu, thì việc tuyên bố ADIZ quan trọng hơn là việc thực thi trên thực tế. Các lợi ích của một ADIZ ở những khía cạnh này là tương đối lớn nhưng những rủi ro gắn liền với việc tuyên bố cũng là lớn. Các rủi ro đi liền với tuyên bố ADIZ ở Biển Đông lớn hơn nhiều so với tuyên bố ở Hoa Đông. Do biển Đông liên quan đến nhiều bên, một ADIZ ở Biển Đông sẽ làm cho nhiều quốc gia hơn quay lại chống Trung Quốc. Trong khi ở Hoa Đông ADIZ chỉ gây ra ngạc nhiên cho thế giới, còn Biển Đông thì không. Điều này có nghĩa là các đối thủ của Trung Quốc có thời gian để cân nhắc phản ứng tốt nhất cũng như tìm cách gây áp lực lên Trung Quốc để ngăn ADIZ ở Biển Đông. Hiện nay những rủi ro này có thể tạm thời chưa hiện rõ khi một số đối thủ của Trung Quốc đang cần sự hợp tác với Trung Quốc đối với các vấn đề khác có ưu tiên cao hơn. Cũng như vậy, một số hoàn cảnh  có thể tạm thời đẩy giá trị của ADIZ ở Biển Đông như là con bài mặc cả hoặc thể hiện sự quyết đoán. Những thời điểm như vậ sẽ tạo ra cơ hội tốt nhất cho Trung Quốc tuyên bố ADIZ.

Phạm vi và mức độ

Nếu Trung Quốc áp dụng ADIZ ở Biển Đông thì độ lớn tối đa có thể là bằng đường chín đoạn. Nếu như tuyên bố lớn hơn sẽ gây ra nhiều sự phản đối hơn trong khi không mang lại thêm giá trị sử dụng. Chi phí cơ hội khác nhau theo mức độ tuyên bố ADIZ. Về cơ bản, Trung Quốc có sáu lựa chọn tuyên bố ADIZ ở Biển Đông.

ADIZ nhỏ nhất sẽ là bao gồm chỉ quần đảo Hoàng Sa. ADIZ này có thể bao gồm các phần hay toàn bộ đảo Hải Nam. Một ADIZ như vậy sẽ có ít nhất các nước phản đối. Có thể chỉ có mỗi Việt Nam phản đối vì yêu sách chủ quyền với Hoàng Sa và Mỹ còn các nước khác thì không.

Phiên bản thứ hai, Trung Quốc có thể tuyên bố ADIZ dọc theo bờ biển Đông bao gồm không chỉ Hoàng Sa mà còn cả quần đảo Đông Sa (Pratas) nằm 180 hải lý phía đông nam Hồng Công. Do Đông Sa hiện đang được Đài Loan quản lý nên việc tuyên bố ADIZ ở đây không chỉ làm tăng thêm các bên đối lập phản đối mà còn tạo thêm cơ hội cho Đài Loan bước vào diễn đàn quốc tế.

Phiên bản thứ ba của ADIZ ở Biển Đông là kéo dài từ bờ biển đông nam của Trung Quốc và bao gồm Đông Sa, Hoàng Sa và Scarborough nằm cách 100 hải lý từ bờ biển của Philippines. ADIZ này sẽ tạo ra sự phản đối mạnh mẽ từ ít nhất là Mỹ, Việt Nam, Đài Loan và Philippines.

Phiên bản thứ tư, ADIZ bao gồm chỉ Hoàng Sa và Scarborough sẽ tránh được phản đối từ Đài Loan và chỉ có Mỹ, việt Nam và Philippines phản đối.

Phiên bản thứ năm là ADIZ đầy đủ bao gồm toàn bộ khu vực Trung Quốc có yêu sách ở Biển Đông bao gồm Đông Sa, Hoàng Sa, Scarborough, Trường Sa và các vùng nước bên trong và xung quanh. ADIZ này sẽ có số lượng các nước phản đối lớn nhất nhưng cũng có lợi ích lớn nhất trong các phiên bản ADIZ ở Biển Đông. Trung Quốc có thể để Đông Sa nằm ngoài ADIZ để tránh sự phản đối từ Đài Loan vì vẫn liên quan đến việc Đài Loan đang chiếm giữ Ba Bình ở Trường Sa.

Cuối cùng, phiên bản thứ sáu là Trung Quốc tuyên bố ADIZ ở Trường Sa và bao gồm Scarborough nhưng không bao gồm Hoàng Sa. Tất cả các bên yêu sách ở Biển Đông đều có liên quan đến Trường Sa, ADIZ này sẽ có số lượng phản đối lớn nhất tuy nhiên, nó sẽ giảm được khả năng Việt Nam sẽ tuyên bố ADIZ của Việt Nam ở Hoàng Sa. Nếu Việt Nam tuyên bố ADIZ ở Hoàng Sa nó sẽ giúp Việt Nam tạo thành một yêu sách chủ quyền, giúp Hà Nội có thể có các hoạt động thực hiện quyền chủ quyền và quản lý khu vực trong khi Trung Quốc đang từ chối có tranh chấp.

Giới hạn đỏ” hay chỉ là “giới hạn cam”?

ADIZ Trung Quốc có thể tuyên bố ở Biển Đông không phải là ADIZ đầu tiên ở Biển Đông. Trong chiến tranh lạnh, Philippines đã tuyên bố ADIZ vào năm 1953, và Nam Việt Nam đã tuyên bố ADIZ mà còn tồn tại đến tận cuối năm 1975. Tuy nhiên, ADIZ của Philippines đã không hoạt động trong khi ADIZ của Nam Việt Nam  thì không tồn tại thậm chí là cho cả giới quân sự Việt Nam ngày nay.

Ngược lại, một ADIZ của Trung Quốc ở Biển Đông được xem như là sự đe doạ lớn và không thể chấp nhận được. Nhà ngoại giao quốc phòng hàng đầu của Việt Nam Nguyễn Chí Vịnh đã tuyên bố vào tháng 1/2014 trong một cuộc phỏng vấn rằng “một ADIZ sẽ nguy hiểm hơn cả đường chín đoạn” vì nó có các quy định quá đáng hơn đường chín đoạn. Với việc cho rằng ADIZ ở Biển Đông là không thể chấp nhận được đối với Việt Nam, Vịnh nói với phóng viên rằng ADIZ sẽ “bức tử” Việt Nam. Tương tự như vậy nhưng bộc trực hơn, ngoại trưởng Philippines Alberto del Rosario nói trong một cuộc họp báo chung với người đồng cấp Anh vào tháng 1/2016 “ADIZ này của Trung Quốc ở dạng thực thi hay là tuyên bố chính thức thì cũng đều không thể chấp nhận được với chúng tôi”. Cũng trong buổi họp báo, Ngoại trưởng Anh Philip Hammon nói “tự do hàng hải và hàng không là không thể đàm phán. Đó là các giới hạn đỏ với chúng ta”. Lập trường chính thức của Mỹ là một ADIZ ở Biển Đông sẽ là “khiêu khích và gây bất ổn”. Ngoại trưởng Mỹ John Kerry đã nhiều lần kêu gọi Trung Quốc không tuyên bố ADIZ ở đây. Ngoại trưởng Úc Julie Bishop cũng hối thúc Trung Quốc không tuyên bố ADIZ. Tháng 6/2016, Bộ trưởng Quốc phòng Đài Loan Feng Shih-kuan đã nói với các nhà lập pháp rằng “chúng ta sẽ không công nhận bất kỳ ADIZ của Trung Quốc”.

Trong khi chắc chắn rằng nhiều nước sẽ phản đối ADIZ ở Biển Đông bằng cách này hay cách khác, vẫn không rõ liệu ADIZ ở Biển Đông có phải là “ranh giới đỏ” mà việc vượt qua giới hạn đó kích hoạt các biện pháp phản kháng kiên quyết. Phản ứng đối với ADIZ Trung Quốc đã tuyên bố ở Hoa Đông vốn vẫn chỉ được coi là “thẻ vàng” như trong bóng đá. Tuy nhiên, các phản ứng bên ngoài đối với ADIZ của Trung Quốc ở Biển Đông có thể mạnh hơn. ADIZ ở Biển Đông có vẻ không đến mức giới hạn đỏ mà có chỉ có thể gọi là “giới hạn cam”. Ý ngĩa là đường màu cam thể hiện sự phân biệt giữa giữa những cái có thể khoan nhượng được và những cái không thể chấp nhận, nhưng sự đáp trả đối với cái không thể khoan nhượng có thể rất đáng sợ, nhưng cũng có thể không.

Alexander L. Vuving (Vũ Hồng Lâm) là giáo sư tại Trung tâm Nghiên cứu An ninh Châu Á – Thái Bình Dương Daniel K. Inouye. Bài viết này là bản đã được hiệu chỉnh từ bài gốc “Định hướng ADIZ ở Biển Đông” của tác giả viết cho Dự án South China Sea Chronicle Initiative. Tác giả cảm ơn sự hỗ trợ nghiên cứu của Cái Ngọc Thiên Hương và sáng kiến của Vân Phạm về một dự án lớn hơn về ADIZ của Trung Quốc. Các quan điểm trong bài viết này và bất cứ lỗi nào nếu có đều là của tác giả. Bài viết được đăng trên The National Interest.

Văn Cường (dịch)

Bài dịch thuộc bản quyền Nghiên cứu Biển Đông. Đề nghị chỉ được dẫn đường link, không đăng lại khi chưa có sự đồng ý của Ban Biên tập.

 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Bình luận


Mã bảo mật
Tạo mã mới

Cách tiếp cận của Malaysia về tranh chấp Biển Đông sau phán quyết của Tòa trọng tài

Cách tiếp cận của Malaysia về tranh chấp Biển Đông sau phán quyết của Tòa trọng tài

Malaysia có truyền thống áp dụng cách tiếp cận “giữ an toàn” ở Biển Đông vừa để bảo vệ yêu sách của nước này vừa để duy trì mối quan hệ song phương quan trọng với Trung Quốc. Phán quyết của Tòa đã mở ra cơ hội cho Malaysia theo đuổi hai mục tiêu trong tiếp cận truyền thống đó: củng cố luật pháp quốc tế và hỗ trợ cho yêu sách mà Malaysia đang tìm cách bảo vệ.

Đọc tiếp...

Trung Quốc chuẩn bị thử phản ứng của tân Chính quyền Mỹ?

Trung Quốc chuẩn bị thử phản ứng của tân Chính quyền Mỹ?

Các chính phủ nước ngoài thường muốn thử phản ứng của các tân tổng thống Mỹ như là một cách để họ cách chào đón mỗi vị tổng thống Mỹ sau khi nhậm chức. Trung Quốc có thể tuyên bố một Vùng ADIZ tại Biển Đông, hay xây dựng cơ sở quân sự tại bãi cạn Scarborough. Điều này gần như chắc chắn sẽ đi quá giới hạn đối với Mỹ.

Đọc tiếp...

“Một vành đai, một con đường” và sự tái cân bằng chiến lược của Trung Quốc ở Biển Đông

“Một vành đai, một con đường” và sự tái cân bằng chiến lược của Trung Quốc ở Biển Đông

“Một vành đai, một con đường” phải dựa vào việc Trung Quốc và các nước ven bờ xây dựng quan hệ tốt đẹp trên cơ sở tin cậy lẫn nhau về chính trị. Như vậy, điều đầu tiên Trung Quốc cần làm là phải tạo lòng tin, mà trước hết là vấn đề Biển Đông.

Đọc tiếp...

Đã đến lúc vượt qua Bắc Kinh ở Biển Đông

Đã đến lúc vượt qua Bắc Kinh ở Biển Đông

Mỹ nhất thiết phải vượt ra ngoài cái gọi là “xoay trục” và “tái cân bằng” tiến tới một sự can dự quân sự toàn diện hơn với khu vực mà có thể được gọi là Chương trình quan hệ đối tác an ninh khu vực.

Đọc tiếp...

Làm thế nào để hạ nhiệt tình hình Biển Đông?

Làm thế nào để hạ nhiệt tình hình Biển Đông?

Trong số những vấn đề phức tạp của quan hệ Trung-Mỹ, không có vấn đề nào nguy hiểm hơn vấn đề tranh chấp chủ quyền trên khu vực Biển Đông. Cần thiết phải có phương thức tránh xung đột giữa hai nước, nhưng đâu là bước đi cần thiết và khả thi?

Đọc tiếp...

Mỹ có nên quá chú trọng vào FONOP?

Mỹ có nên quá chú trọng vào FONOP?

Việc đẩy mạnh quá mức nhận thức của công chúng đối với FONOP có thể dẫn tới việc sử dụng thái quá cách thức này trong khi giới hoạch định chính sách vẫn còn nhiều lựa chọn khác để thúc đẩy tự do hàng hải và hàng không trong khu vực. 

Đọc tiếp...

Tại sao Biển Đông lại là một thử thách quan trọng đối với ASEAN?

Tại sao Biển Đông lại là một thử thách quan trọng đối với ASEAN?

Nếu thất bại trong việc giải quyết tranh chấp Biển Đông, ASEAN sẽ đánh mất sự tín nhiệm của mình ở cấp quốc tế với tư cách là một tổ chức khu vực hiệu quả, và giữa các nước thành viên với tư cách là bên đảm bảo đáng tin cậy cho an ninh và thịnh vượng của các thành viên.

Đọc tiếp...

ASEAN nên làm gì trong tranh chấp Biển Đông?

ASEAN nên làm gì trong tranh chấp Biển Đông?

Trong bối cảnh ASEAN đang phải đối mặt các thách thức từ tranh chấp biển, bài viết đưa ra 3 khuyến nghị về việc làm thế nào để hồi sinh ASEAN: Tăng cường hợp tác và phát triển bên trong ASEAN để thu hẹp khoảng cách lợi ích giữa các nước thành viên; tái định nghĩa thuật ngữ "tham vấn" và "đồng thuận"; trao quyền cho Hội đồng cấp cao ASEAN.

Đọc tiếp...

Tại sao ASEAN không thể thống nhất về vấn đề Biển Đông?

Tại sao ASEAN không thể thống nhất về vấn đề Biển Đông?

Thất bại của ASEAN không chỉ đơn giản là kết quả của nỗ lực của Trung Quốc nhằm chia rẽ các nước thành viên ASEAN. Nhiều yếu tố khác nhau cùng tồn tại ở 3 cấp độ – cấp nhà nước, cấp quốc tế và cấp tổ chức – cùng đóng một vai trò trong việc cản trở sự đoàn kết của ASEAN.

Đọc tiếp...

Cơ chế Giải quyết Tranh chấp của Công ước luật biển và áp dụng cho Biển Đông

Cơ chế Giải quyết Tranh chấp của Công ước luật biển và áp dụng cho Biển Đông

Bài viết đánh giá các xu hướng của tranh chấp Biển Đông và khả năng áp dụng các cơ chế giải quyết tranh chấp của Công ước luật biển. Từ đó giúp xác định các lựa chọn hành động tương lai cho các bên trong quản lý và giải quyết các tranh chấp ở Biển Đông.

Đọc tiếp...

Nguyên tắc và phương pháp phân định biển thông qua các án lệ quốc tế

Nguyên tắc và phương pháp phân định biển thông qua các án lệ quốc tế

Bài viết đánh giá tiến trình mà các Tòa án và Tòa trọng tài xử lý các vụ kiện liên quan đến phân định biển với cách tiếp cận ba bước, bao gồm (i) thiết lập đường phân định tạm thời; (ii) xem xét toàn bộ các yếu tố liên quan có ảnh hưởng; và (iii) kiểm tra kết quả. Trên cơ sở đó, bài viết thảo luận về nhiệm vụ của các Tòa án  trong việc giải quyết các tranh chấp liên quan đến phân định biển.

Đọc tiếp...

‘Vùng biển tranh chấp’: Hướng tới một khuôn khổ hợp tác chung ở Biển Đông

‘Vùng biển tranh chấp’: Hướng tới một khuôn khổ hợp tác chung ở Biển Đông

Bài viết phân loại các tranh chấp khác nhau trên Biển Đông nhằm phân biệt giữa ‘tranh chấp về các yêu sách trên biển’ và ‘các vùng biển tranh chấp’. Khái niệm thứ hai có lẽ là khái niệm phù hợp cho các đàm phán về phát triển chung trên Biển Đông. Bài viết cũng đưa ra một số câu hỏi cần được trả lời để giúp các bên tranh chấp trên Biển Đông có thể định nghĩa và nhất trí với các vùng, cụ thể là ‘vùng biển tranh chấp’, để phục vụ quá trình phát triển chung.

Đọc tiếp...

Luật biển và quản trị đại dương ở Đông Nam Á: Các bài học so sánh của Châu Âu về tính thực tế và nguyên tắc

Luật biển và quản trị đại dương ở Đông Nam Á: Các bài học so sánh của Châu Âu về tính thực tế và nguyên tắc

Với mục tiêu chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn của Châu Âu, bài viết nhấn mạnh một số xu hướng đương đại trong cách tiếp cận của EU đối với vấn đề quản lý nghề cá, bảo vệ môi trường biển, quy hoạch không gian biển, quản trị đại dương cũng như thực tiễn hợp tác của các nước thành viên EU trong việc nộp đệ trình chung cho Ủy ban Ranh giới Thềm Lục địa theo Điều 76 của UNCLOS.

Đọc tiếp...

Hợp tác biển và quản trị đại dương

Hợp tác biển và quản trị đại dương

Bài viết này chủ yếu xem xét Công ước Liên hợp quốc về luật biển (LOSC) làm cơ sở để thảo luận các ý kiến về hợp tác biển và quản lý đại dương. Bài viết chỉ ra các khu vực cụ thể có tồn tại căng thẳng và tập trung đặc biệt vào Biển Đông nói chung, và Indonesia nói riêng.

Đọc tiếp...

Đánh giá an ninh biển tại Đông Nam Á

Đánh giá an ninh biển tại Đông Nam Á

Bài viết cung cấp một cái nhìn tổng quát về an ninh biển tại Đông Nam Á và đưa ra đánh giá về các biện pháp hợp tác đã được tiến hành nhằm ngăn chặn nạn cướp có vũ trang và cướp biển, các sự cố trên biển, tìm kiếm cứu hộ, nhận thức về lĩnh vực hàng hải cũng như chia sẻ thông tin.

Đọc tiếp...

Quy chế pháp lý của các vùng biển và sự suy giảm các quyền tự do trên biển

Quy chế pháp lý của các vùng biển và sự suy giảm các quyền tự do trên biển

Trật tự mà UNCLOS 1982  tạo ra là sự cân bằng khéo léo giữa một bên là quyền của quốc gia ven biển và bên kia là quyền tự do của tất cả các quốc gia khác. Quyền tự do hàng hải tiếp tục là thành tố cơ bản của quyền tự do trên biển, tuy nhiên các quyền tự do này đang ngày càng suy giảm trong những năm gần đây.

Đọc tiếp...

Những bí ẩn về Điều 121 (3): Triển vọng tương lai?

Những bí ẩn về Điều 121 (3): Triển vọng tương lai?

Các toà án và toà trọng tài cho đến nay đã né tránh việc làm rõ thêm đoạn 3 đầy bí ẩn này. Tòa án Công lý Quốc tế cũng chỉ mới vén một phần nhỏ bức màn của điều bí ẩn này, một cách rất tình cờ, chỉ vì các bên đã thống nhất với nhau được về quy chế của thực thể trong vụ việc. Liệu đây có phải là đường hướng tương lai để các tòa án và toàn trọng tài tiếp tục xây dựng và phát triển luật trong lĩnh vực này hay không vẫn còn là vấn đề gây tranh cãi.

Đọc tiếp...

Địa chính trị hay Địa Thể Chính trị? Hiểu về sự trỗi dậy của Trung Quốc và các hành động của quốc gia này tại Biển Đông

Địa chính trị hay Địa Thể Chính trị? Hiểu về sự trỗi dậy của Trung Quốc và các hành động của quốc gia này tại Biển Đông

Để phân tích về sự trỗi dậy và hành động của Trung Quốc ở Biển Đông, bài viết đưa ra một cách tiếp cận lý thuyết khác, đó là tập trung vào chính trị bản sắc (địa thể) hay cách thức mà không gian và con người kết nối với  nhau trên khía cạnh sinh - chính trị, đồng thời tìm hiều các nguy cơ có liên quan tới sự tăng cường căng thẳng và hợp tác trong khu vực nói riêng và toàn Đông Á nói chung.

Đọc tiếp...

Ông Trump có thể xoay trục sang châu Á theo cách mà ông Obama chưa từng làm

Ông Trump có thể xoay trục sang châu Á theo cách mà ông Obama chưa từng làm

Hiện nay, không có cường quốc đơn lẻ nào, thậm chí là cả Mỹ, có thể định hình sự phát triển riêng của mình ở châu Á, trong đó có việc bảo đảm trật tự dựa trên luật pháp. Chính quyền của ông Trump sẽ phải hợp tác chặt chẽ với các nước cùng chí hướng  để xây dựng một sự cân bằng quyền lực ổn định ở châu Á.

Đọc tiếp...

Trật tự trên biển hay trên lục địa cho Đông Nam Á và Biển Đông?

Trật tự trên biển hay trên lục địa cho Đông Nam Á và Biển Đông?

Sự vượt trội của Trung Quốc tại Biển Đông, cùng với đó là hoạt động xây dựng đảo nhân tạo của Trung Quốc tại quần đảo Trường Sa, đang tạo ra thách thức đối với việc xây dựng năng lực của hải quân và các lực lượng các cường quốc khác triển khai nhằm đảm bảo một trật tự khu vực mở về kinh tế và chính trị.

Đọc tiếp...

Giữa Lối Hành xử Quyết đoán và Kiềm chế của Trung Quốc: Hiểu Thế nào Về Chính sách Biển Đông của Nước này?

Giữa Lối Hành xử Quyết đoán và Kiềm chế của Trung Quốc: Hiểu Thế nào Về Chính sách Biển Đông của Nước này?

Chính sách về Biển Đông đang thay đổi của Trung Quốc có phải là hành vi cơ hội muốn thống trị toàn khu vực nhân lúc các nước láng giềng không đủ sức kháng cự? Hay chỉ là Trung Quốc đang cố gắng bảo vệ quyền chủ quyền và lợi ích quốc gia của mình mà không làm mất ổn định khu vực?

Đọc tiếp...

Vùng Nhận dạng Phòng Không của Trung Quốc: Xây dựng An ninh bằng Cuộc chiến Pháp lý

Vùng Nhận dạng Phòng Không của Trung Quốc: Xây dựng An ninh bằng Cuộc chiến Pháp lý

Việc Trung Quốc thiết lập ADIZ là một hình thức biểu hiện khác trong bước phát triển đầy nỗ lực về an ninh khu vực ở Đông Á. Thông qua điều được gọi là cuộc chiến pháp lý, Trung Quốc đã công cụ hóa luật pháp về không phận quốc tế, luật biển và luật về sử dụng vũ lực để củng cố học thuyết an ninh toàn diện của mình cả về quân sự cũng như kinh tế.

Đọc tiếp...

Philippine và Úc có thể học được gì từ Việt Nam trong việc chung sống với Trung Quốc?

Philippine và Úc có thể học được gì từ Việt Nam trong việc chung sống với Trung Quốc?

Sự gần gữi về mặt địa lý, sức mạnh tổng thể không phải là yêu tố để Philippines lấy cớ chấp nhận thỏa hiệp với Trung Quốc. Việt Nam, một quốc gia gần về mặt địa lý, có một mối quan hệ lịch sử phức tạp với Trung Quốc nhưng vẫn kiên cường và giữ vững được độc lập chủ quyền của mình? Đâu là lý do để Philippines học hỏi?

Đọc tiếp...

Đã đến lúc ASEAN chống lại chiến thuật nguy hiểm của Trung Quốc

Đã đến lúc ASEAN chống lại chiến thuật nguy hiểm của Trung Quốc

Sự yên tĩnh của Biển Đông đang ngày càng giống với một ảo ảnh. Những người theo chủ nghĩa lạc quan cho đó là sự yên ắng trên bề mặt, nhưng ẩn sâu dưới đó là những rạn nứt ngày càng lớn trong mối quan hệ giữa ASEAN-Trung Quốc.

Đọc tiếp...

CUES và lực lượng bảo vệ bờ biển

CUES và lực lượng bảo vệ bờ biển

Không ai nói rằng lực lượng bảo vệ bờ biển không cần một loại tài liệu CUES để ngăn chặn và quản lý rủi ro của các sự cố liên quan đến tàu chấp pháp dân sự, nhưng lực lượng này có lẽ nên tập trung vào an toàn và sự hiểu biết chung trong việc chấp pháp biển.

Đọc tiếp...

Trường Sa: Địa chính trị của các tuyến đường biển bí mật

Trường Sa: Địa chính trị của các tuyến đường biển bí mật

Việc kiểm soát các tuyến đường này sẽ cho phép một cường quốc biển có thể đe doạ trực tiếp một khu vực quan trọng trên thế giới. Vì vậy, sau phán quyết của toà trọng tài thường trực La Haye, các quốc gia nên trung tính hoá các không gian biển bằng cách đảm bảo tự do hàng hải và ký một hiệp định phi hạt nhân hoá Trường Sa.

Đọc tiếp...

Đảo nhân tạo của Trung Quốc lớn (và đáng sợ hơn) những gì chúng ta tưởng

Đảo nhân tạo của Trung Quốc lớn (và đáng sợ hơn) những gì chúng ta tưởng

Các chuyên gia và giới phân tích của Mỹ phủ nhận tác động tiềm tàng của những đảo nhân tạo đối với cán cân quyền lực ở khu vực. Nhưng sự kết hợp giữa các các năng lực chống hạm và phòng không tiên tiến của Trung Quốc lại gây ra những tác động rất lớn. Washington cần phải nghiêm túc đánh giá và sẵn sàng có phương án đối phó hữu hiệu.

Đọc tiếp...

Phản ứng của Trung Quốc với Phán quyết Biển Đông sẽ dẫn họ tới các cuộc chiến không thể giành phần thắng

Phản ứng của Trung Quốc với Phán quyết Biển Đông sẽ dẫn họ tới các cuộc chiến không thể giành phần thắng

Có rất ít tín hiệu lạc quan rằng Trung Quốc sẽ đón nhận giải pháp hòa bình, đồng thời phớt lờ phán quyết bằng một số xu hướng gây bất ổn. Dù cho cách thức cuối cùng mà Trung Quốc tiến hành là gì, thì nó chắc chắn sẽ đẩy nước này vào một cuộc xung đột với Nhật Bản, Mỹ và thậm chí nhiều nhóm nước khác nữa.

Đọc tiếp...

Leo thang căng thẳng và xung đột địa chính trị ở Biển Đông

Leo thang căng thẳng và xung đột địa chính trị ở Biển Đông

Chưa bao giờ Trung Quốc coi yêu sách về “đường 9 đoạn” là một tuyên bố chủ quyền nghiêm túc, mà thực tế đây chỉ là chính sách “câu giờ” trong “chiến lược mơ hồ” được Bắc Kinh theo đuổi ngay từ đầu nhằm có đủ thời gian và không gian ngoại giao cho triển khai và tăng cường hiện diện quân sự tại những điểm quan trọng trong khu vực.

Đọc tiếp...

Về hoạt động quân sự trên Thềm lục địa

Về hoạt động quân sự trên Thềm lục địa

Bài viết này sẽ bổ sung thêm sự đúng đắn cho quyết định của Tòa bằng cách phân biệt giữa các hoạt động quân sự nước ngoài hợp pháp trên thềm lục địa của một quốc gia, và hoạt động bất hợp pháp của một quốc gia nước ngoài trên thềm lục địa có ảnh hưởng đến quyền chủ quyền và quyền tài phán của quốc gia ven biển đối với tài nguyên của quốc gia.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 6690 khách và 2 thành viên Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin