21 - 10 - 2014 | 11:59
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home NGHIÊN CỨU ASEAN Vai trò của Đông Nam Á trong chiến lược của Ôxtrâylia

Vai trò của Đông Nam Á trong chiến lược của Ôxtrâylia

Email In PDF.

Viện Chính sách Chiến lược Ôxtrâylia (ASPI) cuối tháng 2/2011 công bố tập tài liệu “Changing pace: ASPI’s strategic assessment 2011” đánh giá về mô hình  chiến lược toàn cầu đang thay đổi, trong đó có phần nhận định về môi trường an ninh Đông Nam Á và những hành động, chính sách của Ôxtrâylia.

Đông Nam Á là một khu vực đa dạng. Các nước ASEAN cũng rất khác nhau về hệ thống chính trị và những hoàn cảnh chiến lược, nhưng khu vực này đã được hưởng lợi nhiều từ cơ hội phát triển và 30 năm tương đối hòa bình. Nếu 10 nền kinh tế ASEAN gộp lại với nhau, với tổng dân số trên 600 triệu người, khu vực này sẽ có GDP là 3.076 tỉ USD và lớn hơn quy mô kinh tế của nước Đức. GDP của Ôxtrâylia trong năm 2010 là 889,6 tỉ USD, đứng sau Inđônêxia.

Đông Nam Á đã bắt đầu cảm thấy những tác động của các cường quốc đang nổi lên của châu Á. Khu vực này không còn là một tiểu vùng riêng biệt và bị cách ly, đồng thời đang ngày càng quan trọng trong cán cân quyền lực rộng hơn ở châu Á. Sự xâm nhập cường quốc có nghĩa là những dàn xếp chiến lược cũ đang được thay thế bởi những dàn xếp mới. Các cường quốc bên ngoài đang tìm kiếm những vai trò khu vực mới và kết quả là những dàn xếp an ninh phức tạp đang nổi lên. Những quan hệ cường quốc đang thay đổi thúc đẩy các nước Đông Nam Á phải quyết định mức độ mà họ muốn trở thành bên tham gia với sức nặng chiến lược đáng kể. Đông Nam Á đang tiếp cận một thời điểm chiến lược mà có thể xác định vị trí của khu vực này trong những thập niên tới.

Mỹ, Trung Quốc, Ấn Độ và Nhật Bản ở những mức độ khác nhau đang tiến vào khu vực này, một phần là để kiềm chế ảnh hưởng của nhau, nhưng chủ yếu là để củng cố những đòi hỏi của họ về một vai trò to lớn hơn trong tương lai của khu vực. Tuyên bố được đưa tin của một quan chức Trung Quốc hồi tháng 3/2010 rằng Biển Đông là lợi ích chiến lược "cốt lõi" của Trung Quốc (một tuyên bố mà ban lãnh đạo chính trị Trung Quốc sau đó làm giảm nhẹ bớt) là một ví dụ chính cho những căng thẳng mới. Mỹ cũng đã có phản ứng trước tuyên bố đó. Nhật Bản đã tìm cách làm gia tăng vai trò ở Đông Nam Á của nước này thông qua Hiệp định hợp tác khu vực về chống cướp biển và cướp có vũ trang đối với tàu bè ở châu Á (ReCAAP) và Ấn Độ đã công bố một chính sách "Hướng Đông" nhằm thúc đẩy vị trí của họ ở Đông Nam Á cũng như chống lại vị thế khu vực ngày càng tăng của Trung Quốc. Nói chung, ảnh hưởng của Nhật Bản và Ấn Độ ở Đông Nam Á còn kém nhiều so với ảnh hưởng của Mỹ và Trung Quốc.

Một cuộc cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc đang leo thang ở châu Á có thể gây chia rẽ giữa các nước Đông Nam Á. Một nhóm những bên tham gia quyết đoán hơn, như Inđônêxia và Việt Nam, có thể nổi lên cùng với một nhóm nước "bàng quan" như Thái Lan và Phílíppin. Trong rất nhiều trường hợp, các nước Đông Nam Á đang bận rộn với những nỗ lực hiện đại hóa quốc phòng. Các nước Đông Nam Á đang cải thiện về số lượng các lực lượng vũ trang của họ, nhưng số lượng những trang thiết bị mua sắm vẫn còn ít, cho thấy rằng hầu hết các nước ASEAN không có nhiều cảm giác cấp bách về chiến lược. Dựa vào những sự kiện khu vực mang tính rộng lớn hơn, điều đó có thể dễ dàng thay đổi trong thập niên tới.

Các nước Đông Nam Á tìm cách duy trì một "trạng thái cân bằng năng động" mà sẽ cho phép họ lợi dụng và quản lý những cường quốc kình địch. Hầu như Đông Nam Á sẽ không thể phát triển được một bộ dàn xếp an ninh đơn giản. Carlyle A. Thayer (giáo sư thuộc Học viện Quốc phòng Ôxtrâylia - ND) đã xác định bốn mô hình chính cho hợp tác an ninh mà sẽ kết hợp và cạnh tranh để định hình khu vực Đông Nam Á:

- Hợp tác quốc phòng đa phương giữa các cường quốc bên ngoài và từng quốc gia Đông Nam Á;

- Hợp tác an ninh do Mỹ lãnh đạo;

- Hợp tác an ninh khu vực Đông Á chuyên biệt do Trung Quốc lãnh đạo;

- Các nỗ lực đa phương do ASEAN làm trung tâm;

Cả Trung Quốc lẫn Mỹ đều không thể bảo đảm tất cả những mục tiêu của mình ở Đông Nam Á. Các nước thành viên ASEAN sẽ chống lại những đề xuất đe dọa làm giảm ảnh hưởng hoặc hạn chế sự tự do hành động của họ.

Đề xuất của Trung Quốc đối với Đông Nam Á là tái đảm bảo với các nước khu vực bằng cách cam kết một "sự nổi lên hòa bình", nhưng những vốn liếng "quyền lực mềm" của người Trung Quốc đã thu được rất ít. Ví dụ, sự hiện đại hóa quân sự và sức ép đối với Biển Đông, kể cả việc ép buộc các công ty dầu khí không được thăm dò trong những vùng lãnh thổ mà Việt Nam đòi hỏi chủ quyền, đã làm dấy lên những lo ngại về những hậu quả của sự tăng trưởng kinh tế ở Trung Quốc. Trung Quốc cũng phải đối mặt với sự theo dõi sát sao (điều đe dọa làm nhơ bẩn hình ảnh mà họ ưa thích như là một láng giềng tốt) về việc xây dựng đập nước dọc theo sông Mê Công. Đó là một sức mạnh nước đôi, trong con mắt của một số nước láng giềng gần nhất và tương đối nhỏ. Họ lo ngại về sự bá chủ từ từ của Trung Quốc, nghi ngờ rằng Bắc Kinh có ý định xác định một "Học thuyết Monroe" trong vùng Tây Thái Bình Dương nhằm loại bỏ các cường quốc ngoài khu vực. Họ lo ngại rằng căn cứ hải quân Ngọc Lâm ở gần Tam Á trên đảo Hải Nam là một tiền đồn cho các hoạt động trên biển và trên không của Trung Quốc trong khu vực.

Trong khi cưỡng lại sự thống trị của Mỹ, hầu hết các nước Đông Nam Á muốn Mỹ vẫn can dự trong khu vực này, nhưng không phải tất cả đều muốn Mỹ đóng vai trò giống nhau. Một số nước, như Việt Nam, hy vọng Mỹ sẽ đóng một vai trò trực tiếp bằng cách cân bằng với Trung Quốc, trong khi những nước khác như Philíppin sẽ muốn Mỹ đóng một vai trò gián tiếp, ngăn cản một sự thay đổi trong vị thế chiến lược của Trung Quốc một cách khéo léo hơn. Các nước ASEAN đang bị lôi kéo vào những sự phức tạp của việc cân bằng quyền lực, và lời khuyên đừng như vậy của họ đang ngày càng tăng lên.

Cân bằng cường quốc là một hiện tượng tương đối mới ở Đông Nam Á, và chắc chắn không phải là yếu tố quyết định duy nhất của các vấn đề chiến lược và quốc phòng ở đó. Các chính sách quốc phòng của những quốc gia Đông Nam Á đang được chèo lái bởi một loạt những nhân tố, và trong rất nhiều trường hợp những chính sách này liên quan nhiều đến an ninh nội địa, uy tín và sự bảo trợ nhiều hơn là đến những mối đe dọa đặt ra từ các nước khác. Nhiều nước Đông Nam Á tiếp tục phải trải qua những thách thức an ninh nội bộ. Ví dụ, ở Thái Lan, Philíppin và Inđônêxia, những phần tử khủng bố, nổi loạn và xung đột sắc tộc tiếp tục đặt ra những thách thức quan trọng (nếu không nói là mang tính sống còn) đối với nhà nước. Cướp biển là một mối lo ngại toàn khu vực, nhưng chắc chắn không phải là một mối lo ngại chiến lược. Năm 2005, cơ hội để xảy ra một vụ tấn công cướp biển tại Eo biển Malắcca và Xinhgapo đông đúc là tương đối thấp (0,019% - hoặc 19 vụ/100.000 lượt tàu bè). Rất nhiều vụ tấn công trong số đó chẳng hơn gì mấy so với việc ăn cắp vặt trên biển.

Tương lai chiến lược của Inđônêxia sẽ đóng một vai trò lớn trong việc định hình tương lai chiến lược của tiểu khu vực này. Inđônêxia là nền kinh tế lớn nhất trong 10 nước ASEAN và là nước láng giềng quan trọng nhất của Ôxtrâylia, không chỉ trong bối cảnh sự biến đổi địa chính trị đang bộc lộ của châu Á, mà còn xét trên góc độ mối đe dọa chủ nghĩa cấp tiến Hồi giáo bạo lực. Lực lượng Quốc phòng Inđônêxia đang ngày càng được cung cấp đầy đủ đội ngũ chỉ huy, đặc biệt là trong những cấp bậc thấp hơn, bởi những người có ít kinh nghiệm về thời "Trật tự Mới" của Suharto, và là những người chuyên nghiệp hơn, có định hướng quốc tế hơn và có xu hướng công nghệ hơn so với những người tiền nhiệm. Inđônêxia ngày càng quan trọng trong cán cân quyền lực ở Đông Nam Á và rộng hơn là châu Á, và đang bắt đầu hành động với sự tự tin lớn hơn cả trên trường khu vực và toàn cầu. Một nước Inđônêxia ổn định, an ninh, dân chủ và thịnh vượng sẽ là một ưu tiên trật tự đầu tiên dành cho các nhà hoạch định chiến lược Ôxtrâylia, nhưng điều quan trọng hơn là Ôxtrâylia muốn Inđônêxia có một vai trò rộng hơn với tư cách là nước đóng góp an ninh ở châu Á.

Lựa chọn của Đông Nam Á về vị trí của khu vực này trong môi trường châu Á mới có liên quan trực tiếp tới chính sách chiến lược của Ôxtrâylia, và Canbơrơ có thể cần phải đi tiên phong hơn trong việc hỗ trợ "những bên tham gia khu vực" định hình một môi trường an ninh đang thay đổi. Có thể khu vực này (hoặc một số quốc gia chủ chốt trong khu vực) sẽ tiến tới xây dựng "bong bóng" quyền lực của chính họ, nằm trên vùng giao nhau giữa vùng láng giềng gần của Ôxtrâylia và khu vực châu Á-Thái Bình Dương rộng lớn hơn. Ôxtrâylia đã bắt đầu thử nghiệm cho sự hợp tác chiến lược gần gũi hơn với các nước Đông Nam Á trong những năm tới, bắt đầu với Inđônêxia và có thể theo sau sự lãnh đạo của Mỹ trong việc xây dựng các quan hệ mạnh mẽ hơn với Việt Nam . Các quan hệ song phương hầu như vẫn sẽ là nền tảng của an ninh Đông Nam Á, và Ôxtrâylia nên chú trọng vào việc củng cố những quan hệ này. ASEAN, khuôn khổ an ninh quan trọng nhất của Đông Nam Á, chưa bao giờ được xây dựng để đóng một vai trò cân bằng quyền lực một cách trực tiếp. Nếu các nước Đông Nam Á muốn củng cố mô hình hợp tác an ninh "bản địa", họ phải ngày càng tìm kiếm những dạng "cứng hơn" của hợp tác quốc phòng./.

 

Theo Australian Strategic Policy Institute


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Những thành tựu và thách thức của "kỉ nguyên" ADMM+

Những thành tựu và thách thức của

Được phát động vào tháng 10/2010 như là khuôn khổ chính thức đầu tiên gắn kết bộ trưởng quốc phòng 10 nước ASEAN và 8 nước đối tác đối thoại, ADMM+ đang nổi lên như một trụ cột chính sách đối ngoại và hợp tác quốc phòng trong khu vực.

Đọc tiếp...

Đã đến lúc ASEAN phô diễn sức mạnh trên biển?

Đã đến lúc ASEAN phô diễn sức mạnh trên biển?

Ngoại giao hải quân có ảnh hưởng rất lớn trong các vấn đề quốc tế, diễn tập chung sẽ là một tuyên bố về cam kết của ASEAN đối với an ninh biển khu vực. Diễn tập cũng chứng tỏ ASEAN là một tổ chức khu vực hiệu quả không những có thể hợp tác với nhau trên bàn hội nghị, mà cả trên các vùng biển

Đọc tiếp...

Trung Quốc và ASEAN: Hai nhân tố trong cải cách Mianma

Trung Quốc và ASEAN: Hai nhân tố trong cải cách Mianma

Trang tin của “Viện Hoàng gia An ninh Quốc phòng Anh” mới đây đăng bài phân tích về tiến trình cải cách dân chủ tại Mianma, về thách thức “cái bóng Trung Quốc” trong việc Mianma tăng cường quan hệ với phương Tây cũng như những lợi ích của ASEAN từ công cuộc cải cách kinh tế và chính trị của Mianma

Đọc tiếp...

ASEAN 2012: Vai trò và những thách thức

ASEAN 2012: Vai trò và những thách thức

Bàn về một số cơ hội, thách thức và triển vọng đặt ra cho vai trò trung tâm của ASEAN trong bối cảnh thế giới, khu vực đang có nhiều biến cố và thay đổi quyền lực, bài viết của  Benjamin Ho – Trường Nghiên cứu các vấn đề quốc tế (RSIS) Singapore. 

Đọc tiếp...

Singapore và sự can dự của Mỹ ở châu Á-Thái Bình Dương

Singapore và sự can dự của Mỹ ở châu Á-Thái Bình Dương

Các nhà lãnh đạo Singapore coi trọng và khích lệ một nước Mỹ luôn quan tâm và có ảnh hưởng lớn ở khu vực châu Á –Thái Bình Dương. Họ tin rằng một nước Mỹ hùng mạnh và can dự sẽ giữ cho khu vực này ổn định và giúp Xinhgapo tự do theo đuổi những lợi ích của mình. Đọc tiếp...

Những câu hỏi lớn cho ASEAN trong năm con rồng

Những câu hỏi lớn cho ASEAN trong năm con rồng

Bước vào năm 2012, khối ASEAN phải đối mặt với những vấn đề lớn nào? Tiến sĩ Ernest Bower, Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) nhận định ASEAN sẽ phải đặt ra và trả lời những câu hỏi còn tồn tại về bản thân khối và quan hệ với các cường quốc xung quanh mình. 

Đọc tiếp...

Xây dựng cộng đồng chính trị - an ninh ASEAN và nhân tố Trung-Mỹ

Xây dựng cộng đồng chính trị - an ninh ASEAN và nhân tố Trung-Mỹ

Tại Hội nghị ngoại trưởng ASEAN lần thứ 37 năm 2003, lần đầu tiên Inđônêxia đã đề ra ý tưởng “Cộng đồng chính trị-an ninh ASEAN”; tháng 11/2004, Hội nghị thượng đỉnh ASEAN lần thứ 10 tổ chức tại Viêngchăn (Lào) đã thông qua “Cương lĩnh hành động của cộng đồng an ninh ASEAN”; Hội nghị thượng đỉnh ASEAN lần thứ 14 năm 2009 đã thông qua “Kế hoạch xây dựng cộng đồng chính trị-an ninh ASEAN”.  Đọc tiếp...

Tầm quan trọng toàn cầu của Inđônêxia

Tầm quan trọng toàn cầu của Inđônêxia

Mạng phân tích thông tin tình báo chiến lược Stratfor của Mỹ gần đây đăng bài phân tích Geopolitical Journey: Indonesia's Global Significance cho rằng có rất nhiều yếu tố như vị trí địa lý, dân số... khiến Inđônêxia đóng một vai trò rất quan trọng trên toàn cầu, cũng như trong chiến lược của các cường quốc lớn Đọc tiếp...

Trung Quốc tìm kiếm ảnh hưởng chiến lược ở Campuchia

Trung Quốc tìm kiếm ảnh hưởng chiến lược ở Campuchia

Tạp chí “Nhà kinh tế” (Anh) có bài “Courting the Khmer” phân tích về chính sách đầu tư của Trung Quốc và một số quốc gia vào Campuchia nhằm phục vụ mục đích chiến lược, cũng như sự khéo léo của Phnôm Pênh để không bị rơi vào ảnh hưởng của bất cứ ai. Đọc tiếp...

Vai trò của Đông Nam Á trong chiến lược của Ôxtrâylia

Vai trò của Đông Nam Á trong chiến lược của Ôxtrâylia

Viện Chính sách Chiến lược Ôxtrâylia (ASPI) cuối tháng 2/2011 công bố tập tài liệu “Changing pace: ASPI’s strategic assessment 2011” đánh giá về mô hình  chiến lược toàn cầu đang thay đổi, trong đó có phần nhận định về môi trường an ninh Đông Nam Á và những hành động, chính sách của Ôxtrâylia. Đọc tiếp...

ADMM+: Một cấu trúc khu vực mới

ADMM+: Một cấu trúc khu vực mới

Bàn về kết quả Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN mở rộng lần thứ nhất, ý nghĩa của diễn đàn này, quan điểm, khả năng diễn biến tương tác giữa Mỹ và Trung Quốc về các vấn đề an ninh trong quan hệ với ASEAN và vai trò của ASEAN trong cơ cấu khu vực đang nổi lên, ông Tan Seng Chye, cựu đại sứ Xinhgapo tại Ôxtrâylia, Thái Lan, chuyên gia cao cấp Trường Nghiên cứu quốc tế S.Rajaratman (RSIS), Đại học Công nghệ Nanyang của Xinhgapo có bài viết nhan đề “ADMM+: Một cấu trúc khu vực mới(ADMM + 8: Adding Flesh to a New Regional Architecture) Đọc tiếp...

Liệu ASEAN có thể trở thành một trung gian hòa giải hòa bình?

Liệu ASEAN có thể trở thành một trung gian hòa giải hòa bình?

Bàn về thực trạng, triển vọng quản lý và giải quyết khủng hoảng tại khu vực, trong đó nhấn mạnh vai trò và bước đi mà ASEAN cần tiến hành trên lĩnh vực đang thu hút nhiều sự quan tâm này, tác giả Agus Wandi - Giám đốc cơ quan Phát triển Quốc tế và những nhà tư vấn khủng hoảng (IDCC) và là một nhà tư vấn hậu xung đột (Inđônêxia) có bài biết đăng trên báo “Bưu điện Giacácta” ngày 13/8. Sau đây là nội dung bài viết:

Đọc tiếp...

Xác định lại quan hệ Mỹ-ASEAN trong bối cảnh Trung Quốc nổi lên

Xác định lại quan hệ Mỹ-ASEAN trong bối cảnh Trung Quốc nổi lên

Dưới đầu đề trên, tạp chí AseanAffairs số ra tháng 3 và 4/2010 cho biết: Chuyến đi thăm lần thứ hai của tổng thống Mỹ Barack Obama đến Đông Nam Á, đặc biệt tới Inđônêxia- nơi ông sống thời niên thiếu và Ôxtrâylia, đồng minh và là nước ủng hộ kiên cường những nỗ lực của Mỹ ở Ápganixtan, được coi là bước tiến quan trọng của Mỹ nhằm khôi phục ảnh hưởng trong khu vực này. 

Đọc tiếp...

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

         

CHUYÊN ĐỀ ĐẶC BIỆT

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

Đăng nhập