14 - 8 - 2020 | 21:39
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home BẢN TIN NGÀY Bản tin ngày Biển Đông (cập nhật 1/6)

Bản tin ngày Biển Đông (cập nhật 1/6)

Email In PDF.

 Cập nhập tin tức và đánh giá mới nhất của học giả quốc tế về tình hình Biển Đông ngày 1/6.

Tình hình nổi bật

Trong cuộc họp báo về Trung Quốc tại Nhà trắng ngày 29/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump chỉ trích Trung Quốc đang yêu sách trái phép các vùng lãnh thổ tại Thái Bình Dương, đe doạ tự do hàng hải và thương mại quốc tế.

Quyền Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Indonesia Teuku Faizasyah, ngày 31/5 xác nhận nước này đã gửi công hàm lên Liên hợp quốc bác bỏ yêu sách của Trung Quốc tại Biển Đông. Bản đồ Đường chín đoạn hàm ý yêu sách quyền lịch sử của Trung Quốc tại Biển Đông không có cơ sở pháp lý quốc tế và vi phạm UNCLOS 1982. Indonesia kêu gọi tuân thủ hoàn toàn luật pháp quốc tế, bao gồm UNCLOS 1982.

Tờ South China Morning Post ngày 31/5 đưa tin Bắc Kinh có kế hoạch lập Vùng nhận dạng phòng không (ADIZ) tại Biển Đông, bao phủ “Đông Sa”, Hoàng Sa và Trường Sa. Theo nguồn tin từ Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc, kế hoạch thành lập ADIZ tại Biển Đông đã có từ lâu như việc thành lập ADIZ tại Biển Hoa Đông năm 2013. Nhiều nhà quan sát quân sự đánh giá việc thành lập ADIZ sẽ đẩy cao căng thẳng với Mỹ và gây ra thiệt hại không thể vãn hồi đối với quan hệ Trung Quốc và các nước ASEAN. Hơn nữa, một số học giả nhận định Trung Quốc chờ thời cơ tuyên bố thành lập ADIZ cho tới khi có đủ trang thiết bị, khả năng chiến đấu và cơ sở để quản lý. Một nguồn quân sự giấu tên cho rằng trở ngại lớn nhất chính là trong quá khứ Bắc Kinh chưa có khả năng triển khai máy bay chiến đấu để “xua đuổi” các máy bay nước ngoài xâm phạm không phận tại Biển Đông. 

Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản và New Zealand ngày 29/5 trao đổi về tình hình an ninh khu vực bao gồm Bắc Triều Tiên, Biển Hoa Đông và Biển Đông. Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản đề cập những diễn biến gần đây tại Biển Hoa Đông và Biển Đông, bày tỏ sự phản đối mạnh mẽ tới bất kỳ nỗ lực đơn phương nào nhằm thay đổi nguyên trạng bằng vũ lực và bất kỳ hành động nào làm gia tăng căng thẳng, nhấn mạnh tầm quan trọng của trật tự trên biển tự do và rộng mở dựa trên luật lệ. 

Theo thông tin từ Bernama.com, Tư lệnh hải quân Malaysia, Đô đốc Tan Sri Mohd Reza Mohd Sany ngày 29/5 cho biết Hải quân Malaysia đang bàn bạc với Chính quyền Bang Sabah về việc mở rộng căn cứ hải quân ở Sandakan.

Góc nhìn Quốc tế

+ Châu Âu - Mỹ:

Báo RFA ngày 29/5 tổng hợp bình luận của các học giả Mỹ cho rằng cách hành xử của Malaysia trong vụ HD8 là tiếp tục cách tiếp cận ngoại giao thầm lặng của nước này ở Biển Đông. Murray Hibert (AMTI, Mỹ) cho rằng việc Malaysia không đề cập nhiều đến việc Trung Quốc gây hấn với với hải quân hay các tàu khai thác dầu của nước này được coi là một trong những chuẩn mực hành động của Malaysia. Với cách tiếp cận kiềm chế này, Malaysia hy vọng Trung Quốc sẽ để yên cho các hoạt động dầu khí của mình nhưng thực tế là Trung Quốc ngày càng gây hấn hơn. Prashanth Parameswaran (Trung tâm Wilson, Mỹ) cho rằng nhiều khả năng Malayisa vẫn tiếp tục cách tiếp cận ngoại giao thầm lặng ở Biển Đông mà không có một đường hướng cứng rắn cho Trung Quốc, do đó, cuộc khủng hoảng tiếp theo sẽ sớm xảy ra. Theo Elina Noor (APCSS, Mỹ), ưu tiên của Malaysia là không thổi phồng tranh chấp Biển Đông trên báo chí cũng như trong chính trị - ngoại giao. Ưu tiên của Malaysia là dựa vào COC để quản lý hành vi trên Biển Đông nhưng theo Noor, COC sẽ không có giá trị pháp lý mà ngay cả có, thì các bên chưa chắc đã tuân thủ theo.

+ Đông Nam Á:

Giảng viên luật quốc tế Romel Regalado Bagares, Đại học Luật Lyceum Philippines, ngày 30/5 cho rằng Công hàm ngày 26/5 của Indonesia gửi Tổng thư ký Liên hợp quốc để phản đối các yêu sách Biển Đông của Trung Quốc thể hiện lập trường nhất quán của quốc gia này, đồng thời sử dụng Phán quyết Trọng tài Biển Đông 2016 như một phát súng ngoại giao đối với Trung Quốc mà chính Thông cáo ngày 1/1/2020 của nước này sau vụ đụng độ song phương tại vùng biển Natuna đã đề cập. Ông cũng đánh giá Phán quyết là một "hiệu ứng domino", tuy chỉ ràng buộc Philippines và Trung Quốc nhưng các kết luận trong đó có thể được các quốc gia khác viện dẫn trong các tranh chấp tương tự vì Phán quyết mang lại lợi ích cho nước Đông Nam Á trong vấn đề tranh chấp Biển Đông giữa họ và Trung Quốc. 

Học giả Việt Nam Nguyễn Lý Sơn, ngày 30/5 trên Đài châu Á tự do, cho rằng việc Indonesia gửi Công hàm ngày 26/5 lên Tổng thư ký Liên hợp quốc về vấn đề Biển Đông đã tăng thêm sức nặng cho một loạt động thái ngoại giao gần đây của các nước thành viên ASEAN.  Malaysia, Philippines, Việt Nam và Indonesia mặc dù có những lợi ích khác nhau, nhưng các quốc gia này đều thống nhất với nhau ở hai điểm: (i) phản đối “đường lưỡi bò” vì đi ngược lại UNCLOS 1982; và (ii) viện dẫn Phán quyết Trọng tài Biển Đông 2016 nói rằng không có thực thể nào thuộc Trường Sa có EEZ và thềm lục địa. Bên cạnh đó, hành động của Indonesia đã tạo ra một nền tảng mới cho sự đoàn kết của các quốc gia ASEAN trước vấn đề này.

Hai học giả Malaysia Ivy Kwek và Hoo Chiew Ping, ngày 29/5 trên AMTI, đưa ra ba nguyên nhân giải thích thái độ mềm mỏng của Malaysia về Biển Đông: (i) ngoại giao sau hậu trường giúp Malaysia duy trì quan hệ thân thiện thận trọng với Trung Quốc và gửi tín hiệu rằng Malaysia không nghiêng hẳn về phương Tây; (ii) không chắc chắn về quan hệ Mỹ-Trung thời kỳ hậu Covid-19 nên Malaysia không muốn bị kẹt giữa hai nước lớn; (iii) Malaysia đối mặt với bất ổn chính trị nội bộ nên không thể hiện bộ mặt cứng rắn với bên ngoài và không nhấn mạnh chính sách đối ngoại.

+ Các nước khác:

Báo Business Insider Ấn Độ, ngày 31/5 đưa ra 7 lý do cho thấy Trung Quốc sẽ không từ bỏ yêu sách ở Biển Đông mà không có một cuộc chiến: (i) Trọng tâm tranh chấp là sự chồng lấn vùng EEZ; (ii) Các bên yêu sách các thực thể khác nhau ở Trường Sa; (iii) Trung Quốc yêu sách phần lớn Biển Đông thông qua yêu sách Đường 9 đoạn; (iv) Đây là tuyến đường thương mại quan trọng bậc nhất thế giới và cũng là tuyến đường biển vận tải hàng hóa giữa Đông Nam Á, Nhật Bản và Trung Quốc; (v) Theo ước tính của Trung Quốc,  trữ lượng dầu khí lên tới 9 nghìn tỷ thùng. Nếu con số này là chính xác, trữ lượng dầu khí ở Biển Đông chỉ đứng sau Ả rập Xê út; (vi) Mỹ có căn cứ quân sự tại Hawaii, Alaska, Guam để bảo đảm an ninh, an toàn khu vực; và (vii) Một số quốc gia khu vực cũng xây dựng năng lực không quân trên các thực thể, nhưng điều quan trọng là Trung Quốc xây dựng đường băng dài nhất và hiện đại nhất.

GS. Rajaram Panda, Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và an ninh, Ấn Độ, ngày 29/5 cho rằng, Trung Quốc xâm phạm vùng biển Việt Nam, gây ảnh hưởng an ninh khu vực, Ấn Độ có lợi ích và sẽ có tiềm năng đóng vai trò  đảm bảo an ninh tại khu vực. Lợi ích chiến lược của Ấn Độ là duy trì hòa bình và trật tự hàng hải tại khu vực. Viễn cảnh Biển Đông trở thành “ao nhà” của Trung Quốc sẽ có những tác động tiêu cực tới sự trỗi dậy về kinh tế của Ấn Độ. Hiện các quốc gia nhỏ hơn đã bắt đầu tìm tới Ấn Độ để nâng cao vai trò của New Delhi như một người đảm bảo an ninh tại khu vực, khi mà riêng từng nước không thể đối phó với thách thức từ Trung Quốc. Đến nay, Ấn Độ đã mở rộng vị thế và vai trò tại Biển Đông.

Tsutomu Kikuchi, Nghiên cứu viên cao cấp Viện Nghiên cứu Quan hệ Quốc tế, Nhật Bản, ngày 27/5 đánh giá quan hệ Mỹ-Trung đang khiến phần còn lại của Châu Á thất vọng. Học giả cho rằng cách Mỹ và Trung Quốc đối phó với dịch Covid-19 là một chất xúc tác giúp các nước Châu Á tìm một cách tiếp cận khác để xây dựng trật tự khu vực dựa trên luật lệ và giờ đây là thời cơ để chứng minh không chỉ các nước lớn có thể định hình trật tự đó.

Bản PDF tại đây

 

@Viện Biển Đông - Học viện Ngoại giao

"Bản tin ngày Nghiên cứu Biển Đông" được soạn thảo từ các tài liệu công khai nhằm tổng hợp thông tin giúp bạn đọc. Các thông tin trong Bản tin không phản ánh quan điểm của Viện Biển Đông. Ban biên tập không chịu trách nhiệm đối với sự thay đổi về nội dung của tin gốc cũng như đường dẫn kèm theo đến các tin gốc.

Mọi đóng góp ý xin gửi vào email:   Địa chỉ email này đã được bảo vệ từ spam bots, bạn cần kích hoạt Javascript để xem nó.  

 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Ngôn ngữ