15 - 11 - 2019 | 4:43
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home NGHIÊN CỨU KHU VỰC KHÁC Mặt tích cực và tiêu cực của chủ nghĩa dân tộc ở châu Á

Mặt tích cực và tiêu cực của chủ nghĩa dân tộc ở châu Á

Email In PDF.

Những diễn biến tại Ấn Độ, Nhật Bản và Hong Kong đã đưa ra những bài học ý nghĩa cho cuộc tranh cãi gay gắt giữa những người coi chủ nghĩa dân tộc mang bản chất hiếu chiến và những người nhìn nhận chủ nghĩa dân tộc có thể mang tính nhân dân.

 

 

Trong lịch sử, chủ nghĩa dân tộc bị coi là một động lực để phát triển, bởi có nhiều người có tư tưởng dân tộc đã đứng lên chống lại các cường quốc thực dân để lập ra nhà nước của riêng họ. Những “cuộc chiến giải phóng dân tộc” này trước tiên đã sản sinh ra các nước châu Mỹ Latinh và tiếp đến là chia cắt Đế chế Áo-Hungary, dẫn đến sự thành lập của một nửa số quốc gia tại khu vực Balkan. Sau Chiến tranh Thế giới thứ hai, chúng còn lan sang những khu vực rộng lớn của châu Á và châu Phi. Và như vậy, chủ nghĩa dân tộc đã giết chết chủ nghĩa đế quốc và được các thi sĩ, giới tri thứ và các thủ lĩnh cấp tiến đề cao.

Tuy nhiên, mảng tối của chủ nghĩa dân tộc cũng nhanh chóng bị phát hiện. Một khi người dân trở nên quá đồng cảm với đất nước mình, lòng trung thành của họ có thể bị lợi dụng bởi những kẻ mị dân, những kẻ vận động những hy sinh lớn lao để có thể "lên mặt" với các nước khác. Đảng Quốc xã Đức là một bản tóm tắt rõ ràng về Chủ nghĩa Xã hội Dân tộc có thể minh họa cho quan điểm này. Tiếp đó tại Nhật Bản trong giai đoạn trước Chiến tranh Thế giới thứ hai, vị Nhật hoàng đã trở thành biểu tượng của một chủ nghĩa dân tộc hung tợn. Gần đây hơn, chủ nghĩa dân tộc bị cho là đã gây ra Brexit và sự trỗi dậy của các đáng cánh hữu tại Pháp, Italy và thậm chí cả Đức, cùng nhiều nơi khác.

Đáp trả nhận định này, một số nhà trí thức và các lãnh đạo cấp tiến đã hình dung ra một thế giới hậu chủ nghĩa dân tộc mà trong đó tất cả chúng ta đều là công dân của một thế giới, được hưởng các quyền con người, một thế giới mà ở đó người dân và hàng hóa được tự do di chuyển qua cái từng được gọi là các đường biên giới quốc gia. EU đã nỗ lực thực thi một vài trong số các ý tưởng này. Kết quả là đổ thêm dầu vào ngọn lửa dân tộc chủ nghĩa cánh hữu vốn đã đang dâng cao vì hàng loạt lý do khác nhau. Kể từ đó, xu hướng gần đây là kêu gọi chủ nghĩa dân tộc tích cực hoặc có tính nhân dân. Ý tưởng là xây dựng nó dựa trên thực tế là dù người dân chưa sẵn sàng từ bỏ những bổn phận dân tộc chủ nghĩa của họ, thì chúng ta vẫn có thể đưa lòng trung thành của mình vào trong những biểu hiện hòa bình và nhân dân. Những diễn biến gần đây tại Đông và Nam Á, đặc biệt là tại Ấn Độ, Nhật Bản và Hong Kong đã cho thấy mức độ của xu hướng này.

Ấn Độ đã cung cấp câu chuyện mang tính cảnh bảo. Chủ nghĩa dân tộc Ấn Độ đang dâng cao, và đó là một mặt tối. Thủ tướng Narendra Modi và Đảng Nhân dân Ấn Độ (BJP) ủng hộ chủ nghĩa dân tộc Hindu và nỗ lực thúc đẩy Ấn Độ thành một đất nước Hindu, vốn tương phản với nhiều ý tưởng đa nguyên và thế tục hơn mà những những nhà sáng lập Ấn Độ từng theo đuổi. Nói ngắn gọn, chủ nghĩa dân tộc của nền dân chủ lớn nhất thế giới này đang ngày càng tiêu cực.

Tại Nhật Bản, có hai hình thức chủ nghĩa dân tộc cạnh tranh nhau, song cho đến nay, bất chấp một số tuyên bố cảnh báo, chủ nghĩa dân tộc mang tính dân chủ và hòa bình mà Nhật Bản áp dụng sau Chiến tranh Thế giới thứ hai vẫn tồn tại. Một trong các vấn đề phản ảnh sự cạnh tranh này là cuộc tranh cãi về việc thay đổi Hiến pháp Nhật Bản. Thủ tướng Shinzo Abe và Đảng Dân chủ Tự do (LDP) của ông đã tìm cách thay đổi Điều 9 của Hiến pháp để trao một vai trò rõ ràng hơn cho quân đội Nhật Bản. Trong cuộc bầu cử tháng 7, Abe đã không đảm bảo được thế đa số 2/3 trong cả hai viện của Quốc hội cần thiết để thay đổi Hiến pháp. Nhật hoàng, một thời từng là biểu tượng của chủ nghĩa dân tộc “xấu”, đã trở nên “thế tục hóa”, và hiện được coi là một nhân vật thống nhất ôn hòa, và có ít quyền lực.

LDP đã nắm quyền tại Nhật Bản gần như liên tục trong suốt 65 năm qua, và điều này khiến một số người thắc mắc về hiệu quả của tiến trình dân chủ của Nhật Bản. Tuy nhiên, những chiến thắng liên tiếp của LDP là kết quả của những cuộc bầu cử tự do và công bằng. Và có một điều cần công nhận là bất chấp một số thách thức thì chủ nghĩa dân tộc mang tính nhân dân của Nhật Bản vẫn đang được duy trì.

Thú vị hơn cả là những diễn biến tại Hong Kong. Không ai gọi Hong Kong là một quốc gia, nhưng trên thực tế người dân ở đây đang hành động như thể họ có một tinh thần dân tộc rõ rệt: Họ tự coi mình là một cộng đồng tách biệt khỏi Trung Quốc, nước đang nỗ lực sáp nhập họ thành một nhà nước duy nhất. Và người dân Hong Kong đã khơi gợi tinh thần và trách nhiệm dân tộc rõ rệt trong cộng đồng của mình để đứng lên bảo vệ các quyền cá nhân và dân chủ mà họ từng được hưởng khi là thuộc địa của Anh.

Nguyên nhân chính dẫn đến làn sóng biểu tình hiện nay là một dự thảo luật cho phép Trung Quốc dẫn độ các cá nhân từ Hong Kong sang đại lục xét xử, song làn sóng này vẫn tiếp diễn dù chính phủ đã tuyên bố sẽ dỡ bỏ luật này. Hai lý do chính khiến người dân dồn dập tham gia biểu tình là “nỗi sợ bị đại lục hóa” và “sự củng cố bản sắc địa phương của Hong Kong” – có nghĩa là nuôi dưỡng chủ nghĩa dân tộc Hong Kong, song trên hết vẫn là một niềm mong mỏi lớn lao về việc bảo vệ dân chủ tại Hong Kong.

Mặc dù đến nay chỉ có một bộ phận nhỏ muốn độc lập với Trung Quốc, song có thể nhìn thấy trong dài hạn một sự Đài Loan hóa Hong Kong. Ai đó có thể phát triển cách đánh giá này bằng việc so sánh chủ nghĩa dân tộc thái quá của Triều Tiên với chủ nghĩa dân tộc nhân dân của Hàn Quốc. Tuy nhiên, có một điểm quan trọng vẫn tương đối rõ ràng: Chúng ta chưa sẵn sàng cho một cộng đồng toàn cầu hậu dân tộc chủ nghĩa, và hiện nay, chúng ta cần phải hợp tác để chủ nghĩa dân tộc mang tính nhân dân hơn là mang tính độc tài và hiếu chiến.

Tác giả Amitai Etzioni là Giáo sư về các vấn đề quốc tế tại Đại học  George Washington. Bài viết đăng trên “The Diplomat”.

Anh Thư (gt)

 


Tin cũ hơn:

Mặt tích cực và tiêu cực của chủ nghĩa dân tộc ở châu Á

Mặt tích cực và tiêu cực của chủ nghĩa dân tộc ở châu Á

Những diễn biến tại Ấn Độ, Nhật Bản và Hong Kong đã đưa ra những bài học ý nghĩa cho cuộc tranh cãi gay gắt giữa những người coi chủ nghĩa dân tộc mang bản chất hiếu chiến và những người nhìn nhận chủ nghĩa dân tộc có thể mang tính nhân dân.

Đọc tiếp...

Chính phủ mới của Úc có mang tới những thay đổi lớn?

Chính phủ mới của Úc có mang tới những thay đổi lớn?

Chính phủ mới của Úc - mà đứng đầu là tân Thủ tướng Malcom Turnbull - sẽ rất khác so với chính phủ tiền nhiệm dù họ đều cùng thuộc liên minh Tự do-Dân tộc. Tuy nhiên, việc vẫn còn các lực lượng bảo thủ trong đội ngũ đồng nghĩa với việc sẽ chưa thể có ngay những thay đổi lớn mang tính định hướng trong thời gian ngắn hạn.

Đọc tiếp...

Năm 2014: Chính sách đối ngoại của Ấn Độ được nâng lên tầm cao mới

Năm 2014: Chính sách đối ngoại của Ấn Độ được nâng lên tầm cao mới

Điều quan trọng là Ấn Độ dưới sự lãnh đạo của Thủ tướng Modi đã đột ngột nổi lên trong nhận thức chiến lược toàn cầu.

Đọc tiếp...

Ấn Độ là “chiếc ô an ninh” cho khu vực Ấn Độ Dương?

Ấn Độ là “chiếc ô an ninh” cho khu vực Ấn Độ Dương?

Với việc hạ thủy tàu sân bay tự chế tạo đầu tiên mới đây, Ấn Độ thông báo họ đã gia nhập Câu lạc bộ gồm rất ít nước có khả năng này.

Đọc tiếp...

Chính sách "Kết nối Trung Á" của Ấn Độ - Tìm kiếm những gì đã mất

Chính sách

Để cạnh tranh ảnh hưởng ở Trung Á với các cường quốc như Mỹ, Nga, Trung Quốc và Liên minh châu Âu, chính phủ Ấn Độ bắt đầu đẩy mạnh chính sách "Kết nối Trung Á" bằng tất cả các biện pháp có thể. 

Đọc tiếp...

Chính sách đối ngoại của Australia trước một Trung Quốc đang trỗi dậy

Chính sách đối ngoại của Australia trước một Trung Quốc đang trỗi dậy

Úc đang thực hiện chính sách “ngăn chặn-can dự” đối với Trung Quốc. Một mặt Úc thắt chặt các mối quan hệ quân sự với Mỹ, mặt khác tìm cách mở rộng và tối đa hóa lợi ích kinh tế trong quan hệ với Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Thế tiến thoái lưỡng nan trong chính sách đối ngoại của Ấn Độ

Thế tiến thoái lưỡng nan trong chính sách đối ngoại của Ấn Độ

Kể từ khi thông qua chính sách mới đối với Mỹ dẫn đến việc thiết lập mối quan hệ quốc phòng đặc biệt, Ấn Độ phải giải quyết một vấn đề quan trọng là làm thế nào để đồng thời phát triển mối quan hệ với Trung Quốc và Nga.

Đọc tiếp...

Quan hệ Mỹ - Trung trong chính sách đối ngoại của Ấn Độ

Quan hệ Mỹ - Trung trong chính sách đối ngoại của Ấn Độ

Quan điểm của Ấn Độ về cặp quan hệ Mỹ-Trung: Ấn Độ lo ngại khi Trung Quốc và Mỹ “xích” lại gần nhau quá và Ấn Độ cũng tỏ ra lo lắng khi Oasinhtơn và Bắc Kinh “xung đột” với nhau. 

Đọc tiếp...

Mỹ mở rộng quân sự tại châu Phi để nhằm vào Trung Quốc

Mỹ mở rộng quân sự tại châu Phi để nhằm vào Trung Quốc

Theo mạng tin Global Research, trong những năm gần đây, người ta đã chứng kiến sự thay đổi mạnh mẽ vai trò của châu Phi, không phải như một khu vực quan trọng toàn cầu mới, mà là một "đấu trường quan trọng" của "cuộc chơi lớn" mới. Và quốc gia đang thực sự khiến thế giới thay đổi thái độ với châu Phi chính là Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Chính quyền Putin chuẩn bị triển khai chiến lược hướng Đông

Chính quyền Putin chuẩn bị triển khai chiến lược hướng Đông

Trung Quốc vừa là thời cơ đồng thời cũng là thách thức đối với Nga. Trên cương vị tổng thống, ông Putin sẽ giải quyết và tận dụng vấn đề này như thế nào để vực dậy một nước Nga hùng mạnh, khôi phục vị thế cường quốc thế giới như trước đây.

Đọc tiếp...

Những thách thức chiến lược của Ấn Độ

Những thách thức chiến lược của Ấn Độ

Các thách thức đối với Ấn Độ chủ yếu liên quan tới chính sách quốc phòng, chiến lược hạt nhân, và quản lý. Ấn Độ là nước có lực lượng quân sự lớn thứ tư thế giới, trải qua 5 cuộc chiến tranh với các nước láng giềng hiện đã được vũ trang bằng vũ khí hạt nhân và có tranh chấp chủ quyền với Ấn Độ. Đọc tiếp...

Ấn Độ Dương sẽ còn là sân sau của Ấn Độ bao lâu nữa?

Ấn Độ Dương sẽ còn là sân sau của Ấn Độ bao lâu nữa?

Trong bài viết đăng trên tờ “The Asian Age”, nhà phân tích chiến lược Ấn Độ Kumar Singh, cựu Phó Đô đốc, Tư lệnh hạm đội miền Đông Hải quân Ấn Độ bày tỏ lo ngại Ấn Độ Dương sẽ lọt vào vòng kiểm soát của Trung Quốc, đồng thời cho rằng Ấn Độ cần phải nhanh chóng hành động để tránh nguy cơ này. Đọc tiếp...

Ấn Độ cần thúc đẩy mối quan hệ đối tác chiến lược với Việt Nam trong thế kỷ 21

Ấn Độ cần thúc đẩy mối quan hệ đối tác chiến lược với Việt Nam trong thế kỷ 21

Đề cập tới mối quan hệ Ấn Độ-Việt Nam trong 40 năm qua và những năm sắp tới trong thế kỷ 21, "Tạp chí Âu-Á" nhận định, sau kỷ nguyên Chiến tranh Lạnh, quan hệ Ấn Độ-Việt Nam đã đạt được những bước tiến quan trọng.

Đọc tiếp...

Ấn Độ: hạn chế của hiện đại hóa không quân

Ấn Độ: hạn chế của hiện đại hóa không quân

Mạng phân tích thông tin tình báo chiến lược Stratfor (Mỹ) cho rằng dù Lực lượng không quân Ấn Độ (IAF) đang thực hiện nhiều bước đi để nâng cấp và cải thiện khả năng của mình, nhưng nếu các vấn đề cơ bản không được giải quyết thì IAF sẽ tiếp tục phải đối mặt với những hạn chế lớn. Limits in the Modernization of India's Air Force

Đọc tiếp...

Những thách thức đối với chính sách đối ngoại của Ấn Độ trong năm 2012

Những thách thức đối với chính sách đối ngoại của Ấn Độ trong năm 2012

Chưa bao giờ sự tương phản của môi trường trong nước đối với sự phát triển của dân tộc và trạng thái quan hệ láng giềng của Ấn Độ lại sắc nét như hiện nay. Các ưu tiên trong chính sách đốí ngoại của Ấn Độ vẫn là làm thế nào để liên kết các mục tiêu chính sách đối ngoại với các ưu tiên an ninh và phát triển cơ bản của đất nước.

Đọc tiếp...

Ấn Độ có cơ hội chi phối trật tự đang thay đổi tại Đông Á

Ấn Độ có cơ hội chi phối trật tự đang thay đổi tại Đông Á

Trong bài “Tournament of shadows” đăng trên The Indian Express, C. Raja Mohan, nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Nghiên cứu Chính sách tại Delhi, cho rằng khác với quá khứ, Ấn Độ giờ không cần phải là một khán giả thầm lặng trước những thay đổi về cán cân quyền lực quanh mình. Ấn Độ hiện đang ở vị trí có thể chi phối phương hướng và định hình về nội dung của sự thay đổi cấu trúc tại Châu Á, đồng thời nâng cao vị thế của chính mình như một cường quốc. Đọc tiếp...

Ấn Độ: cường quốc mới đối trọng Trung Quốc ở Châu Á

Ấn Độ: cường quốc mới đối trọng Trung Quốc ở Châu Á

Trong bài viết nhan đề "Ấn Độ: Trỗi dậy hay hồi sinh ?" trên tạp chí "Địa chính trị", Ông Jean-Luc Racine, Giám đốc nghiên cứu thuộc Trung tâm nghiên cứu Ấn Độ và Nam Á, phân tích điểm mạnh yếu, hạn chế cũng như lợi thế của Ấn Độ, và nhận định rằng Ấn Độ là nước có khả năng trở thành cường quốc mới và một đối trọng với Trung Quốc ở châu Á Đọc tiếp...

Ấn Độ - Trung Quốc: Những xung đột và đồng nhất

Ấn Độ - Trung Quốc: Những xung đột và đồng nhất

Gắn bó với nhau trong các cuộc gặp gỡ quốc tế nhưng Ấn độ và Trung Quốc lại có những giọng điệu hiếu chiến với nhau khi họ phải đối đầu. Theo Le Monde diplomatique số ra tháng 5/2011 “Điều mang tính cơ cấu là khả năng của Ấn Độ và Trung Quốc trong việc tách mối quan hệ song phương hình răng cưa và sự phối hợp của họ chống lại phương Tây trong các cơ chế đa phương”.

Đọc tiếp...

Chiến lược hóa vùng Ấn Độ Dương và cạnh tranh Trung-Ấn

Chiến lược hóa vùng Ấn Độ Dương và cạnh tranh Trung-Ấn

Ngày nay, những mối đe dọa an ninh chủ yếu đối với lợi ích của Ấn Độ ở khu vực Ấn Độ Dương xuất phát từ 3 yếu tố: sự xói mòn ảnh hưởng chính trị của Ấn Độ; gia tăng hiện diện của Trung Quốc; và các hoạt động chưa được kiểm soát của cướp biển Somali. Đó là nội dung bài viết “Strategising on Indian Ocean” của Thượng nghị sĩ, Tổng biên tập tờ Pioneer, Chandan Mitra trong một hội nghị chuyên đề tại Trường ĐH Sydney, đăng trên tờ Pioneer, 21/4. Đọc tiếp...

Giai đoạn chỉ nhìn "Hướng Đông” của Ấn Độ đã qua

Giai đoạn chỉ nhìn

Theo ông Shyam Saran, Cựu Bí thư đối ngoại, nhà nghiên cứu kỳ cựu của Trung tâm nghiên cứu chính sách Ấn Độ, các nước khu vực châu Á đang nghiên cứu rất kỹ các chi tiết và tuyên bố của Tổng thống Mỹ Barack Obama trong chuyến thăm của ông tới Ấn Độ mới đây. Ông Obama đã thúc giục Ấn Độ hành động vượt ra ngoài khuôn khổ “Chính sách hướng Đông” để can dự tích cực hơn với khu vực này. Trong bối cảnh Mỹ đang điều chỉnh chiến lược và thực sự “quay trở lại châu Á”, thì đây sẽ là một cơ hội không thể bỏ qua đối với Ấn Độ nhằm khẳng định vị thế cường quốc khu vực của mình. Về vấn đề này, ông Shyam Saran đã đăng bài Time for just looking East over  trên tờ Business Standard ngày 17/11. Đọc tiếp...

More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 5204 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin