25 - 9 - 2018 | 22:45
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home NGHIÊN CỨU ĐÔNG NAM Á Campuchia và Hội nghị Cấp cao Đông Á: Động lực nào cho một hội nghị thành công?

Campuchia và Hội nghị Cấp cao Đông Á: Động lực nào cho một hội nghị thành công?

Email In PDF.

Hội nghị Cấp cao Đông Á (EAS) sẽ mang đến cho Campuchia cơ hội để khôi phục lại uy tín sau sự kiện đáng tiếc tại Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN (AMM) hồi tháng 7. Động lực cho điều này chính là hình ảnh của Campuchia, là lợi ích của ASEAN cũng như tất cả các bên liên quan.

 

Campuchia sẽ hoàn thành nghĩa vụ quan trọng cuối cùng trong vai trò chủ tịch ASEAN khi là nước chủ nhà tổ chức Hội nghị Cấp cao ASEAN hàng năm và Hội nghị Cấp cao Đông Á (EAS) lần thứ 7 vào ngày 18-20/11 tới. Hội nghị Cấp cao Đông Á (EAS) sẽ mang đến cho Campuchia cơ hội để khôi phục lại uy tín sau sự kiện đáng tiếc tại Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN (AMM) hồi tháng 7. Tại AMM-45 vừa qua, Campuchia đã lợi dụng đặc quyền của mình trong vai trò là Chủ tịch ASEAN để loại bỏ bất kỳ sự đề cập nào đến tình hình tranh chấp trên Biển Đông trong bản thông cáo chung ở cuối phiên họp, khiến cho tổ chức này lần đầu tiên trong lịch sử hình thành không thể đưa ra văn kiện cuối của cuộc họp.

Thất bại này đã làm dấy lên sự nghi ngờ về khả năng phát triển và đương đầu với những thách thức lớn của ASEAN. Nó đã tạo ra nhiều cáo buộc về việc Campuchia đặt mối quan hệ thân thiết giữa họ và Trung Quốc lên trên lợi ích của các nước thành viên ASEAN. Tất cả những thiệt hại gây ra trong tháng 7 sẽ không thể sửa chữa được chỉ trong 3 ngày họp của tháng 11. Nhưng nếu EAS diễn ra tốt hơn so với AMM-45, hình ảnh của Campuchia sẽ có cơ hội được cải thiện và những tiếng nói nghi ngờ về sự phát triển của ASEAN sẽ phải dịu xuống. Một EAS thành công và rộng hơn là một kết cấu khu vực vững chắc hơn tại Châu Á – Thái Bình Dương là lợi ích của mọi thành viên tham gia, bao gồm cả Hoa Kỳ. Mấu chốt là phải hỗ trợ Campuchia trở thành một vị chủ tịch thực sự hiệu quả.

EAS chỉ mới được hình thành từ năm 2005, nhưng các thành viên và sứ mệnh của nó đã đóng vai trò rất quan trọng đối với cấu trúc khu vực. So với các tổ chức Châu Á – Thái Bình Dương khác, EAS là tổ chức tập hợp thành viên hiệu quả nhất, bao gồm toàn bộ 10 thành viên ASEAN cộng thêm Úc, New Zealand, Ấn Độ, Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Nga và Hoa Kỳ. Nó không chia cắt ASEAN như APEC, nó cũng không loại trừ các cường quốc quan trọng như đối với ASEAN+3, hay chứa quá nhiều thành viên dẫn đến không hiệu quả như Diễn đàn Khu vực ASEAN.

Lãnh đạo tại Hội nghị Cấp cao Đông Á năm nay có thể sẽ tìm được tiếng nói chung trong vấn đề phát triển xanh, thông qua Tuyên bố về các loại thuốc chống sốt rét, và tìm các biện pháp khác nhau để thúc đẩy kết nối ASEAN. Campuchia mong muốn sử dụng chức chủ tịch của mình để đạt được những điều này và một số mục tiêu tương đối dễ khác. Tuy nhiên, một nhiệm kỳ chủ tịch sẽ không chỉ được đánh giá dựa trên việc đạt được những thành quả đáng biểu dương trong những vấn đề không gây tranh cãi. Trái lại, nó được đánh giá dựa trên việc nước chủ tịch đó có khả năng và sẵn sàng điều phối một cuộc thảo luận trung thực, công bằng và hiệu quả đối với những vấn đề gai góc gây chia rẽ các thành viên hay không.

Chương trình nghị sự tại EAS 2012 sẽ bao gồm một số vấn đề như vậy. Nổi bật nhất trong số đó sẽ là vấn đề an ninh biển và những tranh chấp đang diễn ra tại Biển Đông và Biển Hoa Đông. Một số thành viên có thể muốn tránh chủ đề này, chủ đề vốn đã gây tranh cãi tại gần như tất cả các hội nghị do ASEAN chủ trì trong 3 năm qua. Nhưng Việt Nam, Philippin và Nhật Bản gần như chắc chắn sẽ nêu vấn đề này, và các thành viên khác, bao gồm Hoa Kỳ, sẽ không im lặng một khi vấn đề này đã được đưa ra.

Hội nghị cũng sẽ có nhiều cuộc họp bên lề liên quan đến hai tầm nhìn khác nhau về hội nhập kinh tế khu vực - Hiệp ước Đối tác Kinh tế Toàn diện được Trung Quốc ưa chuộng và Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương được Hoa Kỳ dẫn dắt. Ngay cả khi đạt được tiến bộ đáng kể trong những vấn đề then chốt này là rất khó khăn, nếu thúc đẩy một cuộc đối thoại thẳng thắn và thực chất thì Campuchia sẽ thể hiện được vai trò của một vị chủ tịch có trách nhiệm như lời đã hứa đầu năm nay.

Chỉ có sự lãnh đạo mạnh mẽ của Campuchia cùng với phản ứng linh hoạt, hiệu quả trước sự thiếu đồng thuận trong các vấn đề then chốt mới giúp loại bỏ được những nghi ngờ về tính đoàn kết và thống nhất của ASEAN. Nó sẽ góp phần củng cố vị trí trung tâm của ASEAN trong các cấu trúc chính trị, an ninh và kinh tế của khu vực. Campuchia giữ chức chủ tịch tại một thời điểm quan trọng trong quá trình phát triển của ASEAN và do đó đã phải gánh vác một nhiệm vụ khó khăn, tuy nhiên đó cũng chính là cơ hội nếu nước này lèo lái thành công qua các vấn đề gai góc trước mắt.

Campuchia nên tận dụng những thành quả có thể đạt được của EAS để giảm thiểu thiệt hại từ những vấn đề gây tranh cãi. Vai trò quan trọng nhất của chủ tịch là đặc quyền xây dựng chương trình nghị sự tại hội nghị. Campuchia không thể ngăn các nước đưa vấn đề Biển Đông ra thảo luận, nhưng nước này có thể chủ động sắp xếp buổi thảo luận sao cho có hiệu quả. Sắp xếp thảo luận vấn đề Biển Đông xuống cuối chương trình sau khi đã đạt được một số mục tiêu dễ dàng, giúp tạo ra bầu không khí tin tưởng và hiểu biết lẫn nhau giữa các thành viên, hay xen kẽ giữa các chủ đề khác để giảm bớt không khí căng thảng là hoàn toàn phụ thuộc vào Campuchia. Tuy nhiên Campuchia không thể lặp lại hành vi của mình như tại AMM-45 khi tìm cách loại bỏ các vấn đề nhạy cảm ra khỏi chương trình nghị sự và tỏ thái độ tức giận khi các nước khác từ chối tham gia. Vai trò của chủ tịch là hướng dẫn, chứ không phải  ngăn cản hay phản đối việc thảo luận.

Campuchia giữ vai trò chủ tịch ASEAN sau những thành công rực rỡ của Việt Nam (2010) và Indonesia (2011). Với hai nước này, một năm thành công trên cương vị chủ tịch ASEAN đã tạo dấu ấn cho chính sách đối ngoại của họ và nâng tầm vị thế của họ trên trường khu vực và quốc tế. Thành công này đã đẩy các giá trị của ASEAN tiến thêm một bước xa hơn và đến gần hơn với vai trò trung tâm của khu vực; tuy nhiên mặt trái của thành công này là nó đẩy những mong đợi lên quá cao so với so với khả năng đáp ứng của các thành viên tiếp theo. Brunei sẽ làm chủ tịch ASEAN trong năm 2013, tiếp theo là Myanmar (2014) và Lào (2015).

Hành động của Campuchia tại AMM-45 đã củng cố thêm cho những nhận định rằng sự yếu kém và chia rẽ là kết quả tất yếu khi các nước nhỏ và kém phát triển hơn của ASEAN giữ vai trò chủ tịch. Điều này dĩ nhiên là không thể không tránh được - Campuchia vẫn có thể chủ trì thành công Hội nghị Cấp Cao ASEAN và Hội nghị Cấp cao Đông Á. Điều quan trọng là Campuchia phải tạo ra được một tiền lệ để các nước chủ tịch tiếp theo có thể thảo luận các vấn đề gây tranh cãi nhưng vẫn quản lý được căng thẳng giữa các nước lớn trong khu vực.

Điều này đặc biệt đúng, nhất là trong cách Campuchia xử lý quan hệ với Trung Quốc. Campuchia, cũng như Lào và Myanmar, đều phụ thuộc rất lớn vào đầu tư và viện trợ từ Trung Quốc. Và cũng như hai nước kia, nước này không có một quan hệ chiến lược sâu rộng với Hoa Kỳ để cân bằng với sự phụ thuộc vào Bắc Kinh. Kết quả là Campuchia phải chịu sức ép từ Trung Quốc nhiều hơn so với hầu hết các nước ASEAN khác. Một ví dụ điển hình đã xảy ra tại AMM-45 khi Trung Quốc lợi dụng quan hệ với Campuchia để phá vỡ sự đoàn kết ASEAN và bảo vệ các quyền lợi của mình. Nếu lặp lại sự việc như thế tại các hội nghị thượng đỉnh sắp tới thì sẽ vô cùng tồi tệ; nó càng củng cố cho lập luận ở Bắc Kinh rằng một ASEAN chia rẽ sẽ có lợi hơn cho Trung Quốc, đồng thời gửi đi thông điệp đến các thành viên dễ bị chi phối khác của ASEAN rằng hy sinh sự đoàn kết của tổ chức này để đi theo Trung Quốc là hoàn toàn có thể chấp nhận được.

Thay vì hành xử theo hướng đó, Campuchia cần phải khẳng định với Trung Quốc, bằng lời nói và hành động, rằng nước này không thể thao túng vị trí chủ tịch ASEAN chỉ để phục vụ các lợi ích của Trung Quốc. Đây sẽ là thông điệp không dễ dàng gì, nhất là khi EAS diễn ra trong thời điểm chuyển giao quyền lực rất nhạy cảm của Trung Quốc. Bất chấp sự phản đối từ Trung Quốc, Campuchia sẽ phải để cho các nước láng giềng thảo luận những vấn đề tranh cãi quan trọng đối với họ một cách trung thực và công khai. Tuy nhiên nước này cũng phải dẫn buổi thảo luận để bảo đảm không chọc giận Trung Quốc một cách không cần thiết. Việc đặt các vấn đề khó như vấn đề Biển Đông trong chương trình nghị sự ngay từ đầu là tối quan trọng, bởi vấn đề đó chắc chắn sẽ được nêu lên; hơn nữa đưa Trung Quốc vào thế bị động cũng không có lợi cho bất kỳ thành viên nào.

Đảm bảo tất cả các thành viên đều có tiếng nói trong việc hình thành nên bản thông cáo chung sau cuộc họp – và dĩ nhiên bắt buộc phải có – cũng là một việc quan trọng. Quan trọng không kém là đưa ra thông điệp rõ ràng ngay từ đầu rằng bất kỳ nỗ lực nào nhằm đơn phương cản trở việc thông qua các tuyên bố và thảo luận tại hội nghị là khống thể chấp nhận được. Nếu thành công, sự chủ trì mạnh mẽ của Campuchia sẽ là một bước đi quan trọng đầu tiên trong quá trình thuyết phục Trung Quốc tham gia các cấu trúc khu vực như EAS, và tham gia một cách minh bạch thay vì lợi dụng các mối quan hệ song phương để làm suy yếu đoàn kết ASEAN.

Hoa Kỳ và các đối tác của mình có thể đóng một vai trò hỗ trợ trong tiến trình này. Hoa Kỳ phải tỏ rõ lập trường đối với các vấn đề tranh chấp, đặc biệt là tầm quan trọng của luật pháp quốc tế và việc giải quyết hoà bình các tranh chấp trên biển, nhưng không nên tìm cách cô lập Trung Quốc tại các hội nghị thượng đỉnh. Chẳng hạn, Hoa Kỳ phải khẳng định lại tính trung lập của mình trong các tranh chấp tại Biển Đông và Biển Hoa Đông.

Hoa Kỳ cũng cần tiếp tục khẳng định giá trị của Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương nhưng không chống đối Hiệp ước Đối tác Kinh tế Toàn diện. Làm như vậy chả có tác dụng gì mà chỉ càng gây ra tâm lý cạnh tranh “một mất một còn”. Mục đích chung của Mỹ và các thành viên EAS khác là nêu lên quan điểm của mình một cách trung thực và cởi mở, ủng hộ vai trò chủ tịch của Campuchia và không đẩy nước này đến chỗ phải chọn giữa Trung Quốc và các thành viên khác.

Thành công của Campuchia trong tháng 11 có thể có ảnh hưởng lớn đến hiệu quả của ASEAN trong những năm sắp tới. Nếu các hội nghị thượng đỉnh có thể đối mặt với những vấn đề khó khăn một cách thẳng thắn và có những bước tiến lớn để đạt tới các mục tiêu khu vực thì thất bại tại AMM sẽ chỉ là rất nhỏ. Campuchia sẽ giúp khôi phục niềm tin vào tính hiệu quả và vai trò trung tâm của ASEAN đối với cấu trúc khu vực.

Điều này rất quan trọng bởi nó có thể tạo tiền đề cho Brunei, Myanmar và Lào đảm nhiệm thành công chức chủ tịch ASEAN trong những năm sắp tới. Những năm sắp tới sẽ là bước ngoặt đối với ASEAN trong quá trình tìm kiếm vai trò trung tâm trong khu vực. Đây là cơ hội tốt nhất để một cơ chế đa phương thúc đẩy hoà bình, ổn định và tiếp tục phát triển kinh tế trong khu vực. Tất cả các thành viên của EAS, nhất là Trung Quốc và Mỹ, đều nên hoan nghênh mục tiêu này và ủng hộ Campuchia nỗ lực đưa nó đến gần hơn với hiện thực.

Gregory Poling là nghiên cứu viên cộng tác của Chủ tịch Chương trình Nghiên cứu Đông Nam Á thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế tại Washington DC. Alexandra Sandra là nhà nghiên cứu của Chủ tịch Chương trình Nghiên cứu Đông Nam Á. Bài viết này lần đầu tiên được đăng trên CSIS.

Tuấn Việt (dịch)

Minh Ngọc (hiệu đính)

 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Đông Nam Á hiện đại hóa quân đội là do Trung Quốc?

Đông Nam Á hiện đại hóa quân đội là do Trung Quốc?

Đông Nam Á là một trong những khu vực có chi tiêu cho vũ khí cao nhất trên toàn cầu trong thập kỷ qua. Tại sao các quốc gia Đông Nam Á lại vũ trang cho mình rầm rộ đến vậy?  Trung Quốc có phải là nhân tố chính cho xu hướng này?

Đọc tiếp...

Triển vọng Đông Nam Á năm 2018

Triển vọng Đông Nam Á năm 2018

Các vấn đề: ảnh hưởng từ quan hệ Mỹ-Trung; bầu cử tại Malaysia, Indonesia, Thái Lan; tiến trình chuyển tiếp chính trị ở Myanmar và Thái Lan; khả năng thiết quân luật trên khắp cả nước ở Philippines sẽ là những xu hướng cần quan tâm trong năm 2018 của Đông Nam Á.

Đọc tiếp...

Bài toán cải cách hiến pháp của Philippines

Bài toán cải cách hiến pháp của Philippines

Tháng 12/2016, Tổng thống Duterte đã ban hành Sắc lệnh Hành pháp số 10 để thành lập Ủy ban Cố vấn về cải cách hiến pháp tuy nhiên, ủy ban này vẫn chỉ là một kế hoạch trên giấy tờ và ông Duterte cho đến nay vẫn chưa công bố các thành viên chính thức.

Đọc tiếp...

Đánh giá của Đông Nam Á về chiến thắng của Donald Trump

Đánh giá của Đông Nam Á về chiến thắng của Donald Trump

Thành công của Trump trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ đang làm Đông Nam Á bối rối bởi vì hầu như không biết được gì về quan điểm của ông về châu Á. Các quốc gia khu vực đang theo dõi sát sao vị tổng thống mới của Mỹ khi khu vực này chuẩn bị tinh thần cho những gì nhiều người lo sợ là một sự rút lui khỏi chiến lược tái cân bằng của Obama.

Đọc tiếp...

Đông Nam Á: gia tăng "mất lòng tin chiến lược"

Đông Nam Á: gia tăng

Nhìn một cách tổng thể, trong nội bộ ASEAN đang ngày càng có “tình trạng gia tăng sự mất lòng tin chiến lược.” Các cuộc tranh chấp lãnh thổ và biên giới giữa các quốc gia láng giềng hiện đang làm phức tạp thêm các mối quan hệ song phương. Thêm vào đó là sự cạnh tranh quyết liệt của các cường quốc vào khu vực Đông Nam Á sẽ tiếp tục theo xu hướng tăng cường mạnh mẽ.

Đọc tiếp...

Châu Á đang phải đối phó với mối nguy cơ rõ ràng và hiện hữu

Châu Á đang phải đối phó với mối nguy cơ rõ ràng và hiện hữu

Cạnh tranh Mỹ - Trung đang có những ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống chính trị thế giới, trong đó Đông Nam Á không phải là ngoại lệ. Sự trung dung, cân bằng ngoại giao, chính trị là bước đi bảo đảm cho nền hòa bình, ổn định khu vực.

Đọc tiếp...

Campuchia và Hội nghị Cấp cao Đông Á: Động lực nào cho một hội nghị thành công?

Campuchia và Hội nghị Cấp cao Đông Á: Động lực nào cho một hội nghị thành công?

Hội nghị Cấp cao Đông Á (EAS) sẽ mang đến cho Campuchia cơ hội để khôi phục lại uy tín sau sự kiện đáng tiếc tại Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN (AMM) hồi tháng 7. Động lực cho điều này chính là hình ảnh của Campuchia, là lợi ích của ASEAN cũng như tất cả các bên liên quan.

Đọc tiếp...

Lào hoãn dự án Xayaburi là bằng chứng về cam kết hợp tác khu vực

Lào hoãn dự án Xayaburi là bằng chứng về cam kết hợp tác khu vực

Lào - quốc gia đang muốn vươn lên làm trung tâm điện lực của khu vực - đã phải đồng ý hoãn lại dự án thủy điện đầy tranh cãi Xayaburi sau khi không thuyết phục được các quốc gia Đông Nam Á láng giềng trong cuộc họp của Ủy hội sông Mê Công (MRC) tại tỉnh Siem Reap, Campuchia, ngày 8/12. Mekong countries delay Laos dam decision Đọc tiếp...

Sự thực về mối đe dọa khủng bố đường biển ở Đông Nam Á

Sự thực về mối đe dọa khủng bố đường biển ở Đông Nam Á

Trong những năm gần đây, Đông Nam Á là một vùng đặc biệt đáng được lưu ý về hoạt động khủng bố trên đất liền. Nhưngnhà nghiên cứu Alexandre Besson, Viện quan hệ quốc tế và chiến lược của Pháp (IRIS), cho rằng hiện nay cũng cần coi trọng khía cạnh tiềm tàng của mối đe dọa này trên biển. Trích lược bài viết Questions maritimes en Asie du sud-est: Réalités de la menace terroriste phần nào làm sáng tỏ thực trạng mối đe dọa khủng bố ở vùng biển này. Đọc tiếp...

Mục tiêu chiến lược của Trung Quốc tại Campuchia

Mục tiêu chiến lược của Trung Quốc tại Campuchia

Chuyến thăm Campuchia 5 ngày của Ủy viên thường vụ Bộ Chính trị đảng Cộng sản Trung Quốc Chu Vĩnh Khang mở đường cho việc ký kết 29 thỏa thuận chiến lược tiếp tục khuấy lên những quan ngại về tầm ảnh hưởng ngày một mạnh mẽ của Trung Quốc tại Campuchia.

Đọc tiếp...

Xung quanh Hội nghị ADMM +

Xung quanh Hội nghị ADMM +

Về Hội nghị BT/QP ASEAN mở rộng, các trang báo Vientiane Times, KPL của Lào, Jakarta Post của Indonesia có đăng bài bình luận và đánh giá mức độ thành công của hội nghị, những thách thức mà ASEAN gặp phải trong bối cảnh hiện nay. Dưới đây là một số nội dung chính. Đọc tiếp...

Simon Roughneen, Mỹ can dự vào vấn đề chính trị sông Mê Công

Simon Roughneen, Mỹ can dự vào vấn đề chính trị sông Mê Công

Việc Trung Quốc xây dựng các con đập trên thượng nguồn dòng sông Mê Công đã làm cho các quốc gia ở vùng hạ lưu tức giận và điều này đã tạo cho Mỹ một "chiến trường" chiến lược khác để cân bằng ảnh hưởng ngày càng gia tăng của Bắc Kinh ở khu vực Đông Nam Á. Đọc tiếp...

Phạm Quốc Trụ, BIỂU TÌNH SẮC MÀU VÀ CUỘC KHỦNG HOẢNG CHÍNH TRỊ TẠI THÁI LAN

Phạm Quốc Trụ, BIỂU TÌNH SẮC MÀU VÀ CUỘC KHỦNG HOẢNG CHÍNH TRỊ TẠI THÁI LAN

 Trong vòng 5 năm qua, hết áo vàng lại đến áo đỏ biểu tình làm thay đổi bốn lần chính phủ ở Thái Lan. Cái vòng luẩn quẩn của cuộc đấu tranh quyền lực giữa các phe phái vẫn tiếp diễn. Suy cho cùng, căn nguyên sâu xa của tình hình trên là xung đột lợi ích khó dung hoà giữa các lực lượng trên chính trường nước này. Điểm đáng lưu ý mà nhiều nhà phân tích đã chỉ ra là sức mạnh của “bàn tay vô hình” đằng sau nhà Vua  và những khiếm khuyết của bản Hiến pháp Thái Lan hiện nay làm phức tạp thêm tình hình, khiến cho khủng hoảng khó có thể được giải quyết tốt đẹp

 

Đọc tiếp...

Lê Thanh Bình, PHÂN TÍCH SỰ PHÂN QUYỀN TRONG CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH Ở PHI-LIP-PIN: MỘT SỐ BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM

"...Sau những chuyến nghiên cứu, khảo sát ngắn hạn về Hành chính công tại Đại học Diliman (thuộc Đại học Quốc gia Phi-lip-pin - National University of Philippine) trong năm 1996, năm 2001, và đúc kết qua các tài liệu, sách báo, sản phẩm khác của truyền thông mới đây về Phi-lip-pin, tác giả xin nêu một số kết quả nghiên cứu bước đầu về chủ đề này. Tóm lược những nét lớn cải cách hành chính của Phi-lip-pin từ khi giành được độc lập đến nay..."
Đọc tiếp...

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 6682 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin