20 - 6 - 2019 | 13:54
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home NGHIÊN CỨU ĐÔNG BẮC Á Một đế chế Trung Quốc mới: Thách thức đối với liên minh Mỹ-Nhật

Một đế chế Trung Quốc mới: Thách thức đối với liên minh Mỹ-Nhật

Email In PDF.

Sự hung hãn trong tranh chấp lãnh thổ, coi thường hệ thống luật lệ quốc tế hiện hành, mở rộng và xây dựng căn cứ quân sự ra bên ngoài, sục sạo tìm kiếm tài nguyên khắp nơi…là những gì mà Masako Ikegami, giáo sư Khoa học chính trị Đại học Stockholm miêu tả Trung Quốc. Tác giả cho rằng, dấu hiệu này tương đồng với những gì mà Nhật Bản đã làm để châm ngòi cho Thế chiến thứ 2. Bài viết đăng trên Bản tin số 122 của East – West Center với nhan đề “New Imperial China : A Challenge for the US-Japan Alliance”.

 

 

Sự trỗi dậy của Trung quốc đặt ra nhiều câu hỏi . Trong đó câu hỏi quan trọng nhất là liệu một nước trung quốc hùng mạnh sẽ trở thành một thành viện có trách nhiệm trong cộng đồng quốc, tế tuân thủ các luật lệ và tiêu chuẩn hành vi đã được công nhận trong hệ thống toàn cầu hiện hành? Nói cách khác liệu Trung quốc sẽ thách thức các tiêu chuẩn toàn cầu và sẽ cố áp đặt luật lệ và tiêu chuẩn hành vi của mình, và do đó thách thức trật tự thế giới do Mỹ lập ra? Trung quốc hiện tích cực làm giảm sự cảnh giác của thế giới đối với sự trỗi dậy của mình bằng cách đưa ra những lời lẽ hào nhoáng về “Trỗi dậy hòa bình” và "phát triển hoà bình” với điểm nhấn là Trung quốc đã học đựợc bài học lịch sử từ việc nước Đức quốc xã và Nhật trực tiếp thách thức bá quyền Anh - Mỹ. điều châm ngòi cho thế chiến thứ Hai và đưa đến kết cục thảm bại cho cả hai nước này Vì thế trung quốc sẽ tích cực gây ảnh hưởng trên toàn cầu nhưng không đối đầu với Mỹ. Tuy nhiên. kể từ năm 2003, sau khi củng cố quyền lực, Hồ Cẩm Đào đã triển khai thành công một chính sách đối ngoại chủ động nhằm đảm bảo chỗ đứng của Trung quốc trên thế giới tại những nước có tài nguyên và vị trí địa chiến lược quan trọng, từ châu Phi đến Trung Á tới Nam Mỹ. Ý đồ của Trung quốc là xây dựng một liên minh quốc tê thách thức bá quyền Mỹ.

Trung quốc cũng đang theo đuổi một chiến lược rất tinh vi đối với các nước láng giềng có tầm quan trọng về địa chiến lược như Bắc Triều tiên và Myanmar, là những nước giàu có về tài nguyên. Nếu chính sách của Nhật đối với Mãn châu lý trong thập kỷ 30 của thế kỷ trước được coi là (1) sự đầu tư quan trọng vào cơ sở hạ tầng kinh tế để khai thác tài.nguyên, (2) sự can thiệp quân sự để bảo vệ lợi ích kinh tế, và (3) sự thôn tính về văn hóa và chính trị thông qua việc thiết lập các chính quyền bù nhìn, thì chiến lược hiện nay của Trung quốc đối với các nước kể trên cũng có thể được giải thích tương tự, tạm gọi là mô hình "Mãn châu quốc mô phỏng" (Quasi-Manchukuo). Chiến lược hiện nay của Trung quốc có nhiều điểm giống với chính sách của Nhật đối với Mãn châu lý vì nó thể hiện sự bành trướng từ từ và kín đáo ra khu tiền tiêu chiến lược được ngụy trang dưới hình thức đầu tư hoặc hợp tác kinh tế trên lĩnh vực cơ sở hạ tầng công nghiệp. Điều này cho thấy Trung quốc có thể trở thành một nước thực dân mới, bất kể khẩu hiệu “trỗi dậy hòa bình” và “phát triển hòa bình."

Lợi dụng Bắc Triều tiên bị cô lập, Trung quốc đẩy tới việc nắm gọn nước này. Trung quốc là nước cấp lương thực chính của Bắc Triều tiên, ngoài ra cung cấp tới gần 90% nhập khẩu năng lượng và 80% nhập khẩu hàng tiêu dùng của nước này. Quan hệ thương mại hai chiều Trung - Triều tiếp tục tăng lên, kể cả việc Trung quốc chuyên cho Triều tiên hàng hóa thuộc loại xa xỉ phẩm mà nghị quyết 1874 của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc đã cấm sau khi Bắc Triều tiên thử hạt nhân năm 2009. Tổng hợp lại, Trung quốc chiếm tới hơn 70% thương mại của Triều tiên, 90% đần tư nước ngoài vào Triều tiên, tập trung vào các ngành khai khoáng tài nguyên khoáng sản như than, sắt, vàng, đồng, thiếc, và chì. Trung quốc đã giành được đặc quyền phát triển mỏ quặng sắt Musan, (mỏ lộ thiên lớn nhất ở châu Á do công ty Mitsubishi bắt đầu khai thác từ thập kỷ 30 thế kỷ trước) và hải cảng Rajing (nằm trên vị trí chiến lược nối với Biển Nhật bản cũng do Nhật khai thác cùng lúc với việc tiến vào Mãn châu lý).Thông qua đầu tu hạ tầng có định hướng, Trung quốc giờ đã kết nối và biến nguồn tài nguyên thiên nhiên cửa Triều tiên thành một bộ phận của khu công nghiệp Đông Bắc Trung quốc. Khu vực này cũng chính là khu vực mà Nhật đã đầu tư mạnh về hạ tầng công nghiệp, công nghiệp nặng và sản xuất đạn dược trong thập kỷ 30 thế kỷ trước .

Sau khi chiến thắng Nga trong cuộc chiến tranh năm 1904  - 1905 và sau khi mua hệ thống đường sắt Nam Mãn châu lý thuộc vùng Đông bắc Trung quốc, năm 1906  Nhật triển khai đơn vị đồn trú Kwantung để bảo vệ hệ thống đường sắt và lợi ích kinh tế ở khu vực này. Năm 1919, đơn vị này phát triển thành Quân đoàn Kwantung là lực lượng sau này gây sự biến Mãn châu lý năm 1931  trong đó lực lượng Nhật bày ra một vụ nổ trên tuyến đường sắt rồi đổ cho Trung quốc và từ đó có cớ lập ra Mãn châu quốc năm 1932 và dẫn tới cuộc chiến tranh giữa Trung quốc và Nhật năm 1937 - 1945 . Công ty đường sắt Nam Mãn châu lý trở thành tâm điểm của các hoạt động chính trị, kinh tế, công nghiệp và quân sự ở Mãn châu lý, được triển khai cùng với một chương trình di dân lớn khi hệ thống đường sắt ngày càng kéo dài. Sự biến năm 1931 là hệ quả tất yếu của một chiến lược dài hạn và có cân nhắc kỹ lưỡng nhằm bảo vệ các nguồn tài nguyên khoáng sản. Trên thực tế, nếu không có các nguồn tài nguyên này và cơ sở công nghiệp nặng ở Mãn châu lý, Nhật không thê theo đuổi, thậm chí nghĩ tới việc lâm chiến với Anh và Mỹ. Mãn châu lý là tiền đề kinh tế và quân sự để Nhật gây ra chiến tranh Thái Bình Dương.

Đầu tư của Trung quốc gần đây vào các cơ sở công nghiệp trên quy mô lớn như đường bộ, đường sắt, đường ống dẫn dầu ở các nước có vị trí chiến lược quan trọng nhưng bất ổn trong nước và bị cô lập trên trường quốc tế như Bắc Triều tiên và Myanmar cũng giống như chiến lược xưa của Nhật ở vùng Mãn châu lý. Đó là xây dựng một cơ sở kinh tế để đảm bảo nguồn tài nguyên thiên nhiên. Chính sách của Trung quốc - nguy trang bởi thuật ngữ "phát triển" hoặc “hợp tác”- thực ra là nhằm mục tiêu chiến lược duy nhất là xây dụng căn cứ quân sự, như điều Trung quốc đang làm trên đảo Coco của Myanmar. Ngoài ra, việc sử dụng công nhân nhập cư nửa lao động nửa binh sĩ người Trung quốc ở Tây tạng và Tân cương (như trường hợp công ty Xây dựng và Sản xuất Tân cương) đang diễn ra ở Myanmar và các nơi khác. Nhìn lại, chính sách Mãn châu của Nhật là một biện pháp chiến lược tinh vi có màu sắc đế quốc ẩn mình của các cường quốc sinh sau đẻ muộn cố gắng mở mang lợi ích của mình một cách từ từ và âm thầm để tránh xung đột trực tiếp với các nước đế quốc đang thống trị như Anh và Mỹ. Tương tự như vây, chính sách “Mãn châu quốc mô phỏng" cũng thuộc dạng này với mục tiêu giúp Trung quốc mở mang lợi ích cố hữu trong khi tránh xung đột trực tiếp với các nước lớn khác và giành giật những nước có tầm quan trọng chiến lược như Bắc Triều tiên và Myanamr.

Trung quốc còn đang ngày càng hung hãn đối với các đòi hỏi lãnh thổ ở Hoàng hải, Đông Hải và Biển Đông, điều thể hiện bản chất đế quốc của Trung quốc và đưa ra bằng chứng rõ ràng là Trung quốc không tuân thủ hệ thống quốc tế hiện đại theo đó biên giới giữa các nước phải được tôn trọng bằng luật pháp quốc tế và sự công nhận hỗ tương về chủ quyền. Theo đánh giá của Hiramatsu Shigeo, một chuyên gia về quân sự Trung quốc, Trung quốc đang điều chỉnh học thuyết "biên ải chiến lược" (strategic frontier) của Quân giải phóng Nhân dân Trung quốc với nội dung chính là chối bỏ hệ thống quốc tế hiện đại cho rằng các đường biên giới có thể được mở mang tương ứng với sức mạnh và lực lượng của từng, nước. Theo tinh thần này, giới quân sự Trung quốc đã đưa ra Chiến lược Phòng thủ Hải dương (Offshore Defense Strategy) đối với chuỗi đảo thứ nhất và thứ hai bao bọc toàn bộ khu vực Hoàng hải, Đông và Biển Đông, Đài loan và Okinawa, kéo dài tới quần đảo Nhật bản và tới tận Philippines và Guam.

Thế giới, trong đó có Nhật và Mỹ, giờ đang phải đương đầu với một Trung quốc theo đường lối đế quốc, ngày càng hung hãn và bành trướng với một liên minh quốc tế rộng lớn. Hơn nữa, Trung quốc giờ còn bắt đầu một chiến dịch coi Okinawa là một bộ phận không thể tách rời của Trung quốc (inalienable part of China). Điều này đẻ ra hệ lụy lớn đôi với bản chất của vấn đề căn cứ quân sự của Mỹ ở Okinawa. Để đáp ứng mối đe dọa tiềm.tàng chưa từng có này, liên minh Mỹ - Nhật cần một sự chuyển hướng căn bản về cách tiếp cận kèm theo những thay đổi thể chế có tính hệ thống cả về mặt tổ chức lẫn mặt tác chiến. Thậm chí trong khi cả hai nước đang gặp phải khó khăn ngày.càng lớn về ngân sách, liên minh Mỹ - Nhật cần phải được xem xét lại một cách tông thể để đem lại một mức độ mới và sâu hơn đối với việc hoạch định chiến lược, trong đó có cả việc điều chỉnh quan trọng việc phân bổ nguồn lực phòng thủ trong bối cảnh Trung quốc có một chiến lược kiểu đế quốc như trên.

Theo East – West Center

Văn Cường (gt)


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Chính sách đối ngoại của Hàn Quốc dưới thời Tổng thống Moon Jea-in

Chính sách đối ngoại của Hàn Quốc dưới thời Tổng thống Moon Jea-in

Từ các tuyên bố và thể hiện chính sách thời gian qua của Tổng thống Moon có thể dự báo là trong thời gian tới, Hàn Quốc sẽ thực thi chính sách đối ngoại khác biệt so với thời kỳ Tổng thống Pak Geun-hye; đặc trưng bởi quyết tâm theo đuổi quan hệ độc lập hơn so với Mỹ, củng cố quan hệ với Nhật, duy trì ổn định trong quan hệ với Trung Quốc, tăng cường quan hệ với Đông Nam Á và ASEAN.

Đọc tiếp...

Liệu Nhật Bản và Hàn Quốc có thể đối xử một cách hòa bình với Triều Tiên?

Liệu Nhật Bản và Hàn Quốc có thể đối xử một cách hòa bình với Triều Tiên?

Tốc độ tiến triển nhanh chóng của ngoại giao Triều Tiên khiến cho việc Nhật Bản và Hàn Quốc phối hợp chặt chẽ hơn về những thay đổi tiềm tàng đối với an ninh Đông Bắc Á trở nên quan trọng. Nhưng trước tiên họ phải vượt qua một số nỗi oán giận thâm căn cố đế.

Đọc tiếp...

Những lựa chọn phòng thủ ngày càng cứng rắn của Nhật Bản

Những lựa chọn phòng thủ ngày càng cứng rắn của Nhật Bản

Thích ứng và lên kế hoạch cho các tình huống bất ngờ từ Trung Quốc và Triều Tiên sẽ chiếm phần lớn trong chính sách quốc phòng và những vấn đề về việc mua sắm của Nhật Bản. 

Đọc tiếp...

Yếu tố Trung Quốc trong chuyến thăm châu Âu của Thủ tướng Nhật Bản

Yếu tố Trung Quốc trong chuyến thăm châu Âu của Thủ tướng Nhật Bản

Chuyến thăm tới các nước khu vực Baltic và Balkan nằm trong chiến lược sử dụng quyền lực "mềm" và sức mạnh tài chính nhằm khẳng định vị thế lãnh đạo toàn cầu về kinh tế và chính trị mà Tokyo đã và đang triển khai nhiều thập kỷ qua.

Đọc tiếp...

“Nhật Bản trước tiên” và “Nhật Bản toàn cầu”

“Nhật Bản trước tiên” và “Nhật Bản toàn cầu”

Sự cạnh tranh chính sách giữa phe “Nhật Bản trước tiên” và “Nhật Bản toàn cầu” phản ánh tình trạng các cuộc tranh luận về chính sách đối ngoại và an ninh tại Nhật Bản và tình trạng này sẽ vẫn kéo dài trong tương lai gần.

Đọc tiếp...

Tại sao Trung Quốc sẽ không cứu Triều Tiên

Tại sao Trung Quốc sẽ không cứu Triều Tiên

Kiểu tư duy giả định Trung Quốc và Triều Tiên là đồng minh; Bắc Kinh lo ngại bất ổn trên bán đảo và kéo theo là mối nguy về dòng người tị nạn; Trung Quốc cần Triều Tiên làm vùng đệm ngăn cách với Hàn Quốc – một đồng minh của Mỹ. Những giả định này đã đúng trong 20 năm qua, nhưng đã có những thay đổi quan trọng trong quan điểm của Bắc Kinh sau quãng thời gian này.

Đọc tiếp...

Mỹ, Nhật Bản và Nga có dự tính gì ở Triều Tiên?

Mỹ, Nhật Bản và Nga có dự tính gì ở Triều Tiên?

Dù khủng hoảng hạt nhân trên bán đảo Triều Tiên có được giải quyết hay không, thì trong trung và dài hạn, Mỹ, Nhật và Nga đều được hưởng lợi. Nước gặp nhiều vấn đề cần giải quyết chính là Trung Quốc. Do đó, nếu vị thế quốc gia hạt nhân của Bắc Triều Tiên được thừa nhận, đây chính là cuộc khủng hoảng quốc tế lớn nhất mà Trung Quốc chắc chắn sẽ phải đối mặt.

Đọc tiếp...

Quan hệ Trung Quốc-Triều Tiên: Những bài học lịch sử

Quan hệ Trung Quốc-Triều Tiên: Những bài học lịch sử

Một bản đánh giá quan điểm của Triều Tiên về quan hệ Trung Quốc-Triều Tiên cho thấy một ‎ý thức sâu xa về sự hoài nghi đã có từ những thập kỷ trước và một nỗ lực dài hạn để kháng cự lại ảnh hưởng của Trung Quốc. Quá dựa vào Trung Quốc để giải quyết vấn đề hạt nhân Bắc Triều Tiên sẽ là một công thức cho sự thất bại liên tục.

Đọc tiếp...

Nhật Bản với chương trị nghị sự an ninh mới

Nhật Bản với chương trị nghị sự an ninh mới

Nhật Bản muốn thiết lập một mức độ răn đe lớn hơn để đối phó với “mối đe dọa Trung Quốc” và đây cũng chính là nguyên nhân được Thủ tướng Abe sử dụng để biện minh cho sự “giải phóng” chính sách an ninh và tăng cường các mối quan hệ của Nhật Bản ở khu vực.

Đọc tiếp...

Phản ứng của Trung Quốc đối với việc triển khai THAAD: Thế lưỡng nan của Hàn Quốc

Phản ứng của Trung Quốc đối với việc triển khai THAAD: Thế lưỡng nan của Hàn Quốc

Việc triển khai này cho thấy vấn đề nan giải mà Hàn Quốc gặp phải trong bối cảnh cạnh tranh khu vực Mỹ-Trung: Đảm bảo an ninh cho lãnh thổ và người dân của nước này thông qua liên minh với Mỹ đồng thời duy trì quan hệ tốt với đối tác thương mại hàng đầu và là chủ thể chính trong hồ sơ Triều Tiên, Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Các lực lượng định hình những lựa chọn quân sự ở Triều Tiên

Các lực lượng định hình những lựa chọn quân sự ở Triều Tiên

Thật quá dễ dàng để nói về những lựa chọn quân sự một cách chung chung. Tuy nhiên, chi tiết mới là nơi tiềm ẩn rắc rối. Điều này đặc biệt đúng trong trường hợp Triều Tiên

Đọc tiếp...

Liệu Mỹ có tấn công Triều Tiên?

Liệu Mỹ có tấn công Triều Tiên?

Bề ngoài, thái độ cứng rắn của Mỹ và hành động phối hợp của Mỹ với Hàn Quốc khiến người ta có cảm giác Mỹ và Hàn Quốc dường như có ý đồ đánh lớn từ đó giải quyết dứt điểm vấn đề hạt nhân Triều Tiên. Tuy nhiên, liệu Mỹ có thể thực sự tấn công quân sự đối với Triều Tiên và Hàn Quốc đã sẵn sàng chưa?

Đọc tiếp...

Làm thế nào để quản lý bất ổn địa chính trị ở Đông Á

Làm thế nào để quản lý bất ổn địa chính trị ở Đông Á

Các nước bạn bè và đồng minh của Mỹ nên cùng thúc đẩy nhận thức về tầm quan trọng của hợp tác khu vực. Hợp tác đa tầng nấc giúp quản lý bất ổn địa chính trị ở Đông Á, đồng thời bảo vệ hòa bình và sự thịnh vượng của khu vực này trong tương lai.

Đọc tiếp...

Nhật Bản có trở thành nước xuất khẩu vũ khí lớn của thế giới?

Nhật Bản có trở thành nước xuất khẩu vũ khí lớn của thế giới?

Việc thất bại của Nhật Bản trong cạnh tranh giành hợp đồng tàu ngầm thế hệ mới cho Úc và sự trì trệ trong các cuộc đàm phán với Ấn Đ cho thấy Tokyo thực sự thiếu kinh nghiệm cũng như thiếu các chiến lược tiếp thị, kỹ năng đàm phán và giá cả hấp dẫn. Nhật Bản vẫn còn một chặng đường dài đ đi.

Đọc tiếp...

Vai trò của Nhật Bản trong an ninh khu vực Đông Á

Vai trò của Nhật Bản trong an ninh khu vực Đông Á

Đông Á - khu vực đóng vai trò động lực tăng trưởng kinh tế toàn cầu nhưng đồng thời cũng là nơi chứa đựng những bất ổn cho xung đột. Với vai trò là nền kinh tế lớn, là đồng minh quan trọng nhất của Mỹ ở khu vực, Nhật Bản sẽ đóng vai trò rất lớn trong khu vực.

Đọc tiếp...

Tại sao các nhà lãnh đạo Trung Quốc được hưởng lợi từ một nhà nước Triều Tiên hạt nhân?

Tại sao các nhà lãnh đạo Trung Quốc được hưởng lợi từ một nhà nước Triều Tiên hạt nhân?

Để hiểu các chính sách về Triều Tiên của Trung Quốc, cần xem xét các mục tiêu chủ yếu của các nhà lãnh đạo Trung Quốc ở Triều Tiên.Trong thời kỳ hậu Mao Trạch Đông, các nhà lãnh đạo Trung Quốc dường như có 6 mục tiêu chủ yếu trên đấu trường Triều Tiên.

Đọc tiếp...

Quan hệ Trung - Hàn trong bối cảnh "trở lại châu Á" của Mỹ

Quan hệ Trung - Hàn trong bối cảnh

Việc bà Park Geun-hye tham dự lễ duyệt binh vừa qua và sự cải thiện quan hệ song phương Hàn-Trung đã đánh dấu bước chuyển quan trọng trong khu vực. Rõ ràng là xu hướng đó diễn ra từ từ nhưng thực sự đang nổi lên ở Đông Á và không thể không kết nối các động thái gần đây.

Đọc tiếp...

Nhật Bản sau hai năm thực hiện Abenomics

Nhật Bản sau hai năm thực hiện Abenomics

Khi Shinzo Abe trở thành Thủ tướng Nhật Bản vào tháng 12/2012, ông đã khơi dậy nhiều kỳ vọng lớn về chính sách kinh tế. Abe hứa hẹn một sự thay đổi triệt để trong chính sách tiền tệ, củng cố tài khóa trong dài hạn và các cải cách cấu trúc để hồi sinh nền kinh tế. Tuy nhiên sau năm sau, chính sách kinh tế Abenomics đã không đem lại kết quả như mong đợi.

Đọc tiếp...

Tam giác Nhật-Mỹ-Trung và an ninh Đông Á

Tam giác Nhật-Mỹ-Trung và an ninh Đông Á

Nhật Bản hy vọng rằng đường hướng mới của Barack Obama – đánh dấu sự “trở lại” Châu Á của Mỹ sẽ là một sự lựa chọn thực tế thay cho sự tăng trưởng nhanh chóng của một thế giới định hướng Trung Quốc, mà Nhật Bản hoàn toàn không muốn là một phần trong đó.

Đọc tiếp...

Abenomics: Cơ hội cuối cùng dành cho Nhật Bản?

Abenomics: Cơ hội cuối cùng dành cho Nhật Bản?

Nếu Thủ tướng Shinzo Abe muốn tạo cú hích cho đất nước của ông, ông sẽ cần phải cứu lấy chương trình kinh tế "Abenomic" mang thương hiệu của chính mình.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 7342 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin