23 - 2 - 2019 | 21:29
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home ĐIỂM SÁCH BÁO Điểm sách: “Tầm nhìn lạc quan?: Tái cân bằng, đảm bảo và giải pháp chiến lược cho quan hệ Mỹ - Trung”

Điểm sách: “Tầm nhìn lạc quan?: Tái cân bằng, đảm bảo và giải pháp chiến lược cho quan hệ Mỹ - Trung”

Email In PDF.

Cuốn sách tập trung phân tích hai ý chính: (i) Các nguyên nhân dẫn đến xung đột, căng thẳng leo thang của hai cường quốc Mỹ - Trung; và (ii) những đề xuất nhằm xoa dịu và giảm nhẹ căng thẳng leo thang của hai nước. Cuốn sách còn có giá trị tham khảo đối với cả với những nước ngoài cuộc, có thể nhìn vào những diễn biến đó để điều chỉnh chính sách của mình cho phù hợp hơn để chịu ít tổn thương nhất khi cuộc chiến giữa hai ông lớn thực sự nổ ra.

 

Kể từ sau chuyến thăm của Richard Nixon đến Bắc Kinh, mở quan hệ ngoại giao Mỹ - Trung đầu những năm 1970, quan hệ hai nước  đã diễn biến theo chiều hướng vừa hợp tác, vừa cạnh tranh và ngày càng phức tạp, khó dự đoán. Nhiệm kỳ đầu tiên của chính quyền Obama đã thực thi chính sách xoay trục, tái cân bằng về khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, không chỉ về an ninh mà còn về các vấn đề kinh tế và chính trị. Donald Trump với chính sách “Nước Mỹ trên hết” (American First), đặt lợi ích của Mỹ lên hàng đầu và việc Trung Quốc gia tăng chi tiêu quốc phòng, hiện đại hóa quân sự dẫn đến xu hướng đối đầu kịch liệt, thể hiện rất rõ qua chiến tranh thương mại gần đây.

Cuốn sách của Michael E. O’Hanlon và James Steinberg gồm 8 chương, 101 trang, tập trung phân tích hai ý chính: (i) Các nguyên nhân dẫn đến xung đột, căng thẳng leo thang của hai cường quốc Mỹ - Trung; và (ii) những đề xuất nhằm xoa dịu và giảm nhẹ căng thẳng leo thang của hai nước. Cuốn sách còn có giá trị tham khảo đối với cả với những nước ngoài cuộc, có thể nhìn vào những diễn biến đó để điều chỉnh chính sách của mình cho phù hợp hơn để chịu ít tổn thương nhất khi cuộc chiến giữa hai ông lớn thực sự nổ ra.

Nguyên nhân dẫn đến căng thẳng leo thang của hai cường quốc

Sau khi quan hệ Mỹ - Trung mở ra kể từ đầu những năm 1970, cùng với chính sách mở cửa, kinh tế Trung Quốc đã phát triển một cách mạnh mẽ và vươn lên đứng thứ hai thế giới, chỉ sau Mỹ. Sự phát triển kinh tế đã tạo tiền đề và nền tảng vững chắc giúp Trung Quốc tập trung củng cố, gia tăng sức mạnh quân sự và quốc phòng của mình. Việc Trung Quốc gia tăng những hành động gây hấn và phô trương sức mạnh quân sự đã làm dấy lên mối lo ngại của Mỹ và các nước đồng minh trong khu vực.

Cuốn sách này tập trung vào phân tích các khía cạnh trong quan hệ chiến lược Mỹ -Trung trong đó chủ yếu tập trung vào vấn đề an ninh, đề cập đến nỗ lực từ hai phía trong việc giải quyết vấn đề chung như Bắc Triều Tiên, duy trì ổn định khu vực,... tuy nhiên xu hướng gần đây lại cho thấy sự mơ hồ, mập mờ trong quan hệ hai nước, báo trước một tương lai đầy bất trắc và rủi ro.

Xét trên khía cạnh tích cực, Mỹ - Trung hợp tác khá chặt chẽ với nhau về những vấn đề toàn cầu như chống lại dịch bệnh Ebola, giải quyết vấn đề hạt nhân Iran, chống biến đổi khí hậu và các vấn đề toàn cầu khác.

Tuy nhiên, xét trên khía cạnh tiêu cực, có rất nhiều vấn đề cần giải quyết trong quan hệ hai nước như căng thẳng ở Eo biển Đài Loan, vấn đề hạt nhân Bắc Triều Tiên và việc gia tăng bành trướng, phô trương sức mạnh, tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc ở Biển Đông.

Mỹ luôn ủng hộ Trung Quốc phát triển lành mạnh lâu dài và mong muốn hợp tác trong các vấn đề toàn cầu. Dù Trung Quốc có mong muốn, tham vọng được nổi bật, có tiếng nói chi phối trên các diễn đàn toàn cầu thì để tránh xung đột với Mỹ, Trung Quốc cần theo đuổi một tầm ảnh hưởng theo xu hướng phù hợp với luật pháp quốc tế.

Tầm nhìn chiến lược của mỗi quốc gia ảnh hưởng rất nhiều bởi các giá trị trong quá khứ, với Trung Quốc là truyền thống đạo Khổng, đề cao nhân nghĩa, phép tắc còn với Mỹ là chủ nghĩa dân chủ đã tồn tại hơn hai trăm năm mươi năm với ưu tiên hàng đầu là chủ nghĩa cá nhân và tự do. Bất đồng về tư tưởng chính trị cũng là yếu tố dẫn đến xung đột giữa hai nước. Với một nước dân chủ như Mỹ, chế độ tự trị dĩ nhiên là không dễ chịu gì. Trong sâu thẳm Hoa Kỳ không muốn Trung Quốc làm chủ khu vực châu Á còn với Trung Quốc, trải qua một thời kỳ lịch sử đầy huy hoàng xen lẫn đau thương, bị xâu xé bởi các nước phương Tây, Trung Quốc nuôi tham vọng xây dựng và làm sống lại tinh hoa, giá trị dân tộc, đưa Trung Hoa trở nên vĩ đại.

Hướng giải quyết cho những xung đột không đáng có

Tác giả đưa ra bốn đề xuất chính sách nhằm tránh những xung đột không mong đợi đồng thời thúc đẩy hơn quan hệ của hai nước bao gồm: (i) hợp tác đảm bảo an ninh mạng; (ii) lên kế hoạch phòng thủ chung; (iii) lường trước những sự kiện bất ngờ có thể xảy ra; (iv) không ngừng xây dựng niềm tin, nỗ lực hợp tác.

Đối với vấn đề an ninh mạng, tác giả đề xuất hai bên nên thừa nhận những khó khăn có thể gặp phải và đề xuất hai bên minh bạch. Trong lĩnh vực này, mặc dù đã có các cuộc gặp gỡ, đối thoại giữa hai bên nhưng có rất ít biến chuyển tích cực. Trong những năm gần đây, Mỹ đã gặp rất nhiều khó khăn về vấn đề này. Đơn cử như cuộc bầu cử tổng thống Mỹ 2016 với sự can thiệp của Nga hay những vụ tấn công mạng gần đây đều có dấu ấn của tin tặc Trung Quốc. Tác giả đề xuất hai bên nên tuân thủ các quy tắc khi sử dụng Internet và cảnh báo rằng, nếu như có tấn công mạng xảy ra, hai nước sẽ gánh chịu những hậu quả đáng tiếc.

Trong lĩnh vực chi tiêu quân sự, minh bạch là yếu tố rất cần thiết. Tuy nhiên, cả hai nước đã đủ minh bạch, công khai đầy đủ mức chi tiêu quân sự của mình hay chưa thì đó vẫn là câu hỏi lớn. Để xoa dịu dư luận, Trung Quốc đã cam kết giảm mức chi tiêu quân sự của mình. Tuy nhiên, trên thực tế, vẫn chưa có dấu hiệu nào chứng tỏ Trung Quốc thực sự bắt tay vào thực hiện cam kết của mình, bằng chứng là ngân sách quốc phòng của Trung Quốc tăng từ 115 tỉ đô năm 2013 đến 145 tỉ đô năm 2015. Về phía Mỹ, Mỹ đã tích cực cho thấy dấu hiệu giảm mức chi tiêu quân sự, đặc biệt dưới thời tổng thống Obama. Tuy nhiên, chi tiêu quân sự của Mỹ vẫn lớn gấp đôi của Trung Quốc. Nếu như hiện diện của Mỹ nhằm đảm bảo nước này vẫn có trách nhiệm với các nước đồng minh như Hàn Quốc, Nhật Bản, Phi-líp-pin, thì Trung Quốc lại càng coi Mỹ là mối đe dọa và càng tích cực chạy đua vũ trang.

Mỹ cũng nhấn mạnh mục tiêu phòng thủ của mình không gây hại gì cho Trung Quốc và bày tỏ mong muốn có đối thoại để củng cố niềm tin hai nước về vấn đề hạt nhân nhưng trên thực tế cho đến thời điểm hiện tại chưa có một cuộc đối thoại nào diễn ra.

Trong nỗ lực hòa giải và xây dựng niềm tin của cả hai phía, Trung Quốc đã có những thiện chí nhất định như trong công cuộc tìm kiếm máy bay mất tích, vấn đề Áp-ga-ni-xtan, chống chọi với dịch bệnh, tham gia vào công tác giữ gìn hòa bình Liên Hợp Quốc.

Tóm lại, nếu chiến tranh Mỹ - Trung thực sự nổ ra, sẽ rất khó để khẳng định được nước nào sẽ giành chiến thắng nhưng mất mát là điều tất yếu. Tuy nhiên, không phải không thể ngăn chặn được điều đó xảy ra. Có nhiều việc mà cả hai nước sẽ phải đối mặt và giải quyết để phòng, tránh chiến tranh. Thúc đẩy hợp tác, tăng cường minh bạch vẫn là yếu tố cần thiết để tìm ra những hướng giải quyết phù hợp trong quan hệ song phương, cũng như trật tự khu vực, do sự nổi lên của Trung Quốc và phản ứng của Mỹ cùng với các đồng minh./.

Nhóm tác giả: Ngô Thị Thu Hương, nghiên cứu viên Viện Biển Đông, Học viện Ngoại giao, Nguyễn Phương Hoài, thực tập sinh tại Viện Biển Đông, Học viện Ngoại giao. Bài viết thể hiện quan điểm riêng của các tác giả.

 


Tin cũ hơn:

Điểm sách: “Tầm nhìn lạc quan?: Tái cân bằng, đảm bảo và giải pháp chiến lược cho quan hệ Mỹ - Trung”

Điểm sách: “Tầm nhìn lạc quan?: Tái cân bằng, đảm bảo và giải pháp chiến lược cho quan hệ Mỹ - Trung”

Cuốn sách tập trung phân tích hai ý chính: (i) Các nguyên nhân dẫn đến xung đột, căng thẳng leo thang của hai cường quốc Mỹ - Trung; và (ii) những đề xuất nhằm xoa dịu và giảm nhẹ căng thẳng leo thang của hai nước. Cuốn sách còn có giá trị tham khảo đối với cả với những nước ngoài cuộc, có thể nhìn vào những diễn biến đó để điều chỉnh chính sách của mình cho phù hợp hơn để chịu ít tổn thương nhất khi cuộc chiến giữa hai ông lớn thực sự nổ ra.

Đọc tiếp...

Điểm sách: Liệu Trung Quốc có chiếm lĩnh thế kỷ 21?

Điểm sách: Liệu Trung Quốc có chiếm lĩnh thế kỷ 21?

Cuốn sách đã tiến hành phân tích một cách toàn diện các khía cạnh trong quá trình phát triển của Trung Quốc từ chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội,…, cho đến tư tưởng, ý thức hệ, để đưa ra kết luận, mặc dù Trung Quốc đang sở hữu nhiều lợi thế vượt trội song vẫn tiềm tàng nhiều yếu tố khiến việc trở thành cường quốc hàng đầu, thống lĩnh thế giới trong thế kỷ 21 vẫn là một tham vọng chưa thể đạt tới của cường quốc hơn 1 tỷ dân này.

Đọc tiếp...

Các tác động an ninh của Con đường Tơ lụa trên biển: Một góc nhìn từ châu Âu

Các tác động an ninh của Con đường Tơ lụa trên biển: Một góc nhìn từ  châu Âu

Tháng 7 năm 2018, Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Xờ-tốc-khôm (SIPRI) và Quỹ Friedrich Ebert Stiftung (FES) công bố báo cáo “Con đường Tơ lụa trên biển của thế kỷ 21: Các tác động an ninh của Con đường Tơ lụa trên biển và ứng phó của Liên hiệp châu Âu”. Nghiên cứu Biển Đông xin giới thiệu một số nội dung chính của Báo cáo để góp phần hoàn thiện bức tranh về kết nối hạ tầng trong khuôn khổ Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) của Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Điểm sách: “Vững như bàn thạch: Philippines làm thế nào để giành thắng lợi trong vụ kiện Trung Quốc”

Điểm sách: “Vững như bàn thạch: Philippines làm thế nào để giành thắng lợi trong vụ kiện Trung Quốc”

Cuốn sách tiếp cận được nhiều nguồn thông tin trong nội bộ Philippines, xâu chuỗi và tổng kết được các diễn biến trên chính trường Philippines một cách toàn diện và chi tiết. Do đó, cuốn sách cung cấp một bức tranh toàn diện về quá trình chuẩn bị và tranh tụng của Philippines với nhiều câu chuyện hậu trường, nhiều tình tiết bất ngờ.

Đọc tiếp...

Điểm sách: Các cường quốc và đại chiến lược- Ván bài mới trên Biển Đông

Điểm sách: Các cường quốc và đại chiến lược- Ván bài mới trên Biển Đông

Cuốn sách mô tả toàn diện về ván cờ mới trên Biển Đông với nhân tố chính là chiến lược Biển Đông của các cường quốc Trung Quốc, ASEAN, Mỹ, Nhật Bản, Ấn Độ, Nga và EU, qua đó thể hiện rất rõ mức độ nghiêm trọng và bản chất quốc tế của vấn đề Biển Đông, đồng thời cho thấy chính sách với Biển Đông của các cường quốc vượt qua các tính toán về kinh tế mà hướng tới các mục tiêu sâu xa hơn về mặt chiến lược với nhân tố quan trọng là Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Giới thiệu Tài liệu: “Sử dụng vũ lực liên quan đến tranh chấp chủ quyền đối với lãnh thổ đất liền”

Giới thiệu Tài liệu: “Sử dụng vũ lực liên quan đến tranh chấp chủ quyền đối với lãnh thổ đất liền”

Tài liệu phân tích các quy tắc điều chỉnh hành vi và thực tiễn sử dụng vũ lực giữa các quốc gia trong các tranh chấp lãnh thổ, trong đó có nhiều liên hệ tới tranh chấp Biển Đông. Nghiên cứu Biển Đông xin giới thiệu tới độc giả tham khảo.

Đọc tiếp...

Điểm sách: Đảo đá trên biển Đông: sau Phán quyết của Tòa La-Hay

Điểm sách: Đảo đá trên biển Đông: sau Phán quyết của Tòa La-Hay

Cuốn sách do nhà báo tự do và nghiên cứu viên cao cấp của Viện Mỹ-Châu Á tại Washington James Borton chủ biên đã được xuất bản tháng 5/2017. Cuốn sách tập trung phân tích ba nội dung chính: (i) quy chế pháp lý của đảo, đá trong luật quốc tế; (ii) tranh chấp chủ quyền đối với hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa; (iii) Phán quyết của Toà trọng tài trong vụ kiện giữa Philippines và Trung Quốc.

Đọc tiếp...

ĐIỂM SÁCH: Lửa trên nước: Trung Quốc, Mỹ và Tương lai của Thái Bình Dương

ĐIỂM SÁCH: Lửa trên nước: Trung Quốc, Mỹ và Tương lai của Thái Bình Dương

Tác giả Robert Haddick đã sử dụng 30 năm kinh nghiệm nghiên cứu về xu hướng an ninh ở châu Á để phân tích sự trỗi dậy về quân sự của Trung Quốc và chiến lược ứng phó của Mỹ và chỉ ra rằng chiến lược của Mỹ hiện không hiệu quả và có thể là một trong những nguyên nhân tiềm tàng gây xung đột tại khu vực.

Đọc tiếp...

Điểm sách: Cuộc chiến Định mệnh: Liệu Mỹ & Trung Quốc có thể thoát được Bẫy Thucydide?

Điểm sách: Cuộc chiến Định mệnh: Liệu Mỹ & Trung Quốc có thể thoát được Bẫy Thucydide?

Trong cuốn sách, giáo sư Graham Allison đã phân tích quan hệ Mỹ-Trung Quốc hiện nay từ góc độ “bẫy Thucydides”. Từ góc độ phân tích này, Graham Allison khẳng định nếu không có gì thay đổi thì Trung Quốc và Mỹ sẽ xảy ra chiến tranh; tương lai này chỉ có thể tránh được nếu Mỹ và Trung Quốc có những thay đổi chiến lược.

Đọc tiếp...

Điểm sách: Biển Đông - Điểm nóng cho hợp tác khu vực hay các yêu sách chủ quyền gây xung đột?

Điểm sách: Biển Đông - Điểm nóng cho hợp tác khu vực hay các yêu sách chủ quyền gây xung đột?

Cuốn sách do hai học giả C. J. Jenner và Trần Trường Thủy hiệu đính và do Nhà xuất bản Đại học Cambridge xuâ là một trong những công trình xuất bản mới nhất, cập nhật nhất về tranh chấp ở Biển Đông với sự đóng góp của nhiều chuyên gia và nhà nghiên cứu có uy tín trong lĩnh vực. Nội dung cuốn sách bao hàm về tầm quan trọng của Biển Đông, lợi ích của các quốc gia, các vấn đề về luật pháp, quân sự, cạnh tranh giữa các nước, đánh bắt cá và những đề xuất hợp tác khu vực.

Đọc tiếp...

Một số nhận định về Chiến lược an ninh biển Châu Á – Thái Bình Dương của Mỹ năm 2015

Một số nhận định về Chiến lược an ninh biển Châu Á – Thái Bình Dương của Mỹ năm 2015

Ngày 20/8/2015, Bộ Quốc phòng Mỹ công bố Chiến lược an ninh biển Châu Á – Thái Bình Dương thể hiện nỗ lực nhằm tăng cường địa vị của Mỹ và quyết tâm của nước này trong việc ngăn chặn các hành động làm thay đổi nguyên trạng của Trung Quốc ở Biển Đông và Hoa Đông.

Đọc tiếp...

ĐIỂM SÁCH: Theo chân Giới Lãnh đạo Trung Quốc: từ Đặng Tiểu Bình đến Tập Cận Bình

ĐIỂM SÁCH: Theo chân Giới Lãnh đạo Trung Quốc: từ Đặng Tiểu Bình đến Tập Cận Bình

Cuốn sách phân tích nét đặc thù góp phần hình thành phong cách của các nhà lãnh đạo Trung Quốc. Ngoài ra, tác giả cũng đưa ra những nhận xét về tác động và ảnh hưởng của các nhân tố bên trong và bên ngoài tới hành vi ứng xử của Trung Quốc trong từng hoàn cảnh cụ thể, những khó khăn, thách thức mà nước này đang phải đối mặt trong thời gian tới.

Đọc tiếp...

ĐIỂM SÁCH: Công cuộc tìm kiếm tài nguyên của Trung Quốc thay đổi thế giới như thế nào?

ĐIỂM SÁCH: Công cuộc tìm kiếm tài nguyên của Trung Quốc thay đổi thế giới như thế nào?

Công cuộc tìm kiếm tài nguyên của Trung Quốc, dù mới chỉ ở bước đầu, nhưng đã có những ảnh hưởng nhất định không chỉ tới bức tranh kinh tế thế giới mà còn cả tới các vấn đề an ninh, chính trị toàn cầu.

Đọc tiếp...

ĐIỂM SÁCH: Chảo dầu Châu Á: Biển Đông và sự kết thúc một khu vực Châu Á - Thái Bình Dương ổn định

ĐIỂM SÁCH: Chảo dầu Châu Á: Biển Đông và sự kết thúc một khu vực Châu Á - Thái Bình Dương ổn định

Cuốn sách của Robert Kaplan đề cập đến một trong những chủ đề đang được các học giả thế giới quan tâm nhất trong thời gian gần đây: chiến lược cường quốc biển của Trung Quốc trong so sánh với học thuyết cường quốc biển của Alfred Mahan và học thuyết Monroe của Mỹ từ cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20.

Đọc tiếp...

Quan điểm của người dân Trung Quốc về các tranh chấp Biển Đông và Hoa Đông

Quan điểm của người dân Trung Quốc về các tranh chấp Biển Đông và Hoa Đông

Người dân Trung Quốc có ủng hộ những hành động cứng rắn, cương quyết, áp đặt của chính phủ nhằm khẳng định chủ quyền ở Biển Đông và Hoa Đông hay không? Các quyết sách của chính phủ Trung Quốc có thực sự bị ảnh hưởng bởi công luận hay không?

Đọc tiếp...

James Steinberg và Michael O’Hanlon - Phép trấn an và Trấn áp Chiến lược: Quan hệ Mỹ-Trung trong thế kỷ 21

James Steinberg và Michael O’Hanlon - Phép trấn an và Trấn áp Chiến lược: Quan hệ Mỹ-Trung trong thế kỷ 21

Là những nhà phân tích và hoạch định chính sách tương đối giàu kinh nghiệm, sâu sát với tình hình quan hệ Mỹ-Trung, James Steinberg và Michael O’Hanlon đã đưa ra một góc nhìn tương đối tổng quát về mặt chiến lược và cung cấp nhiều khuyến nghị cụ thể, mang tính thực thi cao cho việc triển khai mối quan hệ hợp tác Mỹ-Trung trong thế kỷ 21.

Đọc tiếp...

ĐIỂM BÁO CÁO: Những Chủ thể An ninh Biển Khó Đoán biết của Trung Quốc

ĐIỂM BÁO CÁO: Những Chủ thể An ninh Biển Khó Đoán biết của Trung Quốc

Lối hành xử mâu thuẫn của Trung Quốc chủ yếu do những chủ thể an ninh biển luôn tìm cách thúc đẩy các giới hạn cho phép, lợi dụng những chỉ đạo rất rộng của trung ương về việc bảo vệ quyền lợi biển, để lồng ghép vào đó các nghị trình hành động riêng. Đọc tiếp...

Điểm sách “Biển Đông: Cuộc chiến Quyền lực ở Châu Á”

Điểm sách “Biển Đông: Cuộc chiến Quyền lực ở Châu Á”

Trong số ít những vấn đề đau đầu của thế giới hiện nay, tham vọng tìm kiếm bá quyền của Trung Quốc ở Biển Đông cần được đưa lên hàng đầu cùng với biến đổi khí hậu, thánh chiến hồi giáo và virus Ebola. Đây là một vấn đề vô cùng nan giải song nó đã trở thành thuốc thử quan trọng cho việc liệu trật tự quốc tế có thể dung hòa lợi ích của một “Trung Quốc đang trỗi dậy” hay không.

Đọc tiếp...

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 9621 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin