23 - 6 - 2018 | 4:02
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home NGHIÊN CỨU ASEAN ASEAN và EU: Hai con đường khác biệt dẫn tới việc thành lập cộng đồng

ASEAN và EU: Hai con đường khác biệt dẫn tới việc thành lập cộng đồng

Email In PDF.

ASEAN và EU là hai hình mẫu hội nhập khu vực nổi bật nhất hiện nay. Cả ASEAN và EU đều đang đối mặt với những thách thức chung trong thế kỷ 21 và có thể học hỏi từ kinh nghiệm của nhau để giải quyết hiệu quả hơn những thách thức ở cấp quốc gia, khu vực và toàn cầu.

 

20323463-flag-of-aec-asean-economics-community.jpg

Sự hình thành Cộng đồng ASEAN trên thực tế không nhận được nhiều sự quan tâm của dư luận bởi Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) từ trước tới nay luôn bị đem ra so sánh một cách thiếu công bằng với Liên minh châu Âu (EU). Hai khối có những dự án và chương trình hội nhập hoàn toàn khác biệt, song đều có thể được coi là hình mẫu cho mục tiêu xây dựng cộng đồng.

Tại hội nghị thượng đỉnh thường niên ngày 22/11, các nhà lãnh đạo ASEAN đã chính thức tuyên bố thành lập Cộng đồng ASEAN (viết tắt là AC). Đây là cột mốc lịch sử quan trọng trong quá trình phát triển của ASEAN, song lại nhận được sự thờ ơ của dư luận, thậm chí là ngay tại chính các nước thành viên. Các học giả đặt câu hỏi: Liệu ASEAN đã thực sự trở thành một khối gắn kết hay chưa? Họ đã so sánh hiệp hội này với EU. Phần lớn đều thất vọng khi mức độ hội nhập của ASEAN không thể sánh bằng liên minh gồm 28 thành viên ở châu Âu. ASEAN không có bất kỳ cơ quan nào tương tự Quốc hội châu Âu hay Tòa án Công lý châu Âu. Các nhà hoạt động xã hội chỉ ra rằng nhiều người dân ở các nước thành viên ASEAN thậm chí còn không biết về quá trình thành lập cộng đồng hoặc không hề nhận thức được lợi ích từ AC.

Trong khi đó, các doanh nghiệp cho rằng hoạt động thương mại và đầu tư tại Đông Nam Á vẫn còn nhiều trở ngại, nhất là do các phí tổn không đáng có nảy sinh trong quá trình kinh doanh. Nhiều lao động lành nghề không được tạo điều kiện để di chuyển hay làm việc tại các quốc gia khác nhau như ở EU. Các chiến lược gia chính trị còn không chắc chắn về việc AC có thể đảm bảo hòa bình và ổn định khu vực. Còn các nhà kinh tế vẫn đang tranh luận về các tác động của AC đối với sự năng động và tăng trưởng của châu Á. Đây chính là những yếu tố tiêu cực ảnh hưởng tới các nỗ lực xây dựng cộng đồng của ASEAN.

Mặc dù nhiều nhà bình luận đã nêu lên các điểm quan trọng, song vẫn còn những góc khuất cần lưu ý. Điều quan trọng là mọi người cần có nhận thức về những gì đang diễn ra. Việc xây dựng AC là bước đi chiến lược của giới lãnh đạo ASEAN nhằm đưa các nước Đông Nam Á đi theo một lộ trình chung hướng tới phát triển hòa bình và bền vững, đồng thời gia tăng vị thế của hiệp hội với tư cách là một đối tác chính trị-kinh tế đáng tin cậy đối với các cường quốc bên ngoài quan tâm tới khu vực. Mặc dù mỗi nước thành viên ASEAN đều có chính sách riêng trong quan hệ với các cường quốc tham gia vào khu vực, song họ đều chia sẻ quan điểm chung rằng hiệp hội nên đóng vai trò then chốt trong cấu trúc khu vực, và điều này chỉ có thể trở thành hiện thực nếu toàn bộ 10 nước thành viên ASEAN phối hợp với nhau.

Những thành tựu về hội nhập của EU có thể là bài học đáng quý, song đó không phải hình mẫu xây dựng cộng đồng của ASEAN. ASEAN là một cấu trúc liên quốc gia, khác hoàn toàn với cấu trúc siêu quốc gia của EU. Bởi vậy việc so sánh ASEAN với EU là điều không hề thỏa đáng. Mặc dù AC vẫn đang trong quá trình xây dựng song các nước thành viên đều cam kết thúc đẩy lộ trình này theo cách riêng của mình. Được gọi với cái tên “Phương thức ASEAN”, các quyết định dựa trên cơ sở cùng đồng thuận được tiến hành với nhịp độ phù hợp với tất cả các nước thành viên và theo nguyên tắc không can dự công việc nội bộ của lẫn nhau, linh hoạt trong việc triển khai các thỏa thuận chung và lấy đó làm nguyên tắc chỉ đạo. Sẽ không công bằng nếu nói ASEAN là một cơ chế khu vực thiếu hiệu quả và không đáp ứng được nguyện vọng của người dân các nước Đông Nam Á. Xét trên bình diện khu vực, các biện pháp trừng phạt và can thiệp là không hiệu quả. Thay vào đó, các nước Đông Nam Á lựa chọn cách thuyết phục, hợp tác và phối hợp để đạt được các kết quả tích cực, dù điều này cần nhiều thời gian hơn.

Quan điểm khác biệt

Có thể nói, ASEAN và EU là hai hình mẫu hội nhập khu vực nổi bật nhất hiện nay. Tuy nhiên, cả ASEAN và EU đều được xây dựng trên những bối cảnh khác nhau, có tầm nhìn và nhiệm vụ khác nhau. Sự hội nhập châu Âu, diễn ra sau hai cuộc Chiến tranh Thế giới và trong bối cảnh xuất hiện nhiều sự chia rẽ sâu sắc về mặt tư tưởng do hậu quả để lại của Chiến tranh Lạnh, đi theo xu hướng xây dựng thể chế và thiết lập các nguyên tắc chung để giảm tới mức tối thiểu tính chủ quyền, từ đó tăng cường hội nhập. Việc xóa nhòa ranh giới chủ quyền là một chiến lược nhằm giảm thiểu các nguy cơ xâm lược và xung đột chính trị từng diễn ra trong hai cuộc đại chiến thế giới. Hội nhập trên toàn châu Âu đem đến một môi trường an ninh hơn, giúp các quốc gia duy trì hòa bình và phát triển bền vững.

Trong khi đó, bối cảnh lịch sử của Đông Nam Á lại hoàn toàn khác. Nhiều nước thành viên ASEAN đều khá “trẻ” nếu xét về thời gian chính thức trở thành nhà nước độc lập, và bởi vậy họ coi chủ quyền là điều tối quan trọng cần phải bảo vệ nghiêm ngặt. Việc xây dựng các thể chế khu vực vẫn là một khái niệm mới mẻ. Tuy nhiên, toàn cầu hóa và sự phát triển về công nghệ đã thúc đẩy nhu cầu hợp tác giữa các quốc gia lân cận và ASEAN đã rất nhanh chóng thích ứng được với các thay đổi từ động lực phát triển trên toàn thế giới. ASEAN đã triển khai những kế hoạch phối hợp mang tính chiến lược để gắn kết các nền kinh tế và hệ thống xã hội ở các nước thành viên để đảm bảo hòa bình và phát triển.

Những mối liên kết trọng yếu

Tuy có nhiều khác biệt song trong nhiều năm qua, ASEAN và EU đã rất tích cực đầu tư và củng cố các mối quan hệ chính trị, kinh tế và văn hóa. Hợp tác và phối hợp đã giúp hai bên tăng cường hỗ trợ lẫn nhau, tiến hành trao đổi quan điểm và sáng kiến đôi bên cùng có lợi. Có rất nhiều thành tựu có thể kể đến trong mối quan hệ ASEAN-EU thời gian qua. EU hiện là đối tác thương mại ngoại khối lớn thứ hai của ASEAN, với kim ngạch năm 2014 là 240 tỷ USD – chiếm 10% khối lượng thương mại của ASEAN. Trong giai đoạn 2012-2014, ASEAN cũng là nhà đầu tư lớn nhất vào EU với tổng giá trị ước tính là 56 tỷ USD, và chỉ tính riêng trong năm 2014 là 29 tỷ USD, chiếm tới 22% dòng vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài. Hiệp định Thương mại Tự do ASEAN-EU vẫn đang trong quá trình đàm phán song hứa hẹn nhiều tín hiệu tích cực. EU đã hoàn tất đàm phán với một số nước thành viên và đang xúc tiến với các nước còn lại. Bên cạnh đó, hợp tác giữa hai khối trong lĩnh vực hàng không cũng có nhiều thành tựu đáng chú ý.

Thách thức chung

Quan hệ giữa các nước ASEAN và EU không chỉ tồn tại trong lĩnh vực thương mại và kinh doanh. Trên bình diện văn hóa xã hội, hai bên cũng có nhiều dự án phối hợp. Nghệ thuật, đa dạng sinh học, giáo dục, bảo vệ môi trường, phòng chống dịch bệnh, khắc phục hậu quả thiên tai và khoa học công nghệ là nhiều trong số những lĩnh vực hai bên đã, đang và sẽ tiếp tục tăng cường hợp tác. Những nền tảng này đã góp phần thúc đẩy các hoạt động giao lưu nhân dân, tạo tiền đề vững chắc cho sự kết nối ASEAN-EU. Có thể nói thông qua hợp tác và phối hợp các văn bản lập quy trong nhiều lĩnh vực hứa hẹn, ASEAN và EU có thể thúc đẩy mạnh mẽ quá trình xây dựng lòng tin và thấu hiểu lẫn nhau để củng cố quan hệ song phương.

Việc so sánh giữa ASEAN và EU, hai cơ chế đại diện cho hội nhập khu vực, là điều khó tránh. Tuy nhiên, mọi so sánh đều là khập khiễng bởi hai khối đều được xây dựng trong những bối cảnh khác nhau, có nền tảng khác biệt và hướng tới những mục tiêu khác nhau. Tuy nhiên, cả ASEAN và EU đều đang đối mặt với những thách thức chung trong thế kỷ 21 và cả hai đều có thể học hỏi từ kinh nghiệm của nhau để giải quyết hiệu quả hơn những thách thức ở cấp quốc gia, khu vực và toàn cầu.

Theo “Rsis

Vũ Hiền (gt)

 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Lý do ASEAN là đối tác kinh tế quan trọng của Úc

Lý do ASEAN là đối tác kinh tế quan trọng của Úc

Các thành viên của ASEAN đang phát triển rất nhanh chóng cả về dân số lẫn kinh tế. Lợi thế địa lý gần nhau cũng là một trong những điểm nhấn khiến ASEAN trở thành đối tác thương mại lý tưởng của Úc.

Đọc tiếp...

ASEAN: Quá khứ và tương lai

ASEAN: Quá khứ và tương lai

Chắc chắn, ASEAN là quan trọng. Thiếu vắng ASEAN, các nước ở Đông Nam Á có thể tiếp tục lúng túng bởi những chia rẽ sâu sắc, sự thiếu tin tưởng và những hận thù. Không có ASEAN, có thể các nước ở Đông Nam Á sẽ vẫn là những con tốt và mục tiêu trong các cuộc tranh giành mượn tay kẻ khác của các cường quốc quan trọng ngoài khu vực.

Đọc tiếp...

ADMM Plus có thể thực thi CUES trên Biển Đông?

ADMM Plus có thể thực thi CUES trên Biển Đông?

Cơ chế Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN mở rộng (ADMM Plus) nên tiến hành một cuộc diễn tập đa phương để thử nghiệm và minh họa Bộ Quy tắc Ứng xử về CUES trên Biển Đông. Thông qua cơ chế ADMM Plus, hợp tác an ninh đa phương đã tiến triển xa hơn bất kỳ lĩnh vực hợp tác nào.

Đọc tiếp...

Khủng hoảng trên bán đảo Triều Tiên: Thời cơ cho ASEAN?

Khủng hoảng trên bán đảo Triều Tiên: Thời cơ cho ASEAN?

ASEAN đã rất khôn khéo trong việc duy trì các kênh liên lạc thiết thực với Triều Tiên, trong khi vẫn tiếp tục làm sâu sắc mối quan hệ chiến lược với Hàn Quốc, Trung Quốc và Nhật Bản. Điều này giúp ASEAN có một vị trí duy nhất để đóng vai trò xây dựng và mang lại kết quả trong việc ngăn chặn cuộc xung đột đang đến gần ở Đông Bắc Á.

Đọc tiếp...

ASEAN qua các vấn đề cốt lõi

ASEAN qua các vấn đề cốt lõi

Mặc dù được coi là một trong những mô hình thành công nhất hiện nay, nhưng ASEAN hiện đang tồn tại những giới hạn nhất định và không thể đáp ứng được những thách thức mà các quốc gia thành viên phải đối mặt. ASEAN cần phải làm mới và thay đổi cho phù hợp với bối cảnh chính trị hiện tại.

Đọc tiếp...

Chặng đường 50 năm ASEAN: Kết thúc hay chỉ mới bắt đầu?

Chặng đường 50 năm ASEAN: Kết thúc hay chỉ mới bắt đầu?

Các nhà phê bình vẫn thường chỉ trích rằng ASEAN đang ngày càng trở nên không thích hợp khi đối mặt với áp lực từ Trung Quốc và các vấn đề ở châu Âu, một số người thậm chí còn dự đoán ASEAN sẽ sụp đổ. Liệu những quan điểm đó có đúng không?

Đọc tiếp...

EU - mô hình cho ASEAN?

EU - mô hình cho ASEAN?

Các quan chức và các nhà hoạch định chính sách của ASEAN muốn coi EU như một tài liệu tham khảo, là sự hỗ trợ hoặc nguồn cảm hứng, chứ không phải là sự hấp dẫn liên quan đến các mô hình.

Đọc tiếp...

ASEAN có khả năng đối phó với sự thay đổi trật tự thế giới?

ASEAN có khả năng đối phó với sự thay đổi trật tự thế giới?

Tương lai của ASEAN và chủ nghĩa đa phương do ASEAN lãnh đạo trong thời đại đa tầng sẽ phức tạp, lộn xộn và không chắc chắn trong kỷ nguyên lưỡng cực, hệ thống đa cực lỗi thời và “khoảnh khắc đơn cực”. Biện pháp tiếp cận chiến lược đối với chủ nghĩa đa phương phải bắt đầu bằng cách nhận dạng những hạn chế của cấu trúc hiện tại do ASEAN lãnh đạo.

Đọc tiếp...

Chặng đường khó khăn phía trước của Cộng đồng ASEAN

Chặng đường khó khăn phía trước của Cộng đồng ASEAN

Đã một năm trôi qua kể từ khi Cộng đồng ASEAN được hiện thực hóa, đến nay những thành tựu của Cộng đồng ASEAN vẫn còn khiêm tốn. Trong khi việc thực hiện các mục tiêu kinh tế của Cộng đồng ASEAN đạt được một số tiến bộ đáng kể thì các mục tiêu an ninh-chính trị và văn hóa-xã hội vẫn còn nhiều việc phải làm.

Đọc tiếp...

ASEAN cần làm gì để lôi kéo Mỹ can dự với khu vực?

ASEAN cần làm gì để lôi kéo Mỹ can dự với khu vực?

Hiệp hội Các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) thực sự đã không được chú ý trong chương trình nghị sự của chính quyền Tổng thống Donald Trump trong 3 tháng đầu tiên ông nắm quyền. Điều này không hẳn là tin xấu, nhưng "xa mặt" có thể dẫn tới "cách lòng".

Đọc tiếp...

Vấn đề Biển Đông trong năm Philippines làm Chủ tịch ASEAN

Vấn đề Biển Đông trong năm Philippines làm Chủ tịch ASEAN

ASEAN sẽ phải đối mặt với những thách thức mới đối với sự thống nhất, đồng thuận của khối. Philippines cần  hoạt động vì lợi ích chung của khối và đưa tranh chấp ở Biển Đông vào chương trình nghị sự của ASEAN.

Đọc tiếp...

Vai trò của Indonesia ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Vai trò của Indonesia ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương có vị trí chiến lược quan trọng đối với việc vận chuyển hàng hóa của thế giới bằng đường biển. Việc đảm bảo an ninh và sự ổn định của khu vực này cũng sẽ góp phần đảm bảo hòa bình và sự ổn định của thế giới.

Đọc tiếp...

ASEAN không đủ khả năng đương đầu với “khủng hoảng tuổi trung niên”?

ASEAN không đủ khả năng đương đầu với “khủng hoảng tuổi trung niên”?

Không có gì hoài nghi về việc ASEAN đã đi được một chặng đường dài. Tuy nhiên, hiện giờ không còn là năm 1967, ASEAN sẽ phải phát triển, thậm chí là về cấu trúc với tốc đ nhanh hơn nhiều so với trước đây.

Đọc tiếp...

Kinh tế các nước ASEAN vẫn tiếp đà tăng trưởng

Kinh tế các nước ASEAN vẫn tiếp đà tăng trưởng

Trong tình hình hiện nay, trước những tác động của nền kinh tế thế giới, kinh tế ASEAN cũng bị ảnh hưởng nhiều, tuy nhiên vẫn giữ vững được sự tăng trưởng và là điểm đến của các nhà đầu tư.

Đọc tiếp...

ASEAN và EU sau sự kiện Brexit

ASEAN và EU sau sự kiện Brexit

Việc Anh rời khỏi EU sẽ có những ảnh hưởng sâu sắc đến việc nhận thức, buộc ASEAN phải đánh giá lại các nỗ lực hội nhập châu Âu của mình. ASEAN sẽ nuôi dưỡng mối quan hệ với EU như thế nào?

Đọc tiếp...

ASEAN: Những Hạn chế của Sự Đồng thuận

ASEAN: Những Hạn chế của Sự Đồng thuận

Chừng nào mà các nước thành viên tiếp tục hành động theo lợi ích của bản thân, thì cơ hội có được một ASEAN đoàn kết hơn sẽ là mong manh. Hiện tại, ASEAN sẽ tiếp tục con đường mà họ đã đi trong 50 năm qua, nhích những bước chậm rãi tới sự hòa nhập, song những hạn chế về địa lý sẽ trì hoãn vô hạn định sự hòa nhập đó.

Đọc tiếp...

Vai trò trung tâm của ASEAN đang bị đe dọa?

Vai trò trung tâm của ASEAN đang bị đe dọa?

Nếu ASEAN không hành động, khối sẽ tiếp tục suy yếu và chia rẽ. ASEAN có nguy cơ trở thành một tổ chức khu vực “rỗng”, ngày càng trở nên không thích hợp và khi đó các thành viên sẽ buộc phải tìm kiếm nơi khác để bảo vệ lợi ích cho mình.

Đọc tiếp...

ASEAN với vấn đề Biển Đông: Sự đồng thuận và vai trò trung tâm

ASEAN với vấn đề Biển Đông: Sự đồng thuận và vai trò trung tâm

Nếu nguyên tắc đồng thuận bị lạm dụng nhiều lần, hậu quả có thể sẽ không dự đoán được, không chỉ đối với ASEAN mà còn đối với các nước lớn, bao gồm cả Trung Quốc. Một sự lặp lại những gì đã xảy ra trong năm 2012 có thể đưa ASEAN vào con đường nguy hiểm.

Đọc tiếp...

Việt Nam: Con hổ tiếp theo của châu Á?

Việt Nam: Con hổ tiếp theo của châu Á?

Đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam đã đạt mức kỷ lục trong năm 2015 và tăng trở lại trong năm nay. Các thỏa thuận đạt 11,3 tỷ USD trong nửa đầu năm 2016, tăng 105% so với cùng kỳ năm ngoái, mặc dù nền kinh tế toàn cầu đình trệ. Đạt được vị thế quốc gia có thu nhập trung bình, Việt Nam còn đặt mục tiêu cao hơn nữa.

Đọc tiếp...

Liệu Brexit có lập lại ở ASEAN?

Liệu Brexit có lập lại ở ASEAN?

Có ba lý do mà kịch bản này sẽ không xảy ra: (i) ASEAN không có liên hệ với các hoạt động chính trị trong nước; (ii) Người dân ở ASEAN không biết ASEAN; và (iii) Không có sự giận dữ Jakarta giống như ở nhiều nước thành viên EU, nơi có sự giận dữ mạnh mẽ và lớn tiếng của dân chúng về sự ngạo mạn được cho là của những viên chức trong các cơ quan điều hành Cộng đồng châu Âu ở Brussels.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 7063 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin